Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Ṣaṣṭha kāṇḍa, prapāṭhaka 6 (22 anuvākāḥ)
Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Ṣaṣṭha kāṇḍa, prapāṭhaka 6
Section titled “Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Ṣaṣṭha kāṇḍa, prapāṭhaka 6”ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ 6
Anuvākāḥ
Section titled “Anuvākāḥ”1 su̱va̱rgāya̱ vā e̱tāni̍ lo̱kāya̍ hūyante̱ yaddā̎kṣi̱ṇāni̱ dvābhyā̱ṃ gārha̍patye juhoti dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityā̱ āgnī̎dhre juhotya̱ntari̍kṣa e̱vā kra̍mate̱ sado̱’bhyaiti̍ suva̱rgame̱vaina̍ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati sau̱rībhyā̍mṛ̱gbhyāṃ gārha̍patye juhotya̱mume̱vaina̍ṃ lo̱kṛ sa̱māro̍hayati̱ naya̍vatya̱rcāgnī̎dhre juhoti suva̱rgasya̍ lo̱kasyā̱bhinī̎tyai̱ diva̍ṃ gaccha̱ suva̍ḥ pa̱teti̱ hira̍ṇyṛ 2 hu̱tvodgṛ̍hṇāti suva̱rgame̱vaina̍ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati rū̱peṇa̍ vo rū̱pama̱bhyaimītyā̍ha rū̱peṇa̱ hyā̍sṛ rū̱pama̱bhyaiti̱ yaddhira̍ṇyena tu̱tho vo̍ vi̱śvave̍dā̱ vi bha̍ja̱tvityā̍ha tu̱tho ha̍ sma̱ vai vi̱śvave̍dā de̱vānā̱ṃ dakṣi̍ṇā̱ vi bha̍jati̱ tenai̱vainā̱ vi bha̍jatye̱tatte̍ agne̱ rādha̱ 3 aiti̱ soma̍cyuta̱mityā̍ha̱ soma̍cyuta̱gg̱ hya̍sya̱ rādha̱ aiti̱ tanmi̱trasya̍ pa̱thā na̱yetyā̍ha̱ śāntyā̍ ṛ̱tasya̍ pa̱thā preta̍ ca̱ndrada̍kṣiṇā̱ ityā̍ha sa̱tyaṃ vā ṛ̱tṛ sa̱tyenai̱vainā̍ ṛ̱tena̱ vi bha̍jati ya̱jñasya̍ pa̱thā su̍vi̱tā naya̍ntī̱rityā̍ha ya̱jñasya̱ hye̍tāḥ pa̱thā yanti̱ yaddakṣi̍ṇā brāhma̱ṇama̱dya rā̎dhyāsa̱ 4 mṛṣi̍mārṣe̱yamityā̍hai̱ṣa vai brā̎hma̱ṇa ṛṣi̍rārṣe̱yo yaḥ śu̍śru̱vāntasmā̍de̱vamā̍ha̱ vi suva̱ḥ paśya̱ vya̍ntari̍kṣa̱mityā̍ha suva̱rgame̱vaina̍ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱ yata̍sva sada̱syai̍rityā̍ha mitra̱tvāyā̱smaddā̎trā deva̱trā ga̍cchata̱ madhu̍matīḥ pra dā̱tāra̱mā vi̍śa̱tetyā̍ha va̱yami̱ha pra̍dā̱tāra̱ḥ smo̎’smāna̱mutra̱ madhu̍matī̱rā vi̍śa̱teti̱ 5 vāvaitadā̍ha̱ hira̍ṇyaṃ dadāti̱ jyoti̱rvai hira̍ṇya̱ṃ jyoti̍re̱va pu̱rastā̎ddhatte suva̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyā a̱gnīdhe̍ dadātya̱gnimu̍khāne̱vartūnprī̍ṇāti bra̱hmaṇe̍ dadāti̱ prasū̎tyai̱ hotre̍ dadātyā̱tmā vā e̱ṣa ya̱jñasya̱ yaddhotā̱tmāna̍me̱va ya̱jñasya̱ dakṣi̍ṇābhi̱ḥ sama̍rdhayati ||6.6.1||
hira̍ṇyṛ̱ rādho̍ rādhyāsama̱mutra̱ madhu̍matī̱rā vi̍śa̱tetya̱ṣṭātrṛ̍śacca ||6.6.1||
6 sa̱mi̱ṣṭa̱ya̱jṛṣi̍ juhoti ya̱jñasya̱ sami̍ṣṭyai̱ yadvai ya̱jñasya̍ krū̱raṃ yadvili̍ṣṭa̱ṃ yada̱tyeti̱ yannātyeti̱ yada̍tika̱roti̱ yannāpi̍ ka̱roti̱ tade̱va taiḥ prī̍ṇāti̱ nava̍ juhoti̱ nava̱ vai puru̍ṣe prā̱ṇāḥ puru̍ṣeṇa ya̱jñaḥ saṃ mi̍to̱ yāvā̍ne̱va ya̱jñastaṃ prī̍ṇāti̱ ṣaḍṛgmi̍yāṇi juhoti̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tūne̱va prī̍ṇāti̱ trīṇi̱ yajṛ̍ṣi̱ 7 traya̍ i̱me lo̱kā i̱māne̱va lo̱kānprī̍ṇāti̱ yajña̍ ya̱jñaṃ ga̍ccha ya̱jñapa̍tiṃ ga̱cchetyā̍ha ya̱jñapa̍time̱vaina̍ṃ gamayati̱ svāṃ yoni̍ṃ ga̱cchetyā̍ha̱ svāme̱vaina̱ṃ yoni̍ṃ gamayatye̱ṣa te̍ ya̱jño ya̍jñapate sa̱hasū̎ktavākaḥ su̱vīra̱ ityā̍ha̱ yaja̍māna e̱va vī̱rya̍ṃ dadhāti vāsi̱ṣṭho ha̍ sātyaha̱vyo de̍vabhā̱gaṃ pa̍praccha̱ yathsṛñja̍yānbahuyā̱jino’yī̍yajo ya̱jñe 8 ya̱jñaṃ pratya̍tiṣṭhi̱pā 3 ya̱jñapa̱tā 3 viti̱ sa ho̍vāca ya̱jñapatā̱viti̍ sa̱tyādvai sṛñja̍yā̱ḥ parā̍ babhūvu̱riti̍ hovāca ya̱jñe vāva ya̱jñaḥ pra̍ti̱ṣṭhāpya̍ āsī̱dyaja̍māna̱syāpa̍rābhāvā̱yeti̱ devā̍ gātuvido gā̱tuṃ vi̱ttvā gā̱tumi̱tetyā̍ha ya̱jña e̱va ya̱jñaṃ prati̍ ṣṭhāpayati̱ yaja̍māna̱syāpa̍rābhāvāya ||6.6.2||
yajṛ̍ṣi ya̱jña eka̍catvārṛśacca ||6.6.2||
9 a̱va̱bhṛ̱tha̱ya̱jṛṣi̍ juhoti̱ yade̱vārvā̱cīna̱meka̍hāyanā̱dena̍ḥ ka̱roti̱ tade̱va tairava̍ yajate̱’po̍’vabhṛ̱thamavai̎tya̱psu vai varu̍ṇaḥ sā̱kṣāde̱va varu̍ṇa̱mava̍ yajate̱ vartma̍nā̱ vā a̱nvitya̍ ya̱jñṛ rakṣṛ̍si jighṛsanti̱ sāmnā̎ prasto̱tānvavai̍ti̱ sāma̱ vai ra̍kṣo̱hā rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ trirni̱dhana̱mupai̍ti̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱bhya e̱va lo̱kebhyo̱ rakṣā̱g̱ 10 syapa̍ hanti̱ puru̍ṣaḥ puruṣo ni̱dhana̱mupai̍ti̱ puru̍ṣaḥ puruṣo̱ hi ra̍kṣa̱svī rakṣa̍sā̱mapa̍hatyā u̱rṛ hi rājā̱ varu̍ṇaśca̱kāretyā̍ha̱ prati̍ṣṭhityai śa̱taṃ te̍ rājanbhi̱ṣaja̍ḥ sa̱hasra̱mityā̍ha bheṣa̱jame̱vāsmai̍ karotya̱bhiṣṭhi̍to̱ varu̍ṇasya̱ pāśa̱ ityā̍ha varuṇapā̱śame̱vābhi ti̍ṣṭhati ba̱ṟhira̱bhi ju̍ho̱tyāhu̍tīnā̱ṃ prati̍ṣṭhityā̱ atho̍ agni̱vatye̱va ju̍ho̱tyapa̍barhiṣaḥ prayā̱jān 11 ya̍jati pra̱jā vai ba̱ṟhiḥ pra̱jā e̱va va̍ruṇapā̱śānmu̍ñca̱tyājya̍bhāgau yajati ya̱jñasyai̱va cakṣu̍ṣī̱ nāntare̍ti̱ varu̍ṇaṃ yajati varuṇapā̱śāde̱vaina̍ṃ muñcatya̱gnīvaru̍ṇau yajati sā̱kṣāde̱vaina̍ṃ varuṇapā̱śānmu̍ñca̱tyapa̍barhiṣāvanūyā̱jau ya̍jati pra̱jā vai ba̱ṟhiḥ pra̱jā e̱va va̍ruṇapā̱śānmu̍ñcati ca̱tura̍ḥ prayā̱jān, ya̍jati̱ dvāva̍nūyā̱jau ṣaṭthsaṃ pa̍dyante̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ 12 ṛ̱tuṣve̱va prati̍ tiṣṭha̱tyava̍bhṛtha nicaṅku̱ṇetyā̍ha yathodi̱tame̱va varu̍ṇa̱mava̍ yajate samu̱dre te̱ hṛda̍yama̱psva̍ntarityā̍ha samu̱dre hya̍ntarvaru̍ṇa̱ḥ saṃ tvā̍ viśa̱ntvoṣa̍dhīru̱tāpa̱ ityā̍hā̱dbhire̱vaina̱moṣa̍dhībhiḥ sa̱myañca̍ṃ dadhāti̱ devī̍rāpa e̱ṣa vo̱ garbha̱ ityā̍ha yathāya̱jure̱vaitatpa̱śavo̱ vai 13 somo̱ yadbhi̍ndū̱nāṃ bha̱kṣaye̎tpaśu̱mānthsyā̱dvaru̍ṇa̱stve̍naṃ gṛhṇīyā̱dyanna bha̱kṣaye̍dapa̱śuḥ syā̱nnaina̱ṃ varu̍ṇo gṛhṇīyādupa̱spṛśya̍me̱va pa̍śu̱mānbha̍vati̱ naina̱ṃ varu̍ṇo gṛhṇāti̱ prati̍yuto̱ varu̍ṇasya̱ pāśa̱ ityā̍ha varuṇapā̱śāde̱va nirmu̍cya̱te’pra̍tīkṣa̱mā ya̍nti̱ varu̍ṇasyā̱ntarhi̍tyā̱ edho̎’syedhiṣī̱mahītyā̍ha sa̱midhai̱vāgniṃ na̍ma̱syanta̍ u̱pāya̍nti̱ tejo̍’si̱ tejo̱ mayi̍ dhe̱hītyā̍ha̱ teja̍ e̱vātmandha̍tte ||6.6.3||
rakṣṛ̍si prayā̱jānṛ̱tavo̱ vai na̍ma̱syanto̱ dvāda̍śa ca ||6.6.3||
14 sphyena̱ vedi̱muddha̍nti rathā̱kṣeṇa̱ vi mi̍mīte̱ yūpa̍ṃ minoti tri̱vṛta̍me̱va vajrṛ̍ sa̱ṃbhṛtya̱ bhrātṛ̍vyāya̱ pra ha̍rati̱ stṛtyai̱ yada̍ntarve̱di mi̍nu̱yādde̍valo̱kama̱bhi ja̍ye̱dyadba̍hirve̱di ma̍nuṣyalo̱kaṃ ve̎dya̱ntasya̍ sa̱ṃdhau mi̍notyu̱bhayo̎rlo̱kayo̍ra̱bhiji̍tyā̱ upa̍ra saṃ mitāṃ minuyātpitṛlo̱kakā̍masya raśa̱na sa̍ṃ mitāṃ manuṣyalo̱kakā̍masya ca̱ṣāla̍ saṃ mitāmindri̱yakā̍masya̱ sarvā̎nthsa̱mānpra̍ti̱ṣṭhā kā̍masya̱ ye trayo̍ madhya̱māstānthsa̱mānpa̱śukā̍masyai̱tān, vā 15 anu̍ pa̱śava̱ upa̍ tiṣṭhante paśu̱māne̱va bha̍vati̱ vyati̍ṣaje̱dita̍rānpra̱jayai̱vaina̍ṃ pa̱śubhi̱rvyati̍ṣajati̱ yaṃ kā̱maye̍ta pra̱māyu̍kaḥ syā̱diti̍ garta̱mita̱ṃ tasya̍ minuyāduttarā̱rdhya̍ṃ varṣi̍ṣṭha̱matha̱ hrasī̍yṛsame̱ṣā vai ga̍rta̱midyasyai̱vaṃ mi̱noti̍ tā̱jakpra mī̍yate dakṣiṇā̱rdhya̍ṃ varṣi̍ṣṭhaṃ minuyāthsuva̱rgakā̍ma̱syātha̱ hrasī̍yṛsamā̱krama̍ṇame̱va tathsetu̱ṃ yaja̍mānaḥ kurute suva̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai̱ 16 yadeka̍smi̱ṉ, yūpe̱ dve ra̍śa̱ne pa̍ri̱vyaya̍ti̱ tasmā̱deko̱ dve jā̱ye vi̍ndate̱ yannaikṛ̍ raśa̱nāṃ dvayo̱ryūpa̍yoḥ pari̱vyaya̍ti̱ tasmā̱nnaikā̱ dvau patī̍ vindate̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ strya̍sya jāye̱tetyu̍pā̱nte tasya̱ vyati̍ṣaje̱thstrye̍vāsya̍ jāyate̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ pumā̍nasya jāye̱tetyā̱ntaṃ tasya̱ pra ve̎ṣṭaye̱tpumā̍ne̱vāsya̍ 17 jāya̱te’su̍rā̱ vai de̱vānda̍kṣiṇa̱ta upā̍naya̱ntānde̱vā u̍paśa̱yenai̱vāpā̍nudanta̱ tadu̍paśa̱yasyo̍paśaya̱tvaṃ yadda̍kṣiṇa̱ta u̍paśa̱ya u̍pa̱śaye̱ bhrātṛ̍vyāpanuttyai̱ sarve̱ vā a̱nye yūpā̎ḥ paśu̱manto’tho̍paśa̱ya e̱vāpa̱śustasya̱ yaja̍mānaḥ pa̱śuryanna ni̍rdi̱śedārti̱mārcche̱dyaja̍māno̱’sau te̍ pa̱śuriti̱ nirdi̍śe̱dyaṃ dvi̱ṣyādyame̱va 18 dveṣṭi̱ tama̍smai pa̱śuṃ nirdi̍śati̱ yadi̱ na dvi̱ṣyādā̱khuste̍ pa̱śuriti̍ brūyā̱nna grā̱myānpa̱śūn hi̱nasti̱ nāra̱ṇyānpra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ so̎’nnādye̍na̱ vyā̎rdhyata̱ sa e̱tāme̍kāda̱śinī̍mapaśya̱ttayā̱ vai so̎’nnādya̱mavā̍ruṃdha̱ yaddaśa̱ yūpā̱ bhava̍nti̱ daśā̎kṣarā vi̱rāḍanna̍ṃ vi̱rāḍvi̱rājai̱vānnādya̱mava̍ ruṃdhe̱ 19 ya e̍kāda̱śaḥ stana̍ e̱vāsyai̱ sa du̱ha e̱vainā̱ṃ tena̱ vajro̱ vā e̱ṣā saṃ mī̍yate̱ yade̍kāda̱śinī̱ seśva̱rā pu̱rastā̎tpra̱tyañca̍ṃ ya̱jñṛ saṃ ma̍rdito̱ryatpā̎tnīva̱taṃ mi̱noti̍ ya̱jñasya̱ pratyutta̍bdhyai saya̱tvāya̍ ||6.6.4||
vai sama̍ṣṭyai̱ pumā̍ne̱vāsya̱ yame̱va ru̍ndhe trṛ̱śacca̍ ||6.6.4||
20 pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ sa ri̍ricā̱no̍’manyata̱ sa e̱tāme̍kāda̱śinī̍mapaśya̱ttayā̱ vai sa āyu̍riṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mā̱tmanna̍dhatta pra̱jā i̍va̱ khalu̱ vā e̱ṣa sṛ̍jate̱ yo yaja̍te̱ sa e̱tarhi̍ riricā̱na i̍va̱ yade̱ṣaikā̍da̱śinī̱ bhava̱tyāyu̍re̱va taye̎ṃdri̱yaṃ vī̱rya̍ṃ yaja̍māna ā̱tmandha̍tte̱ praivāgne̱yena̍ vāpayati mithu̱nṛ sā̍rasva̱tyā ka̍roti̱ reta̍ḥ 21 sau̱myena̍ dadhāti̱ pra ja̍nayati pau̱ṣṇena̍ bārhaspa̱tyo bha̍vati̱ brahma̱ vai de̱vānā̱ṃ bṛ̱haspati̱rbrahma̍ṇai̱vāsmai̎ pra̱jāḥ pra ja̍nayati vaiśvade̱vo bha̍vati vaiśvade̱vyo̍ vai pra̱jāḥ pra̱jā e̱vāsmai̱ pra ja̍nayatīndri̱yame̱vaindreṇāva̍ ruṃdhe̱ viśa̍ṃ māru̱tenaujo̱ bala̍maindrā̱gnena̍ prasa̱vāya̍ sāvi̱tro ni̍rvaruṇa̱tvāya̍ vāru̱ṇo ma̍dhya̱ta ai̱ndramā la̍bhate madhya̱ta e̱vendri̱yaṃ yaja̍māne dadhāti 22 pu̱rastā̍dai̱ndrasya̍ vaiśvade̱vamā la̍bhate vaiśvade̱vaṃ vā anna̱manna̍me̱va pu̱rastā̎ddhatte̱ tasmā̎tpu̱rastā̱danna̍madyata ai̱ndramā̱labhya̍ māru̱tamā la̍bhate̱ viḍvai ma̱ruto̱ viśa̍me̱vāsmā̱ anu̍ badhnāti̱ yadi̍ kā̱maye̍ta̱ yo’va̍gata̱ḥ so’pa̍ rudhyatā̱ṃ yo’pa̍ruddha̱ḥ so’va̍ gaccha̱tvityai̱ndrasya̍ lo̱ke vā̍ru̱ṇamā la̍bheta vāru̱ṇasya̍ lo̱ka ai̱ndraṃ 23 ya e̱vāva̍gata̱ḥ so’pa̍ rudhyate̱ yo’pa̍ruddha̱ḥ so’va̍ gacchati̱ yadi̍ kā̱maye̍ta pra̱jā mu̍hyeyu̱riti̍ pa̱śūnvyati̍ṣajetpra̱jā e̱va mo̍hayati̱ yada̍bhivāha̱to̍’pāṃ vā̍ru̱ṇamā̱labhe̍ta pra̱jā varu̍ṇo gṛhṇīyāddakṣiṇa̱ta uda̍ñca̱mā la̍bhate’pavāha̱to̍’pāṃ pra̱jānā̱mava̍ruṇagrāhāya ||6.6.5||
reto̱ yaja̍māne dadhāti lo̱ka ai̱ndrṛ sa̱pta trṛ̍śacca ||6.6.5||
24 indra̱ḥ patni̍yā̱ manu̍mayājaya̱ttāṃ parya̍gnikṛtā̱muda̍sṛja̱ttayā̱ manu̍rārdhno̱dyatparya̍gnikṛtaṃ pātnīva̱tamu̍thsṛ̱jati̱ yāme̱va manuṟṛddhi̱mārdhno̱ttāme̱va yaja̍māna ṛdhnoti ya̱jñasya̱ vā apra̍tiṣṭhitādya̱jñaḥ parā̍ bhavati ya̱jñaṃ pa̍rā̱bhava̍nta̱ṃ yaja̍mā̱no’nu̱ parā̍ bhavati̱ yadājye̍na pātnīva̱tṛ sagg̍sthā̱paya̍ti ya̱jñasya̱ prati̍ṣṭhityai ya̱jñaṃ pra̍ti̱tiṣṭha̍nta̱ṃ yaja̍mā̱no’nu̱ prati̍ tiṣṭhatī̱ṣṭaṃ va̱payā̱ 25 bhava̱tyani̍ṣṭaṃ va̱śayātha̍ pātnīva̱tena̱ pra ca̍rati tī̱rtha e̱va pra ca̍ra̱tyatho̍ e̱tarhye̱vāsya̱ yāma̍stvā̱ṣṭro bha̍vati̱ tvaṣṭā̱ vai reta̍saḥ si̱ktasya̍ rū̱pāṇi̱ vi ka̍roti̱ tame̱va vṛṣā̍ṇa̱ṃ patnī̱ṣvapi̍ sṛjati̱ so̎’smai rū̱pāṇi̱ vi ka̍roti ||6.6.6||
va̱payā̱ ṣaṭ trṛ̍śacca ||6.6.6||
26 ghnanti̱ vā e̱tathsoma̱ṃ yada̍bhiṣu̱ṇvanti̱ yathsau̱myo bhava̍ti̱ yathā̍ mṛ̱tāyā̍nu̱stara̍ṇī̱ṃ ghnanti̍ tā̱dṛge̱va tadyadu̍ttarā̱rdhe vā̱ madhye̍ vā juhu̱yādde̱vatā̎bhyaḥ sa̱mada̍ṃ dadhyāddakṣiṇā̱rdhe ju̍hotye̱ṣā vai pi̍tṛ̱ṇāṃ diksvāyā̍me̱va di̱śi pi̱tṝnni̱rava̍dayata udgā̱tṛbhyo̍ haranti sāmadeva̱tyo̍ vai sau̱myo yade̱va sāmna̍śchaṃbaṭku̱rvanti̱ tasyai̱va sa śānti̱rave̎ 27 kṣante pa̱vitra̱ṃ vai sau̱mya ā̱tmāna̍me̱va pa̍vayante̱ ya ā̱tmāna̱ṃ na pa̍ri̱paśye̍di̱tāsu̍ḥ syādabhida̱diṃ kṛ̱tvāve̎kṣeta̱ tasmi̱ṉ, hyā̎tmāna̍ṃ pari̱paśya̱tyatho̍ ā̱tmāna̍me̱va pa̍vayate̱ yo ga̱tama̍nā̱ḥ syāthso’ve̎kṣeta̱ yanme̱ mana̱ḥ parā̍gata̱ṃ yadvā̍ me̱ apa̍rāgatam | rājñā̱ some̍na̱ tadva̱yama̱smāsu̍ dhārayāma̱sīti̱ mana̍ e̱vātmandā̍dhāra̱ 28 na ga̱tama̍nā bhava̱tyapa̱ vai tṛ̍tīyasava̱ne ya̱jñaḥ krā̍matījā̱nādanī̍jānama̱bhyā̎gnāvaiṣṇa̱vyarcā ghṛ̱tasya̍ yajatya̱gniḥ sarvā̍ de̱vatā̱ viṣṇu̍rya̱jño de̱vatā̎ścai̱va ya̱jñaṃ ca̍ dādhāropṛ̱śu ya̍jati mithuna̱tvāya̍ brahmavā̱dino̍ vadanti mi̱tro ya̱jñasya̱ svi̍ṣṭaṃ yuvate̱ varu̍ṇo̱ duri̍ṣṭa̱ṃ kva̍ tarhi̍ ya̱jñaḥ kva̍ yaja̍māno bhava̱tīti̱ yanmai̎trāvaru̱ṇīṃ va̱śāmā̱labha̍te mi̱treṇai̱va 29 ya̱jñasya̱ svi̍ṣṭṛ śamayati̱ varu̍ṇena̱ duri̍ṣṭa̱ṃ nārti̱mārccha̍ti̱ yaja̍māno̱ yathā̱ vai lāṅga̍leno̱rvarā̎ṃ prabhi̱ndantye̱vamṛ̍ksā̱me ya̱jñaṃ pra bhi̍nto̱ yanmai̎trāvaru̱ṇīṃ va̱śāmā̱labha̍te ya̱jñāyai̱va prabhi̍nnāya ma̱tya̍ma̱nvavā̎syati̱ śāntyai̍ yā̱tayā̍māni̱ vā e̱tasya̱ chandṛ̍si̱ ya ī̍jā̱naśchaṃda̍sāme̱ṣa raso̱ yadva̱śā yanmai̎trāvaru̱ṇīṃ va̱śāmā̱labha̍te̱ chandāg̍sye̱va puna̱rā prī̍ṇā̱tyayā̍tayāmatvā̱yātho̱ chaṃda̍ssve̱va rasa̍ṃ dadhāti ||6.6.7||
ava̍ dādhāra mi̱treṇai̱va prī̍ṇāti̱ ṣaṭ ca̍ ||6.6.7||
30 de̱vā vā i̍ṃdri̱yaṃ vī̱ryā̎ṃ ‘a̱ vya̍bhajanta̱ tato̱ yada̱tyaśi̍ṣyata̱ tada̍ti grā̱hyā̍ abhava̱ntada̍ti grā̱hyā̍ṇāmati grāhya̱tvaṃ yada̍ti grā̱hyā̍ gṛ̱hyanta̍ indri̱yame̱va tadvī̱rya̍ṃ yaja̍māna ā̱tmandha̍tte̱ teja̍ āgne̱yene̎ndri̱yamai̱ndreṇa̍ brahmavarca̱sṛ sau̱ryeṇo̍pa̱staṃbha̍na̱ṃ vā e̱tadya̱jñasya̱ yada̍tigrā̱hyā̎śca̱kre pṛ̱ṣṭhāni̱ yatpṛṣṭhye̱ na gṛ̍hṇī̱yātprāñca̍ṃ ya̱jñaṃ pṛ̱ṣṭhāni̱ sṛ śaṛ̍ṇīyu̱ryadu̱kthye̍ 31 gṛhṇī̱yātpra̱tyañca̍ṃ ya̱jñama̍ti grā̱hyā̎ḥ sṛ śaṛ̍ṇīyurviśva̱jiti̱ sarva̍pṛṣṭhe grahīta̱vyā̍ ya̱jñasya̍ savīrya̱tvāya̍ pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̍ ya̱jñānvyādi̍śa̱thsa pri̱yāsta̱nūrapa̱ nya̍dhatta̱ tada̍tigrā̱hyā̍ abhava̱nvita̍nu̱stasya̍ ya̱jña ityā̍hu̱ryasyā̍tigrā̱hyā̍ na gṛ̱hyanta̱ ityapya̍gniṣṭo̱me gra̍hīta̱vyā̍ ya̱jñasya̍ satanu̱tvāya̍ de̱vatā̱ vai sarvā̎ḥ sa̱dṛśī̍rāsa̱ntā na vyā̱vṛta̍magaccha̱nte de̱vā 32 e̱ta e̱tāngrahā̍napaśya̱ntāna̍gṛhṇatāgne̱yama̱gnirai̱ndramindra̍ḥ sau̱ryṛ sūrya̱stato̱ vai te̎’nyābhi̍rde̱vatā̍bhirvyā̱vṛta̍magaccha̱ṉ, yasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ e̱te grahā̍ gṛ̱hyante̎ vyā̱vṛta̍me̱va pā̱pmanā̱ bhrātṛ̍vyeṇa gacchatī̱me lo̱kā jyoti̍ṣmantaḥ sa̱māva̍dvīryāḥ kā̱ryā̍ ityā̍hurāgne̱yenā̱smi3ṛllo̱ke jyoti̍rdhatta ai̱ndreṇā̱ntari̍kṣa indravā̱yū hi sa̱yujau̍ sau̱ryeṇā̱muṣmi̍3ṛllo̱ke 33 jyoti̍rdhatte̱ jyoti̍ṣmanto’smā i̱me lo̱kā bha̍vanti sa̱māva̍dvīryānenānkuruta e̱tān, vai grahā̎nba̱ṃbāvi̱śvava̍yasāvavittā̱ṃ tābhyā̍mi̱me lo̱kāḥ parā̎ñcaścā̱rvāñca̍śca̱ prābhu̱ryasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ e̱te grahā̍ gṛ̱hyante̱ prāsmā̍ i̱me lo̱kāḥ parā̎ñcaścā̱rvāñca̍śca bhānti ||6.6.8||
ukthye̍ de̱vā a̱muṣmi̍3ṛllo̱ka ekā̱nna ca̍tvārṛ̱śacca̍ ||6.6.8||
34 de̱vā vai yadya̱jñe’ku̍rvata̱ tadasu̍rā akurvata̱ te de̱vā adā̎bhye̱ chandṛ̍si̱ sava̍nāni̱ sama̍sthāpaya̱ntato̍ de̱vā abha̍va̱nparāsu̍rā̱ yasyai̱vaṃ vi̱duṣo’dā̎bhyo gṛ̱hyate̱ bhava̍tyā̱tmanā̱ parā̎sya̱ bhrātṛ̍vyo bhavati̱ yadvai de̱vā asu̍rā̱nadā̎bhye̱nāda̍bhnuva̱ntadadā̎bhya̱syādābhya̱tvaṃ ya e̱vaṃ veda̍ da̱bhnotye̱va bhrātṛ̍vya̱ṃ naina̱ṃ bhrātṛ̍vyo dabhnotye̱ 35 ṣā vai pra̱jāpa̍terati mo̱kṣiṇī̱ nāma̍ ta̱nūryadadā̎bhya̱ upa̍naddhasya gṛhṇā̱tyati̍muktyā̱ ati̍pā̱pmāna̱ṃ bhrātṛ̍vyaṃ mucyate̱ ya e̱vaṃ veda̱ ghnanti̱ vā e̱tathsoma̱ṃ yada̍bhiṣu̱ṇvanti̱ some̍ ha̱nyamā̍ne ya̱jño ha̍nyate ya̱jñe yaja̍māno brahmavā̱dino̍ vadanti̱ kiṃ tadya̱jñe yaja̍mānaḥ kurute̱ yena̱ jīva̎nthsuva̱rgaṃ lo̱kametīti̍ jīvagra̱ho vā e̱ṣa yadadā̱bhyo’na̍bhiṣutasya gṛhṇāti̱ jīva̍ntame̱vainṛ̍ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍mayati̱ vi vā e̱tadya̱jñaṃ chi̍ndanti̱ yadadā̎bhye sa2ṛsthā̱paya̍ntyṛ̱śūnapi̍ sṛjati ya̱jñasya̱ saṃta̍tyai ||6.6.9||
da̱bhno̱tyana̍bhiṣutasya gṛhṇā̱tyekā̱nna vṛ̍śa̱tiśca̍ ||6.6.9||
36 de̱vā vai pra̱bāhu̱ggrahā̍nagṛhṇata̱ sa e̱taṃ pra̱jāpa̍tirṛ̱śuma̍paśya̱t tama̍gṛhṇīta̱ tena̱ vai sa ā̎rdhno̱dyasyai̱vaṃ vi̱duṣo̱’ṛ̱śurgṛ̱hyata̍ ṛ̱dhnotye̱va sa̱kṛda̍bhiṣutasya gṛhṇāti sa̱kṛddhi sa tenā’rdhno̱nmana̍sā gṛhṇāti̱ mana̍ iva̱ hi pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyā̱ audu̍ṃbareṇa gṛhṇā̱tyūrgvā u̍du̱ṃbara̱ ūrja̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱ catu̍ḥ srakti bhavati di̱kṣve̍ 37 va prati̍ tiṣṭhati̱ yo vā a̱ṛ̱śorā̱yata̍na̱ṃ vedā̱yata̍navānbhavati vāmade̱vyamiti̱ sāma̱ tadvā a̍syā̱yata̍na̱ṃ mana̍sā̱ gāya̍māno gṛhṇātyā̱yata̍navāne̱va bha̍vati̱ yada̍dhva̱ryurṛ̱śuṃ gṛ̱hṇannārdhaye̍du̱bhābhyā̱ṃ nardhye̍tādhva̱ryave̍ ca̱ yaja̍mānāya ca̱ yada̱rdhaye̍du̱bhābhyā̍mṛdhye̱tāna̍vānaṃ gṛhṇāti̱ saivāsyarddhi̱ṟhira̍ṇyama̱bhi vya̍nitya̱mṛta̱ṃ vai hira̍ṇya̱māyu̍ḥ prā̱ṇa āyu̍ṣai̱vāmṛta̍ma̱bhi dhi̍noti śa̱tamā̍naṃ bhavati śa̱tāyu̱ḥ puru̍ṣaḥ śa̱tendri̍ya̱ āyu̍ṣye̱vendri̱ye prati̍ tiṣṭhati ||6.6.10||
di̱kṣva̍niti vṛśa̱tiśca̍ ||6.6.10||
38 pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̍ ya̱jñānvyādi̍śa̱thsa ri̍ricā̱no̍’manyata̱ sa ya̱jñānṛ̍ ṣoḍaśa̱dheṃdri̱yaṃ vī̱rya̍mā̱tmāna̍ma̱bhi sama̍kkhida̱t tatṣo̍ḍa̱śya̍bhava̱nna vai ṣo̍ḍa̱śī nāma̍ ya̱jño̎’sti̱ yadvāva ṣo̍ḍa̱śagg sto̱trṛ ṣo̍ḍa̱śṛ śa̱straṃ tena̍ ṣoḍa̱śī tathṣo̍ḍa̱śina̍ḥ ṣoḍaśi̱tvaṃ yathṣo̍ḍa̱śī gṛ̱hyata̍ indri̱yame̱va tadvī̱rya̍ṃ yaja̍māna ā̱tmandha̍tte de̱vebhyo̱ vai su̍va̱rgo lo̱ko 39 na prābha̍va̱tta e̱tṛ ṣo̍ḍa̱śina̍mapaśya̱ntama̍gṛhṇata̱ tato̱ vai tebhya̍ḥ suva̱rgo lo̱kaḥ prābha̍va̱dyathṣo̍ḍa̱śī gṛ̱hyate̍ suva̱rgasya̍ lo̱kasyā̱bhiji̍tyā̱ indro̱ vai de̱vānā̍mānujāva̱ra ā̍sī̱thsa pra̱jāpa̍ti̱mupā̍dhāva̱ttasmā̍ e̱tṛ ṣo̍ḍa̱śina̱ṃ prāya̍ccha̱ttama̍gṛhṇīta̱ tato̱ vai so’gra̍ṃ de̱vatā̍nā̱ṃ paryai̱dyasyai̱vaṃ vi̱duṣa̍ḥ ṣoḍa̱śī gṛ̱hyate 40 ‘gra̍me̱va sa̍mā̱nānā̱ṃ parye̍ti prātaḥsava̱ne gṛ̍hṇāti̱ vajro̱ vai ṣo̍ḍa̱śī vajra̍ḥ prātaḥsava̱nagg svāde̱vaina̱ṃ yone̱rnirgṛ̍hṇāti̱ sava̍nesavane̱’bhi gṛ̍hṇāti̱ sava̍nāthsavanāde̱vaina̱ṃ pra ja̍nayati tṛtīyasava̱ne pa̱śukā̍masya gṛhṇīyā̱dvajro̱ vai ṣo̍ḍa̱śī pa̱śava̍stṛtīyasava̱naṃ vajre̍ṇai̱vāsmai̍ tṛtīyasava̱nātpa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ nokthye̍ gṛhṇīyātpra̱jā vai pa̱śava̍ u̱kthāni̱ yadu̱kthye̍ 41 gṛhṇī̱yātpra̱jāṃ pa̱śūna̍sya̱ nirda̍hedatirā̱tre pa̱śukā̍masya gṛhṇīyā̱dvajro̱ vai ṣo̍ḍa̱śī vajre̍ṇai̱vāsmai̍ pa̱śūna̍va̱rudhya̱ rātri̍yo̱pari̍ṣṭācchamaya̱tyapya̍gniṣṭo̱me rā̍ja̱nya̍sya gṛhṇīyādvyā̱vṛtkā̍mo̱ hi rā̍ja̱nyo̍ yaja̍te sā̱hna e̱vāsmai̱ vajra̍ṃ gṛhṇāti̱ sa e̍na̱ṃ vajro̱ bhūtyā̍ indhe̱ nirvā̍ dahatyekavṛ̱śagg sto̱traṃ bha̍vati̱ prati̍ṣṭhityai̱ hari̍vacchasyata̱ indra̍sya pri̱yaṃ dhāmo 42 pā̎pnoti̱ kanī̍yṛsi̱ vai de̱veṣu̱ chandā̱g̱syāsa̱ñjyāyā̱g̱syasu̍reṣu̱ te de̱vāḥ kanī̍yasā̱ chaṃda̍sā̱ jyāya̱śchando̱’bhi vya̍śṛsa̱ntato̱ vai te’su̍rāṇāṃ lo̱kama̍vṛñjata̱ yatkanī̍yasā̱ chaṃda̍sā̱ jyāya̱śchando̱’bhi vi̱śṛsa̍ti̱ bhrātṛ̍vyasyai̱va tallo̱kaṃ vṛ̍ṅkte̱ ṣaḍa̱kṣarā̱ṇyati̍ recayanti̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tūne̱va prī̍ṇāti ca̱tvāri̱ pūrvā̱ṇyava̍ kalpayanti̱ 43 catu̍ṣpada e̱va pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ dve utta̍re dvi̱pada̍ e̱vāva̍ ruṃdhe’nu̱ṣṭubha̍ma̱bhi saṃ pā̍dayanti̱ vāgvā a̍nu̱ṣṭuptasmā̎tprā̱ṇānā̱ṃ vāgu̍tta̱mā sa̍mayāviṣi̱te sūrye̍ ṣoḍa̱śina̍ḥ sto̱tramu̱pāka̍rotye̱tasmi̱nvai lo̱ka indro̍ vṛ̱trama̍hanthsā̱kṣāde̱va vajra̱ṃ bhrātṛ̍vyāya̱ pra ha̍ratyaruṇapiśa̱ṅgo’śvo̱ dakṣi̍ṇai̱tadvai vajra̍sya rū̱pṛ samṛ̍ddhyai ||6.6.11||
lo̱ko vi̱duṣa̍ḥ ṣoḍa̱śī gṛ̱hyate̱ yadukthye̍ dhāma̍ kalpayanti sa̱ptaca̍tvārṛśacca ||6.6.11||