Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Pañcama kāṇḍa, prapāṭhaka 1 (22 anuvākāḥ)
Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Pañcama kāṇḍa, prapāṭhaka 1
Section titled “Kṛṣṇayajuḥ Taittirīyasaṃhitā — Pañcama kāṇḍa, prapāṭhaka 1”pañcamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ 1
Anuvākāḥ
Section titled “Anuvākāḥ”1 sā̱vi̱trāṇi̍ juhoti̱ prasū̎tyai caturgṛhī̱tena̍ juhoti̱ catu̍ṣpādaḥ pa̱śava̍ḥ pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱ cata̍sro̱ diśo̍ di̱kṣve̍va prati̍ tiṣṭhati̱ chandṛ̍si de̱vebhyo’pā̎krāma̱nna vo̍’bhā̱gāni̍ ha̱vyaṃ va̍kṣyāma̱ iti̱ tebhya̍ e̱tacca̍turgṛhī̱tama̍dhārayan puro’nuvā̱kyā̍yai yā̱jyā̍yai de̱vatā̍yai vaṣaṭkā̱rāya̱ yacca̍turgṛhī̱taṃ ju̱hoti̱ chandāg̍sye̱va tatprī̍ṇāti̱ tānya̍sya prī̱tāni̍ de̱vebhyo̍ ha̱vyaṃ va̍hanti̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ 2 pāpī̍yānthsyā̱dityekai̍ka̱ṃ tasya̍ juhuyā̱dāhu̍tībhire̱vaina̱mapa̍ gṛhṇāti̱ pāpī̍yānbhavati̱ yaṃ kā̱maye̍ta̱ vasī̍yānthsyā̱diti̱ sarvā̍ṇi̱ tasyā̍nu̱drutya̍ juhuyā̱dāhu̍tyai̱vaina̍ma̱bhi kra̍mayati̱ vasī̍yānbhava̱tyatho̍ ya̱jñasyai̱vaiṣābhikrā̎nti̱reti̱ vā e̱ṣa ya̍jñamu̱khādṛddhyā̱ yo̎’gnerde̱vatā̍yā̱ etya̱ṣṭāve̱tāni̍ sāvi̱trāṇi̍ bhavantya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱tro̎ 3 ‘gnistenai̱va ya̍jñamu̱khādṛddhyā̍ a̱gnerde̱vatā̍yai̱ naitya̱ṣṭau sā̍vi̱trāṇi̍ bhava̱ntyāhu̍tirnava̱mī tri̱vṛta̍me̱va ya̍jñamu̱khe vi yā̍tayati̱ yadi̍ kā̱maye̍ta̱ chandṛ̍si yajñayaśa̱senā̎rpayeya̱mityṛca̍manta̱māṃ ku̍ryā̱cchandāg̍sye̱va ya̍jñayaśa̱senā̎rpayati̱ yadi̍ kā̱maye̍ta̱ yaja̍mānaṃ yajñayaśa̱senā̎rpayeya̱miti̱ yaju̍ranta̱maṃ ku̍ryā̱dyaja̍māname̱va ya̍jñayaśa̱senā̎rpayatyṛ̱cā stomṛ̱ sama̍rdha̱yetyā̍ 4 ‘ha̱ samṛ̍ddhyai ca̱turbhi̱rabhri̱mā da̍tte ca̱tvāri̱ chandṛ̍si̱ chando̍bhire̱va de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va ityā̍ha̱ prasū̎tyā a̱gnirde̱vebhyo̱ nilā̍yata̱ sa veṇu̱ṃ prāvi̍śa̱thsa e̱tāmū̱timanu̱ sama̍cara̱dyadveṇo̎ḥ suṣi̱rṛ su̍ṣi̱rābhri̍rbhavati sayoni̱tvāya̱ sa yatra̍ya̱trāva̍sa̱ttatkṛ̱ṣṇama̍bhavatkalmā̱ṣī bha̍vati rū̱pasa̍mṛddhyā ubhayata̱ḥ, kṣṇūrbha̍vatī̱taścā̱muta̍ścā̱rkasyāva̍ruddhyai vyāmamā̱trī bha̍vatye̱tāva̱dvai puru̍ṣe vī̱rya̍ṃ vī̱rya̍saṃmi̱tā’pa̍rimitā bhava̱tyapa̍rimita̱syāva̍ruddhyai̱ yo vana̱spatī̍nāṃ phala̱grahi̱ḥ sa e̍ṣāṃ vī̱ryā̍vānphala̱grahi̱rveṇu̍rvaiṇa̱vī bha̍vati vī̱rya̍syāva̍ruddhyai ||5.1.1||
kā̱maye̍ta gāya̱tro̎rdha̱yeti̍ ca sa̱ptavṛ̍śatiśca ||5.1.1||
5 vyṛ̍ddha̱ṃ vā e̱tadya̱jñasya̱ yada̍ya̱juṣke̍ṇa kri̱yata̍ i̱māma̍gṛbhṇan raśa̱nāmṛ̱tasyetya̍śvābhi̱ dhānī̱mā da̍tte̱ yaju̍ṣkṛtyai ya̱jñasya̱ samṛ̍ddhyai̱ pratū̎rtaṃ vāji̱nnā dra̱vetyaśva̍ma̱bhi da̍dhāti rū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̱ṃ vyāca̍ṣṭe yu̱ñjāthṛ̱ rāsa̍bhaṃ yu̱vamiti̍ garda̱bhamasa̍tye̱va ga̍rda̱bhaṃ prati̍ ṣṭhāpayati̱ tasmā̱daśvā̎dgarda̱bho’sa̍ttaro̱ yoge̍yoge ta̱vasta̍ra̱mityā̍ha̱ 6 yoge̍yoga e̱vaina̍ṃ yuṅkte̱ vāje̍vāje havāmaha̱ ityā̱hānna̱ṃ vai vājo’nna̍me̱vāva̍ ruṃdhe̱ sakhā̍ya̱ indra̍mū̱taya̱ ityā̍hendri̱yame̱vāva̍ ruṃdhe̱’gnirde̱vebhyo̱ nilā̍yata̱ taṃ pra̱jāpa̍ti̱ranva̍vindatprājāpa̱tyo’śvo’śve̍na̱ saṃbha̍ra̱tyanu̍vittyai pāpavasya̱ saṃ vā e̱tatkri̍yate̱ yacchreya̍sā ca̱ pāpī̍yasā ca samā̱naṃ karma̍ ku̱rvanti̱ pāpī̍yā̱ṉ 7 hyaśvā̎dgarda̱bho’śva̱ṃ pūrva̍ṃ nayanti pāpavasya̱sasya̱ vyāvṛ̍ttyai tasmā̱cchreyṛ̍sa̱ṃ pāpī̍yānpa̱ścādanve̍ti ba̱hurvai bhava̍to̱ bhrātṛ̍vyo̱ bhava̍tīva̱ khalu̱ vā e̱ṣa yo̎’gniṃ ci̍nu̱te va̱jryaśva̍ḥ pra̱tūrva̱nnehya̍va̱krāma̱nnaśa̍stī̱rityā̍ha̱ vajre̍ṇai̱va pā̱pmāna̱ṃ bhrātṛ̍vya̱mava̍ krāmati ru̱drasya̱ gāṇa̍patyā̱dityā̍ha rau̱drā vai pa̱śavo̍ ru̱drāde̱va 8 pa̱śūnni̱ryācyā̱tmane̱ karma̍ kurute pū̱ṣṇā sa̱yujā̍ sa̱hetyā̍ha pū̱ṣā vā adhva̍nṛ sanne̱tā sama̍ṣṭyai̱ purī̍ṣāyatano̱ vā e̱ṣa yada̱gniraṃgi̍raso̱ vā e̱tamagre̍ de̱vatā̍nṛ̱ sama̍bharanpṛthi̱vyāḥ sa̱dhasthā̍da̱gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadacche̱hītyā̍ha̱ sāya̍taname̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhi̱ḥ saṃbha̍ratya̱gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadacche̍ma̱ ityā̍ha̱ yena̍ 9 sa̱ṅgaccha̍te̱ vāja̍me̱vāsya̍ vṛṅkte pra̱jāpa̍taye prati̱procyā̱gniḥ sa̱ṃbhṛtya̱ ityā̍huri̱yaṃ vai pra̱jāpa̍ti̱stasyā̍ e̱tacchrotra̱ṃ yadva̱lmīko̱’gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadbha̍riṣyāma̱ iti̍ valmīkava̱pāmupa̍ tiṣṭhate sā̱kṣāde̱va pra̱jāpa̍taye prati̱procyā̱gnṛ saṃ bha̍ratya̱gniṃ pu̍rī̱ṣya̍maṅgira̱svadbha̍rāma̱ ityā̍ha̱ yena̍ sa̱ṅgaccha̍te̱ vāja̍me̱vāsya̍ vṛ̱ṅkte’nva̱gniru̱ṣasā̱magra̍ 10 makhya̱dityā̱hānu̍khyātyā ā̱gatya̍ vā̱jyadhva̍na ā̱kramya̍ vājinpṛthi̱vīmityā̍he̱cchatye̱vaina̱ṃ pūrva̍yā vi̱ndatyutta̍rayā̱ dvābhyā̱mā kra̍mayati̱ prati̍ṣṭhityā̱ anu̍rūpābhyā̱ṃ tasmā̱danu̍rūpāḥ pa̱śava̱ḥ pra jā̍yante̱ dyauste̍ pṛ̱ṣṭhaṃ pṛ̍thi̱vī sa̱dhastha̱mityā̍hai̱bhyo vā e̱taṃ lo̱kebhya̍ḥ pra̱jāpa̍ti̱ḥ samai̍rayadrū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̱ṃ vyāca̍ṣṭe va̱jrīvā e̱ṣa yadaśvo̍ da̱dbhira̱nyato̍dadbhyo̱ bhūyā̱3ṛlloma̍bhirubha̱yāda̍dbhyo̱ yaṃ dvi̱ṣyāttama̍dhaspa̱daṃ dhyā̍ye̱dvajre̍ṇai̱vainagg̍ stṛṇute ||5.1.2||
ā̱ha̱ pāpī̍yānru̱drāde̱va yenā’gra̍ṃ va̱jrī vai sa̱ptada̍śa ca ||5.1.2||
11 utkrā̱moda̍kramī̱diti̱ dvābhyā̱mutkra̍mayati̱ prati̍ṣṭhityā̱ anu̍rūpābhyā̱ṃ tasmā̱danu̍rūpāḥ pa̱śava̱ḥ pra jā̍yante̱’pa upa̍ sṛjati̱ yatra̱ vā āpa̍ upa̱ gaccha̍nti̱ tadoṣa̍dhaya̱ḥ prati̍ tiṣṭha̱ntyoṣa̍dhīḥ prati̱ tiṣṭha̍ntīḥ pa̱śavo’nu̱ prati̍ tiṣṭhanti pa̱śūn, ya̱jño ya̱jñaṃ yaja̍māno̱ yaja̍mānaṃ pra̱jāstasmā̍da̱pa upa̍ sṛjati̱ prati̍ṣṭhityai̱ yada̍dhva̱ryura̍na̱gnāvāhu̍tiṃ juhu̱yāda̱ndho̎’dhva̱ryuḥ 12 syā̱drakṣṛ̍si ya̱jñṛ ha̍nyu̱ṟhira̍ṇyamu̱pāsya̍ juhotyagni̱vatye̱va ju̍hoti̱ nāndho̎’dhva̱ryurbhava̍ti̱ na ya̱jñṛ rakṣṛ̍si ghnanti̱ jigha̍rmya̱gniṃ mana̍sā ghṛ̱tenetyā̍ha̱ mana̍sā̱ hi puru̍ṣo ya̱jñama̍bhi̱ gaccha̍ti prati̱kṣyanta̱ṃ bhuva̍nāni̱ viśvetyā̍ha̱ sarva̱gg̱ hye̍ṣa pra̱tyaṅkṣeti̍ pṛ̱thuṃ ti̍ra̱ścā vaya̍sā bṛ̱hanta̱mityā̱hālpo̱ hye̍ṣa jā̱to ma̱hān 13 bhava̍ti̱ vyaci̍ṣṭha̱mannṛ̍ rabha̱saṃ vidā̍na̱mityā̱hānna̍me̱vāsmai̎ svadayati̱ sarva̍masmai svadate̱ ya e̱vaṃ vedātvā̍ jigharmi̱ vaca̍sā ghṛ̱tenetyā̍ha̱ tasmā̱dyatpuru̍ṣo̱ mana̍sābhi̱ gaccha̍ti̱ tadvā̱cā va̍datyara̱kṣasetyā̍ha̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai̱ marya̍śrīḥ spṛha̱yadva̍rṇo a̱gnirityā̱hāpa̍ citime̱vāsmi̍n dadhā̱tyapa̍ citimānbhavati̱ ya e̱vaṃ 14 veda̱ mana̍sā̱ tvai tāmāptu̍marhati̱ yāma̍dhva̱ryura̍na̱gnā vāhu̍tiṃ ju̱hoti̱ mana̍svatībhyāṃ juho̱tyāhu̍tyo̱rāptyai̱ dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityai yajñamu̱khe ya̍jñamukhe̱ vai kri̱yamā̍ṇe ya̱jñṛ rakṣṛ̍si jighṛsantye̱tarhi̱ khalu̱ vā e̱tadya̍jñamu̱khaṃ yarhye̍na̱dāhu̍tiraśnu̱te pari̍ likhati̱ rakṣa̍sā̱mapa̍hatyai ti̱sṛbhi̱ḥ pari̍ likhati tri̱vṛdvā a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistasmā̱drakṣā̱g̱syapa̍ hanti 15 gāyatri̱yā pari̍ likhati̱ tejo̱ vai gā̍ya̱trī teja̍sai̱vaina̱ṃ pari̍ gṛhṇāti tri̱ṣṭubhā̱ pari̍ likhatīṃdri̱yaṃ vai tri̱ṣṭugi̍ndri̱yeṇai̱vaina̱ṃ pari̍ gṛhṇātyanu̱ṣṭubhā̱ pari̍ likhatyanu̱ṣṭupsarvā̍ṇi̱ chandṛ̍si pari̱bhūḥ paryā̎ptyai madhya̱to̍’nu̱ṣṭubhā̱ vāgvā a̍nu̱ṣṭuptasmā̎nmadhya̱to vā̱cā va̍dāmo gāyatri̱yā pra̍tha̱mayā̱ pari̍ likha̱tyathā̍nu̱ṣṭubhātha̍ tri̱ṣṭubhā̱ tejo̱ vai gā̍ya̱trī ya̱jño̍’nu̱ṣṭugi̍ṃdri̱yaṃ tri̱ṣṭupteja̍sā cai̱vendri̱yeṇa̍ cobha̱yato̍ ya̱jñaṃ pari̍ gṛhṇāti ||5.1.3||
a̱ndho̎’dhva̱ryurma̱hānbha̍vati̱ ya e̱vṛ ha̍nti tri̱ṣṭubhā̱ tejo̱ vai gā̍ya̱trī trayo̍daśa ca ||5.1.3||
16 de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va iti̍ khanati̱ prasū̎tyā̱ atho̍ dhū̱mame̱vaitena̍ janayati̱ jyoti̍ṣmantaṃ tvāgne su̱pratī̍ka̱mityā̍ha̱ jyoti̍re̱vaitena̍ janayati̱ so̎’gnirjā̱taḥ pra̱jāḥ śu̱cārpa̍ya̱ttaṃ de̱vā a̍rdha̱rcenā̍śamayañchi̱vaṃ pra̱jābhyo’hṛ̍santa̱mityā̍ha pra̱jābhya̍ e̱vainṛ̍ śamayati̱ dvābhyā̎ṃ khanati̱ prati̍ṣṭhityā a̱pāṃ pṛ̱ṣṭhama̱sīti̍ puṣkarapa̱rṇamā 17 ha̍ratya̱pāṃ vā e̱tatpṛ̱ṣṭhaṃ yatpu̍ṣkarapa̱rṇṛ rū̱peṇai̱vaina̱dā ha̍rati puṣkarapa̱rṇena̱ saṃbha̍rati̱ yoni̱rvā a̱gneḥ pu̍ṣkarapa̱rṇṛ sayo̍nime̱vāgnṛ saṃbha̍rati kṛṣṇāji̱nena̱ saṃbha̍rati ya̱jño vai kṛ̍ṣṇāji̱naṃ ya̱jñenai̱va ya̱jñṛ saṃbha̍rati̱ yadgrā̱myāṇā̎ṃ paśū̱nāṃ carma̍ṇā sa̱ṃbhare̎d grā̱myān pa̱śūñchu̱cārpa̍yetkṛṣṇāji̱nena̱ saṃbha̍ratyāra̱ṇyāne̱va pa̱śūn 18 chu̱cārpa̍yati̱ tasmā̎thsa̱māva̍tpaśū̱nāṃ pra̱jāya̍mānānāmāra̱ṇyāḥ pa̱śava̱ḥ kanī̍yṛsaḥ śu̱cā hyṛ̍tā lo̍ma̱taḥ saṃbha̍ra̱tyato̱ hya̍sya̱ medhya̍ṃ kṛṣṇāji̱naṃ ca̍ puṣkarapa̱rṇaṃ ca̱ sa2ṛ stṛ̍ṇātī̱yaṃ vai kṛ̍ṣṇāji̱nama̱sau pu̍ṣkarapa̱rṇamā̱bhyāme̱vaina̍mubha̱yata̱ḥ pari̍ gṛhṇātya̱gnirde̱vebhyo̱ nilā̍yata̱ tamatha̱rvānva̍paśya̱datha̍rvā tvā pratha̱mo nira̍manthadagna̱ ityā̍ 19 ‘ha̱ ya e̱vaina̍ma̱nvapa̍śya̱ttenai̱vainṛ̱ saṃbha̍rati̱ tvāma̍gne̱ puṣka̍rā̱dadhītyā̍ha puṣkarapa̱rṇe hye̍na̱mupa̍śrita̱mavi̍nda̱ttamu̍ tvā da̱dhyaṅṅṛṣi̱rityā̍ha da̱dhyaṅ vā ā̍tharva̱ṇaste̍ja̱svyā̍sī̱t teja̍ e̱vāsmi̍ndadhāti̱ tamu̍ tvā pā̱thyo vṛṣetyā̍ha̱ pūrva̍me̱vodi̱tamutta̍reṇā̱bhi gṛ̍ṇāti 20 cata̱sṛbhi̱ḥ saṃbha̍rati ca̱tvāri̱ chandṛ̍si̱ chando̍bhire̱va gā̍ya̱trībhi̍rbrāhma̱ṇasya̍ gāya̱tro hi brā̎hma̱ṇastri̱ṣṭugbhī̍ rāja̱nya̍sya̱ traiṣṭu̍bho̱ hi rā̍ja̱nyo̍ yaṃ kā̱maye̍ta̱ vasī̍yānthsyā̱dityu̱bhayī̍bhi̱stasya̱ saṃbha̍re̱tteja̍ścai̱vāsmā̍ iṃdri̱yaṃ ca̍ sa̱mīcī̍ dadhātyaṣṭā̱bhiḥ saṃbha̍ratya̱ṣṭākṣa̍rā gāya̱trī gā̍ya̱tro̎’gniryāvā̍ne̱vāgnistṛ saṃbha̍rati̱ sīda̍ hota̱rityā̍ha de̱vatā̍ e̱vāsmai̱ sṛ sā̍dayati̱ ni hoteti̍ manu̱ṣyā̎nthsṛ sī̍da̱sveti̱ vayṛ̍si̱ jani̍ṣvā̱ hi jenyo̱ agre̱ ahnā̱mityā̍ha devamanu̱ṣyāne̱vāsmai̱ sṛ sa̍nnā̱n pra ja̍nayati ||5.1.4||
aiva pa̱śūniti̍ gṛṇāti hota̱riti̍ sa̱ptavṛ̍śatiśca ||5.1.4||
21 krū̱rami̍va̱ vā a̍syā e̱tatka̍roti̱ yatkhana̍tya̱pa upa̍ sṛja̱tyāpo̱ vai śā̱ntāḥ śā̱ntābhi̍re̱vāsyai̱ śucṛ̍ śamayati̱ saṃ te̍ vā̱yurmā̍ta̱riśvā̍ dadhā̱tvityā̍ha prā̱ṇo vai vā̱yuḥ prā̱ṇenai̱vāsyai̎ prā̱ṇṛ saṃ da̍dhāti̱ saṃ te̍ vā̱yurityā̍ha̱ tasmā̎dvā̱yupra̍cyutā di̱vo vṛṣṭi̍rīrte̱ tasmai̍ ca devi̱ vaṣa̍ḍastu̱ 22 tubhya̱mityā̍ha̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tuṣve̱va vṛṣṭi̍ṃ dadhāti̱ tasmā̱thsarvā̍nṛ̱tūn, va̍rṣati̱ yadva̍ṣaṭ ku̱ryādyā̱tayā̍māsya vaṣaṭkā̱raḥ syā̱dyanna va̍ṣaṭ ku̱ryādrakṣṛ̍si ya̱jñṛ ha̍nyu̱rvaḍityā̍ha pa̱ro’kṣa̍me̱va vaṣa̍ṭkaroti̱ nāsya̍ yā̱tayā̍mā vaṣaṭkā̱ro bhava̍ti̱ na ya̱jñṛ rakṣṛ̍si ghnanti̱ sujā̍to̱ jyoti̍ṣā sa̱hetya̍nu̱ṣṭubhopa̍ nahyatyanu̱ṣṭup 23 sarvā̍ṇi̱ chandṛ̍si̱ chandṛ̍si̱ khalu̱ vā a̱gneḥ pri̱yā ta̱nūḥ pri̱yayai̱vaina̍ṃ ta̱nuvā̱ pari̍ dadhāti̱ vedu̍ko̱ vāso̍ bhavati̱ ya e̱vaṃ veda̍ vāru̱ṇo vā a̱gnirupa̍naddha̱ udu̍ tiṣṭha svadhvaro̱rdhva ū̱ṣuṇa̍ ū̱taya̱ iti̍ sāvi̱trībhyā̱mutti̍ṣṭhati savi̱tṛpra̍sūta e̱vāsyo̱rdhvāṃ va̍ruṇame̱nimuthsṛ̍jati̱ dvābhyā̱ṃ prati̍ṣṭhityai̱ sa jā̱to garbho̍ asi̱ 24 roda̍syo̱rityā̍he̱me vai roda̍sī̱ tayo̍re̱ṣa garbho̱ yada̱gnistasmā̍de̱vamā̱hāgne̱ cāru̱rvibhṛ̍ta̱ oṣa̍dhī̱ṣvityā̍ha ya̱dā hye̍taṃ vi̱bhara̱ntyatha̱ cāru̍taro̱ bhava̍ti̱ pra mā̱tṛbhyo̱ adhi̱ kani̍kradadgā̱ ityā̱hauṣa̍dhayo̱ vā a̍sya mā̱tara̱stābhya̍ e̱vaina̱ṃ pra cyā̍vayati sthi̱ro bha̍va vī̱ḍva̍ṅga̱ iti̍ garda̱bha ā sā̍dayati̱ 25 saṃ na̍hyatye̱vaina̍me̱tayā̎ sthe̱mne ga̍rda̱bhena̱ saṃ bha̍rati̱ tasmā̎dgarda̱bhaḥ pa̍śū̱nāṃ bhā̍rabhā̱rita̍mo garda̱bhena̱ saṃ bha̍rati̱ tasmā̎dgarda̱bho’pya̍nāle̱śe’tya̱nyānpa̱śūnme̎dya̱tyanna̱gg̱ hye̍nenā̱rkṛ sa̱ṃ bhara̍nti garda̱bhena̱ saṃ bha̍rati̱ tasmā̎dgarda̱bho dvi̱retā̱ḥ sankani̍ṣṭhaṃ paśū̱nāṃ pra jā̍yate̱’gnirhya̍sya̱ yoni̍ṃ ni̱rdaha̍ti pra̱jāsu̱ vā e̱ṣa e̱tarhyārū̍ḍha̱ḥ 26 sa ī̎śva̱raḥ pra̱jāḥ śu̱cā pra̱daha̍ḥ śi̱vo bha̍va pra̱jābhya̱ ityā̍ha pra̱jābhya̍ e̱vainṛ̍ śamayati̱ mānu̍ṣībhya̱stvama̍ṅgira̱ ityā̍ha māna̱vyo̍ hi pra̱jā mā dyāvā̍pṛthi̱vī a̱bhi śū̍śuco̱ māntari̍kṣa̱ṃ mā vana̱spatī̱nityā̍hai̱bhya e̱vaina̍ṃ lo̱kebhya̍ḥ śamayati̱ praitu̍ vā̱jī kani̍krada̱dityā̍ha vā̱jī hye̍ṣa nāna̍da̱drāsa̍bha̱ḥ patvetyā̍ 27 ‘ha̱ rāsa̍bha̱ iti̱ hye̍tamṛṣa̱yo’va̍da̱n bhara̍nna̱gniṃ pu̍rī̱ṣya̍mityā̍hā̱gni2ṛ hye̍ṣa bhara̍ti̱ mā pā̱dyāyu̍ṣaḥ pu̱retyā̱hāyu̍re̱vāsmi̍ndadhāti̱ tasmā̎dgarda̱bhaḥ sarva̱māyu̍reti̱ tasmā̎dgarda̱bhe pu̱rāyu̍ṣa̱ḥ pramī̍te bibhyati̱ vṛṣā̱gniṃ vṛṣa̍ṇa̱ṃ bhara̱nnityā̍ha̱ vṛṣā̱ hye̍ṣa vṛṣā̱gnira̱pāṃ garbhṛ̍ 28 samu̱driya̱mityā̍hā̱pāg hye̍ṣa garbho̱ yada̱gniragna̱ ā yā̍hi vī̱taya̱ iti̱ vā i̱mau lo̱kau vyai̍tā̱magna̱ ā yā̍hi vī̱taya̱ iti̱ yadāhā̱nayo̎rlo̱kayo̱rvītyai̱ pracyu̍to̱ vā e̱ṣa ā̱yata̍nā̱daga̍taḥ prati̱ṣṭhṛ sa e̱tarhya̍dhva̱ryuṃ ca̱ yaja̍mānaṃ ca dhyāyatyṛ̱tṛ sa̱tyamityā̍he̱yaṃ vā ṛ̱tama̱sau 29 sa̱tyama̱nayo̍re̱vaina̱ṃ prati̍ ṣṭhāpayati̱ nārti̱mārccha̍tyadhva̱ryurna yaja̍māno̱ varu̍ṇo̱ vā e̱ṣa yaja̍mānama̱bhyaiti̱ yada̱gnirupa̍naddha̱ oṣa̍dhaya̱ḥ prati̍ gṛhṇītā̱gnime̱tamityā̍ha̱ śāntyai̱ vyasya̱nviśvā̱ ama̍tī̱rarā̍tī̱rityā̍ha̱ rakṣa̍sā̱mapa̍ hatyai ni̱ṣīda̍nno̱ apa̍ durma̱tṛ ha̍na̱dityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityā̱ oṣa̍dhaya̱ḥ prati̍ modadhva 30 mena̱mityā̱hauṣa̍dhayo̱ vā a̱gnerbhā̍ga̱dheya̱ṃ tābhi̍re̱vainṛ̱ sama̍rdhayati̱ puṣpā̍vatīḥ supippa̱lā ityā̍ha̱ tasmā̱doṣa̍dhaya̱ḥ phala̍ṃ gṛhṇantya̱yaṃ vo̱ garbha̍ ṛ̱tviya̍ḥ pra̱tnṛ sa̱dhastha̱māsa̍da̱dityā̍ha̱ yābhya̍ e̱vaina̍ṃ pracyā̱vaya̍ti̱ tāsve̱vaina̱ṃ prati̍ ṣṭhāpayati̱ dvābhyā̍mu̱pāva̍ harati̱ prati̍ṣṭhityai ||5.1.5||
a̱stva̱nu̱ṣṭuba̍si sādaya̱tyārū̍ḍha̱ḥ patveti̱ garbha̍ma̱sau mo̍dadhva̱ṃ dvica̍tvārṛśacca ||5.1.5||
31 vā̱ru̱ṇo vā a̱gnirupa̍naddho̱ vi pāja̱seti̱ vi srṛ̍sayati savi̱tṛpra̍sūta e̱vāsya̱ viṣū̍cīṃ varuṇame̱niṃ vi sṛ̍jatya̱pa upa̍ sṛja̱tyāpo̱ vai śā̱ntāḥ śā̱ntābhi̍re̱vāsya̱ śucṛ̍ śamayati ti̱sṛbhi̱rupa̍ sṛjati tri̱vṛdvā a̱gniryāvā̍ne̱vāgnistasya̱ śucṛ̍ śamayati mi̱traḥ sṛ̱sṛjya̍ pṛthi̱vīmityā̍ha mi̱tro vai śi̱vo de̱vānā̱ṃ tenai̱vai 32 nṛ̱ sṛ sṛ̍jati̱ śāntyai̱ yadgrā̱myāṇā̱ṃ pātrā̍ṇāṃ ka̱pālai̎ḥ sṛsṛ̱jedgrā̱myāṇi̱ pātrā̍ṇi śu̱cārpa̍yedarmakapā̱laiḥ sṛ sṛ̍jatye̱tāni̱ vā a̍nupajīvanī̱yāni̱ tānye̱va śu̱cārpa̍yati̱ śarka̍rābhi̱ḥ sṛ sṛ̍jati̱ dhṛtyā̱ atho̍ śa̱ntvāyā̍jalo̱maiḥ sṛ sṛ̍jatye̱ṣā vā a̱gneḥ pri̱yā ta̱nūryada̱jā pri̱yayai̱vaina̍ṃ ta̱nuvā̱ sṛ sṛ̍ja̱tyatho̱ teja̍sā kṛṣṇāji̱nasya̱ loma̍bhi̱ḥ sṛ 33 sṛ̍jati ya̱jño vai kṛ̍ṣṇāji̱naṃ ya̱jñenai̱va ya̱jñṛ sṛ sṛ̍jati ru̱drāḥ sa̱ṃbhṛtya̍ pṛthi̱vīmityā̍hai̱tā vā e̱taṃ de̱vatā̱ agre̱ sama̍bhara̱ntābhi̍re̱vainṛ̱ saṃ bha̍rati ma̱khasya̱ śiro̱’sītyā̍ha ya̱jño vai ma̱khastasyai̱tacchiro̱ yadu̱khā tasmā̍de̱vamā̍ha ya̱jñasya̍ pa̱de stha̱ ityā̍ha ya̱jñasya̱ hye̍te 34 pa̱de atho̱ prati̍ṣṭhityai̱ prānyābhi̱ryaccha̱tyanva̱nyairma̍ntrayate mithuna̱tvāya̱ tryu̍ddhiṃ karoti̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱ṣāṃ lo̱kānā̱māptyai̱ chando̍bhiḥ karoti vī̱rya̍ṃ vai chandṛ̍si vī̱rye̍ṇai̱vainā̎ṃ karoti̱ yaju̍ṣā̱ bila̍ṃ karoti̱ vyāvṛ̍ttyā̱ iya̍tīṃ karoti pra̱jāpa̍tinā yajñamu̱khena̱ saṃmi̍tāṃ dvista̱nāṃ ka̍roti̱ dyāvā̍pṛthi̱vyordohā̍ya̱ catu̍ḥstanāṃ karoti paśū̱nāṃ dohā̍yā̱ṣṭāsta̍nāṃ karoti̱ chaṃda̍sā̱ṃ dohā̍ya̱ navā̎śrimabhi̱ cara̍taḥ kuryāttri̱vṛta̍me̱va vajrṛ̍ sa̱ṃbhṛtya̱ bhrātṛ̍vyāya̱ pra ha̍rati̱ stṛtyai̍ kṛ̱tvāya̱ sā ma̱hīmu̱khāmiti̱ ni da̍dhāti de̱vatā̎sve̱vainā̱ṃ prati̍ ṣṭhāpayati ||5.1.6||
tenai̱va loma̍bhi̱ssame̱te a̍bhi̱cara̍ta̱ eka̍vṛśatiśca ||5.1.6||
35 sa̱ptabhi̍rdhūpayati sa̱pta vai śī̍rṣa̱ṇyā̎ḥ prā̱ṇāḥ śira̍ e̱tadya̱jñasya̱ yadu̱khā śī̱ṟṣanne̱va ya̱jñasya̍ prā̱ṇānda̍dhāti̱ tasmā̎thsa̱pta śī̱ṟṣanprā̱ṇā a̍śva śa̱kena̍ dhūpayati prājāpa̱tyo vā aśva̍ḥ sayoni̱tvāyādi̍ti̱stvetyā̍he̱yaṃ vā adi̍ti̱radi̍tyai̱vādi̍tyāṃ khanatya̱syā akrū̍raṅkārāya̱ na hi svaḥ svṛ hi̱nasti̍ de̱vānā̎ṃ tvā̱ patnī̱rityā̍ha de̱vānā̱ṃ 36 vā e̱tāṃ patna̱yo’gre̍’kurva̱ntābhi̍re̱vainā̎ṃ dadhāti dhi̱ṣaṇā̱stvetyā̍ha vi̱dyā vai dhi̱ṣaṇā̍ vi̱dyābhi̍re̱vainā̍ma̱bhīnddhe̱ gnāstvetyā̍ha̱ chandṛ̍si̱ vai gnāśchando̍bhire̱vaināg̍ śrapayati̱ varū̎traya̱stvetyā̍ha̱ hotrā̱ vai varū̎trayo̱ hotrā̍bhire̱vainā̎ṃ pacati̱ jana̍ya̱stvetyā̍ha de̱vānā̱ṃ vai patnī̱ 37 rjana̍ya̱stābhi̍re̱vainā̎ṃ pacati ṣa̱ḍbhiḥ pa̍cati̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vainā̎ṃ pacati̱ dviḥ paca̱ntvityā̍ha̱ tasmā̱ddviḥ sa̍ṃvathsa̱rasya̍ sa̱syaṃ pa̍cyate vāru̱ṇyu̍khābhīddhā̍ mai̱triyopai̍ti̱ śāntyai̍ de̱vastvā̍ savi̱todva̍pa̱tvityā̍ha savi̱tṛpra̍sūta e̱vainā̱ṃ brahma̍ṇā de̱vatā̍bhi̱rudva̍pa̱tyapa̍dyamānā pṛthi̱vyāśā̱ diśa̱ ā pṛ̱ṇe 38 tyā̍ha̱ tasmā̍da̱gniḥ sarvā̱ diśo’nu̱ vi bhā̱tyutti̍ṣṭha bṛha̱tī bha̍vo̱rdhvā ti̍ṣṭha dhru̱vā tvamityā̍ha̱ prati̍ṣṭhityā asu̱rya̍ṃ pātra̱manā̎cchṛṇṇa̱mā cchṛ̍ṇatti deva̱trāka̍raja kṣī̱reṇā’ cchṛ̍ṇatti para̱maṃ vā e̱tatpayo̱ yada̍jakṣī̱raṃ pa̍ra̱meṇai̱vainā̱ṃ paya̱sā’cchṛ̍ṇatti̱ yaju̍ṣā̱ vyāvṛ̍ttyai̱ chando̍bhi̱rā cchṛ̍ṇatti̱ chando̍bhi̱rvā e̱ṣā kri̍yate̱ chando̍bhire̱va chandā̱g̱syā cchṛ̍ṇatti ||5.1.7||
ā̱ha̱ de̱vānā̱ṃ vai patnī̎ḥ pṛṇai̱ṣā ṣaṭca̍ ||5.1.7||
39 eka̍vṛśatyā̱ māṣai̎ḥ puruṣaśī̱ṟṣamacchai̎tyame̱dhyā vai māṣā̍ ame̱dhyaṃ pu̍ruṣaśī̱ṟṣama̍me̱dhyaire̱vāsyā̍me̱dhyaṃ ni̍rava̱dāya̱ medhya̍ṃ kṛ̱tvāha̍ra̱tyeka̍vṛśatirbhavantyekavṛ̱śo vai puru̍ṣa̱ḥ puru̍ṣa̱syāptyai̱ vyṛ̍ddha̱ṃ vā e̱tatprā̱ṇaira̍me̱dhyaṃ yatpu̍ruṣaśī̱ṟṣṛ sa̍pta̱dhā vitṛ̍ṇṇāṃ valmīkava̱pāṃ prati̱ ni da̍dhāti sa̱pta vai śī̍rṣa̱ṇyā̎ḥ prā̱ṇāḥ prā̱ṇaire̱vaina̱thsama̍rdhayati medhya̱tvāya̱ yāva̍nto̱ 40 vai mṛ̱tyuba̍ndhava̱steṣā̎ṃ ya̱ma ādhi̍patya̱ṃ parī̍yāya yamagā̱thābhi̱ḥ pari̍ gāyati ya̱māde̱vaina̍dvṛṅkte ti̱sṛbhi̱ḥ pari̍ gāyati̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱bhya e̱vaina̍llo̱kebhyo̍ vṛṅkte̱ tasmā̱dgāya̍te̱ na deya̱ṃ gāthā̱ hi tadvṛ̱ṅkte̎’gnibhya̍ḥ pa̱śūnā la̍bhate̱ kāmā̱ vā a̱gnaya̱ḥ kāmā̍ne̱vāva̍ ruṃdhe yat pa̱śūnnālabhe̱tāna̍varuddhā asya 41 pa̱śava̍ḥ syu̱ryat parya̍gnikṛtānuthsṛ̱jedya̍jñaveśa̱saṃ ku̍ryā̱dyathsagg̍ sthā̱paye̎dyā̱tayā̍māni śī̱ṟṣāṇi̍ syu̱ryatpa̱śūnā̱labha̍te̱ tenai̱va pa̱śūnava̍ ruṃdhe̱ yatparya̍gnikṛtānuthsṛ̱jati̍ śī̱ṟṣṇāmayā̍tayāmatvāya prājāpa̱tyena̱ sa2ṛ sthā̍payati ya̱jño vai pra̱jāpa̍tirya̱jña e̱va ya̱jñaṃ prati̍ ṣṭhāpayati pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā a̍sṛjata̱ sa ri̍ricā̱no̍’manyata̱ sa e̱tā ā̱prīra̍paśya̱ttābhi̱rvai sa mu̍kha̱ta 42 ā̱tmāna̱māprī̍ṇīta̱ yade̱tā ā̱priyo̱ bhava̍nti ya̱jño vai pra̱jāpa̍tirya̱jñame̱vaitābhi̍rmukha̱ta ā prī̍ṇā̱tyapa̍rimitachaṃdaso bhava̱ntyapa̍rimitaḥ pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāpa̍te̱rāptyā̍ ūnātiri̱ktā mi̍thu̱nāḥ prajā̎tyai loma̱śaṃ vai nāmai̱tacchaṃda̍ḥ pra̱jāpa̍teḥ pa̱śavo̍ loma̱śāḥ pa̱śūne̱vāva̍ ruṃdhe̱ sarvā̍ṇi̱ vā e̱tā rū̱pāṇi̱ sarvā̍ṇi rū̱pāṇya̱gnau citye̎ kriyante̱ tasmā̍de̱tā a̱gneścitya̍sya 43 bhava̱ntyeka̍vṛśatṛ sāmidhe̱nīranvā̍ha̱ rugvā e̍kavṛ̱śo ruca̍me̱va ga̍ccha̱tyatho̎ prati̱ṣṭhāme̱va pra̍ti̱ṣṭhā hye̍kavṛ̱śaścatu̍rvṛśati̱manvā̍ha̱ catu̍rvṛśatirardhamā̱sāḥ sa̍ṃvathsa̱raḥ sa̍ṃvathsa̱ro̎’gnirvai̎śvāna̱raḥ sā̱kṣāde̱va vai̎śvāna̱ramava̍ ruṃdhe̱ parā̍cī̱ranvā̍ha̱ parā̍ṅiva̱ hi su̍va̱rgo lo̱kaḥ samā̎stvāgna ṛ̱tavo̍ vardhaya̱ntvityā̍ha̱ samā̍bhire̱vāgniṃ va̍rdhaya 44 tyṛ̱tubhi̍ḥ saṃvathsa̱raṃ viśvā̱ ā bhā̍hi pra̱diśa̍ḥ pṛthi̱vyā ityā̍ha̱ tasmā̍da̱gniḥ sarvā̱ diśo’nu̱ vi bhā̍ti̱ pratyau̍hatāma̱śvinā̍ mṛ̱tyuma̍smā̱dityā̍ha mṛ̱tyume̱vāsmā̱da pa̍nuda̱tyudva̱yaṃ tama̍sa̱sparītyā̍ha pā̱pmā vai tama̍ḥ pā̱pmāna̍me̱vāsmā̱dapa̍ ha̱ntyaga̍nma̱ jyoti̍rutta̱mamityā̍hā̱sau vā ā̍di̱tyo jyoti̍rutta̱mamā̍di̱tyasyai̱va sāyu̍jyaṃ gacchati̱ na sa̍ṃvathsa̱rasti̍ṣṭhati̱ nāsya̱ śrīsti̍ṣṭhati̱ yasyai̱tāḥ kri̱yante̱ jyoti̍ṣmatīmutta̱māmanvā̍ha̱ jyoti̍re̱vāsmā̍ u̱pari̍ṣṭāddadhāti suva̱rgasya̍ lo̱kasyānu̍khyātyai ||5.1.8||
yāva̍ntosya mukha̱taścitya̍sya vardhayatyādi̱tyo̎ṣṭāvṛ̍śatiśca ||5.1.8||
45 ṣa̱ḍbhirdī̎kṣayati̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vaina̍ṃ dīkṣayati sa̱ptabhi̍rdīkṣayati sa̱pta chandṛ̍si̱ chando̍bhire̱vaina̍ṃ dīkṣayati̱ viśve̍ de̱vasya̍ ne̱turitya̍nu̱ṣṭubho̎tta̱mayā̍ juhoti̱ vāgvā a̍nu̱ṣṭuptasmā̎tprā̱ṇānā̱ṃ vāgu̍tta̱maika̍smāda̱kṣarā̱danā̎ptaṃ pratha̱maṃ pa̱daṃ tasmā̱dyadvā̱co’nā̎pta̱ṃ tanma̍nu̱ṣyā̍ upa̍ jīvanti pū̱rṇayā̍ juhoti pū̱rṇa i̍va̱ hi pra̱jāpa̍tiḥ 46 pra̱jāpa̍te̱rāptyai̱ nyū̍nayā juhoti̱ nyū̍nā̱ddhi pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jā asṛ̍jata pra̱jānṛ̱ sṛṣṭyai̱ yada̱rciṣi̍ pravṛ̱ñjyādbhū̱tamava̍ ruṃdhīta̱ yadaṅgā̍reṣu bhavi̱ṣyadaṅgā̍reṣu̱ pra vṛ̍ṇakti bhavi̱ṣyade̱vāva̍ ruṃdhe bhavi̱ṣyaddhi bhūyo̍ bhū̱tāddvābhyā̱ṃ pra vṛ̍ṇakti dvi̱pādyaja̍māna̱ḥ prati̍ṣṭhityai̱ brahma̍ṇā̱ vā e̱ṣā yaju̍ṣā̱ saṃbhṛ̍tā̱ yadu̱khā sā yadbhidye̱tārti̱mārcche̱ 47 dyaja̍māno ha̱nyetā̎sya ya̱jño mitrai̱tāmu̱khāṃ ta̱petyā̍ha brahma̱ vai mi̱tro brahma̍nne̱vainā̱ṃ prati̍ṣṭhāpayati̱ nārti̱mārccha̍ti̱ yaja̍māno̱ nāsya̍ ya̱jño ha̍nyate̱ yadi̱ bhidye̍ta̱ taire̱va ka̱pālai̱ḥ sṛsṛ̍je̱thsaiva tata̱ḥ prāya̍ścitti̱ṟyo ga̱taśrī̱ḥ syānma̍thi̱tvā tasyāva̍ dadhyādbhū̱to vā e̱ṣa sa svāṃ 48 de̱vatā̱mupai̍ti̱ yo bhūti̍kāma̱ḥ syādya u̱khāyai̍ sa̱ṃbhave̱thsa e̱va tasya̍ syā̱dato̱ hye̍ṣa sa̱ṃbhava̍tye̱ṣa vai sva̍ya̱ṃbhūrnāma̱ bhava̍tye̱va yaṃ kā̱maye̍ta̱ bhrātṛ̍vyamasmai janayeya̱mitya̱nyata̱stasyā̱hṛtyāva̍ dadhyāthsā̱kṣāde̱vāsmai̱ bhrātṛ̍vyaṃ janayatyaṃba̱rīṣā̱danna̍kāma̱syāva̍ dadhyādaṃba̱rīṣe̱ vā anna̍ṃ bhriyate̱ sayo̎nye̱vānna̱ 49 mava̍ ruṃdhe̱ muñjā̱nava̍ dadhā̱tyūrgrvai muñjā̱ ūrja̍me̱vāsmā̱ api̍ dadhātya̱gnirde̱vebhyo̱ nilā̍yata̱ sa kru̍mu̱kaṃ prāvi̍śatkrumu̱kamava̍ dadhāti̱ yade̱vāsya̱ tatra̱ nya̍kta̱ṃ tade̱vāva̍ ruṃdha̱ ājye̍na̱ saṃ yau̎tye̱tadvā a̱gneḥ pri̱yaṃ dhāma̱ yadājya̍ṃ pri̱yeṇai̱vaina̱ṃ dhāmnā̱ sama̍rdhaya̱tyatho̱ teja̍sā̱ 50 vaika̍ṅkatī̱mā da̍dhāti̱ bhā e̱vāva̍ ruṃdhe śamī̱mayī̱mā da̍dhāti̱ śāntyai̱ sīda̱ tvaṃ mā̱tura̱syā u̱pastha̱ iti̍ ti̱sṛbhi̍rjā̱tamupa̍ tiṣṭhate̱ traya̍ i̱me lo̱kā e̱ṣve̍va lo̱keṣvā̱vida̍ṃ gaccha̱tyatho̎ prā̱ṇāne̱vātmandha̍tte ||5.1.9||
pra̱jāpa̍tir ṛcche̱thsvāme̱vānna̱ṃ teja̍sā̱ catu̍strṛśacca ||5.1.9||
51 na ha̍ sma̱ vai pu̱rāgnirapa̍raśuvṛkṇaṃ dahati̱ tada̍smai prayo̱ga e̱varṣi̍rasvadaya̱dyada̍gne̱ yāni̱ kāni̱ ceti̍ sa̱midha̱mā da̍dhā̱tyapa̍raśuvṛkṇame̱vāsmai̎ svadayati̱ sarva̍masmai svadate̱ ya e̱vaṃ vedaudu̍ṃbarī̱mā da̍dhā̱tyūrgvā u̍du̱ṃbara̱ ūrja̍me̱vāsmā̱ api̍ dadhāti pra̱jāpa̍tira̱gnima̍sṛjata̱ tṛ sṛ̱ṣṭṛ rakṣāg̍sya 52 jighṛsa̱nthsa e̱tadrā̎kṣo̱ghnama̍paśya̱ttena̱ vai sa rakṣā̱g̱syapā̍hata̱ yadrā̎kṣo̱ghnaṃ bhava̍tya̱gnere̱va tena̍ jā̱tādrakṣā̱g̱syapa̍ ha̱ntyāśva̍tthī̱mā da̍dhātyaśva̱ttho vai vana̱spatī̍nṛ sapatnasā̱ho viji̍tyai̱ vaika̍ṅkatī̱mā da̍dhāti̱ bhā e̱vāva̍ ruṃdhe śamī̱mayī̱mā da̍dhāti̱ śāntyai̱ sṛśi̍taṃ me̱ brahmode̍ṣāṃ bā̱hū a̍tira̱mityu̍tta̱me audu̍ṃbarī 53 vācayati̱ brahma̍ṇai̱va kṣa̱trṛ sa2ṛ śya̍ti kṣa̱treṇa̱ brahma̱ tasmā̎dbrāhma̱ṇo rā̍ja̱nya̍vā̱natya̱nyaṃ brā̎hma̱ṇaṃ tasmā̎drāja̱nyo̎ brāhma̱ṇavā̱natya̱nyṛ rā̍ja̱nya̍ṃ mṛ̱tyurvā e̱ṣa yada̱gnira̱mṛtṛ̱ hira̍ṇyṛ ru̱kmamanta̍ra̱ṃ prati̍ muñcate̱’mṛta̍me̱va mṛ̱tyora̱ntardha̍tta̱ eka̍vṛśatinirbādho bhava̱tyeka̍vṛśati̱rvai de̍valo̱kā dvāda̍śa̱ māsā̱ḥ pañca̱rtava̱straya̍ i̱me lo̱kā a̱sāvā̍di̱tya 54 e̍kavṛ̱śa e̱tāva̍nto̱ vai de̍valo̱kāstebhya̍ e̱va bhrātṛ̍vyama̱ntare̍ti nirbā̱dhairvai de̱vā asu̍rānnirbā̱dhe̍’kurvata̱ tanni̍rbā̱dhānā̎ṃ nirbādha̱tvaṃ ni̍rbā̱dhī bha̍vati̱ bhrātṛ̍vyāne̱va ni̍rbā̱dhe ku̍rute sāvitri̱yā prati̍ muñcate̱ prasū̎tyai̱ nakto̱ṣāsetyutta̍rayāhorā̱trābhyā̍me̱vaina̱mudya̍cchate de̱vā a̱gniṃ dhā̍rayandraviṇo̱dā ityā̍ha prā̱ṇā vai de̱vā dra̍viṇo̱dā a̍horā̱trābhyā̍me̱vaina̍mu̱dyatya̍ 55 prā̱ṇairdā̍dhā̱rāsī̍na̱ḥ prati̍ muñcate̱ tasmā̱dāsī̍nāḥ pra̱jāḥ pra jā̍yante kṛṣṇāji̱namutta̍ra̱ṃ tejo̱ vai hira̍ṇya̱ṃ brahma̍ kṛṣṇāji̱naṃ teja̍sā cai̱vaina̱ṃ brahma̍ṇā cobha̱yata̱ḥ pari̍ gṛhṇāti̱ ṣaḍu̍dyāmṛ śi̱kya̍ṃ bhavati̱ ṣaḍvā ṛ̱tava̍ ṛ̱tubhi̍re̱vaina̱mudya̍cchate̱ yaddvāda̍śodyāmṛ saṃvathsa̱reṇai̱va mau̱ñjaṃ bha̍va̱tyūrgvai muñjā̍ ū̱rjaivainṛ̱ sama̍rdhayati supa̱rṇo̍’si ga̱rutmā̱nityave̎kṣate rū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̱ṃ vyāca̍ṣṭe̱ diva̍ṃ gaccha̱ suva̍ḥ pa̱tetyā̍ha suva̱rgame̱vaina̍ṃ lo̱kaṃ ga̍mayati ||5.1.10||
rakṣā̱g̱syaudu̍ṃbarī ādi̱tya u̱dyatya̱ saṃ catu̍rvṛśatiśca ||5.1.10||
56 sami̍ddho a̱ñjankṛda̍raṃ matī̱nāṃ ghṛ̱tama̍gne̱ madhu̍ma̱tpinva̍mānaḥ | vā̱jī vaha̍nvā̱jina̍ṃ jātavedo de̱vānā̎ṃ vakṣi pri̱yamā sa̱dhastha̎m || ghṛ̱tenā̱ñjanthsaṃ pa̱tho de̍va̱yānā̎n prajā̱nanvā̱jyapye̍tu de̱vān | anu̍ tvā sapte pra̱diśa̍ḥ sacantāg sva̱dhāma̱smai yaja̍mānāya dhehi || īḍya̱ścāsi̱ vandya̍śca vājinnā̱śuścāsi̱ medhya̍śca sapte | a̱gniṣṭvā̍ 57 de̱vairvasu̍bhiḥ sa̱joṣā̎ḥ prī̱taṃ vahni̍ṃ vahatu jā̱tave̍dāḥ || stī̱rṇaṃ ba̱ṟhiḥ su̱ṣṭarī̍mā juṣā̱ṇoru pṛ̱thu pratha̍mānaṃ pṛthi̱vyām | de̱vebhi̍ryu̱ktamadi̍tiḥ sa̱joṣā̎ḥ syo̱naṃ kṛ̍ṇvā̱nā su̍vi̱te da̍dhātu || e̱tā u̍ vaḥ su̱bhagā̍ vi̱śvarū̍pā̱ vi pakṣo̍bhi̱ḥ śraya̍māṇā̱ udātai̎ḥ | ṛ̱ṣvāḥ sa̱tīḥ ka̱vaṣa̱ḥ śuṃbha̍mānā̱ dvāro̍ de̱vīḥ su̍prāya̱ṇā bha̍vantu || a̱nta̱rā mi̱trāvaru̍ṇā̱ cara̍ntī̱ mukha̍ṃ ya̱jñānā̍ma̱bhi sa̍ṃvidā̱ne | u̱ṣāsā̍ vṛ 58 suhira̱ṇye su̍śi̱lpe ṛ̱tasya̱ yonā̍vi̱ha sā̍dayāmi || pra̱tha̱mā vṛ̍ sara̱thinā̍ su̱varṇā̍ de̱vau paśya̍ntau̱ bhuva̍nāni̱ viśvā̎ | api̍praya̱ṃ coda̍nā vā̱ṃ mimā̍nā̱ hotā̍rā̱ jyoti̍ḥ pra̱diśā̍ di̱śantā̎ || ā̱di̱tyairno̱ bhāra̍tī vaṣṭu ya̱jñṛ sara̍svatī sa̱ha ru̱drairna̍ āvīt | iḍopa̍hūtā̱ vasu̍bhiḥ sa̱joṣā̍ ya̱jñaṃ no̍ devīra̱mṛte̍ṣu dhatta || tvaṣṭā̍ vī̱raṃ de̱vakā̍maṃ jajāna̱ tvaṣṭu̱rarvā̍ jāyata ā̱śuraśva̍ḥ | 59 tvaṣṭe̱daṃ viśva̱ṃ bhuva̍naṃ jajāna ba̱hoḥ ka̱rtāra̍mi̱ha ya̍kṣi hotaḥ || aśvo̍ ghṛ̱tena̱ tmanyā̱ sama̍kta̱ upa̍ de̱vṛ ṛ̍tu̱śaḥ pātha̍ etu | vana̱spati̍rdevalo̱kaṃ pra̍jā̱nanna̱gninā̍ ha̱vyā sva̍di̱tāni̍ vakṣat || pra̱jāpa̍te̱stapa̍sā vāvṛdhā̱naḥ sa̱dyo jā̱to da̍dhiṣe ya̱jñama̍gne | svāhā̍kṛtena ha̱viṣā̍ purogā yā̱hi sā̱dhyā ha̱vira̍dantu de̱vāḥ ||5.1.11||
a̱gniṣṭvā̍ vā̱maśvo̱ dvi ca̍tvārṛśacca ||5.1.11||