prathamakāṇḍe prathamaḥ prapāṭhakaḥ
prathamakāṇḍe prathamaḥ prapāṭhakaḥ
iṣe tvā subhūtāya vāyavaḥ stha devo vaḥ savitā prārpayatu śreṣṭhatamāya karmaṇa āpyāyadhvam aghnyā devebhyā indrāya bhāgaṃ mā vaḥ stena īśata māghaśaṃso dhurvā asmin gopatau syāta bahvīr yajamānasya paśūn pāhi
||1.1.1||goṣad asi pratyuṣṭaṃ rakṣaḥ pratyuṣṭārātiḥ ||
preyam agād dhiṣaṇā barhir acha manunā kṛtā svadhayā vitaṣṭā |
tayāvahante kavayaḥ purastāt ||
devānāṃ pariṣūtam asi viṣṇoḥ stupo 'tisṛṣṭo gavāṃ bhāgo devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ barhir devasadanaṃ dāmi ||
atas tvaṃ barhiḥ śatavalśaṃ viroha sahasravalśā vi vayaṃ ruhema ||
ayupitā yonir adityā rāsnāsīndrāṇyāḥ sannahanaṃ pūṣā te granthiṃ grathnātu sa te māsthād indrasya tvā bāhubhyām udyache bṛhaspater mūrdhnāharāmy urv antarikṣaṃ vīhy adityās tvā pṛṣṭhe sādayāmi
||1.1.2||śundhadhvaṃ daivyāya karmaṇe vasūnāṃ pavitram asi śatadhāraṃ sahasradhāram achidratanu ||
dyaur asi pṛthivy asi mātariśvano gharmaḥ ||
viśvahotur dhāmant sīda ||
poṣāya tvādityā rāsnāsi kām adhukṣaḥ sā viśvāyur astv asau kām adhukṣaḥ sā viśvabhūr astv asau kām adhukṣaḥ sā viśvakarmāstv asau hutaḥ stoko huto drapso 'gne pāhi vipruṣaḥ supacā devebhyo havyaṃ pacāgnaye tvā bṛhate nākāya svāhā dyāvāpṛthivībhyām indrāya tvā bhāgaṃ somenātanacmi viṣṇo havyaṃ rakṣasvāpo jāgṛta
||1.1.3||veṣāya vāṃ karmaṇe vāṃ sukṛtāya vāṃ devīr āpo 'greguvo 'greṇīyo 'gre 'sya yajñasya pretāgraṃ yajñaṃ nayatāgraṃ yajñapatiṃ yuṣmān indro 'vṛṇīta vṛtratūrye yūyam indram avṛṇīdhvaṃ vṛtratūrye prokṣitāḥ stha saṃsīdantāṃ daivīr viśo vānaspatyāsi varṣavṛddham asy urv antarikṣaṃ vīhi pratyuṣṭaṃ rakṣaḥ pratyuṣṭārātir dhūr asi dhvara dhvarantaṃ yo asmān dhvarād yaṃ vayaṃ dhvarāma taṃ dhvara
||1.1.4||devānām asi vahnitamaṃ sasnitamaṃ papritamaṃ juṣṭatamaṃ devahūtamam ahrutam asi havirdhānaṃ dṛṃhasva mā hvār viṣṇoḥ kramo 'sy uru vātāya mitrasya vaś cakṣuṣā prekṣe devasya vaḥ savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ yachantu pañca gopīthāya vo nārātaye 'gnaye vo juṣṭān nirvapāmy amuṣmai vo juṣṭān idaṃ devānām idam u naḥ saha dṛṃhantāṃ duryāḥ svāhā dyāvāpṛthivībhyāṃ nir varuṇasya pāśād amukṣi svar abhivyakśaṃ jyotir vaiśvānaram urv antarikṣaṃ vīhy adityā va upasthe sādayāmi
||1.1.5||devo vaḥ savitotpunātv achidreṇa pavitreṇa |
vasoḥ sūryasya raśmibhiḥ ||
agnaye vo juṣṭān prokṣāmy amuṣmai vo juṣṭān yad vo 'śuddha ālebhe tañ śundhadhvam adityās tvag asy avadhūtaṃ rakṣo 'vadhūtārātir adityās tvag asi prati tvādityās tvag vettu pṛthugrāvāsi vānaspatyaḥ prati tvādityās tvag vettv agner jihvāsi vāco visarjanam āyuṣe vo bṛhadgrāvāsi vānaspatyo devebhyo havyaṃ śamīṣva suśami śamīṣva kuṭarur asi madhujihvas tvayā vayaṃ saṅghātaṃsaṅghātaṃ jeṣmeṣam āvadorjam āvada rāyaspoṣam āvada
||1.1.6||varṣavṛddham asi prati tvā varṣavṛddhaṃ vettu parāpūtaṃ rakṣaḥ parāpūtārātiḥ praviddho rakṣasāṃ bhāgo 'dityās tvag asy avadhūtaṃ rakṣo 'vadhūtārātir adityās tvag asi prati tvādityās tvag vettu dhiṣaṇāsi pārvatī prati tvādityās tvag vettu dhiṣaṇāsi pārvatī prati tvā pārvatī vettv adityāḥ skambho 'si dhānyam asi dhinuhi devān prāṇāya tvāpānāya tvā vyānāya tvā dīrghām anu prasṛtiṃ saṃspṛśethām āyuṣe vo mitrasya vaś cakṣuṣāvekṣe devo vaḥ savitā hiraṇyapāṇir upagṛhṇātu
||1.1.7||nirdagdhaṃ rakṣo nirdagdhārātiḥ samudraṃ mā dhāg dhruvam asi pṛthivīṃ dṛṃhāpāgne 'gnim āmādaṃ jahi niḥ kravyādaṃ nudasvāgne devayajanaṃ vaha dharuṇam asy antarikṣaṃ dṛmha dhartram asi divaṃ dṛmha dharmāsi viśvā viśvāni dṛmha cid asi paricid asi viśvāsu dikṣu sīda sajātān asmai yajamānāya pariveśaya sajātā imaṃ yajamānaṃ pariviśantu vasūnāṃ rudrāṇām ādityānāṃ bhṛgūṇām aṅgirasāṃ gharmasya tapasā tapyadhvam ||
yāni gharme kapālāny upacinvanti vedhasaḥ |
pūṣṇas tāny api vrata indravāyū vimuñcatām
||1.1.8||devasya vaḥ savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ saṃvapāmi ||
devo vaḥ savitotpunātv achidreṇa pavitreṇa |
vasoḥ sūryasya raśmibhiḥ ||
sam āpā oṣadhībhir gachantāṃ sam oṣadhayo rasena |
saṃ revatīr jagatīḥ śivāḥ śivābhiḥ samasṛkṣatāpaḥ ||
sīdantu viśo janayatyai tvā gharmo 'si viśvāyur gharma gharme śrayasvoru prathasvoru te yajñapatiḥ prathatāṃ saṃ te tanvā tanvaḥ pṛcyantām ||
pari vājapatiḥ kavir agnir havyāny akramīt |
dadhad ratnāni dāśuṣe ||
devas tvā savitā śrapayatu varṣiṣṭhe adhi nāke pṛthivyā agne brahma gṛhṇīṣva
||1.1.9||devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyām ādada indrasya bāhur asi dakṣiṇaḥ sahasrabhṛṣṭiḥ śatatejā vāyus tigmatejāḥ pṛthivi devayajani mā hiṃsiṣaṃ tā oṣadhīnāṃ mūlaṃ vrajaṃ gacha gosthānaṃ varṣatu te parjanyo badhāna deva savitaḥ śatena pāśaiḥ paramasyāṃ parāvati yo asmān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmas tam atra badhāna so 'to mā moci mā vaḥ śivā oṣadhayo mūlaṃ hiṃsiṣaṃ vrajaṃ gacha gosthānaṃ varṣatu te parjanyo badhāna deva savitaḥ śatena pāśaiḥ paramasyāṃ parāvati yo asmān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmas tam atra badhāna so 'to mā moci drapsas te divaṃ mā skān vrajaṃ gacha gosthānaṃ varṣatu te parjanyo badhāna deva savitaḥ śatena pāśaiḥ paramasyāṃ parāvati yo asmān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmas tam atra badhāna so 'to mā moci vasavas tvā parigṛhṇantu gāyatreṇa chandasā rudrās tvā parigṛhṇantu traiṣṭubhena chandasādityās tvā parigṛhṇantu jāgatena chandasāpāraruṃ pṛthivyā adevayajanaṃ satyasad asy ṛtasad asi gharmasad asi ||
purā krūrasya visṛpo virapśina udādāya pṛthivīṃ jīradānum |
tām airayaṃś candramasi svadhābhis tāṃ dhīrāsaḥ kavayo 'nudiśyāyajanta
||1.1.10||pratyuṣṭaṃ rakṣaḥ pratyuṣṭārātir āyuḥ prāṇaṃ mā nirmārjīś cakṣuḥ śrotraṃ mā nirmārjīr vācaṃ paśūn mā nirmārjīr yajñaṃ prajāṃ mā nirmārjīs tejo 'si śukram asi jyotir asy amṛtam asi vaiśvadevam asi ||
havir asi vaiśvānaram unnītaśuṣmaṃ satyaujāḥ |
saho 'si sahasvārātiṃ sahasva pṛtanāyataḥ ||
sahasravīryam asi tan mā jinvājyasyājyam asi haviṣo haviḥ satyasya satyaṃ satyābhighṛtaṃ satyena tvābhighārayāmy adabdhena tvā cakṣuṣāvekṣe rāyaspoṣāya suprajāstvāya ||
dhāmāsi priyaṃ devānām anādhṛṣṭaṃ devayajanam |
devavītyai tvā gṛhṇāmi ||
devīr āpaḥ śuddhā yūyaṃ devān yuyudhvaṃ śuddhā vayaṃ supariviṣṭāḥ pariveṣṭāro vo bhūyāsma kṛṣṇo 'sy ākhareṣṭho 'gnaye ghṛtaṃ bhava vedir asi barhiṣe tvā juṣṭaṃ prokṣāmi barhir asi vedyai tvā juṣṭaṃ prokṣāmi svāhā pitṛbhyo gharmapāvabhyaḥ
||1.1.11||ākhareṣṭhas : fn sandhi is strange| ed|: ākhareṣṭhā agnaye| p: ākhareṣṭhaḥ|
pūṣā te granthiṃ viṣyatu viṣṇoḥ stupo 'sy uru prathasvorṇamradaṃ svāsasthaṃ devebhyo gandharvo 'si viśvāvasur viśvasmād īṣamāṇo yajamānasya paridhir iḍa īḍita indrasya bāhur asi dakṣiṇo yajamānasya paridhir iḍa īḍito mitrāvaruṇau tvottarataḥ paridhattāṃ yajamānasya paridhir asīḍa īḍitaḥ ||
nityahotāraṃ tvā kave dyumantaḥ samidhīmahi ||
varṣiṣṭhe adhi nāke pṛthivyāḥ sūryas tvā raśmibhiḥ purastāt pātu kasyāścid abhiśastyā viśvajanasya vidhṛtī stho vasūnāṃ rudrāṇām ādityānāṃ sado 'si srucāṃ yonir dyaur asi janmanā juhūr nāma priyā devānāṃ priyeṇa nāmnā dhruve sadasi sīdāntarikṣam asi janmanopabhṛn nāma priyā devānāṃ priyeṇa nāmnā dhruve sadasi sīda pṛthivy asi janmanā dhruvā nāma priyā devānāṃ priyeṇa nāmnā dhruve sadasi sīda ṛṣabho 'si śākvaro vaṣaṭkārasya tvā mātrāyāṃ sādayāmi ||
dhruvā asadann ṛtasya yonau sukṛtasya loke tā viṣṇo pāhi ||
pāhi yajñaṃ pāhi yajñapatiṃ pāhi māṃ yajñanyam ||
viṣṇūni stha vaiṣṇavāni dhāmāni stha prājāpatyāni
||1.1.12||sūyame me 'dya staṃ svāvṛtau sūpāvṛtav agnāviṣṇū vijihāthāṃ mā mā hiṃsiṣṭaṃ lokaṃ me lokakṛtau kṛṇutaṃ mā modoṣiṣṭam ātmānaṃ me pātaṃ śivau bhavatam adya no viṣṇoḥ sthāmāsīta indras tiṣṭhan vīryam akṛṇod devatābhiḥ samārabhya ||
ūrdhvo adhvaro divispṛg ahruto yajño yajñapateḥ |
indravānt svavān bṛhadbhāḥ ||
vīhi madhor ghṛtasya svāhā saṃ jyotiṣā jyotiḥ ||
vājasya mā prasavenodgrābheṇodajigrabhat |
athā sapatnān indro me nigrābheṇādharaṃ akaḥ ||
udgrābhaś ca nigrābhaś ca brahma devaṃ avīvṛdhat |
athā sapatnān indrāgnī me viṣūcīnān vyasyatām ||
vasur asy upāvasur asi viśvāvasur asy aptubhī rihāṇā vyantu vayo vaśā pṛśnir bhūtvā maruto gacha tato no vṛṣṭyāvata ||
saṃsrāvabhāgāḥ stheṣā bṛhantaḥ prastareṣṭhā barhiṣadaś ca devāḥ |
imāṃ vācam abhi viśve gṛṇantaḥ svāhā devā amṛtā mādayantām ||
devā gātuvido gātuṃ vittvā gātum ita manasaspate sudhātv imaṃ yajñaṃ divi deveṣu vāte dhāḥ svāhā
||1.1.13||