dvitīyakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ
dvitīyakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ
śvo bhūta ādityebhyo bhuvadvadbhyo ghṛte carur varo dakṣiṇā śvo bhūta āgnāvaiṣṇava ekādaśakapālo 'naḍvān vāmano dakṣiṇā śvo bhūte 'gnīṣomīyā ekādaśakapālo hiraṇyaṃ dakṣiṇā śvo bhūta aindrāgna ekādaśakapālo 'naḍvān ṛṣabho dakṣiṇā śvo bhūta āgneyo 'ṣṭākapālo māhendraṃ dadhi vāsaḥ kṣaumaṃ dakṣiṇā
||2.6.1||aindrāgnam ekādaśakapālaṃ nirvaped āgnendraṃ vā vaiśvadevaś caruḥ saumyaḥ śyāmākaś carur dyāvāpṛthivīyā ekakapālo vatsaḥ prathamajo dakṣiṇā sīraṃ dvādaśāyogaṃ dakṣiṇoṣṭāro vānaḍvān
||2.6.2||āgneyo 'ṣṭākapālo vāruṇo yavamayaś carur raudro gāvīdhukaś carur aindraṃ dadhi dhenur anaḍvāhī dakṣiṇāpāṃ nyayanād apāmārgān āharanti tānt saktūn kṛtvā dakṣiṇā paretya svakṛtā iriṇa ekolmukaṃ nidhāya parṇamayena sruveṇa juhoti ||
devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyām indrasyaujasā rakṣohāsi svāhā hataṃ rakṣo 'vadhiṣma rakṣaḥ ||
varo dakṣiṇā ||
ye devāḥ puraḥsado agninetrā rakṣohaṇas te no 'vantu te naḥ pāntu tebhyaḥ svāhā ye devā dakṣiṇātsado yamanetrā rakṣohaṇas te no 'vantu te naḥ pāntu tebhyaḥ svāhā ye devāḥ paścātsado marunnetrā rakṣohaṇas te no 'vantu te naḥ pāntu tebhyaḥ svāhā ye devā uttarātsado mitrāvaruṇanetrā rakṣohaṇas te no 'vantu te naḥ pāntu tebhyaḥ svāhā ye devā upariṣado 'vasvadvantaḥ somanetrā rakṣohaṇas te no 'vantu te naḥ pāntu tebhyaḥ svāhedam ahaṃ rakṣo 'bhisamūhāmy agne sandaha rakṣaḥ sandagdhaṃ rakṣo 'gnaye puraḥsade svāhā yamāya dakṣiṇātsade svāhā marudbhyaḥ paścātsadbhyaḥ svāhā mitrāvaruṇābhyām uttarātsadbhyāṃ svāhā somāyopariṣade 'vasvadvate rakṣoghne svāhā rathaḥ pañcavāhī dakṣiṇā
||2.6.3||anumatyai carur rākāyai caruḥ sinīvālyai caruḥ kuhvai carur dhātre dvādaśakapālaḥ paṣṭhauhī dakṣiṇāgnāvaiṣṇava ekādaśakapāla aindrāvaiṣṇāvaś carur vaiṣṇavas trikapālo vāmano dakṣiṇā saumāpauṣṇa ekādaśakapāla aindrāpauṣṇaś caruḥ pauṣṇaś caruḥ śyāmo dakṣiṇāgnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālo vāruṇo yavamayaś carur hiraṇyaṃ cāśvaś ca dakṣiṇā
||2.6.4||bārhaspatyaś carur brahmaṇo gṛhe śitipṛṣṭho dakṣiṇaindra ekādaśakapālo rājño gṛha ṛṣabho dakṣiṇādityaś carur mahiṣyā gṛhe dhenur dakṣiṇā nairṛtaś carur nakhāvapūtānāṃ parivṛktyā gṛhe śyenī vaṇḍāpasphurā dakṣiṇāgneyo 'ṣṭākapālaḥ senānyo gṛhe hiraṇyaṃ dakṣiṇāśvino dvikapālaḥ saṅgrahītur gṛhe savatyau dakṣiṇā sāvitro 'ṣṭākapālaḥ kṣattur gṛhe śyeto dakṣiṇā vāruṇo yavamayo daśakapālaḥ sūtasya gṛhe babhrur mahāniraṣṭo dakṣiṇā mārutaḥ saptakapālo vaiśyasya grāmaṇyo gṛhe pṛśniḥ paṣṭhauhī dakṣiṇā pauṣṇaś carur bhāgadughasya gṛhe śyāmo dakṣiṇā vaiṣṇavas trikapālas takṣarathakārayor gṛhe sarvāyasāni dakṣiṇā raudro gāvīdhukaś carur akṣāvāpasya gṛhe govikartasya cāsir vālāpitastho dakṣiṇā śabalo vā trivatso 'bhidhānī vā kesarapāśā
||2.6.5||indrāyāṃhomucā ekādaśakapālaṃ nirvaped indrāya sutrāmṇā ekādaśakapālam ṛṣabho dakṣiṇā svayaṃrugṇāyā aśvatthaśākhāyāḥ pātraṃ bhavaty atha śvetāṃ śvetavatsāṃ duhanti tat svayaṃ mūrchati svayaṃ mathyate svayaṃvilīnam ājyaṃ bhavaty atha maitrābārhaspatyaṃ havir nirvapanti ye kṣodiṣṭhās taṇḍulās taṃ bārhaspatyaṃ caruṃ śṛtaṃ kurvanti tatra tat pātram apidhāyājyam āsicya ye sthaviṣṭhās taṇḍulās tān āvapanty ubhau saha śṛtau kurvanti maitreṇa pūrveṇa pracaranty aśvo maitrasya dakṣiṇā śitipṛṣṭho bārhaspatyasyāgnaye gṛhapataya āpatantānām aṣṭākapālaṃ nirvapet somāya vanaspataye śyāmākaṃ caruṃ savitre prasavitre satīnānām aṣṭākapālaṃ bṛhaspataye vācaspataye naivāraṃ carum indrāya jyeṣṭhāya hāyanānām ekādaśakapālaṃ mitrāya satyasya pataye nāmbānāṃ caruṃ varuṇāya dharmasya pataye yavamayaṃ caruṃ rudrāya paśupataye gāvīdhukaṃ carum ||
savitā tvā prasavānāṃ suvatām agnir gārhapatyānāṃ somo vanaspatīnāṃ bṛhaspatir vācām indro jyaiṣṭhyānāṃ mitraḥ satyānāṃ varuṇo dharmaṇāṃ rudraḥ paśūnāṃ te devā asapatnam imaṃ suvadhvam amum āmuṣyāyaṇam amuṣyāḥ putram amuṣyāṃ viśi mahate kṣatrāya mahate jānarājyāya śukrajyotiś ca citrajyotiś ca satyajyotiś ca jyotiṣmāṃś ca satyaś ca ṛtapāś cātyaṃhā ṛtajic ca styajic ca senajic ca suṣeṇaś cāntimitraś ca dūre'mitraś ca gaṇa ṛtaś ca satyaś ca dhruvaś ca dharuṇaś ca dhartā ca vidhartā ca vidhārayaḥ
||2.6.6||devīr āpo apāṃ napād rāṣṭradāḥ stha rāṣṭraṃ datta svāhā devīr āpo apāṃ napād rāṣṭradāḥ stha rāṣṭram amuṣmai datta vṛṣormir asi vṛṣaseno 'sy apāṃ patir asy aprahāvarīḥ stha parivāhiṇīḥ sthaujasvinīḥ stha māndāḥ stha vrajakṣitaḥ stha sūryavarcasaḥ stha sūryatvacasaḥ stha marutām ojaḥ stha vaśāḥ stha śakvarīḥ stha viśvabhṛtaḥ stha janabhṛto 'pām oṣadhīnāṃ rasaḥ śraviṣṭhāḥ stha rāṣṭradāḥ stha rāṣṭram amuṣmai datta
||2.6.7||devīr āpo madhumatīḥ saṃsṛjyadhvaṃ mahi kṣatraṃ kṣatriyāya vanvānāḥ |
anādhṛṣṭāḥ sīdatorjasvatīr mahi varcaḥ kṣatriyāya dadhatīḥ ||
apo devīr madhumatīr agṛbhṇām ūrjasvatī rājasūyāś citānāḥ |
yābhir mitrāvaruṇā abhyaṣiñcaṃs tābhir indram anayann aty arātīḥ |
anibhṛṣṭam asi vāco bandhus tapojāḥ somasya dātram ||
śukrā vaḥ śukreṇa punāmi candrā vaś candreṇa punāmi ||
devo vaḥ savitā punātv achidreṇa pavitreṇa |
vasoḥ sūryasya raśmibhiḥ ||
svāhā rājasūyāḥ ||
sadhamādo dyumnyā ūrjā ekā anādhṛṣṭā apasyo vasānāḥ |
pastyāsu cakre varuṇaḥ sadhastham apāṃ śiśur mātṛtamāsv antaḥ ||
rudra yat te giriparaṃ nāma tasmin hutam asi yameṣṭam asi svāhā somā indro varuṇo mitro agnis te devā dharmadhṛto dharmaṃ dhārayantu
||2.6.8||kṣatrasya yonir asi kṣatrasyolbam asi kṣatrasya nābhir asy āvitto agnir gṛhapatir āvittā indro vṛddhaśravā āvittau mitrāvaruṇau dhṛtavratav āvitte dyāvāpṛthivī ṛtāvṛdhav āvittaḥ pūṣā viśvavedā āvittā devy aditir āvitto 'yam asā āmuṣyāyaṇo 'muṣyāḥ putro 'muṣyāṃ viśi mahate kṣatrāya mahate jānarājyāyaiṣa te janate rājā somo 'smākaṃ brāhmaṇānāṃ rājendrasya vajro 'si vārtraghnas tvayāyaṃ vṛtraṃ vadhyāc chatrubādhanāḥ stha pāta prāñcaṃ pāta pratyañcaṃ pāta tiryañcaṃ pātānvañcaṃ pātordhvaṃ digbhya enaṃ pāta mitro 'si varuṇo 'si ||
hiraṇyavarṇam uṣaso vyuṣṭā ayaḥsthūṇam uditau sūryasya |
ārohatho varuṇa mitra gartaṃ tataś cakrāthe aditiṃ ditiṃ ca
||2.6.9||samidham ātiṣṭha gāyatrī tvā chandasām avatu trivṛt stomo rathantaraṃ sāmāgnir devatā brahma draviṇam ugrām ātiṣṭha triṣṭup tvā chandasām avatu pañcadaśaḥ stomo bṛhat sāmendro devatā kṣatraṃ draviṇaṃ prācīm ātiṣṭha jagatī tvā chandasām avatu saptadaśaḥ stomo vairūpaṃ sāma viśve devā devatā viḍ draviṇam udīcīm ātiṣṭhānuṣṭup tvā chandasām avatv ekaviṃśaḥ stomo vairājaṃ sāma mitrāvaruṇau devatā puṣṭaṃ draviṇam ūrdhvām ātiṣṭha paṅktis tvā chandasām avatu triṇavatrayastriṃśau stomau śākvararaivate sāmanī bṛhaspatir devatā phalaṃ draviṇaṃ somasya tviṣir asi tviṣimat taveva me tviṣir bhūyāt ||
pratyastaṃ namuceḥ śiro 'veṣṭā dandaśūkāḥ |
mṛtyoḥ pāhi didivaḥ pāhi
||2.6.10||agnaye svāhā somāya svāhā savitre svāhā sarasvatyai svāhā pūṣṇe svāhā bṛhaspataye svāhendrāya svāhā ghoṣāya svāhā ślokāya svāhāṃśāya svāhā bhagāya svāhā kṣetrasya pataye svāhā somasya tvā dyumnenāgnes tejasendrasyendriyeṇa viśveṣāṃ tvā devānāṃ kratunābhiṣiñcāmīndrasya yonir asi janayāti dyūn pāhi ||
samāvavṛtrann adharāg udak tā ahiṃ budhnyam anvīyamānāḥ |
tāḥ parvatasya vṛṣabhasya pṛṣṭhān nāvo viyanti susico na vāṇīḥ ||
indrasya vajro 'si vājasanis tvayāyaṃ vājaṃ sen mitrāvaruṇayos tvā praśāstroḥ praśiṣā yunajmi viṣṇoḥ kramo 'si sapatnahā marutāṃ prasave jayāptaṃ manaḥ sam indriyeṇaiṣa vajro vājasātamas tena nau putro vājaṃ set
||2.6.11||iyad asy āyur asy āyur me dhehi yuṅṅ asi varco 'si varco me dhehy ūrg asy ūrjaṃ mayi dhehi mitro 'si varuṇo 'si sad asi sam ahaṃ viśvair devair namo mātre pṛthivyai mā māṃ mātā pṛthivī hiṃsīt ||
prati tyan nāma rājyam adhāyi svāṃ tanvaṃ varuṇo 'suṣot |
śucer mitrasya vratyā abhūmāmanmahi mahad ṛtasya nāma ||
sarve vrātā varuṇasyābhūma ni mitrayur aratīn atārīt |
aśūśubhanta yajñiyā ṛtena ni trito jarimāṇaṃ na ānaṭ ||
syonāsi suṣadā syonām āsīda suṣadām āsīda ||
niṣasāda dhṛtavrato varuṇaḥ pastyāsv ā |
sāmrājyāya sukratuḥ ||
agnaye svāhā somāya svāhendrasyaujase svāhā marutāṃ balāya svāhā ||
haṃsaḥ śuciṣad vasur antarikṣasad dhotā vediṣad atithir duroṇasat |
nṛṣad varasad ṛtasad vyomasad abjā gojā ṛtajā adrijā ṛtam ||
brahmā3ṃs tvaṃ brahmāsi savitāsi satyasavo brahmā3ṃs tvaṃ brahmāsi mitro 'si suśevo brahmāsīndro 'si satyaujā brahmā3ṃs tvaṃ brahmāsi varuṇo 'si viśvaujāḥ ||
eṣa vajras tena me radhya diśo abhyabhūd ayam ||
prajāpate na tvad etāny anyo viśvā jātāni pari tā babhūva |
yasmai kaṃ juhumas tan no astu ||
asā amuṣya putro 'muṣyāsau putraḥ ||
vayaṃ syāma patayo rayīṇām
||2.6.12||apāṃ naptre svāhorjo naptre svāhāgnaye gṛhapataye svāhā ||
sāvitro 'ṣṭākapālaḥ śyeto dakṣiṇā sārasvataś carur dhenur dakṣiṇā pauṣṇaś caruḥ śyāmo dakṣiṇā bārhaspatyaś caruḥ śitipṛṣṭho dakṣiṇaindra ekādaśakapāla ṛṣabho dakṣiṇā vāruṇo yavamayo daśakapālo babhrur mahāniraṣṭo dakṣiṇā tvāṣṭro 'ṣṭākapālo 'ṃsepāñ śuṇṭho 'dhirūḍhākarṇo vā dakṣiṇāgneyo 'ṣṭākapālo hiraṇyam aṣṭāpṛḍaṃ dakṣiṇā saumyaś carur babhrur dakṣiṇā vaiṣṇavas trikapālo vāmano dakṣiṇāgneyo 'ṣṭākapālo hiraṇyaṃ dakṣiṇā bārhaspatyaś caruḥ śitipṛṣṭho dakṣiṇaindra ekādaśakapāla ṛṣabho dakṣiṇā vaiśvadevaś caruḥ piśaṅgo dakṣiṇā maitrāvaruṇy āmikṣā vaśā dakṣiṇāgneyo 'ṣṭākapālaḥ saumyaś caruḥ sāvitro dvādaśakapālo bārhaspatyaś carur agnaye vaiśvānarāya dvādaśakapālas tvāṣṭro 'ṣṭākapālo dakṣiṇo rathavāhanavāho dakṣiṇā sārasvatas caruḥ pauṣṇaś carur maitraś carur vāruṇaś carur adityai caruḥ kṣetrasya pataye caruḥ savyo rathavāhanavāho dakṣiṇā mārutī pṛśniḥ paṣṭhauhī garbhiṇy ādityājā malihā garbhiṇī savitre prasavitre satīnānām aṣṭākapālo 'śvibhyāṃ pūṣṇa ekādaśakapālaḥ sarasvatyai satyavāce carur daṇḍa upānahau śuṣkadṛtiḥ sā dakṣiṇā
||2.6.13||