muktipuryāṃ susaṃsnāto māyāpuryāṃ gatāsukaḥ
agastiruvāca
iti śṛṇvankathāṃ ramyāṃ śivaśarmā'tha māthuraḥ ||
muktipuryāṃ susaṃsnāto māyāpuryāṃ gatāsukaḥ
||1||इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माऽथ माथुरः ॥
मुक्तिपुर्यां सुसंस्नातो मायापुर्यां गतासुकः
netrayoḥ prāghuṇī cakre tataḥ saptarṣimaṃḍalam ||
vrajansa vaiṣṇavaṃ lokamaṃte viṣṇupurīkṣaṇāt
||2||नेत्रयोः प्राघुणी चक्रे ततः सप्तर्षिमंडलम् ॥
व्रजन्स वैष्णवं लोकमंते विष्णुपुरीक्षणात्
uvāca ca prasannātmā stutaścāraṇamāgadhaiḥ ||
prārthito devakanyābhistiṣṭha tiṣṭheti cakṣaṇam
||3||उवाच च प्रसन्नात्मा स्तुतश्चारणमागधैः ॥
प्रार्थितो देवकन्याभिस्तिष्ठ तिष्ठेति चक्षणम्
sthitā sutāsu niḥśvasasya maṃdabhāgyā vayaṃ tviti ||
gataḥ puṇyatamām̐llokānasau yatpuṇyavattamaḥ
||4||स्थिता सुतासु निःश्वसस्य मंदभाग्या वयं त्विति ॥
गतः पुण्यतमाँल्लोकानसौ यत्पुण्यवत्तमः
iti śṛṇavanmukhāttāsāṃ vacanāni vimānagaḥ ||
devau kasyāyamatulo lokastejomayaḥ śubhaḥ
||5||इति शृणवन्मुखात्तासां वचनानि विमानगः ॥
देवौ कस्यायमतुलो लोकस्तेजोमयः शुभः
iti dvijavacaḥ śrutvā procaturgaṇasattamau ||
śivaśarmañchivamate sadā saptarṣayomalāḥ
||6||इति द्विजवचः श्रुत्वा प्रोचतुर्गणसत्तमौ ॥
शिवशर्मञ्छिवमते सदा सप्तर्षयोमलाः
vasaṃtīha prajāḥ sraṣṭuṃ viniyuktāḥ prajāsṛjā ||
marīciratriḥ pulahaḥ pulastyaḥ kraturaṅgirāḥ
||7||वसंतीह प्रजाः स्रष्टुं विनियुक्ताः प्रजासृजा ॥
मरीचिरत्रिः पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरङ्गिराः
vasiṣṭhaśca mahābhāgo brahmaṇo mānasāḥ sutāḥ ||
sapta brahmāṇa ityete purāṇe niścayaṃ gatāḥ
||8||वसिष्ठश्च महाभागो ब्रह्मणो मानसाः सुताः ॥
सप्त ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः
saṃbhūtiranasūyā ca kṣamā prītiśca sannatiḥ ||
smṛtirūrjā kramādeṣāṃ patnyo lokasya mātaraḥ
||9||संभूतिरनसूया च क्षमा प्रीतिश्च सन्नतिः ॥
स्मृतिरूर्जा क्रमादेषां पत्न्यो लोकस्य मातरः
eteṣāṃ tapasā caitaddhāryate bhuvanatrayam ||
utpādya brahmaṇā pūrvamete proktā maharṣayaḥ
||10||एतेषां तपसा चैतद्धार्यते भुवनत्रयम् ॥
उत्पाद्य ब्रह्मणा पूर्वमेते प्रोक्ता महर्षयः
prajāḥ sṛjata re putrā nānārūpāḥ prayatnataḥ ||
tataḥ praṇamya brahmāṇaṃ tapase kṛtaniścayāḥ
||11||प्रजाः सृजत रे पुत्रा नानारूपाः प्रयत्नतः ॥
ततः प्रणम्य ब्रह्माणं तपसे कृतनिश्चयाः
avimuktaṃ samāsādya kṣetraṃkṣetrajñadhiṣṭhitam ||
muktaye sarvajaṃtūnāmavimuktaṃ śivena yat
||12||अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रंक्षेत्रज्ञधिष्ठितम् ॥
मुक्तये सर्वजंतूनामविमुक्तं शिवेन यत्
pratiṣṭhāpya ca liṃgāni te svanāmnāṃkitāni ca ||
śiveti parayā bhaktyā tepurugraṃ tapo bhṛśama
||13||प्रतिष्ठाप्य च लिंगानि ते स्वनाम्नांकितानि च ॥
शिवेति परया भक्त्या तेपुरुग्रं तपो भृशम
tuṣṭastattapasā śaṃbhuḥ prājāpatyapadaṃ dadau ||
liṃgānyatrīśvarādīni dṛṣṭvā kāśyāṃ prayatnataḥ
||4||तुष्टस्तत्तपसा शंभुः प्राजापत्यपदं ददौ ॥
लिंगान्यत्रीश्वरादीनि दृष्ट्वा काश्यां प्रयत्नतः
prājāpatye'tra te loke vasaṃtyujjvalatejasaḥ ||
gokarṇeśasya sarasaḥ pratyaktīre pratiṣṭhitam
||15||प्राजापत्येऽत्र ते लोके वसंत्युज्ज्वलतेजसः ॥
गोकर्णेशस्य सरसः प्रत्यक्तीरे प्रतिष्ठितम्
liṃgamatrīśvaraṃ dṛṣṭvā brahmatejobhivardhate ||
karkoṭa vāpyā īśāne marīceḥ kuṃḍamuttamam
||16||लिंगमत्रीश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मतेजोभिवर्धते ॥
कर्कोट वाप्या ईशाने मरीचेः कुंडमुत्तमम्
tatra snātvā naro bhakttyā bhrājate bhāskaro yathā ||
marīcīśvara saṃjñaṃ tu tatra liṃgaṃ pratiṣṭhitam
||17||तत्र स्नात्वा नरो भक्त्त्या भ्राजते भास्करो यथा ॥
मरीचीश्वर संज्ञं तु तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम्
talliṃgadarśanādvipra mārīcaṃ lokamāpnuyāt ||
kāṃtyā marīcimālīva śobhate puruṣarṣabhaḥ
||18||तल्लिंगदर्शनाद्विप्र मारीचं लोकमाप्नुयात् ॥
कांत्या मरीचिमालीव शोभते पुरुषर्षभः
pulaheśa pulastyeśau svargadvārasya paścime ||
tau dṛṣṭvā manujo loke prājāpatye mahīyate
||19||पुलहेश पुलस्त्येशौ स्वर्गद्वारस्य पश्चिमे ॥
तौ दृष्ट्वा मनुजो लोके प्राजापत्ये महीयते
harikeśavane ramye dṛṣṭvaivāṃgiraseśvaram ||
iha loke vasedvipra tejasāparibṛṃhitaḥ
||20||हरिकेशवने रम्ये दृष्ट्वैवांगिरसेश्वरम् ॥
इह लोके वसेद्विप्र तेजसापरिबृंहितः
varaṇāyāstaṭe ramye dṛṣṭvā vāsiṣṭhamīśvam ||
kratvīśvaraṃ ca tatraiva labhate vasatiṃ tviha
||21||वरणायास्तटे रम्ये दृष्ट्वा वासिष्ठमीश्वम् ॥
क्रत्वीश्वरं च तत्रैव लभते वसतिं त्विह
kāśyāmetāni liṃgāni sevitāni śubhaiṣibhiḥ ||
manobhivāṃchitaṃ dadyuriha loke paratra ca
||22||काश्यामेतानि लिंगानि सेवितानि शुभैषिभिः ॥
मनोभिवांछितं दद्युरिह लोके परत्र च
gaṇāvūcatuḥ
śivaśarmanmahābhāga tiṣṭhate sātra suṃdarī ||
aruṃdhatī mahāpuṇyā pativrataparāyaṇā
||23||शिवशर्मन्महाभाग तिष्ठते सात्र सुंदरी ॥
अरुंधती महापुण्या पतिव्रतपरायणा
yasyāḥ smaraṇamātreṇa gaṃgāsnāna phalaṃ labhet ||
aṃtaḥpuracarairdvitraiḥ pavitraiḥ sahito vibhuḥ
||24||यस्याः स्मरणमात्रेण गंगास्नान फलं लभेत् ॥
अंतःपुरचरैर्द्वित्रैः पवित्रैः सहितो विभुः
sadā nārāyaṇo devo yasyāścakre kathāṃ mudā ||
kamalāyāḥ purobhāge pātivratya sutoṣitaḥ
||25||सदा नारायणो देवो यस्याश्चक्रे कथां मुदा ॥
कमलायाः पुरोभागे पातिव्रत्य सुतोषितः
pativratāsvaruṃdhatyāḥ kamale vimalāśayaḥ ||
yathāsti na tathā'nyasyāḥ kasyāścitkāpi bhāmini
||26||पतिव्रतास्वरुंधत्याः कमले विमलाशयः ॥
यथास्ति न तथाऽन्यस्याः कस्याश्चित्कापि भामिनि
na tadrūpaṃ na tacchīlaṃ na tatkaulīnyameva ca ||
na tatkalāsukauśalyaṃ patyuḥ śuśrūṣaṇaṃ na tat
||27||न तद्रूपं न तच्छीलं न तत्कौलीन्यमेव च ॥
न तत्कलासुकौशल्यं पत्युः शुश्रूषणं न तत्
na mādhuryaṃ na gāṃbhīryaṃ na cāryaparitoṣaṇam ||
aruṃdhatyā yathā devi tathā'nyāsāṃ kvacitpriye
||28||न माधुर्यं न गांभीर्यं न चार्यपरितोषणम् ॥
अरुंधत्या यथा देवि तथाऽन्यासां क्वचित्प्रिये
dhanyāstā yoṣito loke sabhāgyāḥ śuddhabuddhayaḥ ||
aruṃdhatyāḥ prasaṃge yā nāmāpi parigṛhṇate
||29||धन्यास्ता योषितो लोके सभाग्याः शुद्धबुद्धयः ॥
अरुंधत्याः प्रसंगे या नामापि परिगृह्णते
yadā pativratānāṃ tu kathāsmadbhavane bhavet ||
tadā prāthamikīṃ rekhāmeṣā'laṃkurute satī ||
4.1.18.30 !|
bruvatoriti saṃkathāṃ tathā gaṇayorvaiṣṇavayormudāvahām ||
dhruvalokaupāgatastato nayanātithyamatathyavarjitaḥ
||31||यदा पतिव्रतानां तु कथास्मद्भवने भवेत् ॥
तदा प्राथमिकीं रेखामेषाऽलंकुरुते सती ॥
4.1.18.३० !।
ब्रुवतोरिति संकथां तथा गणयोर्वैष्णवयोर्मुदावहाम् ॥
ध्रुवलोकउपागतस्ततो नयनातिथ्यमतथ्यवर्जितः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasyāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍe pūrvārddhe saptarṣilokavarṇanaṃnāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ || 18 ||