pārāśaryamune vyāsa kumāraḥ kuṃbhajanmane
sūta uvāca
pārāśaryamune vyāsa kumāraḥ kuṃbhajanmane ||
yadāvadatkathāmetāṃ tadā kva drupadātmajā
||1||पाराशर्यमुने व्यास कुमारः कुंभजन्मने ॥
यदावदत्कथामेतां तदा क्व द्रुपदात्मजा
vyāsa uvāca
purāṇasaṃhitāṃ sūta brūte traikālikīṃ kathām ||
saṃdeho nātra kartavyo yatastadgocarokhilam
||2||पुराणसंहितां सूत ब्रूते त्रैकालिकीं कथाम् ॥
संदेहो नात्र कर्तव्यो यतस्तद्गोचरोखिलम्
skaṃda uvāca
ākarṇaya mune pūrvaṃ paṃcavaktro haraḥ svayam ||
pṛthivyāṃ paṃcadhā bhūtvā prādurāsījjagaddhitaḥ
||3||आकर्णय मुने पूर्वं पंचवक्त्रो हरः स्वयम् ॥
पृथिव्यां पंचधा भूत्वा प्रादुरासीज्जगद्धितः
umāpi ca jagaddhātrī drupadasya mahībhujaḥ ||
yajato vahnikuṃḍācca prāduścakreti suṃdarī
||4||उमापि च जगद्धात्री द्रुपदस्य महीभुजः ॥
यजतो वह्निकुंडाच्च प्रादुश्चक्रेति सुंदरी
paṃcāpi pāṃḍutanayāḥ sākṣādrudravapurdharāḥ ||
avateruriha svargādduṣṭasaṃhārakārakāḥ
||5||पंचापि पांडुतनयाः साक्षाद्रुद्रवपुर्धराः ॥
अवतेरुरिह स्वर्गाद्दुष्टसंहारकारकाः
nārāyaṇopi kṛṣṇatvaṃ prāpya tatsāhacaryakṛt ||
udvṛttavṛttaśamanaḥ sadvṛttasthitikārakaḥ
||6||नारायणोपि कृष्णत्वं प्राप्य तत्साहचर्यकृत् ॥
उद्वृत्तवृत्तशमनः सद्वृत्तस्थितिकारकः
pratapaṃtaḥ pṛthivyāṃ te pārthāśceruḥ pṛthakpṛthak ||
udayānudayau tasminsaṃpadāṃ vipadāmapi
||7||प्रतपंतः पृथिव्यां ते पार्थाश्चेरुः पृथक्पृथक् ॥
उदयानुदयौ तस्मिन्संपदां विपदामपि
kadācitte mahāvīrā bhrātṛvyapratipāditām ||
vipattimāpya mahatīṃ babhūvuḥ kānanaukasaḥ
||8||कदाचित्ते महावीरा भ्रातृव्यप्रतिपादिताम् ॥
विपत्तिमाप्य महतीं बभूवुः काननौकसः
pāṃcālyapi ca tatpatnī pativyasanatāpitā ||
dharmajñā prāpya tanvaṃgī bradhnamārādhayadbhṛśam
||9||पांचाल्यपि च तत्पत्नी पतिव्यसनतापिता ॥
धर्मज्ञा प्राप्य तन्वंगी ब्रध्नमाराधयद्भृशम्
ārādhitotha savitā tayā drupadakanyayā ||
sadarvī sapidhānāṃ ca sthālikāmakṣayāṃ dadau
||10||आराधितोथ सविता तया द्रुपदकन्यया ॥
सदर्वी सपिधानां च स्थालिकामक्षयां ददौ
uvāca ca prasannātmā bhāskaro drupadātmajām
||23||उवाच च प्रसन्नात्मा भास्करो द्रुपदात्मजाम्
ārādhayaṃtīṃ bhāvena sarvatra śucimānasām
||11||आराधयंतीं भावेन सर्वत्र शुचिमानसाम्
sthālyaitayā mahābhāge yāvaṃto'nnārthino janāḥ ||
tāvaṃtastṛptimāpsyaṃti yāvacca tvaṃ na bhokṣyase
||12||स्थाल्यैतया महाभागे यावंतोऽन्नार्थिनो जनाः ॥
तावंतस्तृप्तिमाप्स्यंति यावच्च त्वं न भोक्ष्यसे
bhuktāyāṃ tvayi riktaiṣā pūrṇabhaktā bhavipyati ||
rasavadvyaṃjananidhiricchābhakṣyapradāyinī
||13||भुक्तायां त्वयि रिक्तैषा पूर्णभक्ता भविप्यति ॥
रसवद्व्यंजननिधिरिच्छाभक्ष्यप्रदायिनी
itthaṃ varastayā labdhaḥ kāśyāmādityato mune ||
aparaśca varo dattastasyai devena bhāsvatā
||14||इत्थं वरस्तया लब्धः काश्यामादित्यतो मुने ॥
अपरश्च वरो दत्तस्तस्यै देवेन भास्वता
raviruvāca
viśveśāddakṣiṇebhāge yo māṃ tvatpurataḥ sthitam ||
ārādhayiṣyati naraḥ kṣudbādhā tasya naśyati
||15||विश्वेशाद्दक्षिणेभागे यो मां त्वत्पुरतः स्थितम् ॥
आराधयिष्यति नरः क्षुद्बाधा तस्य नश्यति
anyaśca me varo datto viśveśena pativrate ||
tapasā parituṣṭena taṃ niśāmaya vacmi te
||16||अन्यश्च मे वरो दत्तो विश्वेशेन पतिव्रते ॥
तपसा परितुष्टेन तं निशामय वच्मि ते
prāgrave tvāṃ samārādhya yo māṃ drakṣyati mānavaḥ ||
tasya tvaṃ duḥkhatimiramapānuda nijaiḥ karaiḥ
||17||प्राग्रवे त्वां समाराध्य यो मां द्रक्ष्यति मानवः ॥
तस्य त्वं दुःखतिमिरमपानुद निजैः करैः
ato dharmāpriye nityaṃ prāpya viśveśvarādvaram ||
kāśīsthitānāṃ jaṃtūnāṃ nāśayāmyaghasaṃcayam
||18||अतो धर्माप्रिये नित्यं प्राप्य विश्वेश्वराद्वरम् ॥
काशीस्थितानां जंतूनां नाशयाम्यघसंचयम्
ye māmatra bhajiṣyaṃti mānavāḥ śraddhayānvitāḥ ||
tvadvarodyatapāṇiṃ ca teṣāṃ dāsyāmi ciṃtitam
||19||ये मामत्र भजिष्यंति मानवाः श्रद्धयान्विताः ॥
त्वद्वरोद्यतपाणिं च तेषां दास्यामि चिंतितम्
bhavatīṃ matsamīpasthāṃ yudhiṣṭhirapativratām ||
viśveśāddakṣiṇebhāge daṃḍapāṇeḥ samīpataḥ
||20||भवतीं मत्समीपस्थां युधिष्ठिरपतिव्रताम् ॥
विश्वेशाद्दक्षिणेभागे दंडपाणेः समीपतः
yercayiṣyaṃti bhāvena puruṣā vāstriyopi vā ||
teṣāṃ kadācinno bhāvi bhayaṃ priyaviyogajam
||21||येर्चयिष्यंति भावेन पुरुषा वास्त्रियोपि वा ॥
तेषां कदाचिन्नो भावि भयं प्रियवियोगजम्
na vyādhijaṃ bhayaṃ kvāpi na kṣuttṛḍdoṣasaṃbhavam ||
draupadīkṣaṇataḥ kāśyāṃ tava dharmapriyenaghe
||22||न व्याधिजं भयं क्वापि न क्षुत्तृड्दोषसंभवम् ॥
द्रौपदीक्षणतः काश्यां तव धर्मप्रियेनघे
iti dattvā varāndeva ādityaḥ sarvadaḥ satām ||
śaṃbhumārādhayāmāsa dharmaṃ draupadyupāyayau
||23||इति दत्त्वा वरान्देव आदित्यः सर्वदः सताम् ॥
शंभुमाराधयामास धर्मं द्रौपद्युपाययौ
ādityasya kathāmetāṃ draupadyārādhitasya vai ||
yaḥ śroṣyati naro bhaktyā tasyainaḥ kṣayameṣyati
||24||आदित्यस्य कथामेतां द्रौपद्याराधितस्य वै ॥
यः श्रोष्यति नरो भक्त्या तस्यैनः क्षयमेष्यति
skaṃda uva|
ca ||
draupadādityamāhātmyaṃ saṃkṣepātkathitaṃ mayā ||
mayūkhādityamāhātmyaṃ śṛṇvidānīṃ ghaṭodbhava ||
purā paṃcanade tīrthe triṣulokeṣu viśrute ||
sahasraraśmirbhagavāṃstapastepe sudāruṇam
||26||स्कंद उव।
च ॥
द्रौपदादित्यमाहात्म्यं संक्षेपात्कथितं मया ॥
मयूखादित्यमाहात्म्यं शृण्विदानीं घटोद्भव ॥
पुरा पंचनदे तीर्थे त्रिषुलोकेषु विश्रुते ॥
सहस्ररश्मिर्भगवांस्तपस्तेपे सुदारुणम्
pratiṣṭhāpya mahāliṃgaṃ gabhastīśvara saṃjñitam ||
gaurīṃ ca maṃgalā nāmnīṃ bhaktamaṃgaladāṃ sadā
||27||प्रतिष्ठाप्य महालिंगं गभस्तीश्वर संज्ञितम् ॥
गौरीं च मंगला नाम्नीं भक्तमंगलदां सदा
divyavarṣasahasraṃ tu śatena guṇitaṃ mune ||
ārādhayañśivaṃ somaṃ somārdhakṛtaśekharam
||28||दिव्यवर्षसहस्रं तु शतेन गुणितं मुने ॥
आराधयञ्शिवं सोमं सोमार्धकृतशेखरम्
svarūpatastu tapanastrilokītāpanakṣamaḥ ||
tatotitīvra tapasā jajvāla nitarāṃ mune
||29||स्वरूपतस्तु तपनस्त्रिलोकीतापनक्षमः ॥
ततोतितीव्र तपसा जज्वाल नितरां मुने
mayūkhaistatra savitustrailokyadahanakṣamaiḥ ||
tataṃ samastaṃ tatkāle dyāvābhūmyoryadaṃtaram
||30||मयूखैस्तत्र सवितुस्त्रैलोक्यदहनक्षमैः ॥
ततं समस्तं तत्काले द्यावाभूम्योर्यदंतरम्
vaimānikairviṣṇupade tatyaje ca gatāgatam ||
tīvre pataṃgamahasi pataṃgatvabhayādiva
||31||वैमानिकैर्विष्णुपदे तत्यजे च गतागतम् ॥
तीव्रे पतंगमहसि पतंगत्वभयादिव
mayūkhā eva dṛśyaṃte tiryagūrdhvamadhopi ca ||
ādityasya na cādityo nīpapuṣpasthiteriva
||32||मयूखा एव दृश्यंते तिर्यगूर्ध्वमधोपि च ॥
आदित्यस्य न चादित्यो नीपपुष्पस्थितेरिव
tasyavai mahasāṃ rāśestaporāśestaporciṣām ||
cakaṃpe sādhvasāttīvrā trailokyaṃ sacarācaram
||33||तस्यवै महसां राशेस्तपोराशेस्तपोर्चिषाम् ॥
चकंपे साध्वसात्तीव्रा त्रैलोक्यं सचराचरम्
sūrya ātmāsya jagato vedeṣu paripaṭhyate ||
sa eva cejvālayitā ko nastrātā bhavediha
||34||सूर्य आत्मास्य जगतो वेदेषु परिपठ्यते ॥
स एव चेज्वालयिता को नस्त्राता भवेदिह
jagaccakṣurasau sūryo jagadātmaiṣa bhāskaraḥ ||
jagadyoyanmṛtaprāyaṃ prātaḥprātaḥ prabodhayet
||35||जगच्चक्षुरसौ सूर्यो जगदात्मैष भास्करः ॥
जगद्योयन्मृतप्रायं प्रातःप्रातः प्रबोधयेत्
tamoṃdhakūpapatitamudyanneṣa dinedine ||
prasārya paritaḥ pāṇīnprāṇijātaṃ samuddharet
||36||तमोंधकूपपतितमुद्यन्नेष दिनेदिने ॥
प्रसार्य परितः पाणीन्प्राणिजातं समुद्धरेत्
udite'trodimo nityamastaṃ yātyastamāpnumaḥ ||
udaye'nudaye tasmādasmākaṃ kāraṇaṃ raviḥ
||37||उदितेऽत्रोदिमो नित्यमस्तं यात्यस्तमाप्नुमः ॥
उदयेऽनुदये तस्मादस्माकं कारणं रविः
iti vyākulitaṃ viśvaṃ paśyanviśveśvaraḥ svayam ||
viśvatrātā varaṃ dātuṃ saṃjagme tigmaraśmaye
||38||इति व्याकुलितं विश्वं पश्यन्विश्वेश्वरः स्वयम् ॥
विश्वत्राता वरं दातुं संजग्मे तिग्मरश्मये
mayūkhamālinaṃ śaṃbhurālokyāti suniścalam ||
samādhi vismṛtātmānaṃ visismāya tapaḥ prati
||39||मयूखमालिनं शंभुरालोक्याति सुनिश्चलम् ॥
समाधि विस्मृतात्मानं विसिस्माय तपः प्रति
uvāca ca prasannātmā śrīkaṃṭhaḥ praṇatārtihṛt ||
alaṃ taptvā varaṃ brūhi dyumaṇe mahasāṃ nidhe
||40||उवाच च प्रसन्नात्मा श्रीकंठः प्रणतार्तिहृत् ॥
अलं तप्त्वा वरं ब्रूहि द्युमणे महसां निधे
niruddheṃdriyavṛttitvādbradhno dhyānasamādhinā ||
na jagrāha vacaḥ śaṃbhordvitriruktopyakarṇavat
||41||निरुद्धेंद्रियवृत्तित्वाद्ब्रध्नो ध्यानसमाधिना ॥
न जग्राह वचः शंभोर्द्वित्रिरुक्तोप्यकर्णवत्
kāṣṭhībhūtaṃ tu taṃ jñātvā śivaḥ pasparśa pāṇinā ||
mahātapaḥ samudbhūta saṃtāpāmṛtavarṣiṇā
||42||काष्ठीभूतं तु तं ज्ञात्वा शिवः पस्पर्श पाणिना ॥
महातपः समुद्भूत संतापामृतवर्षिणा
tata unmīlayāṃcakre locane viśvalocanaḥ ||
tasyodayamiva prāpya prage paṃkajinīvanī
||43||तत उन्मीलयांचक्रे लोचने विश्वलोचनः ॥
तस्योदयमिव प्राप्य प्रगे पंकजिनीवनी
parivyapetasaṃtāpastapanaḥ sparśanādvibhoḥ ||
avagrahitasasyaśrīrullalāsa yathāṃbudāt
||44||परिव्यपेतसंतापस्तपनः स्पर्शनाद्विभोः ॥
अवग्रहितसस्यश्रीरुल्ललास यथांबुदात्
mitro netrātithīkṛtya tryakṣaṃ pratyakṣamagrataḥ ||
daṃḍavatpraṇanāmoccaistuṣṭāva ca pinākinam
||45||मित्रो नेत्रातिथीकृत्य त्र्यक्षं प्रत्यक्षमग्रतः ॥
दंडवत्प्रणनामोच्चैस्तुष्टाव च पिनाकिनम्
raviruvāca
devadeva jagatāṃpate vibho bharga bhīma bhava caṃdrabhūṣaṇa ||
bhūtanātha bhavabhītihāraka tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada
||46||देवदेव जगतांपते विभो भर्ग भीम भव चंद्रभूषण ॥
भूतनाथ भवभीतिहारक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद
caṃdracūḍamṛḍa dhūrjaṭe hara tryakṣa dakṣa śatataṃtuśātana ||
śāṃtaśāśvata śivāpate śiva tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada
||47||चंद्रचूडमृड धूर्जटे हर त्र्यक्ष दक्ष शततंतुशातन ॥
शांतशाश्वत शिवापते शिव त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद
nīlalohita samīhitārtha dahe(?)dvyekalocana virūpalocana ||
vyomakeśapaśupāśanāśana tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada
||48||नीललोहित समीहितार्थ दहे(?)द्व्येकलोचन विरूपलोचन ॥
व्योमकेशपशुपाशनाशन त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद
vāmadevaśitikaṃṭhaśūlabhṛccaṃdraśekhara phaṇīṃdrabhūṣaṇa ||
kāmakṛtpaśupate maheśvara tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada
||49||वामदेवशितिकंठशूलभृच्चंद्रशेखर फणींद्रभूषण ॥
कामकृत्पशुपते महेश्वर त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद
tryaṃbaka tripurasūdaneśvara trāṇakṛttrinayanatrayīmaya ||
kālakūṭa dalanāṃtakāṃtaka tvāṃ natosmi natavāṃchitaprada
||50||त्र्यंबक त्रिपुरसूदनेश्वर त्राणकृत्त्रिनयनत्रयीमय ॥
कालकूट दलनांतकांतक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद
śarvarīrahitaśarvasarvagasvargamārgasukhadāpavargada ||
aṃdhakāsuraripo kapardabhṛttvāṃ natosmi natavāṃchitaprada
||51||शर्वरीरहितशर्वसर्वगस्वर्गमार्गसुखदापवर्गद ॥
अंधकासुररिपो कपर्दभृत्त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद
śaṃkarogragirijāpate pate viśvanāthavidhiviṣṇu saṃstuta ||
vedavedyaviditā'khileṃgi tatvāṃ natosmi natavāṃchitaprada
||52||शंकरोग्रगिरिजापते पते विश्वनाथविधिविष्णु संस्तुत ॥
वेदवेद्यविदिताऽखिलेंगि तत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद
viśvarūpapararūpa varjitabrahmajihmarahitāmṛtaprada ||
vāṅamanoviṣayadūradūragatvāṃ natosmi natavāṃchitaprada
||53||विश्वरूपपररूप वर्जितब्रह्मजिह्मरहितामृतप्रद ॥
वाङमनोविषयदूरदूरगत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद
itthaṃ parītya mārtaṃḍo mṛḍaṃ devaṃ mṛḍānikām ||
atha tuṣṭāva prītātmā śivavāmārdhahāriṇīm
||54||इत्थं परीत्य मार्तंडो मृडं देवं मृडानिकाम् ॥
अथ तुष्टाव प्रीतात्मा शिववामार्धहारिणीम्
raviruvāca
devi tvadīyacaraṇāṃbujareṇugaurīṃ bhālasthalīṃ vahati yaḥ praṇatipravīṇaḥ ||
janmāṃtarepi rajanīkaracārulekhā tāṃ gaurayatyatitarāṃ kila tasya puṃsaḥ
||55||देवि त्वदीयचरणांबुजरेणुगौरीं भालस्थलीं वहति यः प्रणतिप्रवीणः ॥
जन्मांतरेपि रजनीकरचारुलेखा तां गौरयत्यतितरां किल तस्य पुंसः
śrīmaṃgale sakalamaṃgalajanmabhūme śrīmaṃgale sakalakalmaṣatūlavahne ||
śrīmaṃgale sakaladānavadarpahaṃtri śrīmaṃgale'khilamidaṃ paripāhi viśvam
||56||श्रीमंगले सकलमंगलजन्मभूमे श्रीमंगले सकलकल्मषतूलवह्ने ॥
श्रीमंगले सकलदानवदर्पहंत्रि श्रीमंगलेऽखिलमिदं परिपाहि विश्वम्
viśveśvari tvamasi viśvajanasya kartrī tvaṃ pālayitryasi tathā pralayepihaṃtrī ||
tvannāmakīrtanasamullasadacchapuṇyā srotasvinī harati pātakakūlavṛkṣān
||57||विश्वेश्वरि त्वमसि विश्वजनस्य कर्त्री त्वं पालयित्र्यसि तथा प्रलयेपिहंत्री ॥
त्वन्नामकीर्तनसमुल्लसदच्छपुण्या स्रोतस्विनी हरति पातककूलवृक्षान्
mātarbhavāni bhavatī bhavatīvraduḥkhasaṃbhārahāriṇi śaraṇyamihāsti nānyā ||
dhanyāsta eva bhuvaneṣu ta eva mānyā yeṣu sphurettavaśubhaḥ karuṇākaṭākṣaḥ
||58||मातर्भवानि भवती भवतीव्रदुःखसंभारहारिणि शरण्यमिहास्ति नान्या ॥
धन्यास्त एव भुवनेषु त एव मान्या येषु स्फुरेत्तवशुभः करुणाकटाक्षः
ye tvā smaraṃti satataṃ sahajaprakāśāṃ kāśīpurīsthitimatīṃ natamokṣalakṣmīm ||
tānsaṃsmaretsmaraharo dhṛtaśuddhabuddhīnnirvāṇarakṣaṇavicakṣaṇapātrabhūtān
||59||ये त्वा स्मरंति सततं सहजप्रकाशां काशीपुरीस्थितिमतीं नतमोक्षलक्ष्मीम् ॥
तान्संस्मरेत्स्मरहरो धृतशुद्धबुद्धीन्निर्वाणरक्षणविचक्षणपात्रभूतान्
mātastavāṃghriyugalaṃ vimalaṃ hṛdisthaṃ yasyāsti tasya bhuvanaṃ sakalaṃ karastham ||
yo nāmateja eti maṃgalagauri nityaṃ siddhyaṣṭakaṃ na parimuṃcati tasya geham
||60||मातस्तवांघ्रियुगलं विमलं हृदिस्थं यस्यास्ति तस्य भुवनं सकलं करस्थम् ॥
यो नामतेज एति मंगलगौरि नित्यं सिद्ध्यष्टकं न परिमुंचति तस्य गेहम्
tvaṃ devi vedajananī praṇavasvarūpā gāyatryasi tvamasi vai dvijakāmadhenuḥ ||
tvaṃ vyāhṛtitrayamihā'khilakarmasiddhyai svāhāsvadhāsi sumanaḥ pitṛtṛptihetuḥ
||61||त्वं देवि वेदजननी प्रणवस्वरूपा गायत्र्यसि त्वमसि वै द्विजकामधेनुः ॥
त्वं व्याहृतित्रयमिहाऽखिलकर्मसिद्ध्यै स्वाहास्वधासि सुमनः पितृतृप्तिहेतुः
gauri tvameva śaśimaulini vedhasi tvaṃ sāvitryasi tvamasi cakriṇi cārulakṣmīḥ ||
kāśyāṃ tvamasyamalarūpiṇi mokṣalakṣmīstvaṃ me śaraṇyamiha maṃgalagauri mātaḥ
||62||गौरि त्वमेव शशिमौलिनि वेधसि त्वं सावित्र्यसि त्वमसि चक्रिणि चारुलक्ष्मीः ॥
काश्यां त्वमस्यमलरूपिणि मोक्षलक्ष्मीस्त्वं मे शरण्यमिह मंगलगौरि मातः
stutveti tāṃ smaraharārdhaśarīraśobhāṃ śrīmaṃgalāṣṭaka mahāstavanena bhānuḥ ||
devīṃ ca devamasakṛtparitaḥ praṇamya tūṣṇīṃ babhūva savitā śivayoḥ purastāt
||63||स्तुत्वेति तां स्मरहरार्धशरीरशोभां श्रीमंगलाष्टक महास्तवनेन भानुः ॥
देवीं च देवमसकृत्परितः प्रणम्य तूष्णीं बभूव सविता शिवयोः पुरस्तात्
devadeva uvāca
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te prasannosmi mahāmate ||
mitramannetrago nityaṃ prapaśye taccarācaram
||64||उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते प्रसन्नोस्मि महामते ॥
मित्रमन्नेत्रगो नित्यं प्रपश्ये तच्चराचरम्
mama mūrtirbhavānsūrya sarvajño bhava sarvagaḥ ||
sarveṣāṃ mahasāṃ rāśiḥ sarveṣāṃ sarvakarmavit
||65||मम मूर्तिर्भवान्सूर्य सर्वज्ञो भव सर्वगः ॥
सर्वेषां महसां राशिः सर्वेषां सर्वकर्मवित्
sarveṣāṃ sarvaduḥkhāni bhaktānāṃ tvaṃ nirākuru ||
tvayā nāmnāṃ catuḥṣaṣṭyā yadaṣṭakamudīritam
||66||सर्वेषां सर्वदुःखानि भक्तानां त्वं निराकुरु ॥
त्वया नाम्नां चतुःषष्ट्या यदष्टकमुदीरितम्
anena māṃ pariṣṭutya naro madbhaktimāpsyati ||
aṣṭakaṃ maṃgalāgauryā maṃgalāṣṭakasaṃjñakam
||67||अनेन मां परिष्टुत्य नरो मद्भक्तिमाप्स्यति ॥
अष्टकं मंगलागौर्या मंगलाष्टकसंज्ञकम्
anena maṃgalāgaurīṃ stutvā maṃgalamāpsyati ||
catuḥṣaṣṭyaṣṭakaṃ stotraṃ maṃgalāṣṭakameva ca
||68||अनेन मंगलागौरीं स्तुत्वा मंगलमाप्स्यति ॥
चतुःषष्ट्यष्टकं स्तोत्रं मंगलाष्टकमेव च
etatstotravaraṃ puṇyaṃ sarvapātakanāśanam ||
dūradeśāṃtarasthopi japannityaṃ narottamaḥ
||69||एतत्स्तोत्रवरं पुण्यं सर्वपातकनाशनम् ॥
दूरदेशांतरस्थोपि जपन्नित्यं नरोत्तमः
trisaṃdhyaṃ pariśuddhātmā kāśīṃ prāpsyati durlabhām ||
anena stotrayugmena japtena pratyahaṃ nṛbhiḥ
||70||त्रिसंध्यं परिशुद्धात्मा काशीं प्राप्स्यति दुर्लभाम् ॥
अनेन स्तोत्रयुग्मेन जप्तेन प्रत्यहं नृभिः
dhruvadainaṃdinaṃ pāpaṃ kṣālitaṃ nātra saṃśayaḥ ||
na tasya dehino dehe jātu citkilbiṣasthitiḥ
||71||ध्रुवदैनंदिनं पापं क्षालितं नात्र संशयः ॥
न तस्य देहिनो देहे जातु चित्किल्बिषस्थितिः
trikālaṃ yojayennityametatstotradvayaṃśubham ||
kiṃjaptairbahubhiḥ stotraiścaṃcalaśrīpradairnṛṇām
||72||त्रिकालं योजयेन्नित्यमेतत्स्तोत्रद्वयंशुभम् ॥
किंजप्तैर्बहुभिः स्तोत्रैश्चंचलश्रीप्रदैर्नृणाम्
etatstotradvayaṃ dadyātkāśyāṃ naiḥśreyasīṃ śriyam ||
tasmātsarvaprayatnena mānavairmokṣakāṃkṣibhiḥ
||73||एतत्स्तोत्रद्वयं दद्यात्काश्यां नैःश्रेयसीं श्रियम् ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मानवैर्मोक्षकांक्षिभिः
etatstotradvayaṃ japyaṃ tyaktvā stotrāṇyanekaśaḥ ||
prapaṃca āvayoreva sarva eṣa carācaraḥ
||74||एतत्स्तोत्रद्वयं जप्यं त्यक्त्वा स्तोत्राण्यनेकशः ॥
प्रपंच आवयोरेव सर्व एष चराचरः
tadāvayoḥstavādasmānniṣprapaṃco jano bhavet ||
samṛddhimāpya mahatīṃ putrapautravatīmiha
||75||तदावयोःस्तवादस्मान्निष्प्रपंचो जनो भवेत् ॥
समृद्धिमाप्य महतीं पुत्रपौत्रवतीमिह
aṃte nirvāṇamāpnoti japanstotramidaṃ naraḥ ||
anyacca śṛṇu saptāśva graharāja divākara
||76||अंते निर्वाणमाप्नोति जपन्स्तोत्रमिदं नरः ॥
अन्यच्च शृणु सप्ताश्व ग्रहराज दिवाकर
tvayā pratiṣṭhitaṃ liṃgaṃ gabhastīśvarasaṃjñitam ||
sevitaṃ bhaktibhāvena sarvasiddhisamarpakam
||77||त्वया प्रतिष्ठितं लिंगं गभस्तीश्वरसंज्ञितम् ॥
सेवितं भक्तिभावेन सर्वसिद्धिसमर्पकम्
tvayā gabhastimālābhiścāṃpeyāṃbujakāṃtibhiḥ ||
yadarcitvaiśvaraṃ liṃgaṃ sarvabhāvena bhāskara
||78||त्वया गभस्तिमालाभिश्चांपेयांबुजकांतिभिः ॥
यदर्चित्वैश्वरं लिंगं सर्वभावेन भास्कर
gabhastīśvara ityākhyāṃ tato liṃgamavāpsyati ||
arcayitvā gabhastīśaṃ snātvā paṃcanade naraḥ
||79||गभस्तीश्वर इत्याख्यां ततो लिंगमवाप्स्यति ॥
अर्चयित्वा गभस्तीशं स्नात्वा पंचनदे नरः
na jātu jāyate māturjaṭhare dhūtakalmaṣaḥ ||
imāṃ ca maṃgalāgaurīṃ nārī vā puruṣopi vā
||80||न जातु जायते मातुर्जठरे धूतकल्मषः ॥
इमां च मंगलागौरीं नारी वा पुरुषोपि वा
caitraśuklatṛtīyāyāmupoṣaṇaparāyaṇaḥ ||
mahopacāraiḥ saṃpūjya dukūlābharaṇādibhiḥ
||81||चैत्रशुक्लतृतीयायामुपोषणपरायणः ॥
महोपचारैः संपूज्य दुकूलाभरणादिभिः
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā gītanṛtyakathādibhiḥ ||
prātaḥ kumārīḥ saṃpūjya dvādaśācchādanādibhiḥ
||82||रात्रौ जागरणं कृत्वा गीतनृत्यकथादिभिः ॥
प्रातः कुमारीः संपूज्य द्वादशाच्छादनादिभिः
saṃbhojyaparamānnādyairdattvānyebhyopi dakṣiṇām ||
homaṃ kṛtvā vidhānena jātavedasa ityṛcā
||83||संभोज्यपरमान्नाद्यैर्दत्त्वान्येभ्योपि दक्षिणाम् ॥
होमं कृत्वा विधानेन जातवेदस इत्यृचा
aṣṭottaraśatābhiśca tilājyāhutibhiḥ prage ||
ekaṃ gomithunaṃ dattvā brāhmaṇāya kuṭuṃbine
||84||अष्टोत्तरशताभिश्च तिलाज्याहुतिभिः प्रगे ॥
एकं गोमिथुनं दत्त्वा ब्राह्मणाय कुटुंबिने
śraddhayā samalaṃkṛtya bhūṣaṇairdvijadaṃpatī ||
bhojayitvā mahārhānnaiḥ prīyetāṃ maṃgaleśvarau
||85||श्रद्धया समलंकृत्य भूषणैर्द्विजदंपती ॥
भोजयित्वा महार्हान्नैः प्रीयेतां मंगलेश्वरौ
iti maṃtraṃ samuccārya prātaḥ kṛtvātha pāraṇam ||
na durbhagatvamāpnoti na dāridryaṃ kadācana
||86||इति मंत्रं समुच्चार्य प्रातः कृत्वाथ पारणम् ॥
न दुर्भगत्वमाप्नोति न दारिद्र्यं कदाचन
na vai saṃtānavicchittiṃ bhogocchittiṃ na jātucit ||
strī vaidhavyaṃ na cāpnoti na nāyoṣidviyogabhāk
||87||न वै संतानविच्छित्तिं भोगोच्छित्तिं न जातुचित् ॥
स्त्री वैधव्यं न चाप्नोति न नायोषिद्वियोगभाक्
pāpāni vilayaṃ yāṃti puṇyarāśiśca labhyate ||
api vaṃdhyā prasūyeta kṛtvaitanmaṃgalāvratam
||88||पापानि विलयं यांति पुण्यराशिश्च लभ्यते ॥
अपि वंध्या प्रसूयेत कृत्वैतन्मंगलाव्रतम्
etadvratasya karaṇātkurūpatvaṃ na jātucit ||
kumārī viṃdatetyaṃtaṃ guṇarūpayutaṃ patim
||89||एतद्व्रतस्य करणात्कुरूपत्वं न जातुचित् ॥
कुमारी विंदतेत्यंतं गुणरूपयुतं पतिम्
kumāropi vrataṃ kṛtvā viṃdati striyamuttamām ||
saṃti vratāni bahuśo dhanakāmapradāni ca
||90||कुमारोपि व्रतं कृत्वा विंदति स्त्रियमुत्तमाम् ॥
संति व्रतानि बहुशो धनकामप्रदानि च
nāpnuyurjātucittāni maṃgalāvratatulyatām ||
kartavyā cābdikī yātrā madhau tasyāṃ tithau naraiḥ
||91||नाप्नुयुर्जातुचित्तानि मंगलाव्रततुल्यताम् ॥
कर्तव्या चाब्दिकी यात्रा मधौ तस्यां तिथौ नरैः
sarvavighnapraśāṃtyarthaṃ sadā kāśīnivāsibhiḥ ||
aparaṃ dyumaṇe vacmi tava cātra tapasyataḥ
||92||सर्वविघ्नप्रशांत्यर्थं सदा काशीनिवासिभिः ॥
अपरं द्युमणे वच्मि तव चात्र तपस्यतः
mayūkhā eva khe dṛṣṭā na ca dṛṣṭaṃ kalevaram ||
mayūkhāditya ityākhyā tataste ditinaṃdana
||93||मयूखा एव खे दृष्टा न च दृष्टं कलेवरम् ॥
मयूखादित्य इत्याख्या ततस्ते दितिनंदन
tvadarcanānnṛṇāṃ kaścinna vyādhiḥ prabhaviṣyati ||
bhaviṣyati na dāridryaṃ ravivāre tvadīkṣaṇāt
||94||त्वदर्चनान्नृणां कश्चिन्न व्याधिः प्रभविष्यति ॥
भविष्यति न दारिद्र्यं रविवारे त्वदीक्षणात्
itthaṃ mayūkhādityasya śivo dattvā bahūnvarān ||
tatraivāṃtarhito bhūto ravistatraiva tasthivān
||95||इत्थं मयूखादित्यस्य शिवो दत्त्वा बहून्वरान् ॥
तत्रैवांतर्हितो भूतो रविस्तत्रैव तस्थिवान्
śrutvākhyānamidaṃ puṇyaṃ mayūkhādityasaṃśrayam ||
draupadādityasahitaṃ naro na nirayaṃ vrajet
||96||श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं मयूखादित्यसंश्रयम् ॥
द्रौपदादित्यसहितं नरो न निरयं व्रजेत्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṇḍe pūrvārddhe draupadādityamayūkhādityayorvarṇanaṃ nāmaikonapaṃcāśattamodhyāyaḥ || 49 ||