ḍhuṃḍhivināyakaprādurbhāvaḥ
skaṃda uvāca
viśveśo viśvayā sārdhaṃ mayā ca munisattama ||
mahāśākhaviśākhābhyāṃ naṃdibhṛṃgipurogamaḥ
||1||विश्वेशो विश्वया सार्धं मया च मुनिसत्तम ॥
महाशाखविशाखाभ्यां नंदिभृंगिपुरोगमः
naigameyena sahito rudraiḥ sarvatra saṃvṛtaḥ ||
devarṣibhiḥ samāyuktaḥ sanakādyairabhiṣṭutaḥ
||2||नैगमेयेन सहितो रुद्रैः सर्वत्र संवृतः ॥
देवर्षिभिः समायुक्तः सनकाद्यैरभिष्टुतः
samastāyatanādhīśairdikpālairabhinaṃditaḥ ||
tīrthairdarśita tīrthaśca gaṃdharvairgītamaṃgalaḥ
||3||समस्तायतनाधीशैर्दिक्पालैरभिनंदितः ॥
तीर्थैर्दर्शित तीर्थश्च गंधर्वैर्गीतमंगलः
kṛtapūjopsarobhiśca nṛtyahastakapallavaiḥ ||
viyatyanāhatairvādyaiḥ samaṃtādanumoditaḥ
||4||कृतपूजोप्सरोभिश्च नृत्यहस्तकपल्लवैः ॥
वियत्यनाहतैर्वाद्यैः समंतादनुमोदितः
ṛṣīṇāṃ brahmanirghoṣairbadhirīkṛtadiṅmukhaḥ ||
kṛtastutiścāraṇaughairvimānairabhitovṛtaḥ
||5||ऋषीणां ब्रह्मनिर्घोषैर्बधिरीकृतदिङ्मुखः ॥
कृतस्तुतिश्चारणौघैर्विमानैरभितोवृतः
triviṣṭapa vadhūmuṣṭibhraṣṭairlājairitastataḥ ||
abhivṛṣṭo mahādevaḥ saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ
||6||त्रिविष्टप वधूमुष्टिभ्रष्टैर्लाजैरितस्ततः ॥
अभिवृष्टो महादेवः संप्रहृष्टतनूरुहः
dattamālyopahāraśca bahuvidyādharī gaṇaiḥ ||
yakṣaguhyakasiddhaiśca khecarairabhinaṃditaḥ
||7||दत्तमाल्योपहारश्च बहुविद्याधरी गणैः ॥
यक्षगुह्यकसिद्धैश्च खेचरैरभिनंदितः
kṛtapraveśa śakuno mṛgaiḥ śakunibhiḥ puraḥ ||
kiṃnarībhiḥ prahaṣṭāsyaiḥ kiṃnarairupavarṇitaḥ
||8||कृतप्रवेश शकुनो मृगैः शकुनिभिः पुरः ॥
किंनरीभिः प्रहष्टास्यैः किंनरैरुपवर्णितः
viṣṇunā ca mahālakṣmyā brahmaṇā viśvakarmaṇā ||
naṃdinātha gaṇeśena āviṣkṛtamahotsavaḥ
||9||विष्णुना च महालक्ष्म्या ब्रह्मणा विश्वकर्मणा ॥
नंदिनाथ गणेशेन आविष्कृतमहोत्सवः
nāgāṃganābhiḥ paritaḥ kṛtanīrājanāvidhiḥ ||
praviveśa mahādevaḥ purīṃ vārāṇasīṃ śubhām
||10||नागांगनाभिः परितः कृतनीराजनाविधिः ॥
प्रविवेश महादेवः पुरीं वाराणसीं शुभाम्
paśyatāṃ sarvadevānāmavaruhya vṛṣeṃdrataḥ ||
pariṣvajya gaṇādhīśaṃ provāca vṛṣabhadhvajaḥ
||11||पश्यतां सर्वदेवानामवरुह्य वृषेंद्रतः ॥
परिष्वज्य गणाधीशं प्रोवाच वृषभध्वजः
yadahaṃ prāptavānasmi purīṃ vārāṇasīṃ śubhām ||
mayāpyatīva duṣprāpyāṃ sa prasādo sya vai śiśoḥ
||12||यदहं प्राप्तवानस्मि पुरीं वाराणसीं शुभाम् ॥
मयाप्यतीव दुष्प्राप्यां स प्रसादो स्य वै शिशोः
yadduṣprasādhyaṃ hi piturapi trijagatītale ||
tatsūnunā susādhyaṃ syādatra dṛṣṭāṃtatā mayi
||13||यद्दुष्प्रसाध्यं हि पितुरपि त्रिजगतीतले ॥
तत्सूनुना सुसाध्यं स्यादत्र दृष्टांतता मयि
anena gajavaktreṇa svabuddhivibhaveriha ||
kāśīprāptiryathā me syāttathā kiṃcidanuṣṭhitam
||14||अनेन गजवक्त्रेण स्वबुद्धिविभवेरिह ॥
काशीप्राप्तिर्यथा मे स्यात्तथा किंचिदनुष्ठितम्
putravānahamevāsmi yacca me ciraciṃtitam ||
svapauruṣeṇa kṛtavānabhilāṣaṃ karasthitam
||15||पुत्रवानहमेवास्मि यच्च मे चिरचिंतितम् ॥
स्वपौरुषेण कृतवानभिलाषं करस्थितम्
ityuktvā tripurīhartā puruhūtādibhiḥ stutaḥ ||
parituṣṭāvasaṃhṛṣṭaḥ spaṣṭagīrbhirgajānanam
||16||इत्युक्त्वा त्रिपुरीहर्ता पुरुहूतादिभिः स्तुतः ॥
परितुष्टावसंहृष्टः स्पष्टगीर्भिर्गजाननम्
śrīkaṃṭha uvāca
jaya vighnakṛtāmādya bhaktanirvighnakāraka ||
avighnavighnaśamana mahāvighnaikavighnakṛt
||17||जय विघ्नकृतामाद्य भक्तनिर्विघ्नकारक ॥
अविघ्नविघ्नशमन महाविघ्नैकविघ्नकृत्
jaya sarvagaṇādhīśa jaya sarva gaṇāgraṇīḥ ||
gaṇapraṇatapādābja gaṇanātītasadguṇa
||18||जय सर्वगणाधीश जय सर्व गणाग्रणीः ॥
गणप्रणतपादाब्ज गणनातीतसद्गुण
jaya sarvaga sarveśa sarvabuddhyekaśevadhe ||
sarvamāyāprapaṃcajña sarvakarmāgrapūjita
||19||जय सर्वग सर्वेश सर्वबुद्ध्येकशेवधे ॥
सर्वमायाप्रपंचज्ञ सर्वकर्माग्रपूजित
sarvamaṃgalamāṃgalya jaya tvaṃ sarvamaṃgala ||
amaṃgalopaśamana mahāmaṃgalahetuka
||20||सर्वमंगलमांगल्य जय त्वं सर्वमंगल ॥
अमंगलोपशमन महामंगलहेतुक
jaya sṛṣṭikṛtāṃ vaṃdya jaya sthitikṛtānata ||
jaya saṃhṛtikṛtstutya jayasatkarmasiddhida
||21||जय सृष्टिकृतां वंद्य जय स्थितिकृतानत ॥
जय संहृतिकृत्स्तुत्य जयसत्कर्मसिद्धिद
siddhavaṃdyapadāṃbhoja jayasiddhividhāyaka ||
sarvasiddhyekanilaya mahāsiddhyṛddhisūcaka
||22||सिद्धवंद्यपदांभोज जयसिद्धिविधायक ॥
सर्वसिद्ध्येकनिलय महासिद्ध्यृद्धिसूचक
aśeṣaguṇanirmāṇa guṇātīta guṇāgraṇī ||
paripūrṇacaritrārtha jaya tvaṃ guṇavarṇita
||23||अशेषगुणनिर्माण गुणातीत गुणाग्रणी ॥
परिपूर्णचरित्रार्थ जय त्वं गुणवर्णित
jaya sarvabalādhīśa balārāti balaprada ||
balākojjvala daṃtāgra bālābālaparākama
||24||जय सर्वबलाधीश बलाराति बलप्रद ॥
बलाकोज्ज्वल दंताग्र बालाबालपराकम
anaṃtamahimādhāra dharādhara vidāraṇa ||
daṃtāgraprotāṃ daṅnāga jayanāgavibhūṣaṇa
||25||अनंतमहिमाधार धराधर विदारण ॥
दंताग्रप्रोतां दङ्नाग जयनागविभूषण
ye tvāṃnamaṃti karuṇāmaya divya mūrte sarvainasāmapi bhuvo bhuvimuktibhājaḥ ||
teṣāṃ sadaiva harasīhamahopasargānsvargāpavargamapi saṃpradadāsi tebhyaḥ
||26||ये त्वांनमंति करुणामय दिव्य मूर्ते सर्वैनसामपि भुवो भुविमुक्तिभाजः ॥
तेषां सदैव हरसीहमहोपसर्गान्स्वर्गापवर्गमपि संप्रददासि तेभ्यः
ye vighnarāja bhavatā karuṇākaṭākṣaiḥ saṃprekṣitāḥ kṣititale kṣaṇamātramatra ||
teṣāṃ kṣayaṃti sakalānyapikilviṣāṇi lakṣmīḥ kaṭākṣayatitānpuruṣottamānhi
||27||ये विघ्नराज भवता करुणाकटाक्षैः संप्रेक्षिताः क्षितितले क्षणमात्रमत्र ॥
तेषां क्षयंति सकलान्यपिकिल्विषाणि लक्ष्मीः कटाक्षयतितान्पुरुषोत्तमान्हि
ye tvāṃ stuvaṃti natavighnavighātadakṣa dākṣāyaṇīhṛdayapaṃkajatigmaraśme ||
śrūyaṃta eva ta iha prathitā na citraṃ citraṃ tadatra gaṇapā yadaho ta eva
||28||ये त्वां स्तुवंति नतविघ्नविघातदक्ष दाक्षायणीहृदयपंकजतिग्मरश्मे ॥
श्रूयंत एव त इह प्रथिता न चित्रं चित्रं तदत्र गणपा यदहो त एव
ye śīlayaṃti satataṃ bhavatoṃghriyugmaṃ te putrapautradhanadhānyasamṛddhibhājaḥ ||
saṃśīlitāṃghrikamalā bahubhṛtyavargairbhūpālabhogyakamalāṃ vimalāṃ labhaṃte
||29||ये शीलयंति सततं भवतोंघ्रियुग्मं ते पुत्रपौत्रधनधान्यसमृद्धिभाजः ॥
संशीलितांघ्रिकमला बहुभृत्यवर्गैर्भूपालभोग्यकमलां विमलां लभंते
tvaṃ kāraṇaṃ paramakāraṇakāraṇānāṃ vedyosi vedaviduṣāṃ satataṃ tvamekaḥ ||
tvaṃ mārgaṇīyamasi kiṃcana mūlavācāṃ vācāmagocaracarācaradivyamūrte
||30||त्वं कारणं परमकारणकारणानां वेद्योसि वेदविदुषां सततं त्वमेकः ॥
त्वं मार्गणीयमसि किंचन मूलवाचां वाचामगोचरचराचरदिव्यमूर्ते
vedā vidaṃti na yathārthatayā bhavaṃtaṃ brahmādayopi na carācara sūtradhāra ||
tvaṃ haṃsi pāsi vidadhāsi samastamekaḥ kastestutivyatikaro manasāpyagamya
||31||वेदा विदंति न यथार्थतया भवंतं ब्रह्मादयोपि न चराचर सूत्रधार ॥
त्वं हंसि पासि विदधासि समस्तमेकः कस्तेस्तुतिव्यतिकरो मनसाप्यगम्य
tvadduṣṭadṛṣṭiviśikhairnihatānnihanmi daityānpurāṃdhakajalaṃdharamukhyakāṃśca ||
kasyāsti śaktiriha yastvadṛtepi tucchaṃ vāṃchedvidhātu miha siddhidakāryajātam
||32||त्वद्दुष्टदृष्टिविशिखैर्निहतान्निहन्मि दैत्यान्पुरांधकजलंधरमुख्यकांश्च ॥
कस्यास्ति शक्तिरिह यस्त्वदृतेपि तुच्छं वांछेद्विधातु मिह सिद्धिदकार्यजातम्
anveṣaṇe ḍhuṃḍhirayaṃ prathitostidhātuḥ sarvārthaḍhuṃḍhitatayā tava ḍhuṃḍhi nāma ||
kāśīpraveśamapi ko labhatetra dehī toṣaṃ vinā tava vināyakaḍhuṃḍhirāja
||33||अन्वेषणे ढुंढिरयं प्रथितोस्तिधातुः सर्वार्थढुंढिततया तव ढुंढि नाम ॥
काशीप्रवेशमपि को लभतेत्र देही तोषं विना तव विनायकढुंढिराज
ḍhuṃḍhe praṇamyapuratastavapādapadmaṃ yo māṃ namasyati pumāniha kāśivāsī ||
tatkarṇamūlamadhigamya purā diśāmi tatkiṃcidatra na punarbhavatāsti yena
||34||ढुंढे प्रणम्यपुरतस्तवपादपद्मं यो मां नमस्यति पुमानिह काशिवासी ॥
तत्कर्णमूलमधिगम्य पुरा दिशामि तत्किंचिदत्र न पुनर्भवतास्ति येन
snātvā naraḥ prathamato maṇikarṇikāyāmuddhūlitāṃghriyugalastu sacailamāśu ||
devarṣimānavapitṝnapi tarpayitvā jñānodatīrthamabhilabhya bhajettatastvām
||35||स्नात्वा नरः प्रथमतो मणिकर्णिकायामुद्धूलितांघ्रियुगलस्तु सचैलमाशु ॥
देवर्षिमानवपितॄनपि तर्पयित्वा ज्ञानोदतीर्थमभिलभ्य भजेत्ततस्त्वाम्
sāmodamodakabharairvaradhūpadīpairmālyaiḥ sugaṃdhabahulairanulepanaiśca ||
saṃprīṇyakāśinagarīphaladānadakṣaṃ proktvātha māṃ ka iha sidhyati naiva ḍhuṃḍhe
||36||सामोदमोदकभरैर्वरधूपदीपैर्माल्यैः सुगंधबहुलैरनुलेपनैश्च ॥
संप्रीण्यकाशिनगरीफलदानदक्षं प्रोक्त्वाथ मां क इह सिध्यति नैव ढुंढे
tīrthāṃtarāṇi ca tataḥ kramavarjitopi saṃsādhayanniha bhavatkaruṇākaṭākṣaiḥ ||
dūrīkṛtasvahitaghātyupasargavargo ḍhuṃḍhe labhedavikalaṃ phalamatra kāśyām
||37||तीर्थांतराणि च ततः क्रमवर्जितोपि संसाधयन्निह भवत्करुणाकटाक्षैः ॥
दूरीकृतस्वहितघात्युपसर्गवर्गो ढुंढे लभेदविकलं फलमत्र काश्याम्
yaḥ pratyahaṃ namati ḍhuṃ ḍhivināyakaṃ tvāṃ kāśyāṃ prage pratihatākhilavighnasaṃghaḥ ||
no tasya jātu jagatītalavarti vastu duṣprāpamatra ca paratra ca kiṃcanāpi
||38||यः प्रत्यहं नमति ढुं ढिविनायकं त्वां काश्यां प्रगे प्रतिहताखिलविघ्नसंघः ॥
नो तस्य जातु जगतीतलवर्ति वस्तु दुष्प्रापमत्र च परत्र च किंचनापि
yo nāma te japati ḍhuṃḍhivināyakasya taṃ vai japaṃtyanudinaṃ hṛdi siddhayoṣṭau ||
bhogānvibhujya vividhānvibudhopabhogyānnirvāṇayā kamalayā vriyate sa cāṃte
||39||यो नाम ते जपति ढुंढिविनायकस्य तं वै जपंत्यनुदिनं हृदि सिद्धयोष्टौ ॥
भोगान्विभुज्य विविधान्विबुधोपभोग्यान्निर्वाणया कमलया व्रियते स चांते
dūre sthitopyaharahastava pādapīṭhaṃ yaḥ saṃsmaretsakalasiddhida ḍhuṃḍhirāja ||
kāśīsthite ravikalaṃ saphalaṃ labheta naivānyathā na vitathā mama vākkadācit
||40||दूरे स्थितोप्यहरहस्तव पादपीठं यः संस्मरेत्सकलसिद्धिद ढुंढिराज ॥
काशीस्थिते रविकलं सफलं लभेत नैवान्यथा न वितथा मम वाक्कदाचित्
jāne vighnānasaṃkhyātānvinihaṃtumanekadhā ||
kṣetrasyāsya mahābhāga nānārūpairihasthitaḥ
||41||जाने विघ्नानसंख्यातान्विनिहंतुमनेकधा ॥
क्षेत्रस्यास्य महाभाग नानारूपैरिहस्थितः
yāni yāni ca rūpāṇi yatrayatra ca tenagha ||
tāni tatra pravakṣyāmi śṛṇvaṃtvete divaukasaḥ
||42||यानि यानि च रूपाणि यत्रयत्र च तेनघ ॥
तानि तत्र प्रवक्ष्यामि शृण्वंत्वेते दिवौकसः
prathamaṃ ḍhuṃḍhirājosi mama dakṣiṇato manāk ||
-āḍhuṃḍhya sarvabhaktebhyaḥ sarvārthānsaṃprayacchasi
||43||प्रथमं ढुंढिराजोसि मम दक्षिणतो मनाक् ॥
-आढुंढ्य सर्वभक्तेभ्यः सर्वार्थान्संप्रयच्छसि
aṃgāravāsaravatīmiha yaiścaturthīṃ saṃprāpya modakabharaiḥ parimodavadbhiḥ ||
pūjā vyadhāyi vividhā tava gaṃdhamālyaistānatra putravidadhāmi gaṇāngaṇeśa
||44||अंगारवासरवतीमिह यैश्चतुर्थीं संप्राप्य मोदकभरैः परिमोदवद्भिः ॥
पूजा व्यधायि विविधा तव गंधमाल्यैस्तानत्र पुत्रविदधामि गणान्गणेश
ye tvāmiha prati caturthi samarcayaṃti ḍhuṃḍhe vigāḍhamatayaḥ kṛtinasta eva ||
sarvāpadāṃ śirasi vāmapadaṃ nidhāya samyaggajānana gajānanatāṃ labhaṃte
||45||ये त्वामिह प्रति चतुर्थि समर्चयंति ढुंढे विगाढमतयः कृतिनस्त एव ॥
सर्वापदां शिरसि वामपदं निधाय सम्यग्गजानन गजाननतां लभंते
māghaśuklacaturthyāṃ tu naktavrataparāyaṇāḥ ||
ye tvāṃ ḍhuṃḍhercayiṣyaṃti te'rcyāḥ syurasuradruhām
||46||माघशुक्लचतुर्थ्यां तु नक्तव्रतपरायणाः ॥
ये त्वां ढुंढेर्चयिष्यंति तेऽर्च्याः स्युरसुरद्रुहाम्
vidhāya vārṣikīṃ yātrāṃ caturthīṃ prāpya tāpasīm ||
śuklāṃ śuklatilairbaddhvā prāśnīyāllaḍḍukānvratī
||47||विधाय वार्षिकीं यात्रां चतुर्थीं प्राप्य तापसीम् ॥
शुक्लां शुक्लतिलैर्बद्ध्वा प्राश्नीयाल्लड्डुकान्व्रती
kāryā yātrā prayatnena kṣetrasiddhimabhīpsubhiḥ ||
tasyāṃ caturthyāṃ tvatprītyai ḍhuṃḍhe sarvopasargahṛt
||48||कार्या यात्रा प्रयत्नेन क्षेत्रसिद्धिमभीप्सुभिः ॥
तस्यां चतुर्थ्यां त्वत्प्रीत्यै ढुंढे सर्वोपसर्गहृत्
tāṃ yātrāṃ nātrayaḥ kuryānnaivedyatilalaḍukaiḥ ||
upasargasahasraistu sa haṃtavyo mamājñayā
||49||तां यात्रां नात्रयः कुर्यान्नैवेद्यतिललडुकैः ॥
उपसर्गसहस्रैस्तु स हंतव्यो ममाज्ञया
homaṃ tilājyadravyeṇa yaḥ kariṣyati bhaktitaḥ ||
tasyāṃ caturthyāṃ maṃtrajñastasya maṃtraḥ prasetsyati
||50||होमं तिलाज्यद्रव्येण यः करिष्यति भक्तितः ॥
तस्यां चतुर्थ्यां मंत्रज्ञस्तस्य मंत्रः प्रसेत्स्यति
vaidiko'vaidiko vāpi yo maṃtraste gajānana ||
japtastvatsaṃnidhau ḍhuṃḍhe siddhiṃ dāsyati vāṃchitām
||51||वैदिकोऽवैदिको वापि यो मंत्रस्ते गजानन ॥
जप्तस्त्वत्संनिधौ ढुंढे सिद्धिं दास्यति वांछिताम्
īśvara uvāca
imāṃ stutiṃ mamakṛtiṃ yaḥ paṭhiṣyati sanmatiḥ ||
na jātu taṃ tu vighnaughāḥ pīḍayiṣyaṃti niścitam
||52||इमां स्तुतिं ममकृतिं यः पठिष्यति सन्मतिः ॥
न जातु तं तु विघ्नौघाः पीडयिष्यंति निश्चितम्
ḍhauṃḍhīṃ stutimimāṃ puṇyāṃ yaḥ paṭheḍḍhuṃḍhi saṃnidhau ||
sānnidhyaṃ tasya satataṃ bhajeyuḥ sarvasiddhayaḥ
||53||ढौंढीं स्तुतिमिमां पुण्यां यः पठेड्ढुंढि संनिधौ ॥
सान्निध्यं तस्य सततं भजेयुः सर्वसिद्धयः
imāṃ stutiṃ naro japtvā paraṃ niyatamānasaḥ ||
mānasairapi pāpaistairnābhibhūyeta karhicit
||54||इमां स्तुतिं नरो जप्त्वा परं नियतमानसः ॥
मानसैरपि पापैस्तैर्नाभिभूयेत कर्हिचित्
putrānkalatraṃ kṣetrāṇi varāśvānvaramaṃdiram ||
prāpnuyācca dhanaṃ dhānyaṃ ḍhuṃḍhistotraṃ japannaraḥ
||55||पुत्रान्कलत्रं क्षेत्राणि वराश्वान्वरमंदिरम् ॥
प्राप्नुयाच्च धनं धान्यं ढुंढिस्तोत्रं जपन्नरः
sarvasaṃpatkaraṃ nāma stotrametanmayeritam ||
prajaptavyaṃ prayatnena muktikāmena sarvadā
||56||सर्वसंपत्करं नाम स्तोत्रमेतन्मयेरितम् ॥
प्रजप्तव्यं प्रयत्नेन मुक्तिकामेन सर्वदा
japtvā stotramidaṃ puṇyaṃ kvāpi kārye gamiṣyataḥ ||
puṃsaḥ puraḥ sameṣyaṃti niyataṃ sarvasiddhayaḥ
||57||जप्त्वा स्तोत्रमिदं पुण्यं क्वापि कार्ये गमिष्यतः ॥
पुंसः पुरः समेष्यंति नियतं सर्वसिद्धयः
anyacca kathayāmyatra śṛṇvaṃtvete divaukasaḥ ||
ḍhuṃḍhinā kṣetrarakṣārthaṃ yatrayatra sthitiḥ kṛtā
||58||अन्यच्च कथयाम्यत्र शृण्वंत्वेते दिवौकसः ॥
ढुंढिना क्षेत्ररक्षार्थं यत्रयत्र स्थितिः कृता
kāśyāṃ gaṃgāsi saṃbhede nāmatorkavināyakaḥ ||
dṛṣṭorkavāsare puṃbhiḥ sarvatāpapraśāṃtaye
||59||काश्यां गंगासि संभेदे नामतोर्कविनायकः ॥
दृष्टोर्कवासरे पुंभिः सर्वतापप्रशांतये
durgo nāma gaṇādhyakṣaḥ sarvadurgatināśanaḥ ||
kṣetrasya dakṣiṇe bhāge pūjanīyaḥ prayatnataḥ
||60||दुर्गो नाम गणाध्यक्षः सर्वदुर्गतिनाशनः ॥
क्षेत्रस्य दक्षिणे भागे पूजनीयः प्रयत्नतः
bhīmacaṃḍī samīpe tu bhīmacaṃḍavināyakaḥ ||
kṣetranairṛtadeśastho dṛṣṭo haṃti mahābhayam
||61||भीमचंडी समीपे तु भीमचंडविनायकः ॥
क्षेत्रनैर्ऋतदेशस्थो दृष्टो हंति महाभयम्
kṣetrasya paścime bhāge sa dehalivināyakaḥ ||
sarvānnivārayedvighnānbhaktānāṃ nātra saṃśayaḥ
||62||क्षेत्रस्य पश्चिमे भागे स देहलिविनायकः ॥
सर्वान्निवारयेद्विघ्नान्भक्तानां नात्र संशयः
kṣetravāyavyadigbhāge uddaṃḍākhyo gajānanaḥ ||
uddaṃḍānapi vighnaughānbhaktānāṃ daṃḍayetsadā
||63||क्षेत्रवायव्यदिग्भागे उद्दंडाख्यो गजाननः ॥
उद्दंडानपि विघ्नौघान्भक्तानां दंडयेत्सदा
kāśyāḥ sadottarāśāyāṃ pāśapāṇirvināyakaḥ ||
vināyakānpāśayati bhaktyā kāśīnivāsinām
||64||काश्याः सदोत्तराशायां पाशपाणिर्विनायकः ॥
विनायकान्पाशयति भक्त्या काशीनिवासिनाम्
gaṃgāvaraṇayoḥ saṃge ramyaḥ kharvavināyakaḥ ||
akharvānapi vighnaughānbhaktānāṃ kharvayetsatām
||65||गंगावरणयोः संगे रम्यः खर्वविनायकः ॥
अखर्वानपि विघ्नौघान्भक्तानां खर्वयेत्सताम्
prācyāṃ tu kṣetrarakṣārthaṃ siddhaḥ siddhivināyakaḥ ||
paścime yamatīrthasya sādhakakṣiprasiddhidaḥ
||66||प्राच्यां तु क्षेत्ररक्षार्थं सिद्धः सिद्धिविनायकः ॥
पश्चिमे यमतीर्थस्य साधकक्षिप्रसिद्धिदः
bāhyāvaraṇagāścaite kāśyāmaṣṭau vināyakāḥ ||
uccāṭayatyabhaktāṃśca bhaktānāṃ sarvasiddhidāḥ
||67||बाह्यावरणगाश्चैते काश्यामष्टौ विनायकाः ॥
उच्चाटयत्यभक्तांश्च भक्तानां सर्वसिद्धिदाः
dvitīyāvaraṇe caiva ye rakṣaṃti vināyakāḥ ||
avimuktamidaṃ kṣetraṃ tānahaṃ kathayāmyataḥ
||68||द्वितीयावरणे चैव ये रक्षंति विनायकाः ॥
अविमुक्तमिदं क्षेत्रं तानहं कथयाम्यतः
svardhunyāḥ paścime kūle uttarerkavināyakāt ||
laṃbodaro gaṇādhyakṣaḥ kṣālayedvighnakardamam
||69||स्वर्धुन्याः पश्चिमे कूले उत्तरेर्कविनायकात् ॥
लंबोदरो गणाध्यक्षः क्षालयेद्विघ्नकर्दमम्
tatpaścimekūṭadaṃta udagdurgavināyakāt ||
durgopasargasaṃhartā rakṣetkṣetramidaṃ sadā
||70||तत्पश्चिमेकूटदंत उदग्दुर्गविनायकात् ॥
दुर्गोपसर्गसंहर्ता रक्षेत्क्षेत्रमिदं सदा
bhīmacaṃḍa gaṇādhyakṣātkiṃcidīśānadiggataḥ ||
kṣetrarakṣogaṇādhyakṣaḥ pūjyaḥ śālakaṭaṃkaṭaḥ
||71||भीमचंड गणाध्यक्षात्किंचिदीशानदिग्गतः ॥
क्षेत्ररक्षोगणाध्यक्षः पूज्यः शालकटंकटः
prācyā dehalivighneśātkūśmāṃḍākhyo vināyakaḥ ||
pūjanīyaḥ sadā bhaktermahotpāta praśāṃtaye
||72||प्राच्या देहलिविघ्नेशात्कूश्मांडाख्यो विनायकः ॥
पूजनीयः सदा भक्तेर्महोत्पात प्रशांतये
uddaṃḍākhyādgaṇapaterāśuśukṣaṇidiksthitaḥ ||
mahāprasiddhaḥ saṃpūjyo bhaktairmuṃḍavināyakaḥ
||73||उद्दंडाख्याद्गणपतेराशुशुक्षणिदिक्स्थितः ॥
महाप्रसिद्धः संपूज्यो भक्तैर्मुंडविनायकः
pātāle tasya dehosti muṃḍaṃ kāśyāṃ vyavasthitama ||
ataḥ sa gīyate kāśyāṃ devo muṃḍavināyakaḥ
||74||पाताले तस्य देहोस्ति मुंडं काश्यां व्यवस्थितम ॥
अतः स गीयते काश्यां देवो मुंडविनायकः
pāśapāṇergaṇeśānāddakṣiṇe vikaṭadvijam ||
pūjayitvā gaṇapatiṃ gāṇapatyapadaṃ labhet
||75||पाशपाणेर्गणेशानाद्दक्षिणे विकटद्विजम् ॥
पूजयित्वा गणपतिं गाणपत्यपदं लभेत्
kharvākhyānnairṛtebhāge rājaputro vināyakaḥ ||
bhraṣṭarājyaṃ ca rājānaṃ rājānaṃ kurute'rcitaḥ
||76||खर्वाख्यान्नैर्ऋतेभागे राजपुत्रो विनायकः ॥
भ्रष्टराज्यं च राजानं राजानं कुरुतेऽर्चितः
gaṃgāyāḥ paścime kūle praṇavākhyo gaṇādhipaḥ ||
avācyāṃ rājaputrācca praṇataḥ praṇayeddivam
||77||गंगायाः पश्चिमे कूले प्रणवाख्यो गणाधिपः ॥
अवाच्यां राजपुत्राच्च प्रणतः प्रणयेद्दिवम्
dvitīyāvaraṇe kāśyāmaṣṭāvete vināyakāḥ ||
utsādayeyurvighnaughānkāśī sthitinivāsinām
||78||द्वितीयावरणे काश्यामष्टावेते विनायकाः ॥
उत्सादयेयुर्विघ्नौघान्काशी स्थितिनिवासिनाम्
kṣetre tṛtīyāvaraṇe kṣetrarakṣākṛtaḥ sadā ||
ye vighnarājāḥ saṃtīha te vaktavyā mayādhunā
||79||क्षेत्रे तृतीयावरणे क्षेत्ररक्षाकृतः सदा ॥
ये विघ्नराजाः संतीह ते वक्तव्या मयाधुना
udagvahāyāḥ svardhunyā ramye rodhasi vighnarāṭ ||
laṃbodarādudīcyāṃ tu vakratuṃḍoghasaṃghahṛt
||80||उदग्वहायाः स्वर्धुन्या रम्ये रोधसि विघ्नराट् ॥
लंबोदरादुदीच्यां तु वक्रतुंडोघसंघहृत्
kūṭadaṃtādgaṇapaterudīcyāmekadaṃtakaḥ ||
sadopasargasaṃsargātpāyādānaṃdakānanam
||81||कूटदंताद्गणपतेरुदीच्यामेकदंतकः ॥
सदोपसर्गसंसर्गात्पायादानंदकाननम्
kāśībhayaharo nityamaiśyāṃ śālakaṭaṃkaṭāt ||
trimukho nāma vighneśaḥ kapisiṃhadvipānanaḥ
||82||काशीभयहरो नित्यमैश्यां शालकटंकटात् ॥
त्रिमुखो नाम विघ्नेशः कपिसिंहद्विपाननः
kūśmāṃḍātpūrvadigbhāge paṃcāsyo nāma vighnarād ||
paṃcāsyasyaṃdanavaraḥ pāti vārāṇasīṃ purīm
||83||कूश्मांडात्पूर्वदिग्भागे पंचास्यो नाम विघ्नराद् ॥
पंचास्यस्यंदनवरः पाति वाराणसीं पुरीम्
heraṃbākhyaḥ sadāgneyyāṃ pūjyo muṃḍavināyakāt ||
aṃbāvatpūrayetkāmānsarveṣāṃ kāśivāsinām
||84||हेरंबाख्यः सदाग्नेय्यां पूज्यो मुंडविनायकात् ॥
अंबावत्पूरयेत्कामान्सर्वेषां काशिवासिनाम्
avācyāmarcayeddhīmānsiddhyai vikaṭadaṃtataḥ ||
vighnarājaṃ gaṇapatiṃ sarvavighnavināśanam
||85||अवाच्यामर्चयेद्धीमान्सिद्ध्यै विकटदंततः ॥
विघ्नराजं गणपतिं सर्वविघ्नविनाशनम्
vināyakādrājaputrātkiṃcidrakṣodiśisthitaḥ ||
varadākhyo gaṇādhyakṣaḥ pūjyo bhaktavarapradaḥ
||86||विनायकाद्राजपुत्रात्किंचिद्रक्षोदिशिस्थितः ॥
वरदाख्यो गणाध्यक्षः पूज्यो भक्तवरप्रदः
yāmyāṃ praṇavavighneśādgaṇeśo modakapriyaḥ ||
pūjyaḥ piśaṃgilā tīrthe devanadyāstaṭe śubhe
||87||याम्यां प्रणवविघ्नेशाद्गणेशो मोदकप्रियः ॥
पूज्यः पिशंगिला तीर्थे देवनद्यास्तटे शुभे
caturthāvaraṇe kāśyāṃ bhaktavighnavināśakāḥ ||
draṣṭavyā hṛṣṭacetobhiḥ spaṣṭamaṣṭau vināyakāḥ
||88||चतुर्थावरणे काश्यां भक्तविघ्नविनाशकाः ॥
द्रष्टव्या हृष्टचेतोभिः स्पष्टमष्टौ विनायकाः
vakratuṃḍādudagdiksthaḥ svaḥsiṃdho rodhasisthitaḥ ||
vināyakostyabhayadaḥ sarveṣāṃ bhayanāśanaḥ
||89||वक्रतुंडादुदग्दिक्स्थः स्वःसिंधो रोधसिस्थितः ॥
विनायकोस्त्यभयदः सर्वेषां भयनाशनः
kauberyāmekadaśanātsiṃhatuṃḍo vināyakaḥ ||
upasargagajānhaṃti vārāṇasi nivāsinām
||90||कौबेर्यामेकदशनात्सिंहतुंडो विनायकः ॥
उपसर्गगजान्हंति वाराणसि निवासिनाम्
kūṇitākṣo gaṇādhyakṣastrituṃḍādīśa diksthitaḥ ||
mahāśmaśānaṃ satataṃ pāyādduṣṭakudṛṣṭitaḥ
||91||कूणिताक्षो गणाध्यक्षस्त्रितुंडादीश दिक्स्थितः ॥
महाश्मशानं सततं पायाद्दुष्टकुदृष्टितः
prācyāṃ paṃcāsyataḥ pāyātpurīṃ kṣipraprasādanaḥ ||
kṣipraprasādanārcātaḥ kṣipraṃ sidhyaṃti siddhayaḥ
||92||प्राच्यां पंचास्यतः पायात्पुरीं क्षिप्रप्रसादनः ॥
क्षिप्रप्रसादनार्चातः क्षिप्रं सिध्यंति सिद्धयः
heraṃbādvahnidigbhāge ciṃtāmaṇi vināyakaḥ ||
bhaktaciṃtāmaṇiḥ sākṣācciṃtitārtha samarpakaḥ
||93||हेरंबाद्वह्निदिग्भागे चिंतामणि विनायकः ॥
भक्तचिंतामणिः साक्षाच्चिंतितार्थ समर्पकः
vighnarājādavācyāṃ tu daṃtahasto gaṇeśvaraḥ ||
likhedvighnasahasrāṇi nṛṇāṃ vārāṇasīdruhām
||94||विघ्नराजादवाच्यां तु दंतहस्तो गणेश्वरः ॥
लिखेद्विघ्नसहस्राणि नृणां वाराणसीद्रुहाम्
varadādyātudhānyāṃ ca yātudhānagaṇāvṛtaḥ ||
devaḥ piciṃḍilo nāma purīṃ rakṣedaharniśam
||95||वरदाद्यातुधान्यां च यातुधानगणावृतः ॥
देवः पिचिंडिलो नाम पुरीं रक्षेदहर्निशम्
dṛṣṭaḥ pilipilātīrthe dakṣiṇe modakapriyāt ||
uddaṃḍa muṃḍo heraṃbo bhaktebhyaḥ kiṃ na yacchati
||96||दृष्टः पिलिपिलातीर्थे दक्षिणे मोदकप्रियात् ॥
उद्दंड मुंडो हेरंबो भक्तेभ्यः किं न यच्छति
prākāre paṃcame kāśyāṃ dvicatuṣka vināyakāḥ ||
kurvaṃti rakṣāṃ kṣetrasya ye tānatra bravīmyaham
||97||प्राकारे पंचमे काश्यां द्विचतुष्क विनायकाः ॥
कुर्वंति रक्षां क्षेत्रस्य ये तानत्र ब्रवीम्यहम्
tīre svargataraṃgiṇyā uttare cābhayapradāt ||
sthūladaṃto gaṇeśānaḥ sthūlāḥ siddhīrdiśetsatām
||98||तीरे स्वर्गतरंगिण्या उत्तरे चाभयप्रदात् ॥
स्थूलदंतो गणेशानः स्थूलाः सिद्धीर्दिशेत्सताम्
siṃhatuḍādudagbhāge kalipriya vināyakaḥ ||
kalahaṃ kārayennityamanyonyaṃ tairthikadruhām
||99||सिंहतुडादुदग्भागे कलिप्रिय विनायकः ॥
कलहं कारयेन्नित्यमन्योन्यं तैर्थिकद्रुहाम्
kūṇitākṣāttathaiśānyāṃ caturdaṃto vināyakaḥ ||
tasya darśanamātreṇa vighnasaṃghaḥ kṣayetsvayam
||100||कूणिताक्षात्तथैशान्यां चतुर्दंतो विनायकः ॥
तस्य दर्शनमात्रेण विघ्नसंघः क्षयेत्स्वयम्
kṣipraprasādanādaiṃdryāṃ dvituṃḍo gaṇanāyakaḥ ||
agrataḥ pṛṣṭhataścāpi bibharti sadṛśīṃ śriyam
||1||क्षिप्रप्रसादनादैंद्र्यां द्वितुंडो गणनायकः ॥
अग्रतः पृष्ठतश्चापि बिभर्ति सदृशीं श्रियम्
tasya saṃdarśanātpusāṃ bhavecchrīḥ sarvatomukhī ||
jyeṣṭho nāma gaṇādhyakṣo jyeṣṭho me putrasaṃpadi
||2||तस्य संदर्शनात्पुसां भवेच्छ्रीः सर्वतोमुखी ॥
ज्येष्ठो नाम गणाध्यक्षो ज्येष्ठो मे पुत्रसंपदि
jyeṣṭhaśuklacaturdaśyāṃ saṃpūjyo jyeṣṭhatāptaye ||
sthito vahnidiśo bhāge ciṃtāmaṇi vināyakāt
||3||ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां संपूज्यो ज्येष्ठताप्तये ॥
स्थितो वह्निदिशो भागे चिंतामणि विनायकात्
daṃtahastādyamāśāyāṃ pūjyo gajavināyakaḥ ||
tasya saṃpūjanādbhaktyā gajāṃtā śrīravāpyate
||4||दंतहस्ताद्यमाशायां पूज्यो गजविनायकः ॥
तस्य संपूजनाद्भक्त्या गजांता श्रीरवाप्यते
piciṇḍilādgaṇapateryāmyāṃ kālavināyakaḥ ||
bhayaṃ na kālakalitaṃ tasya saṃsevanānnṛṇām
||5||पिचिण्डिलाद्गणपतेर्याम्यां कालविनायकः ॥
भयं न कालकलितं तस्य संसेवनान्नृणाम्
uddaṃḍamuṃḍādgaṇapātkī nāśadiśi saṃsthitam ||
nāgeśaṃ gaṇapaṃ dṛṣṭvā nāgaloke mahīyate
||6||उद्दंडमुंडाद्गणपात्की नाशदिशि संस्थितम् ॥
नागेशं गणपं दृष्ट्वा नागलोके महीयते
atha ṣaṣṭhāvaraṇagāḥ procyaṃte vighnanāyakāḥ ||
teṣāṃ nāmaśravādeva puṃsāṃ siddhiḥ prajāyate
||7||अथ षष्ठावरणगाः प्रोच्यंते विघ्ननायकाः ॥
तेषां नामश्रवादेव पुंसां सिद्धिः प्रजायते
maṇikarṇo gaṇapatiḥ prācyāṃ vighnavighātakṛt ||
āśāvināyako vahnyāṃ bhaktāśāṃ pūrayansthitaḥ
||8||मणिकर्णो गणपतिः प्राच्यां विघ्नविघातकृत् ॥
आशाविनायको वह्न्यां भक्ताशां पूरयन्स्थितः
yāmyāṃsṛṣṭigaṇeśaśca sṛṣṭisaṃhārasūcakaḥ ||
nairṛtyāṃ yakṣavighneśaḥ sarvavighnaharaḥ paraḥ ||
9 [ pratīcyāṃ gajakarṇaśca sarveṣāṃ kṣemakārakaḥ ||
citraghaṃṭo gaṇapatirvāyavyāṃ pālayetpurīm
||110||याम्यांसृष्टिगणेशश्च सृष्टिसंहारसूचकः ॥
नैर्ऋत्यां यक्षविघ्नेशः सर्वविघ्नहरः परः ॥
९ [ प्रतीच्यां गजकर्णश्च सर्वेषां क्षेमकारकः ॥
चित्रघंटो गणपतिर्वायव्यां पालयेत्पुरीम्
sthūlajaṃghaudīcyāṃ ca śamayecchamināmagham ||
aiśyāmaiśīpurīṃ pāyātsamaṃgalavināyakaḥ
||11||स्थूलजंघउदीच्यां च शमयेच्छमिनामघम् ॥
ऐश्यामैशीपुरीं पायात्समंगलविनायकः
yamatīrthādudīcyāṃ ca pūjyo mitravināyakaḥ ||
saptamāvaraṇe ye ca tāṃśca vakṣye vināyakān
||12||यमतीर्थादुदीच्यां च पूज्यो मित्रविनायकः ॥
सप्तमावरणे ये च तांश्च वक्ष्ये विनायकान्
modādyāḥ paṃcavighneśāḥ ṣaṣṭho jñānavināyakaḥ ||
saptamo dvāravighneśo mahādvārapuraścaraḥ
||13||मोदाद्याः पंचविघ्नेशाः षष्ठो ज्ञानविनायकः ॥
सप्तमो द्वारविघ्नेशो महाद्वारपुरश्चरः
aṣṭamaḥ sarvakaṣṭaughānavimuktavināyakaḥ ||
avimukte mama kṣetre haretpraṇatacetasām
||14||अष्टमः सर्वकष्टौघानविमुक्तविनायकः ॥
अविमुक्ते मम क्षेत्रे हरेत्प्रणतचेतसाम्
ṣaṭpaṃcāśadgajamukhānetānyaḥ saṃsmariṣyati ||
dūradeśāṃtarasthopi sa mṛto jñānamāpnuyāt
||15||षट्पंचाशद्गजमुखानेतान्यः संस्मरिष्यति ॥
दूरदेशांतरस्थोपि स मृतो ज्ञानमाप्नुयात्
ḍhuṃḍhistutiṃ mahāpuṇyāṃ ṣaṭpaṃcāśadgajānanām ||
yaḥ paṭhiṣyati puṇyātmā tasya siddhiḥ padepade
||16||ढुंढिस्तुतिं महापुण्यां षट्पंचाशद्गजाननाम् ॥
यः पठिष्यति पुण्यात्मा तस्य सिद्धिः पदेपदे
ime gaṇeśvarāḥ sarve smartavyā yatra kutracit ||
mahāvipatsamudrāṃtaḥ pataṃtaṃ pāṃti mānavam
||17||इमे गणेश्वराः सर्वे स्मर्तव्या यत्र कुत्रचित् ॥
महाविपत्समुद्रांतः पतंतं पांति मानवम्
iti stutiṃ mahāpuṇyāṃ śrutvā caitānvināyakān ||
jātuvighnairnabādhyeta pāpebhyopi prahīyate
||18||इति स्तुतिं महापुण्यां श्रुत्वा चैतान्विनायकान् ॥
जातुविघ्नैर्नबाध्येत पापेभ्योपि प्रहीयते
ityuktvā devadevopi mahotsavitamānasaḥ ||
kṛtābhiṣeko brahmādyaistebhyo dattvābhivāṃchitam
||19||इत्युक्त्वा देवदेवोपि महोत्सवितमानसः ॥
कृताभिषेको ब्रह्माद्यैस्तेभ्यो दत्त्वाभिवांछितम्
saṃprasādya yathāyogaṃ sarvānucita caṃcuraḥ ||
aviśadrājasadanaṃ viśvakarmavinirmitam
||120||संप्रसाद्य यथायोगं सर्वानुचित चंचुरः ॥
अविशद्राजसदनं विश्वकर्मविनिर्मितम्
skaṃda uvāca
evaṃ stuto bhagavatā devadevena vighnajit ||
itthaṃ ca bahudhātmānaṃ sa cakāra vināyakaḥ
||21||एवं स्तुतो भगवता देवदेवेन विघ्नजित् ॥
इत्थं च बहुधात्मानं स चकार विनायकः
etāni tasya nāmāni ḍhuṃḍhirājasya kuṃbhaja ||
japitvā yāni manujo lapsyate nijavāṃchitam
||22||एतानि तस्य नामानि ढुंढिराजस्य कुंभज ॥
जपित्वा यानि मनुजो लप्स्यते निजवांछितम्
anyepi tatra vai bhedāstasya ḍhuṃḍhergaṇeśituḥ ||
bhaktaiḥ samarcitā bhaktyā hyasaṃkhyātāḥ sahasraśaḥ
||23||अन्येपि तत्र वै भेदास्तस्य ढुंढेर्गणेशितुः ॥
भक्तैः समर्चिता भक्त्या ह्यसंख्याताः सहस्रशः
bhagīrathagaṇādhyakṣo hariścaṃdravināyakaḥ ||
kapardākhyo gaṇapatistathā biṃduvināyakaḥ
||24||भगीरथगणाध्यक्षो हरिश्चंद्रविनायकः ॥
कपर्दाख्यो गणपतिस्तथा बिंदुविनायकः
ityādyāstatra vighneśāḥ pratibhaktapratiṣṭhitāḥ ||
teṣāmapyarcanātpuṃsāṃ jāyaṃte sarvasaṃpadaḥ
||25||इत्याद्यास्तत्र विघ्नेशाः प्रतिभक्तप्रतिष्ठिताः ॥
तेषामप्यर्चनात्पुंसां जायंते सर्वसंपदः
śrutvādhyāyamimaṃ puṇyaṃ naraḥ śraddhāsamanvitaḥ ||
sarvavighnānsamutsṛjya labhate vāṃchitaṃ padam
||126||श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं नरः श्रद्धासमन्वितः ॥
सर्वविघ्नान्समुत्सृज्य लभते वांछितं पदम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍe uttarārddhe ḍhuṃḍhivināyakaprādurbhāvo nāma saptapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ || 57