liṃganirṇayaḥ
skanda uvāca
jyeṣṭheśvarasya parito liṃgānyanyāni yāni tu ||
tāni te kathayiṣyāmi śṛṇu vātāpitāpana
||1||ज्येष्ठेश्वरस्य परितो लिंगान्यन्यानि यानि तु ॥
तानि ते कथयिष्यामि शृणु वातापितापन
jyeṣṭheśāddakṣiṇe bhāge liṃgamapsarasāṃ śubham ||
tatraivāpsarasaḥ kūpaḥ saubhāgyodakasaṃjñakaḥ
||2||ज्येष्ठेशाद्दक्षिणे भागे लिंगमप्सरसां शुभम् ॥
तत्रैवाप्सरसः कूपः सौभाग्योदकसंज्ञकः
tatkūpajalasusnāto vilokyāpsaraseśvaram ||
na daurbhāgyamavāpnoti nārī vā puruṣothavā
||3||तत्कूपजलसुस्नातो विलोक्याप्सरसेश्वरम् ॥
न दौर्भाग्यमवाप्नोति नारी वा पुरुषोथवा
tatraiva kukkuṭeśākhyaṃ liṃgaṃ vāpīsamīpagam ||
tasya pūjanataḥ puṃsāṃ kuṭuṃbaṃ parivardhate
||4||तत्रैव कुक्कुटेशाख्यं लिंगं वापीसमीपगम् ॥
तस्य पूजनतः पुंसां कुटुंबं परिवर्धते
pitāmaheśvaraṃ liṃgaṃ jyeṣṭhavāpītaṭe śubham ||
tatra śrāddhaṃ naraḥ kṛtvā pitṝṇāṃ mudamarpayet
||5||पितामहेश्वरं लिंगं ज्येष्ठवापीतटे शुभम् ॥
तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा पितॄणां मुदमर्पयेत्
pitāmaheśānnairṛtyāṃ pūjanīyaṃ prayatnataḥ ||
gadādhareśvaraṃ liṃgaṃ pitṝṇāṃ paritṛptidam
||6||पितामहेशान्नैर्ऋत्यां पूजनीयं प्रयत्नतः ॥
गदाधरेश्वरं लिंगं पितॄणां परितृप्तिदम्
diśi puṇyajanākhyāyāṃ liṃgājjyeṣṭheśvarānmune ||
vāsukīśvarasaṃjñaṃ ca liṃgamarcyaṃ samaṃtataḥ
||7||दिशि पुण्यजनाख्यायां लिंगाज्ज्येष्ठेश्वरान्मुने ॥
वासुकीश्वरसंज्ञं च लिंगमर्च्यं समंततः
tatra vāsukikuṃḍe ca snānadānādikāḥ kriyāḥ ||
sarpabhītiharāḥ puṃsāṃ vāsukīśaprabhāvataḥ
||8||तत्र वासुकिकुंडे च स्नानदानादिकाः क्रियाः ॥
सर्पभीतिहराः पुंसां वासुकीशप्रभावतः
yaḥ snāto nāgapaṃcamyāṃ kuṃḍe vāsukisaṃjñite ||
na tasya viṣasaṃsargo bhavetsarpasamudbhavaḥ
||9||यः स्नातो नागपंचम्यां कुंडे वासुकिसंज्ञिते ॥
न तस्य विषसंसर्गो भवेत्सर्पसमुद्भवः
kartavyā nāgapañcamyāṃ yātrā varṣāsu tatra vai ||
nāgāḥ prasannā jāyaṃte kule tasyāpi sarvadā
||10||कर्तव्या नागपञ्चम्यां यात्रा वर्षासु तत्र वै ॥
नागाः प्रसन्ना जायंते कुले तस्यापि सर्वदा
tatkuṇḍātpaścime bhāge liṃgaṃ vai takṣakeśvaram ||
pūjanīyaṃ prayatnena bhaktānāṃ sarvasiddhidam
||11||तत्कुण्डात्पश्चिमे भागे लिंगं वै तक्षकेश्वरम् ॥
पूजनीयं प्रयत्नेन भक्तानां सर्वसिद्धिदम्
munestasyottare bhāge kuṇḍaṃ takṣakasaṃjñitam ||
kṛtodakakriyastatra na sarpairabhibhūyate
||12||मुनेस्तस्योत्तरे भागे कुण्डं तक्षकसंज्ञितम् ॥
कृतोदकक्रियस्तत्र न सर्पैरभिभूयते
tatkuṇḍāduttare bhāge kṣetraṃ kṣemakaraḥ sadā ||
bhaktānāṃ sādhvasadhvaṃsī kapālī nāma bhairavaḥ
||13||तत्कुण्डादुत्तरे भागे क्षेत्रं क्षेमकरः सदा ॥
भक्तानां साध्वसध्वंसी कपाली नाम भैरवः
bhairavasya mahākṣetraṃ tadvai sādhakasiddhidam ||
tatra saṃsādhitā vidyāḥ ṣaṇmāsātatsiddhimāpnuyuḥ
||14||भैरवस्य महाक्षेत्रं तद्वै साधकसिद्धिदम् ॥
तत्र संसाधिता विद्याः षण्मासातत्सिद्धिमाप्नुयुः
tatra caṇḍī mahāmuṇḍā bhaktavighnopaśāṃtidā|
balipūjopahārādyaiḥ pūjyā svābhīṣṭasiddhaye
||15||तत्र चण्डी महामुण्डा भक्तविघ्नोपशांतिदा।
बलिपूजोपहाराद्यैः पूज्या स्वाभीष्टसिद्धये
tasyā yātrāṃ tu yaḥ kuryānmahāṣṭamyāṃ narottamaḥ ||
yaśasvī putrapautrāḍhyo lakṣmīvām̐ścāpi jāyate
||16||तस्या यात्रां तु यः कुर्यान्महाष्टम्यां नरोत्तमः ॥
यशस्वी पुत्रपौत्राढ्यो लक्ष्मीवाँश्चापि जायते
mahāmuṇḍā pratīcyāṃ tu catuḥsāgaravāpikā ||
tasyāṃ snāto bhavetsnātaḥ sāgareṣu caturṣvapi
||17||महामुण्डा प्रतीच्यां तु चतुःसागरवापिका ॥
तस्यां स्नातो भवेत्स्नातः सागरेषु चतुर्ष्वपि
mahāprasiddhaṃ tatsthānaṃ catuḥsāgarasaṃjñitam ||
catvāri tatra liṃgāni sāgaraiḥ sthāpitāni ca
||18||महाप्रसिद्धं तत्स्थानं चतुःसागरसंज्ञितम् ॥
चत्वारि तत्र लिंगानि सागरैः स्थापितानि च
tasyā vāpyāścaturdikṣu pūjitāni dahaṃtyagham ||
taduttare mahāliṃgaṃ vṛṣabheśvarasaṃjñitam
||19||तस्या वाप्याश्चतुर्दिक्षु पूजितानि दहंत्यघम् ॥
तदुत्तरे महालिंगं वृषभेश्वरसंज्ञितम्
harasya vṛṣabheṇaiva sthāpitaṃ tatsvabhaktitaḥ ||
tasya darśanataḥ puṃsāṃ ṣaṇmāsānmuktirudbhavet
||20||हरस्य वृषभेणैव स्थापितं तत्स्वभक्तितः ॥
तस्य दर्शनतः पुंसां षण्मासान्मुक्तिरुद्भवेत्
vṛṣeśvarādudīcyāṃ tu gaṃdharveśvarasaṃjñitam ||
gaṃdharvakuṇḍaṃ tatprācyāṃ tatra snātvā narottamaḥ
||21||वृषेश्वरादुदीच्यां तु गंधर्वेश्वरसंज्ञितम् ॥
गंधर्वकुण्डं तत्प्राच्यां तत्र स्नात्वा नरोत्तमः
gaṃdharveśvaramabhyarcya dattvā dānāni śaktitaḥ ||
santarpya pitṝdevāṃśca gaṃdharvaiḥ saha modate
||22||गंधर्वेश्वरमभ्यर्च्य दत्त्वा दानानि शक्तितः ॥
सन्तर्प्य पितॄदेवांश्च गंधर्वैः सह मोदते
karkoṭanāmā nāgosti gandharveśvarapūrvataḥ ||
tatra karkoṭavāpī ca liṃgaṃ karkoṭakeśvaram
||23||कर्कोटनामा नागोस्ति गन्धर्वेश्वरपूर्वतः ॥
तत्र कर्कोटवापी च लिंगं कर्कोटकेश्वरम्
tasyāṃ vāpyāṃ naraḥ snātvā karkoṭeśaṃ samarcya ca ||
karkoṭanāgamārādhya nāgaloke mahīyate
||24||तस्यां वाप्यां नरः स्नात्वा कर्कोटेशं समर्च्य च ॥
कर्कोटनागमाराध्य नागलोके महीयते
karkoṭa nāgo yairdṛṣṭastadvāpyāṃ vihitodakaiḥ ||
kramate na viṣaṃ teṣāṃ dehe sthāvarajaṃgamam
||25||कर्कोट नागो यैर्दृष्टस्तद्वाप्यां विहितोदकैः ॥
क्रमते न विषं तेषां देहे स्थावरजंगमम्
karkoṭeśātpratīcyāṃ tu dhuṃdhumārīśvarābhidham ||
talliṃgābhyarcanātpuṃsāṃ na bhavedvairijaṃ bhayam
||26||कर्कोटेशात्प्रतीच्यां तु धुंधुमारीश्वराभिधम् ॥
तल्लिंगाभ्यर्चनात्पुंसां न भवेद्वैरिजं भयम्
purūraveśvaraṃ liṃgaṃ tadudīcyāṃ vyavasthitam ||
draṣṭavyaṃ tatprayatnena caturvargaphalapradam
||27||पुरूरवेश्वरं लिंगं तदुदीच्यां व्यवस्थितम् ॥
द्रष्टव्यं तत्प्रयत्नेन चतुर्वर्गफलप्रदम्
diggajenārcitaṃ liṃgaṃ supratīkena tatpuraḥ ||
supratīkeśvaraṃ nāmnā yaśobalavivardhanam
||28||दिग्गजेनार्चितं लिंगं सुप्रतीकेन तत्पुरः ॥
सुप्रतीकेश्वरं नाम्ना यशोबलविवर्धनम्
saraśca supratīkākhyaṃ tatpuro bhāsate mahat ||
tatra snātvā ca talliṃgaṃ dṛṣṭvā dikpatitāṃ labhet
||29||सरश्च सुप्रतीकाख्यं तत्पुरो भासते महत् ॥
तत्र स्नात्वा च तल्लिंगं दृष्ट्वा दिक्पतितां लभेत्
tatrāstyekā mahāgaurī nāmnā vijayabhairavī ||
rakṣārthamuttarādvāri sthitā pūjyeṣṭasiddhaye
||30||तत्रास्त्येका महागौरी नाम्ना विजयभैरवी ॥
रक्षार्थमुत्तराद्वारि स्थिता पूज्येष्टसिद्धये
varaṇāyāstaṭe ramye gaṇau huṃḍanamuṃḍanau ||
kṣetrarakṣāṃ vidhattastau vighnastaṃbhana kārakau
||31||वरणायास्तटे रम्ये गणौ हुंडनमुंडनौ ॥
क्षेत्ररक्षां विधत्तस्तौ विघ्नस्तंभन कारकौ
tau draṣṭavyau prayatnena kṣetranirvighna hetave ||
huṃḍaneśaṃ muṃḍaneśaṃ tatra dṛṣṭvā sukhī bhavet
||32||तौ द्रष्टव्यौ प्रयत्नेन क्षेत्रनिर्विघ्न हेतवे ॥
हुंडनेशं मुंडनेशं तत्र दृष्ट्वा सुखी भवेत्
skaṃda uvāca
ilvalāre kathāmekāṃ śṛṇuṣvāvahito bhava ||
varaṇāyāstaṭe ramye yadvṛtta pūrvamuttamam
||33||इल्वलारे कथामेकां शृणुष्वावहितो भव ॥
वरणायास्तटे रम्ये यद्वृत्त पूर्वमुत्तमम्
ekadādrīṃdramālokya menā saṃhṛṣṭamānasam ||
umāṃ saṃsmṛtya niḥśvasya provāceti pativratā
||34||एकदाद्रींद्रमालोक्य मेना संहृष्टमानसम् ॥
उमां संस्मृत्य निःश्वस्य प्रोवाचेति पतिव्रता
menovāca
āryaputra na jānāmi pravṛttimapi kāṃcana ||
vivāhasamayādūrdhvaṃ tasyā gauryā girīśvara
||35||आर्यपुत्र न जानामि प्रवृत्तिमपि कांचन ॥
विवाहसमयादूर्ध्वं तस्या गौर्या गिरीश्वर
sa vṛṣeṃdragatirdevo bhasmoraga vibhūṣaṇaḥ ||
mahāpitṛvanāvāso digvāsāḥ kvāsti saṃprati
||36||स वृषेंद्रगतिर्देवो भस्मोरग विभूषणः ॥
महापितृवनावासो दिग्वासाः क्वास्ति संप्रति
aṣṭau yā mātaro dṛṣṭā brāhmī prabhṛtayaḥ priya ||
svasvarūpāstā manye'haṃ bālikāḥ kaṣṭahetavaḥ
||37||अष्टौ या मातरो दृष्टा ब्राह्मी प्रभृतयः प्रिय ॥
स्वस्वरूपास्ता मन्येऽहं बालिकाः कष्टहेतवः
tasyaikasya na kopyanyostyadvitīyasya śūlinaḥ ||
tadudaṃtapravṛttyai ca kriyatāmudyamo vibho
||38||तस्यैकस्य न कोप्यन्योस्त्यद्वितीयस्य शूलिनः ॥
तदुदंतप्रवृत्त्यै च क्रियतामुद्यमो विभो
tasyāḥ priyāyā vākyena tadapatyapriyo giriḥ ||
uvāca vacanaṃ sāsramumā vātsalyasannagīḥ
||39||तस्याः प्रियाया वाक्येन तदपत्यप्रियो गिरिः ॥
उवाच वचनं सास्रमुमा वात्सल्यसन्नगीः
girirāja uvāca
ahameva gamiṣyāmi tasyā mene gaveṣaṇe ||
nitarāṃ bādhate prema tadadṛṣṭyagnidūṣitam
||40||अहमेव गमिष्यामि तस्या मेने गवेषणे ॥
नितरां बाधते प्रेम तददृष्ट्यग्निदूषितम्
yadā prabhṛti sā gaurī nirgatā mama sadmataḥ ||
manye mene tadārabhya padmasadmā viniryayau
||41||यदा प्रभृति सा गौरी निर्गता मम सद्मतः ॥
मन्ये मेने तदारभ्य पद्मसद्मा विनिर्ययौ
tadālāpāmṛtadhayau na me śabdagrahau priye ||
prāṇeśvari tadārabhya syātāṃ śabdāṃtaragrahau
||42||तदालापामृतधयौ न मे शब्दग्रहौ प्रिये ॥
प्राणेश्वरि तदारभ्य स्यातां शब्दांतरग्रहौ
jaivātṛkī yatohnaḥ syāddūrībhūtā dṛśormama ||
aho jaivātṛkī jyotsnā tatohnoti dunoti mām
||43||जैवातृकी यतोह्नः स्याद्दूरीभूता दृशोर्मम ॥
अहो जैवातृकी ज्योत्स्ना ततोह्नोति दुनोति माम्
ityuktvādāya ratnāni vāsāṃsi vividhāni ca ||
dharādhareṃdro niryātaḥ śubhalagnabalodaye
||44||इत्युक्त्वादाय रत्नानि वासांसि विविधानि च ॥
धराधरेंद्रो निर्यातः शुभलग्नबलोदये
agastya uvāca
kāni kāni ca ratnāni kiyaṃtyapi ca ṣaṇmukha ||
yānyādāya pratasthe sa tāni me brūhi pṛcchataḥ
||45||कानि कानि च रत्नानि कियंत्यपि च षण्मुख ॥
यान्यादाय प्रतस्थे स तानि मे ब्रूहि पृच्छतः
skaṃda uvāca
tulā muktāphalānāṃ tu koṭidvaya parīmitāḥ ||
tathā vāritarāṇāṃ ca hīrakāṇāṃ tulā śatam
||46||तुला मुक्ताफलानां तु कोटिद्वय परीमिताः ॥
तथा वारितराणां च हीरकाणां तुला शतम्
navalakṣādhikaṃ vipra ṣaḍasrāṇāṃ sutejasām ||
lakṣadvayaṃ vidūrāṇāṃ tulāvimalavarcasāma
||47||नवलक्षाधिकं विप्र षडस्राणां सुतेजसाम् ॥
लक्षद्वयं विदूराणां तुलाविमलवर्चसाम
koṭayaḥ padmarāgāṇāṃ paṃcāvaihi tulā mune ||
puṣparāga tulālakṣaṃ guṇitaṃ navasaṃkhyayā
||48||कोटयः पद्मरागाणां पंचावैहि तुला मुने ॥
पुष्पराग तुलालक्षं गुणितं नवसंख्यया
tathā gomeda ratnānāṃ tulālakṣamitā munai ||
iṃdranīlamaṇīnāṃ ca tulāḥ koṭyardha saṃmitāḥ
||49||तथा गोमेद रत्नानां तुलालक्षमिता मुनै ॥
इंद्रनीलमणीनां च तुलाः कोट्यर्ध संमिताः
garuḍodgāraratnānāṃ tulāḥ prayutasaṃmitāḥ ||
śuddhavidrumaratnānāṃ tulāśca navakoṭayaḥ
||50||गरुडोद्गाररत्नानां तुलाः प्रयुतसंमिताः ॥
शुद्धविद्रुमरत्नानां तुलाश्च नवकोटयः
aṣṭāṃgābharaṇānāṃ ca saṃkhyā kartuṃ na śakyate ||
vāsasāṃ ca vicitrāṇāṃ komalānāṃ tathā mune
||51||अष्टांगाभरणानां च संख्या कर्तुं न शक्यते ॥
वाससां च विचित्राणां कोमलानां तथा मुने
cāmarāṇi ca bhūyāṃsi dravyāṇyāmodavaṃti ca ||
suvarṇadāsadāsyādīnyasaṃkhyātāni vai mune
||52||चामराणि च भूयांसि द्रव्याण्यामोदवंति च ॥
सुवर्णदासदास्यादीन्यसंख्यातानि वै मुने
sarvāṇyapi samādāya pratasthe bhūdhareśvaraḥ ||
āgatya varaṇātīraṃ dūrātkāśīmalokayat
||53||सर्वाण्यपि समादाय प्रतस्थे भूधरेश्वरः ॥
आगत्य वरणातीरं दूरात्काशीमलोकयत्
anekaratnanicayaiḥ khacitā'khilabhūmikām ||
nānāprāsādamāṇikyajyotistatatatāṃbarām
||54||अनेकरत्ननिचयैः खचिताऽखिलभूमिकाम् ॥
नानाप्रासादमाणिक्यज्योतिस्ततततांबराम्
saudhāgravividhasvarṇakalaśojvaladiṅmukhām ||
jayaṃtīvaijayaṃtīnāṃ nikaraistridivasthalīm
||55||सौधाग्रविविधस्वर्णकलशोज्वलदिङ्मुखाम् ॥
जयंतीवैजयंतीनां निकरैस्त्रिदिवस्थलीम्
mahāsiddhyaṣṭakasyāpi krīḍābhavanamadbhutam ||
jitakalpadumavanāṃ vanaiḥ sarvaphalāvanaiḥ
||56||महासिद्ध्यष्टकस्यापि क्रीडाभवनमद्भुतम् ॥
जितकल्पदुमवनां वनैः सर्वफलावनैः
iti kāśīsamṛddhiṃ sa vilokyābhūdvilajjitaḥ ||
uvāca ca manasyeva bhūdhareṃdra idaṃ vacaḥ
||57||इति काशीसमृद्धिं स विलोक्याभूद्विलज्जितः ॥
उवाच च मनस्येव भूधरेंद्र इदं वचः
prāsādeṣu pratolīṣu prākāreṣu gṛheṣu ca ||
gopureṣu vicitreṣu kapāṭeṣu taṭeṣvapi
||58||प्रासादेषु प्रतोलीषु प्राकारेषु गृहेषु च ॥
गोपुरेषु विचित्रेषु कपाटेषु तटेष्वपि
maṇimāṇikyaratnānāmucchalaccārurociṣām ||
jyotirjālairjaṭilitaṃ yayedamavalokyate
||59||मणिमाणिक्यरत्नानामुच्छलच्चारुरोचिषाम् ॥
ज्योतिर्जालैर्जटिलितं ययेदमवलोक्यते
dyāvābhūmyoraṃtarālaṃ tatheti samavaimyaham ||
īdṛksaṃpattisaṃbhāraḥ kuverasyāpi no gṛhe
||60||द्यावाभूम्योरंतरालं तथेति समवैम्यहम् ॥
ईदृक्संपत्तिसंभारः कुवेरस्यापि नो गृहे
api vaikuṃṭhabhuvane netarasyeha kā kathā ||
iti yāvadgirīṃdrosau saṃbhāvayati cetasi
||61||अपि वैकुंठभुवने नेतरस्येह का कथा ॥
इति यावद्गिरींद्रोसौ संभावयति चेतसि
tāvatkārpaṭikaḥ kaścittallocanapathaṃ gataḥ ||
āhūya bahumānaṃ tamapṛcchaccācaleśvaraḥ
||62||तावत्कार्पटिकः कश्चित्तल्लोचनपथं गतः ॥
आहूय बहुमानं तमपृच्छच्चाचलेश्वरः
himavānuvāca
haṃho kārpaṭika śreṣṭha adhyāsvaitadihāsanam ||
svapurodaṃtamākhyāhi kimapūrvamihādhvaga
||63||हंहो कार्पटिक श्रेष्ठ अध्यास्वैतदिहासनम् ॥
स्वपुरोदंतमाख्याहि किमपूर्वमिहाध्वग
kotra saṃpratyadhiṣṭhātā kimadhiṣṭhātṛ ceṣṭitam ||
yadi jānāsi tatsarvamihācakṣva mamāgrataḥ
||64||कोत्र संप्रत्यधिष्ठाता किमधिष्ठातृ चेष्टितम् ॥
यदि जानासि तत्सर्वमिहाचक्ष्व ममाग्रतः
sopi kārpaṭikastasya girirājasya bhāṣitam ||
samākarṇya samācaṣṭuṃ mune samupacakrame
||65||सोपि कार्पटिकस्तस्य गिरिराजस्य भाषितम् ॥
समाकर्ण्य समाचष्टुं मुने समुपचक्रमे
kārpaṭika uvāca
ācakṣe śṛṇu rājeṃdra yatpṛṣṭosmi tvayākhilam ||
ahāni paṃcaṣāṇyeva vyatikrāṃtāni mānada
||66||आचक्षे शृणु राजेंद्र यत्पृष्टोस्मि त्वयाखिलम् ॥
अहानि पंचषाण्येव व्यतिक्रांतानि मानद
samāyāte jagannāthe parvateṃdra sutāpatau ||
suṃdarānmaṃdarādadrerdivodāse gate divi
||67||समायाते जगन्नाथे पर्वतेंद्र सुतापतौ ॥
सुंदरान्मंदरादद्रेर्दिवोदासे गते दिवि
yo vai jagadadhiṣṭhātā sodhiṣṭhātātra sarvagaḥ ||
sarvadṛksarvadaḥ śarvaḥ kathaṃ na jñāyate vibho
||68||यो वै जगदधिष्ठाता सोधिष्ठातात्र सर्वगः ॥
सर्वदृक्सर्वदः शर्वः कथं न ज्ञायते विभो
manye dṛṣatsvarūposi dṛṣadopi kaṭhoradhīḥ ||
yato viśveśvaraṃ kāśyāṃ na vetsi girijāpatim
||69||मन्ये दृषत्स्वरूपोसि दृषदोपि कठोरधीः ॥
यतो विश्वेश्वरं काश्यां न वेत्सि गिरिजापतिम्
svabhāvakaṭhinātmāpi sa varaṃ himavāngiriḥ ||
prāṇādhika sutā dānādyo dhinodviśvanāyakam
||70||स्वभावकठिनात्मापि स वरं हिमवान्गिरिः ॥
प्राणाधिक सुता दानाद्यो धिनोद्विश्वनायकम्
bibhratsahaja kāṭhinyaṃ jāto gaurīgururguruḥ ||
śaṃbhuṃ prapūjya sutayā srajā viśvagurorapi
||71||बिभ्रत्सहज काठिन्यं जातो गौरीगुरुर्गुरुः ॥
शंभुं प्रपूज्य सुतया स्रजा विश्वगुरोरपि
ceṣṭitaṃ tasya ko veda vedavedyasya ceśituḥ ||
manāgiti ca jānehaṃ tacceṣṭitamidaṃ jagat
||72||चेष्टितं तस्य को वेद वेदवेद्यस्य चेशितुः ॥
मनागिति च जानेहं तच्चेष्टितमिदं जगत्
adhiṣṭhātā mayā khyātastathādhiṣṭhātṛ ceṣṭitam ||
apūrvaṃ yattvayāpṛṣṭaṃ tadākhyāmi ca tacchṛṇu
||73||अधिष्ठाता मया ख्यातस्तथाधिष्ठातृ चेष्टितम् ॥
अपूर्वं यत्त्वयापृष्टं तदाख्यामि च तच्छृणु
śubhe jyeṣṭheśvarasthāne sāṃprataṃ sa umāpatiḥ ||
kāśīṃ prāpya mudā tiṣṭhedgirirājāṃgajā sakhaḥ
||74||शुभे ज्येष्ठेश्वरस्थाने सांप्रतं स उमापतिः ॥
काशीं प्राप्य मुदा तिष्ठेद्गिरिराजांगजा सखः
skaṃda uvāca
yadā yadā sa girijā mṛdunāmākṣarāmṛtam ||
āviṣkaroti pathiko'drīṃdro hṛṣyettadātadā
||75||यदा यदा स गिरिजा मृदुनामाक्षरामृतम् ॥
आविष्करोति पथिकोऽद्रींद्रो हृष्येत्तदातदा
umānāmāmṛtaṃ pītaṃ yeneha jagatītale ||
na jātu jananīstanyaṃ sa pibetkuṃbhasaṃbhava
||76||उमानामामृतं पीतं येनेह जगतीतले ॥
न जातु जननीस्तन्यं स पिबेत्कुंभसंभव
umetidvyakṣaraṃ maṃtraṃ yo'harniśamanusmaret ||
na smareccitraguptastaṃ kṛtapāpamapi dvija
||77||उमेतिद्व्यक्षरं मंत्रं योऽहर्निशमनुस्मरेत् ॥
न स्मरेच्चित्रगुप्तस्तं कृतपापमपि द्विज
punaḥ śuśrāva himavānhṛṣṭaḥ kārpaṭikoditam ||
kārpaṭika uvāca ||
rājanviśveśvarārtheyaḥ prāsādo viśvakarmaṇā
||78||पुनः शुश्राव हिमवान्हृष्टः कार्पटिकोदितम् ॥
कार्पटिक उवाच ॥
राजन्विश्वेश्वरार्थेयः प्रासादो विश्वकर्मणा
nirmīyate sunirmāṇo janmi nirvāṇadāyinaḥ ||
tadapūrvaṃ na karṇābhyāmapyākarṇitavānaham
||79||निर्मीयते सुनिर्माणो जन्मि निर्वाणदायिनः ॥
तदपूर्वं न कर्णाभ्यामप्याकर्णितवानहम्
yatrātimitratejobhiḥ śalākābhiḥ samaṃtataḥ ||
maṇimāṇikyaratnānāṃ prāsādebhittayaḥ kṛtāḥ
||80||यत्रातिमित्रतेजोभिः शलाकाभिः समंततः ॥
मणिमाणिक्यरत्नानां प्रासादेभित्तयः कृताः
yatra saṃti śataṃ staṃbhā bhāsvaṃto dvādaśottarāḥ ||
ekaikaṃ bhuvanaṃ dhartumaṣṭāṣṭāviti kalpitāḥ
||81||यत्र संति शतं स्तंभा भास्वंतो द्वादशोत्तराः ॥
एकैकं भुवनं धर्तुमष्टाष्टाविति कल्पिताः
caturdaśasu yā śobhā viṣṭapeṣu samaṃtataḥ ||
tasminvimāne sāstīha śatakoṭiguṇottarā
||82||चतुर्दशसु या शोभा विष्टपेषु समंततः ॥
तस्मिन्विमाने सास्तीह शतकोटिगुणोत्तरा
caṃdrakāṃtamaṇīnāṃ ca staṃbhādhāra śilāśca yāḥ ||
citraratnamayaistaṃbhaiḥ staṃbhitāstatprabhābharāḥ
||83||चंद्रकांतमणीनां च स्तंभाधार शिलाश्च याः ॥
चित्ररत्नमयैस्तंभैः स्तंभितास्तत्प्रभाभराः
padmarāgeṃdranīlānāṃ śālīnāḥ śālabhaṃjikāḥ ||
nīrājayaṃtyahorātraṃ yatra rajapradīpakaiḥ
||84||पद्मरागेंद्रनीलानां शालीनाः शालभंजिकाः ॥
नीराजयंत्यहोरात्रं यत्र रजप्रदीपकैः
sphuratsphaṭikanirmāṇa ślakṣṇa padmaśilātale ||
anekaratnarūpāṇi vicitrāṇi samaṃtataḥ
||85||स्फुरत्स्फटिकनिर्माण श्लक्ष्ण पद्मशिलातले ॥
अनेकरत्नरूपाणि विचित्राणि समंततः
āraktapītamaṃjiṣṭha nīlakirmīravarṇakaiḥ ||
vinyastānīva bhāsaṃte citre citrakṛtāyataḥ
||86||आरक्तपीतमंजिष्ठ नीलकिर्मीरवर्णकैः ॥
विन्यस्तानीव भासंते चित्रे चित्रकृतायतः
dṛkpicchilā vilokyaṃte māṇikyastaṃbharājayaḥ ||
yato'vimukte svakṣetre mokṣalakṣmyaṃkurā iva
||87||दृक्पिच्छिला विलोक्यंते माणिक्यस्तंभराजयः ॥
यतोऽविमुक्ते स्वक्षेत्रे मोक्षलक्ष्म्यंकुरा इव
ratnākarebhyaḥ sarvebhyo gaṇā ratnoccayānbahūn ||
rāśīṃścakruḥ samānīya yatrādriśikharopamān
||88||रत्नाकरेभ्यः सर्वेभ्यो गणा रत्नोच्चयान्बहून् ॥
राशींश्चक्रुः समानीय यत्राद्रिशिखरोपमान्
yatra pātālatalato nāgānāṃ kośaveśmataḥ ||
gaṇairmaṇigaṇāḥ sarve samāhṛtya girīkṛtāḥ
||89||यत्र पातालतलतो नागानां कोशवेश्मतः ॥
गणैर्मणिगणाः सर्वे समाहृत्य गिरीकृताः
śivabhaktaḥ svayaṃ yatra paulastyaḥ svadrikūṭataḥ ||
koṭihāṭakakūṭāni ānayāmāsa rākṣasaiḥ
||90||शिवभक्तः स्वयं यत्र पौलस्त्यः स्वद्रिकूटतः ॥
कोटिहाटककूटानि आनयामास राक्षसैः
prāsādanirmitiṃ śrutvā bhaktā dvīpāṃtarasthitāḥ ||
māṇikyāni samājahruryathāsaṃkhyānyaho nṛpa
||91||प्रासादनिर्मितिं श्रुत्वा भक्ता द्वीपांतरस्थिताः ॥
माणिक्यानि समाजह्रुर्यथासंख्यान्यहो नृप
ciṃtāmaṇiḥ svayaṃ yatra kamarṇe viśvakarmaṇe ||
viśrāṇayedahorātraṃ vicitrāṃściṃ titānmaṇīn
||92||चिंतामणिः स्वयं यत्र कमर्णे विश्वकर्मणे ॥
विश्राणयेदहोरात्रं विचित्रांश्चिं तितान्मणीन्
nānāvarṇapatākāśca yatra kalpamahīruhaḥ ||
analpāḥ kalpayaṃtyeva nityabhaktisamanvitāḥ
||93||नानावर्णपताकाश्च यत्र कल्पमहीरुहः ॥
अनल्पाः कल्पयंत्येव नित्यभक्तिसमन्विताः
abdhayo yatra satataṃ dadhikṣīrekṣusarpiṣām ||
paṃcāmṛtānāṃ kalaśaiḥ snapayaṃti dinedine
||94||अब्धयो यत्र सततं दधिक्षीरेक्षुसर्पिषाम् ॥
पंचामृतानां कलशैः स्नपयंति दिनेदिने
yatra kāmadughā nityaṃ snapayenmadhudhārayā ||
svadugdhayā svayaṃ bhaktyā viśveśaṃ liṃgarūpiṇam
||95||यत्र कामदुघा नित्यं स्नपयेन्मधुधारया ॥
स्वदुग्धया स्वयं भक्त्या विश्वेशं लिंगरूपिणम्
gaṃdhasārarasairyaṃ ca sevate malayācalaḥ ||
karpūraraṃbhā karpūrapūrairbhaktyā niṣevate
||96||गंधसाररसैर्यं च सेवते मलयाचलः ॥
कर्पूररंभा कर्पूरपूरैर्भक्त्या निषेवते
ityādya pūrvaṃ yatrāsti pratyahaṃ śaṃkarālaye ||
kathaṃ taṃ tvamumākātaṃ na vetsi kaṭhināśaya
||97||इत्याद्य पूर्वं यत्रास्ति प्रत्यहं शंकरालये ॥
कथं तं त्वमुमाकातं न वेत्सि कठिनाशय
iti tasya samṛddhiṃ tāṃ dṛṣṭvā jāmāturadrirāṭa ||
trapayā paribhūtobhūnnitarāṃ kuṃbhasaṃbhava
||98||इति तस्य समृद्धिं तां दृष्ट्वा जामातुरद्रिराट ॥
त्रपया परिभूतोभून्नितरां कुंभसंभव
tasmai kārpaṭikāyātha sa dattvā pāritoṣikam ||
punaściṃtāparojāto'drirāṭkārpaṭike gate
||99||तस्मै कार्पटिकायाथ स दत्त्वा पारितोषिकम् ॥
पुनश्चिंतापरोजातोऽद्रिराट्कार्पटिके गते
uvāceti manasyeva vismayotphullalocanaḥ ||
aho bhadramidaṃ jātaṃ yattvayā śrāvi śarmabhāk
||100||उवाचेति मनस्येव विस्मयोत्फुल्ललोचनः ॥
अहो भद्रमिदं जातं यत्त्वया श्रावि शर्मभाक्
yāvatsaṃpattisaṃbhāraḥ śrūyate dṛśyatetra vai ||
jāmāturatra sadane līlā trijagatīpateḥ
||1||यावत्संपत्तिसंभारः श्रूयते दृश्यतेत्र वै ॥
जामातुरत्र सदने लीला त्रिजगतीपतेः
tataḥ prābhṛtakastuccho nitarāṃ pratibhāti me ||
kanyārthaṃ yo mayā nīto jāmātuḥ paritoṣakṛt
||2||ततः प्राभृतकस्तुच्छो नितरां प्रतिभाति मे ॥
कन्यार्थं यो मया नीतो जामातुः परितोषकृत्
ahaṃ manye tathaivāsau yathādarśi mayā purā ||
vṛddhokṣamātrasaṃpattiḥ sarvakarmaparāṅmukhaḥ
||3||अहं मन्ये तथैवासौ यथादर्शि मया पुरा ॥
वृद्धोक्षमात्रसंपत्तिः सर्वकर्मपराङ्मुखः
nainaṃ kopi vijānīyānnānvayosya kadā'cana ||
nāmāpi yasya naikaṃ ca kiṃdeśīyaśca nohyate
||4||नैनं कोपि विजानीयान्नान्वयोस्य कदाऽचन ॥
नामापि यस्य नैकं च किंदेशीयश्च नोह्यते
kiṃvṛttaśca kimācāro nāmamātreṇa ceśvaraḥ ||
aiśvaryasūcakaṃ vastu yasya kiṃcinna lakṣyate
||5||किंवृत्तश्च किमाचारो नाममात्रेण चेश्वरः ॥
ऐश्वर्यसूचकं वस्तु यस्य किंचिन्न लक्ष्यते
sosau nirvāṇasaṃpattiṃ raṃkāyāpi dadātyaho ||
sumukhaḥ sarvakarmāṇi phalavaṃti karoti saḥ
||6||सोसौ निर्वाणसंपत्तिं रंकायापि ददात्यहो ॥
सुमुखः सर्वकर्माणि फलवंति करोति सः
vedavedyo hi sarvajño yatsaṃtāno'khilaṃ jagat ||
yaṃ na kopi hi vedādau vedavedyaḥ sa eṣa vai
||7||वेदवेद्यो हि सर्वज्ञो यत्संतानोऽखिलं जगत् ॥
यं न कोपि हि वेदादौ वेदवेद्यः स एष वै
yonabhijñaḥ sadājñātaḥ sa sarvajñoyameva hi ||
yasyaikamapi no nāma puṃsā jñeyaṃ na kenacit
||8||योनभिज्ञः सदाज्ञातः स सर्वज्ञोयमेव हि ॥
यस्यैकमपि नो नाम पुंसा ज्ञेयं न केनचित्
sarveṣāṃ sarvanāmāni yasya nāmāni niścitam ||
sosau hi sarvadeśīyaḥ sarvebhyaḥ sarvasiddhidaḥ
||9||सर्वेषां सर्वनामानि यस्य नामानि निश्चितम् ॥
सोसौ हि सर्वदेशीयः सर्वेभ्यः सर्वसिद्धिदः
yasya deśo na vidito yastu vṛttiparāṅmukhaḥ ||
ācārahīnamiva yaṃ purā'paśyaṃ kaṭhoradhīḥ
||110||यस्य देशो न विदितो यस्तु वृत्तिपराङ्मुखः ॥
आचारहीनमिव यं पुराऽपश्यं कठोरधीः
śrutismṛtī yataḥ sarvamācāraṃ vitta eva hi ||
nāmamātreṇa niyataṃ yamajñāsiṣamīśvaram
||11||श्रुतिस्मृती यतः सर्वमाचारं वित्त एव हि ॥
नाममात्रेण नियतं यमज्ञासिषमीश्वरम्
sākṣādīśvara evaiṣa sonyeṣvaiśvaryasūcakaḥ ||
api sarvaguṇādhāro guṇātītaḥ parāparaḥ
||12||साक्षादीश्वर एवैष सोन्येष्वैश्वर्यसूचकः ॥
अपि सर्वगुणाधारो गुणातीतः परापरः
arvācīna ihāpyeṣa parācīnaḥ parātparaḥ ||
bhūdharāṇāmahaṃ nātho viśvanātha umāpatiḥ
||13||अर्वाचीन इहाप्येष पराचीनः परात्परः ॥
भूधराणामहं नाथो विश्वनाथ उमापतिः
ahaṃ pramitasaṃpattiraprameya dhanohyasau ||
tucchaprābhṛta kastasmānnedānīmasya darśanam
||14||अहं प्रमितसंपत्तिरप्रमेय धनोह्यसौ ॥
तुच्छप्राभृत कस्तस्मान्नेदानीमस्य दर्शनम्
kariṣyetha kariṣyāmi vyāvṛttyāgatya karhicit ||
saṃpradhāryeti manasi sāyaṃ sa ca girīśvaraḥ
||15||करिष्येथ करिष्यामि व्यावृत्त्यागत्य कर्हिचित् ॥
संप्रधार्येति मनसि सायं स च गिरीश्वरः
āhūya sarvānanugānpārvatīyānmahābalān ||
ādiṣṭavānidaṃ vākyaṃ sarve yūyaṃ balādhikāḥ
||16||आहूय सर्वाननुगान्पार्वतीयान्महाबलान् ॥
आदिष्टवानिदं वाक्यं सर्वे यूयं बलाधिकाः
kurvaṃtvekaṃ mamādeśaṃ yāvannodyati bhānumān ||
tāvacchivālayaṃ caikaṃ vidadhatvatra satvaram
||17||कुर्वंत्वेकं ममादेशं यावन्नोद्यति भानुमान् ॥
तावच्छिवालयं चैकं विदधत्वत्र सत्वरम्
yasminkṛte kṛtārthaḥ syāmiha loke paratra ca ||
samāgatyeha kāśyāṃ yaḥ kuryādekaṃ śivālayam
||18||यस्मिन्कृते कृतार्थः स्यामिह लोके परत्र च ॥
समागत्येह काश्यां यः कुर्यादेकं शिवालयम्
tena trailokyamakhilaṃ sālayaṃ kṛtameva hi ||
tena dattāni dānāni mahāṃti vidhipūrvakam
||19||तेन त्रैलोक्यमखिलं सालयं कृतमेव हि ॥
तेन दत्तानि दानानि महांति विधिपूर्वकम्
suparvaṇi supātrāya sutātha śraddhayādhikam ||
yena svavittamānena dharmopārjita vittataḥ
||120||सुपर्वणि सुपात्राय सुताथ श्रद्धयाधिकम् ॥
येन स्ववित्तमानेन धर्मोपार्जित वित्ततः
kṛtaṃ śaṃbhormahāsadma na taṃ padmā tyajetkvacit ||
tapāṃsi tena taptāni śīrṇaparṇāśanānyapi
||21||कृतं शंभोर्महासद्म न तं पद्मा त्यजेत्क्वचित् ॥
तपांसि तेन तप्तानि शीर्णपर्णाशनान्यपि
vārāṇasīṃ samāsādya yenākāri śivālayaḥ ||
aśeṣāḥ suviśeṣāḍhyā iṣṭāṃstena mahāmakhāḥ
||22||वाराणसीं समासाद्य येनाकारि शिवालयः ॥
अशेषाः सुविशेषाढ्या इष्टांस्तेन महामखाः
ānaṃdakānane yena devadevālayaḥ kṛtaḥ ||
iti tasya samādeśaṃ samākarṇyānugāstataḥ
||23||आनंदकानने येन देवदेवालयः कृतः ॥
इति तस्य समादेशं समाकर्ण्यानुगास्ततः
cakrurdevālayaṃ śreṣṭhaṃ yāvadvyuṣṭā na yāminī ||
tāvacchaileśvaraṃ liṃgaṃ śaileśena pratiṣṭhitam ||
caṃdrakāṃtamaṇeścaṃcatkāṃtiścetitamaṃḍapam
||24||चक्रुर्देवालयं श्रेष्ठं यावद्व्युष्टा न यामिनी ॥
तावच्छैलेश्वरं लिंगं शैलेशेन प्रतिष्ठितम् ॥
चंद्रकांतमणेश्चंचत्कांतिश्चेतितमंडपम्
alekhayatpraśastiṃ ca praśastākṣaramālinīm ||
vyācakṣāṇāṃ nijāṃ sarvaṃ gotrebhyopyadhikonnatim
||25||अलेखयत्प्रशस्तिं च प्रशस्ताक्षरमालिनीम् ॥
व्याचक्षाणां निजां सर्वं गोत्रेभ्योप्यधिकोन्नतिम्
tato'ruṇodaye jāte snātvā paṃcanade hrade ||
śailarājaḥ kālarājaṃ namaskṛtya samarcya ca
||26||ततोऽरुणोदये जाते स्नात्वा पंचनदे ह्रदे ॥
शैलराजः कालराजं नमस्कृत्य समर्च्य च
tatra rāśiṃ samutsṛjya paritastavarito yayau ||
pārvatīyairanugataḥ sarvairapi nijālayam
||27||तत्र राशिं समुत्सृज्य परितस्तवरितो ययौ ॥
पार्वतीयैरनुगतः सर्वैरपि निजालयम्
tataḥ prātaḥ samālokya gaṇau huṃḍanamuṃḍano ||
hṛṣṭau devālayaṃ ramyaṃ varaṇāyāstaṭe śubhe
||28||ततः प्रातः समालोक्य गणौ हुंडनमुंडनो ॥
हृष्टौ देवालयं रम्यं वरणायास्तटे शुभे
adṛṣṭapūrvadevāya nivedayitumāgatau ||
tau tu dṛṣṭvā mahādevamumādarśitadarpaṇam
||29||अदृष्टपूर्वदेवाय निवेदयितुमागतौ ॥
तौ तु दृष्ट्वा महादेवमुमादर्शितदर्पणम्
praṇamya daṃḍavadbhūmau kṛtāṃjalipuṭau gaṇau ||
kṛtābhyanujño bhrūkṣepādvijñaptimatha cakratuḥ
||130||प्रणम्य दंडवद्भूमौ कृतांजलिपुटौ गणौ ॥
कृताभ्यनुज्ञो भ्रूक्षेपाद्विज्ञप्तिमथ चक्रतुः
devadeva na jānīvaḥ kenaciddṛḍhabhaktinā ||
atīva ramyaḥ prāsādo nirmito varaṇātaṭe
||31||देवदेव न जानीवः केनचिद्दृढभक्तिना ॥
अतीव रम्यः प्रासादो निर्मितो वरणातटे
āsāyaṃ naikṣicāvābhyāṃ dṛṣṭodyaiva prage vibho ||
gaṇoditamitīśāno niśamyāha girīṃdrajām
||32||आसायं नैक्षिचावाभ्यां दृष्टोद्यैव प्रगे विभो ॥
गणोदितमितीशानो निशम्याह गिरींद्रजाम्
vijñātasarvavṛttāṃtaḥ sarvajñopyanabhijñavat ||
acaleṃdrāgajeyāvastatprāsādavilokane
||37||विज्ञातसर्ववृत्तांतः सर्वज्ञोप्यनभिज्ञवत् ॥
अचलेंद्रागजेयावस्तत्प्रासादविलोकने
ityuktveśaḥ sagirijo niragātsagaṇo mune ||
mahāsyaṃdanamāruhya prāsādaṃ draṣṭumutsukaḥ
||34||इत्युक्त्वेशः सगिरिजो निरगात्सगणो मुने ॥
महास्यंदनमारुह्य प्रासादं द्रष्टुमुत्सुकः
athāluloke giriśaḥ prāsādaṃ varaṇātaṭe ||
atīva ramyaracanaṃ yāminīmātranirmitam
||35||अथालुलोके गिरिशः प्रासादं वरणातटे ॥
अतीव रम्यरचनं यामिनीमात्रनिर्मितम्
syaṃdanādavaruhyātha garbhāgāramavīviśat ||
dadarśa ca mahāliṃgaṃ caṃdrakāṃtaśilāmayam
||36||स्यंदनादवरुह्याथ गर्भागारमवीविशत् ॥
ददर्श च महालिंगं चंद्रकांतशिलामयम्
dedīpyamānaṃ mahasā mokṣalakṣmyaṃkurākṛti ||
dṛṣṭiprasādajananaṃ punarjananaśātanam
||37||देदीप्यमानं महसा मोक्षलक्ष्म्यंकुराकृति ॥
दृष्टिप्रसादजननं पुनर्जननशातनम्
kenedaṃ sthāpitaṃ liṃgaṃ yāvajjijñāsatīśvaraḥ ||
tāvaddarśa purataḥ praśastiṃ kartṛsūcikām ||
vācayitveva ca manāṅmanasyeva manojahṛt ||
uvāca devo diṣṭyeti prekṣasvātmapituḥ kṛtim
||39||केनेदं स्थापितं लिंगं यावज्जिज्ञासतीश्वरः ॥
तावद्दर्श पुरतः प्रशस्तिं कर्तृसूचिकाम् ॥
वाचयित्वेव च मनाङ्मनस्येव मनोजहृत् ॥
उवाच देवो दिष्ट्येति प्रेक्षस्वात्मपितुः कृतिम्
umā śrutyeti saṃhṛṣṭā kadaṃbakusumaśriyam ||
ānaṃdāṃkuralakṣmīvadaṃgeṣu paribibhratī
||140||उमा श्रुत्येति संहृष्टा कदंबकुसुमश्रियम् ॥
आनंदांकुरलक्ष्मीवदंगेषु परिबिभ्रती
tato vyajijñapaddevaṃ devī pādau praṇamya ca ||
asmim̐lliṃgavare nātha tvayā stheyamaharniśam
||41||ततो व्यजिज्ञपद्देवं देवी पादौ प्रणम्य च ॥
अस्मिँल्लिंगवरे नाथ त्वया स्थेयमहर्निशम्
asya liṃgasya ye bhaktā śaileśasya maheśituḥ ||
tebhyastvaṃ mahatīmṛddhiṃ dāsyasīha paratra ca
||42||अस्य लिंगस्य ये भक्ता शैलेशस्य महेशितुः ॥
तेभ्यस्त्वं महतीमृद्धिं दास्यसीह परत्र च
tatheti deva uktvā tāṃ pārvatīṃ punarabravīt ||
varaṇāyāṃ kṛtasnānaiḥ śaileśo yaiḥ samarcitaḥ
||43||तथेति देव उक्त्वा तां पार्वतीं पुनरब्रवीत् ॥
वरणायां कृतस्नानैः शैलेशो यैः समर्चितः
pitṝnsaṃtarpya ca mudā dattvā dānāni śaktitaḥ ||
na teṣāṃ punarāvṛttiratra saṃsāravartmani
||44||पितॄन्संतर्प्य च मुदा दत्त्वा दानानि शक्तितः ॥
न तेषां पुनरावृत्तिरत्र संसारवर्त्मनि
śailaiśvare mahāliṃge nityaṃ sthāsyāmyahaṃ śubhe ||
pradāsyāmi parāṃ muktimetalliṃgārcake jane
||45||शैलैश्वरे महालिंगे नित्यं स्थास्याम्यहं शुभे ॥
प्रदास्यामि परां मुक्तिमेतल्लिंगार्चके जने
śaileśvaraṃ ye drakṣyaṃti varaṇāyāḥ surodhasi ||
teṣāṃ kāśyāṃ nivasatāṃ duḥkhaṃ nābhibhaviṣyati
||46||शैलेश्वरं ये द्रक्ष्यंति वरणायाः सुरोधसि ॥
तेषां काश्यां निवसतां दुःखं नाभिभविष्यति
umayāpi varo dattastatra liṃge ghaṭodbhava ||
śaileśvarasya ye bhaktāste me putrā na saṃśayaḥ
||47||उमयापि वरो दत्तस्तत्र लिंगे घटोद्भव ॥
शैलेश्वरस्य ये भक्तास्ते मे पुत्रा न संशयः
skaṃda uvāva ||
iti śaileśvaraṃ liṃgaṃ kathitaṃ te mahāmune ||
idānīṃ kathayiṣyāmi ratneśvarasamudbhavam
||48||स्कंद उवाव ॥
इति शैलेश्वरं लिंगं कथितं ते महामुने ॥
इदानीं कथयिष्यामि रत्नेश्वरसमुद्भवम्
śrutvā śaileśa māhātmyaṃ śraddhayā parayā naraḥ ||
pāpakaṃcukamutsṛjya śivalokamavāpnuyāt
||149||श्रुत्वा शैलेश माहात्म्यं श्रद्धया परया नरः ॥
पापकंचुकमुत्सृज्य शिवलोकमवाप्नुयात्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśākhaṃḍe uttarārdhe śaileśādi liṃganirṇayonāma ṣaṭṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 66 ||