oṃkāramahimavarṇanam
agastya uvāca
trilocanaṃ samāsādya devadevaḥ ṣaḍānanaḥ ||
jagadaṃbikayāyuktaḥ kiṃ cakārāśu tadvada
||1||त्रिलोचनं समासाद्य देवदेवः षडाननः ॥
जगदंबिकयायुक्तः किं चकाराशु तद्वद
skanda uvāca
mune kalaśajākhyāmi yatpṛṣṭaṃ tanniśāmaya ||
virajaḥsaṃjñakaṃ pīṭhaṃ yatproktaṃ sarvasiddhidam
||2||मुने कलशजाख्यामि यत्पृष्टं तन्निशामय ॥
विरजःसंज्ञकं पीठं यत्प्रोक्तं सर्वसिद्धिदम्
tatpīṭhadarśanādeva virajā jāyate naraḥ ||
yatrāsti tanmahāliṃgaṃ vārāṇasyāṃ trilocanam
||3||तत्पीठदर्शनादेव विरजा जायते नरः ॥
यत्रास्ति तन्महालिंगं वाराणस्यां त्रिलोचनम्
tīrthaṃ pilipilākhyaṃ taddyunadyaṃbhasi viśrutam ||
sarvatīrthamayaṃ tīrthaṃ tatkāśyāṃ parigīyate
||4||तीर्थं पिलिपिलाख्यं तद्द्युनद्यंभसि विश्रुतम् ॥
सर्वतीर्थमयं तीर्थं तत्काश्यां परिगीयते
viṣṭapatritayāṃtarye devarṣimanujoragāḥ ||
sasaritparvatāraṇyāḥ saṃti te tatra yanmune
||5||विष्टपत्रितयांतर्ये देवर्षिमनुजोरगाः ॥
ससरित्पर्वतारण्याः संति ते तत्र यन्मुने
tadārabhya ca tattīrthaṃ tacca liṃgaṃ trilocanam ||
triviṣṭapamiti khyātamatohetormahattaram
||6||तदारभ्य च तत्तीर्थं तच्च लिंगं त्रिलोचनम् ॥
त्रिविष्टपमिति ख्यातमतोहेतोर्महत्तरम्
triviṣṭapasya liṃgasya mahimoktāḥ pinākinā ||
jagajjananyāḥ purato yathā vacmi tathā mune
||7||त्रिविष्टपस्य लिंगस्य महिमोक्ताः पिनाकिना ॥
जगज्जनन्याः पुरतो यथा वच्मि तथा मुने
devyuvāca
devadeva jagannātha śarva sarvada sarvaga ||
sarvadṛksarvajanaka kiṃcitpṛcchāmi tadvada
||8||देवदेव जगन्नाथ शर्व सर्वद सर्वग ॥
सर्वदृक्सर्वजनक किंचित्पृच्छामि तद्वद
idaṃ tava priyaṃ kṣetraṃ karmabījamahauṣadham ||
naiḥśreyasyāḥ śriyo gehaṃ mamāpi prītidaṃ mahat
||9||इदं तव प्रियं क्षेत्रं कर्मबीजमहौषधम् ॥
नैःश्रेयस्याः श्रियो गेहं ममापि प्रीतिदं महत्
yatkṣetrarajasopyagre trilokyapi tṛṇāyate ||
tasyākhilasya mahimā viṣvakkenāvagamyate
||10||यत्क्षेत्ररजसोप्यग्रे त्रिलोक्यपि तृणायते ॥
तस्याखिलस्य महिमा विष्वक्केनावगम्यते
yānīha saṃti liṃgāni tāni sarvāṇyasaṃśayam ||
nirvāṇakāraṇānyeva svayaṃbhūnyapi tānyapi
||11||यानीह संति लिंगानि तानि सर्वाण्यसंशयम् ॥
निर्वाणकारणान्येव स्वयंभून्यपि तान्यपि
yadyapyevaṃ tathāpīśa viśeṣaṃ vaktumarhasi ||
kāśyāmanādisiddhāni kāni liṃgāni śaṃkara
||12||यद्यप्येवं तथापीश विशेषं वक्तुमर्हसि ॥
काश्यामनादिसिद्धानि कानि लिंगानि शंकर
yatra devaḥ sadā tiṣṭhetsaṃvarte'pi sa vallabhaḥ ||
yairiyaṃ prathitiṃ prāptā kāśī muktipurīti ca
||13||यत्र देवः सदा तिष्ठेत्संवर्तेऽपि स वल्लभः ॥
यैरियं प्रथितिं प्राप्ता काशी मुक्तिपुरीति च
yeṣāṃ smaraṇatopyatra bhavetpāpasya saṃkṣayaḥ ||
darśanasparśanābhyāṃ ca syātāṃ svargāpavargakau
||14||येषां स्मरणतोप्यत्र भवेत्पापस्य संक्षयः ॥
दर्शनस्पर्शनाभ्यां च स्यातां स्वर्गापवर्गकौ
yeṣāṃ samarcanādeva madhye janma sakṛdvibho ||
liṃgāni pūjitāni syuḥ kāśyāṃ sarvāṇi niścitam
||15||येषां समर्चनादेव मध्ये जन्म सकृद्विभो ॥
लिंगानि पूजितानि स्युः काश्यां सर्वाणि निश्चितम्
vidhāya mayyanukrośaṃ kāruṇyāmṛtasāgara ||
etadācakṣva me śaṃbho pādayoḥ praṇatāsmyaham
||16||विधाय मय्यनुक्रोशं कारुण्यामृतसागर ॥
एतदाचक्ष्व मे शंभो पादयोः प्रणतास्म्यहम्
ityākarṇya maheśānastasyā devyāḥ subhāṣitam ||
kathayāmāsa rvidhyāre mahāliṃgāni sattama
||17||इत्याकर्ण्य महेशानस्तस्या देव्याः सुभाषितम् ॥
कथयामास र्विध्यारे महालिंगानि सत्तम
yannāmākarṇanādeva kṣīyaṃte pāparāśayaḥ ||
prāpyate puṇyasaṃbhāraḥ kāśyāṃ nivārṇakāraṇam
||18||यन्नामाकर्णनादेव क्षीयंते पापराशयः ॥
प्राप्यते पुण्यसंभारः काश्यां निवार्णकारणम्
devadeva uvāca
śṛṇu devi paraṃ guhyaṃ kṣetre'sminmuktikāraṇam ||
idaṃ vidaṃti naivāpi brahmanārāyaṇādayaḥ
||19||शृणु देवि परं गुह्यं क्षेत्रेऽस्मिन्मुक्तिकारणम् ॥
इदं विदंति नैवापि ब्रह्मनारायणादयः
asaṃkhyātāni liṃgāni pārvatyānaṃdakānane ||
sthūlānyapi ca sūkṣmāṇi nānāratnamayāni ca
||20||असंख्यातानि लिंगानि पार्वत्यानंदकानने ॥
स्थूलान्यपि च सूक्ष्माणि नानारत्नमयानि च
nānādhātumayānīśe dārṣadānyapyanekaśaḥ ||
svayaṃbhūnyapyanekāni devarṣisthāpitānyaho
||21||नानाधातुमयानीशे दार्षदान्यप्यनेकशः ॥
स्वयंभून्यप्यनेकानि देवर्षिस्थापितान्यहो
siddhacāraṇagaṃdharva yakṣarakṣorcitānyapi ||
asuroragamartyaiśca dānavairapsarogaṇaiḥ
||22||सिद्धचारणगंधर्व यक्षरक्षोर्चितान्यपि ॥
असुरोरगमर्त्यैश्च दानवैरप्सरोगणैः
diggajergiribhistīrtherṛkṣa vānara kinnaraiḥ ||
patatripramukhairdevi svasvanāmāṃkitāni vai
||23||दिग्गजेर्गिरिभिस्तीर्थेर्ऋक्ष वानर किन्नरैः ॥
पतत्रिप्रमुखैर्देवि स्वस्वनामांकितानि वै
pratiṣṭhitāni yānīha muktihetūni tānyapi ||
adṛśyānyapi dṛśyāni duravasthānyapi priye
||24||प्रतिष्ठितानि यानीह मुक्तिहेतूनि तान्यपि ॥
अदृश्यान्यपि दृश्यानि दुरवस्थान्यपि प्रिये
bhagnānyapi ca kālena tāni pūjyāni suṃdari ||
parārdhaśatasaṃkhyāni gaṇitānyekadā mayā
||25||भग्नान्यपि च कालेन तानि पूज्यानि सुंदरि ॥
परार्धशतसंख्यानि गणितान्येकदा मया
gaṃgābhasyapi tiṣṭhaṃti ṣaṣṭikoṭimitānihi ||
siddhaliṃgāni tānīśe tiṣye'dṛśyatvamāyayuḥ
||26||गंगाभस्यपि तिष्ठंति षष्टिकोटिमितानिहि ॥
सिद्धलिंगानि तानीशे तिष्येऽदृश्यत्वमाययुः
gaṇanādivasādavārṅmamabhaktajanaiḥpriye ||
pratiṣṭhitāni yānīha teṣāṃ saṃkhyā na vidyate
||27||गणनादिवसादवार्ङ्ममभक्तजनैःप्रिये ॥
प्रतिष्ठितानि यानीह तेषां संख्या न विद्यते
tvayā tu yāni pṛṣṭāni yairidaṃ kṣetramuttamam ||
tāni liṃgāni vakṣyāmi muktihetūni suṃdari
||28||त्वया तु यानि पृष्टानि यैरिदं क्षेत्रमुत्तमम् ॥
तानि लिंगानि वक्ष्यामि मुक्तिहेतूनि सुंदरि
kalāvatīva gopyāni bhaviṣyaṃti girīṃdraje ||
paraṃ teṣāṃ prabhāvo yaḥ svasvasthānaṃ na hāsyati
||29||कलावतीव गोप्यानि भविष्यंति गिरींद्रजे ॥
परं तेषां प्रभावो यः स्वस्वस्थानं न हास्यति
kalikalmaṣapuṣṭā ye ye duṣṭā nāstikāḥ śaṭhāḥ ||
eteṣāṃ siddhaliṃgānāṃ jñāsyaṃtyākhyāmapīha na
||30||कलिकल्मषपुष्टा ये ये दुष्टा नास्तिकाः शठाः ॥
एतेषां सिद्धलिंगानां ज्ञास्यंत्याख्यामपीह न
nāmaśravaṇatopīha yalliṃgānāṃ śubhānane ||
vṛjināni kṣayaṃ yāṃti vardhaṃte puṇyarāśayaḥ
||31||नामश्रवणतोपीह यल्लिंगानां शुभानने ॥
वृजिनानि क्षयं यांति वर्धंते पुण्यराशयः
oṃkāraḥ prathamaṃ liṃgaṃ dvitīyaṃ ca trilocanam ||
tṛtīyaśca mahādevaḥ kṛttivāsāścaturthakam
||32||ओंकारः प्रथमं लिंगं द्वितीयं च त्रिलोचनम् ॥
तृतीयश्च महादेवः कृत्तिवासाश्चतुर्थकम्
ratneśaḥ paṃcamaṃ liṃgaṃ ṣaṣṭhaṃ caṃdreśvarābhidham ||
kedāraḥ saptamaṃ liṃgaṃ dharmeśaścāṣṭamaṃ priye
||33||रत्नेशः पंचमं लिंगं षष्ठं चंद्रेश्वराभिधम् ॥
केदारः सप्तमं लिंगं धर्मेशश्चाष्टमं प्रिये
vīreśvaraṃ ca navamaṃ kāmeśaṃ daśamaṃ viduḥ ||
viśvakarmeśvaraṃ liṃgaṃ śubhamekādaśaṃ param
||34||वीरेश्वरं च नवमं कामेशं दशमं विदुः ॥
विश्वकर्मेश्वरं लिंगं शुभमेकादशं परम्
dvādaśaṃ maṇikarṇīśamavimuktaṃ trayodaśam ||
caturdaśaṃ mahāliṃgaṃ mama viśveśvarābhidham
||35||द्वादशं मणिकर्णीशमविमुक्तं त्रयोदशम् ॥
चतुर्दशं महालिंगं मम विश्वेश्वराभिधम्
priye caturdaśaitāni śriyohetūni suṃdari ||
eteṣāṃ samavāyoyaṃ muktikṣetramiheritam
||36||प्रिये चतुर्दशैतानि श्रियोहेतूनि सुंदरि ॥
एतेषां समवायोयं मुक्तिक्षेत्रमिहेरितम्
devatāḥ samadhiṣṭhātryaḥ kṣetrasyāsya parā imāḥ ||
ārādhitāḥ prayacchaṃti nṛbhyo naiḥśreyasīṃ śriyam
||37||देवताः समधिष्ठात्र्यः क्षेत्रस्यास्य परा इमाः ॥
आराधिताः प्रयच्छंति नृभ्यो नैःश्रेयसीं श्रियम्
ānaṃdakānane muktyai proktānyetāni suṃdari ||
priye caturdaśejyāni mahāliṃgāni dehinām
||38||आनंदकानने मुक्त्यै प्रोक्तान्येतानि सुंदरि ॥
प्रिये चतुर्दशेज्यानि महालिंगानि देहिनाम्
pratimāsaṃ samārabhya tithiṃ pratipadaṃ śubhām ||
eteṣāṃ liṃgamukhyānāṃ kāryā yātrā prayatnataḥ
||39||प्रतिमासं समारभ्य तिथिं प्रतिपदं शुभाम् ॥
एतेषां लिंगमुख्यानां कार्या यात्रा प्रयत्नतः
anārādhya mahādevameṣu liṃgeṣu kuṃbhaja ||
kaḥ kāśyāṃ mokṣamāpnoti satyaṃ satyaṃ punaḥpunaḥ
||40||अनाराध्य महादेवमेषु लिंगेषु कुंभज ॥
कः काश्यां मोक्षमाप्नोति सत्यं सत्यं पुनःपुनः
tasmātsarvaprayatnena kāśīphalamabhīpsubhiḥ ||
pūjyānyetāni liṃgāni bhaktyā paramayā mune
||41||तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काशीफलमभीप्सुभिः ॥
पूज्यान्येतानि लिंगानि भक्त्या परमया मुने
agastya uvāca
etānyeva kimanyāni mahāliṃgāni ṣaṇmukha ||
nirvāṇakāraṇānīha yadi saṃti tadā vada
||42||एतान्येव किमन्यानि महालिंगानि षण्मुख ॥
निर्वाणकारणानीह यदि संति तदा वद
skaṃda uvāca
anyānyapi ca saṃtīha mahāliṃgāni suvrata ||
kaliprabhāvādguptāni bhaviṣyaṃtyeva tāni vai
||43||अन्यान्यपि च संतीह महालिंगानि सुव्रत ॥
कलिप्रभावाद्गुप्तानि भविष्यंत्येव तानि वै
yasyeśvare sadābhaktiryaḥ kāśītattvavittamaḥ ||
sa evaitāni liṃgāni vetsyatyanyo na kaścana
||44||यस्येश्वरे सदाभक्तिर्यः काशीतत्त्ववित्तमः ॥
स एवैतानि लिंगानि वेत्स्यत्यन्यो न कश्चन
yeṣāṃ nāmagraheṇāpi kalikalmaṣa saṃkṣayaḥ ||
amṛteśastārakeśo jñāneśaḥ karuṇeśvaraḥ
||45||येषां नामग्रहेणापि कलिकल्मष संक्षयः ॥
अमृतेशस्तारकेशो ज्ञानेशः करुणेश्वरः
mokṣadvāreśvaraścaiva svargadvāreśvarastathā ||
brahmeśo lāṃgalaścaiva vṛddhakāleśvarastathā
||46||मोक्षद्वारेश्वरश्चैव स्वर्गद्वारेश्वरस्तथा ॥
ब्रह्मेशो लांगलश्चैव वृद्धकालेश्वरस्तथा
vṛṣeśaścaiva caṃḍīśo naṃdikeśo maheśvaraḥ ||
jyotīrūpeśvaraṃ liṃgaṃ khyātamatra caturdaśam
||47||वृषेशश्चैव चंडीशो नंदिकेशो महेश्वरः ॥
ज्योतीरूपेश्वरं लिंगं ख्यातमत्र चतुर्दशम्
kāśyāṃ caturdaśaitāni mahāliṃgāni suṃdari ||
imāni muktihetūni liṃgānyānaṃdakānane
||48||काश्यां चतुर्दशैतानि महालिंगानि सुंदरि ॥
इमानि मुक्तिहेतूनि लिंगान्यानंदकानने
kalikalmaṣabuddhīnāṃ nākhyeyāni kadācana ||
etānyārādhayedyastu liṃgānīha caturdaśa
||49||कलिकल्मषबुद्धीनां नाख्येयानि कदाचन ॥
एतान्याराधयेद्यस्तु लिंगानीह चतुर्दश
na tasya punarāvṛttiḥ saṃsārādhvani karhicit ||
kāśīkośoyamatulo na prakāśyo yatastataḥ
||50||न तस्य पुनरावृत्तिः संसाराध्वनि कर्हिचित् ॥
काशीकोशोयमतुलो न प्रकाश्यो यतस्ततः
etalliṃgābhidhā devi mahāpadyapi duḥkhahṛt ||
rahasyaṃ paramaṃ caitatkṣetrasyāsya varānane
||51||एतल्लिंगाभिधा देवि महापद्यपि दुःखहृत् ॥
रहस्यं परमं चैतत्क्षेत्रस्यास्य वरानने
caturdaśāpi liṃgāni matsānnidhyakarāṇi hi ||
avimuktasya hṛdayametadeva girīṃdraje
||52||चतुर्दशापि लिंगानि मत्सान्निध्यकराणि हि ॥
अविमुक्तस्य हृदयमेतदेव गिरींद्रजे
imāni yāni liṃgāni sarveṣāṃ muktidāni hi ||
ekaikabhuvanasyeha sāramādāya sarvataḥ ||
mayaitāni kṛtānyeva mahābhaktikṛpāvaśāt
||53||इमानि यानि लिंगानि सर्वेषां मुक्तिदानि हि ॥
एकैकभुवनस्येह सारमादाय सर्वतः ॥
मयैतानि कृतान्येव महाभक्तिकृपावशात्
asminkṣetre dhruvaṃ muktiriti yā prathiti priye ||
kāraṇaṃ tatra liṃgāni mamaitāni caturdaśa
||54||अस्मिन्क्षेत्रे ध्रुवं मुक्तिरिति या प्रथिति प्रिये ॥
कारणं तत्र लिंगानि ममैतानि चतुर्दश
ta eva vratinaḥ kāṃte ta eva ca tapasvinaḥ ||
dhyātānyetāni yairbhaktairliṃgānyānaṃdakānane
||55||त एव व्रतिनः कांते त एव च तपस्विनः ॥
ध्यातान्येतानि यैर्भक्तैर्लिंगान्यानंदकानने
ta evābhyastasadyogā dattadānāsta eva hi ||
kāśyāmimāni liṃgāni yairdṛṣṭānyapi dūrataḥ
||56||त एवाभ्यस्तसद्योगा दत्तदानास्त एव हि ॥
काश्यामिमानि लिंगानि यैर्दृष्टान्यपि दूरतः
iṣṭāpūrtāśca ye dharmāḥ praṇītā munisattamaiḥ ||
te sarve tena vihitā yāvajjīvaṃ nirenasā
||57||इष्टापूर्ताश्च ये धर्माः प्रणीता मुनिसत्तमैः ॥
ते सर्वे तेन विहिता यावज्जीवं निरेनसा
yenāvimuktamāsādya mahāliṃgāni pārvati ||
sakṛdabhyarcitānīha sa mukto nātra saṃśayaḥ
||58||येनाविमुक्तमासाद्य महालिंगानि पार्वति ॥
सकृदभ्यर्चितानीह स मुक्तो नात्र संशयः
skaṃda uvāca
anyānyapi ca viṃdhyāre devyai proktāni śaṃbhunā ||
svabhaktānāṃ hitāthārya tānyathākarṇayāgraja
||59||अन्यान्यपि च विंध्यारे देव्यै प्रोक्तानि शंभुना ॥
स्वभक्तानां हिताथार्य तान्यथाकर्णयाग्रज
śaileśaḥ saṃgameśaśca svarlīno madhyameśvaraḥ ||
hiraṇyagarbha īśāno goprekṣo vṛṣabhadhvajaḥ
||60||शैलेशः संगमेशश्च स्वर्लीनो मध्यमेश्वरः ॥
हिरण्यगर्भ ईशानो गोप्रेक्षो वृषभध्वजः
upaśāṃta śivo jyeṣṭho nivāseśvara eva ca ||
śukreśo vyāghraliṃgaṃ ca jaṃbukeśaṃ caturdaśam
||61||उपशांत शिवो ज्येष्ठो निवासेश्वर एव च ॥
शुक्रेशो व्याघ्रलिंगं च जंबुकेशं चतुर्दशम्
mune caturdaśaitāni mahāṃtyāyatanāni vai ||
eteṣāmapi sevāto naro mokṣamavāpnuyāt
||62||मुने चतुर्दशैतानि महांत्यायतनानि वै ॥
एतेषामपि सेवातो नरो मोक्षमवाप्नुयात्
caitrakṛṣṇapratipadaṃ samārabhya prayatnataḥ ||
ā caturdaśipūjyāni liṃgānyetāni sattamaiḥ
||63||चैत्रकृष्णप्रतिपदं समारभ्य प्रयत्नतः ॥
आ चतुर्दशिपूज्यानि लिंगान्येतानि सत्तमैः
eteṣāṃ vārṣikī yātrā sumahotsavapūrvakam ||
kāryā mumukṣubhiḥ samyakkṣetrasaṃsiddhidāyinī
||64||एतेषां वार्षिकी यात्रा सुमहोत्सवपूर्वकम् ॥
कार्या मुमुक्षुभिः सम्यक्क्षेत्रसंसिद्धिदायिनी
mune caturdaśaitāni mahāliṃgāni yatnataḥ ||
dṛṣṭvā na jāyate jaṃtuḥ saṃsāre duḥkhasāgare
||65||मुने चतुर्दशैतानि महालिंगानि यत्नतः ॥
दृष्ट्वा न जायते जंतुः संसारे दुःखसागरे
kṣetrasya paramaṃ tattvametadeva priye dhruvam ||
saṃsārarogagrastānāmidameva mahauṣadham
||66||क्षेत्रस्य परमं तत्त्वमेतदेव प्रिये ध्रुवम् ॥
संसाररोगग्रस्तानामिदमेव महौषधम्
kṣetrasyopaniṣaccaiṣā muktibījamidaṃ param ||
karmakānanadāvāgnireṣā liṃgāvaliḥ priye
||67||क्षेत्रस्योपनिषच्चैषा मुक्तिबीजमिदं परम् ॥
कर्मकाननदावाग्निरेषा लिंगावलिः प्रिये
ekaikasyāsya liṃgasya mahimādyaṃta varjitaḥ ||
mayaiva jñāyate devi samyaṅnānyena kenacit
||68||एकैकस्यास्य लिंगस्य महिमाद्यंत वर्जितः ॥
मयैव ज्ञायते देवि सम्यङ्नान्येन केनचित्
iti śrutvā mune prāha devī hṛṣṭatanūruhā ||
praṇamya devamīśānaṃ sarvajñaṃ sarvadaṃ śivam
||69||इति श्रुत्वा मुने प्राह देवी हृष्टतनूरुहा ॥
प्रणम्य देवमीशानं सर्वज्ञं सर्वदं शिवम्
devyuvāca
rahasyaṃ paramaṃ kāśyāṃ yadetatsamudīritam ||
tacchrutvotsukatāṃ prāptaṃ mano metīva vallabha
||70||रहस्यं परमं काश्यां यदेतत्समुदीरितम् ॥
तच्छ्रुत्वोत्सुकतां प्राप्तं मनो मेतीव वल्लभ
yaduktaṃ ligamekaikaṃ mahāsārataraṃ param ||
kāśyāṃ paramanirvāṇakāraṇaṃ kāraṇeśvara
||71||यदुक्तं लिगमेकैकं महासारतरं परम् ॥
काश्यां परमनिर्वाणकारणं कारणेश्वर
pratyekaṃ mahimānaṃ me brūhyeṣāṃ bhuvaneśvara ||
caturdaśānāṃ liṃgānāṃ śravaṇādaghahāriṇām
||72||प्रत्येकं महिमानं मे ब्रूह्येषां भुवनेश्वर ॥
चतुर्दशानां लिंगानां श्रवणादघहारिणाम्
oṃkāreśasya liṃgasya kathamatra samāgamaḥ ||
atipuṇyatamāttasmātkṣetrādamarakaṃṭakāt
||73||ओंकारेशस्य लिंगस्य कथमत्र समागमः ॥
अतिपुण्यतमात्तस्मात्क्षेत्रादमरकंटकात्
kimātmako'yamoṃkāro mahimāsya ca ko hara ||
kenārādhi purā caiṣa dadāvārādhitaśca kim
||74||किमात्मकोऽयमोंकारो महिमास्य च को हर ॥
केनाराधि पुरा चैष ददावाराधितश्च किम्
mṛḍānīvāksudhāmetāṃ vidhāya śrutigocarām ||
kathāmakathayaddeva oṃkārasyamahādbhutām
||75||मृडानीवाक्सुधामेतां विधाय श्रुतिगोचराम् ॥
कथामकथयद्देव ओंकारस्यमहाद्भुताम्
devadeva uvāca
kathāmākarṇayāparṇe varṇayāmi tavāgrataḥ ||
yathoṃkārasya liṃgasya prādurbhāva ihābhavat
||76||कथामाकर्णयापर्णे वर्णयामि तवाग्रतः ॥
यथोंकारस्य लिंगस्य प्रादुर्भाव इहाभवत्
purānaṃdavane cātra brahmaṇā viśvayoninā ||
tapastaptaṃ mahādevi samādhiṃ dadhatāparam
||77||पुरानंदवने चात्र ब्रह्मणा विश्वयोनिना ॥
तपस्तप्तं महादेवि समाधिं दधतापरम्
pūrṇe yugasahasre'tha bhittvā pātālasaptakam ||
udatiṣṭhatpurojyotirvidyotita harinmukham
||78||पूर्णे युगसहस्रेऽथ भित्त्वा पातालसप्तकम् ॥
उदतिष्ठत्पुरोज्योतिर्विद्योतित हरिन्मुखम्
yadaṃtarāvirabhavannirvyājena samādhinā ||
tadeva paramaṃ dhāma bahirāvirabhūdvidheḥ
||79||यदंतराविरभवन्निर्व्याजेन समाधिना ॥
तदेव परमं धाम बहिराविरभूद्विधेः
yobhūccaṭacaṭāśabdaḥ sphuṭato bhūmibhāgataḥ ||
tacchabdādvyasṛjadvedhāḥ samādhiṃ kramato vaśī
||80||योभूच्चटचटाशब्दः स्फुटतो भूमिभागतः ॥
तच्छब्दाद्व्यसृजद्वेधाः समाधिं क्रमतो वशी
sraṣṭāvisṛṣṭa taddhyāno yāvadunmīlyalocane ||
puraḥ paśyeddadarśāgre tāvadakṣaramādimam
||81||स्रष्टाविसृष्ट तद्ध्यानो यावदुन्मील्यलोचने ॥
पुरः पश्येद्ददर्शाग्रे तावदक्षरमादिमम्
akāraṃ sattvasaṃpannamṛkkṣetraṃ sṛṣṭipālakam ||
nārāyaṇātmakaṃ sākṣāttamaḥ pāre pratiṣṭhitam
||82||अकारं सत्त्वसंपन्नमृक्क्षेत्रं सृष्टिपालकम् ॥
नारायणात्मकं साक्षात्तमः पारे प्रतिष्ठितम्
ukāramatha tasyāgre rajorūpaṃ yajurjanim ||
vidhātāraṃ samastasya svākāramiva biṃbitam
||83||उकारमथ तस्याग्रे रजोरूपं यजुर्जनिम् ॥
विधातारं समस्तस्य स्वाकारमिव बिंबितम्
nīravadhvāṃtasaṃketa sadanābhaṃ tadagrataḥ ||
makāraṃ sa dadarśātha tamorūpaṃ viśeṣataḥ
||84||नीरवध्वांतसंकेत सदनाभं तदग्रतः ॥
मकारं स ददर्शाथ तमोरूपं विशेषतः
sāmno yoniṃ laye hetuṃ sākṣādrudrasvarūpiṇam ||
atha tatpurato dhyātā vyadhātsvanayanātithim
||85||साम्नो योनिं लये हेतुं साक्षाद्रुद्रस्वरूपिणम् ॥
अथ तत्पुरतो ध्याता व्यधात्स्वनयनातिथिम्
viśvarūpamayākāraṃ saguṇaṃ vāpi nirguṇam ||
anākhyanādasadanaṃ paramānaṃdavigraham
||86||विश्वरूपमयाकारं सगुणं वापि निर्गुणम् ॥
अनाख्यनादसदनं परमानंदविग्रहम्
śavdabrahmeti yatkhyātaṃ sarvavāṅmayakāraṇam ||
athopariṣṭānnādasya biṃdurūpaṃ parātparam
||87||शव्दब्रह्मेति यत्ख्यातं सर्ववाङ्मयकारणम् ॥
अथोपरिष्टान्नादस्य बिंदुरूपं परात्परम्
kāraṇaṃ kāraṇānāṃ ca jagadyoniṃ ca taṃ param ||
vidhirvilokayāṃcakre tapasāgocarīkṛtam
||88||कारणं कारणानां च जगद्योनिं च तं परम् ॥
विधिर्विलोकयांचक्रे तपसागोचरीकृतम्
avanādomiti khyātaṃ sarvasyāsya prabhāvataḥ ||
bhaktamunnayate yasmāttadomiti ya īritaḥ
||89||अवनादोमिति ख्यातं सर्वस्यास्य प्रभावतः ॥
भक्तमुन्नयते यस्मात्तदोमिति य ईरितः
arūpopi sarūpāḍhyaḥ sa dhātrā netragīkṛtaḥ ||
tārayedyadbhavāṃbhodheḥ svajapāsaktamānasam ||
tatastāra iti khyāto yastaṃ brahmā vyalokayat
||90||अरूपोपि सरूपाढ्यः स धात्रा नेत्रगीकृतः ॥
तारयेद्यद्भवांभोधेः स्वजपासक्तमानसम् ॥
ततस्तार इति ख्यातो यस्तं ब्रह्मा व्यलोकयत्
praṇūyate yataḥ sarvaiḥ paranirvāṇakāmukaiḥ ||
sarvebhyobhyadhikastasmātpraṇavo yaiḥ prakīrtitaḥ
||91||प्रणूयते यतः सर्वैः परनिर्वाणकामुकैः ॥
सर्वेभ्योभ्यधिकस्तस्मात्प्रणवो यैः प्रकीर्तितः
svasevitāraṃ puruṣaṃ praṇayedyaḥ paraṃpadam ||
atastapraṇavaṃ śāṃtaṃ pratyakṣīkṛtavānvidhiḥ
||92||स्वसेवितारं पुरुषं प्रणयेद्यः परंपदम् ॥
अतस्तप्रणवं शांतं प्रत्यक्षीकृतवान्विधिः
trayīmayasturīyoyasturyātītokhilātmakaḥ ||
nādabiṃdusvarūpo yaḥ sa praikṣi dvijagāminā
||93||त्रयीमयस्तुरीयोयस्तुर्यातीतोखिलात्मकः ॥
नादबिंदुस्वरूपो यः स प्रैक्षि द्विजगामिना
prāvartaṃta yato vedāḥ sāṃgāḥ sarvasya yonayaḥ ||
savedādiḥ padmabhuvā purastādavalokitaḥ
||94||प्रावर्तंत यतो वेदाः सांगाः सर्वस्य योनयः ॥
सवेदादिः पद्मभुवा पुरस्तादवलोकितः
vṛṣabho yastridhābaddho roravīti mahomayaḥ ||
sanetraviṣayī cakre paramaḥ parameṣṭhinā
||95||वृषभो यस्त्रिधाबद्धो रोरवीति महोमयः ॥
सनेत्रविषयी चक्रे परमः परमेष्ठिना
śṛṃgaścatvāri yasyāsanhastāsaḥ sapta eva ca ||
dve śīrṣe ca trayaḥ pādāḥ sa devo vidhinaikṣata
||96||शृंगश्चत्वारि यस्यासन्हस्तासः सप्त एव च ॥
द्वे शीर्षे च त्रयः पादाः स देवो विधिनैक्षत
yadaṃtarlīnamakhilaṃ bhūtaṃ bhāvi bhavatpunaḥ ||
tadbījaṃ bījarahitaṃ druhiṇena vilokitam
||97||यदंतर्लीनमखिलं भूतं भावि भवत्पुनः ॥
तद्बीजं बीजरहितं द्रुहिणेन विलोकितम्
līnaṃ mṛgyeta yatraitadābrahmastaṃbabhājanam ||
ataḥ sa bhājyate sadbhiryalliṃgaṃ tadvilokitam
||98||लीनं मृग्येत यत्रैतदाब्रह्मस्तंबभाजनम् ॥
अतः स भाज्यते सद्भिर्यल्लिंगं तद्विलोकितम्
paṃcārthā yatra bhāsaṃte paṃcabrahmamayaṃ hi yat ||
ādipaṃcasvarūpaṃyanniraikṣi brahmaṇā hi tat
||99||पंचार्था यत्र भासंते पंचब्रह्ममयं हि यत् ॥
आदिपंचस्वरूपंयन्निरैक्षि ब्रह्मणा हि तत्
tamālokya tato vedhā liṃgarūpiṇamīśvaram ||
paṃcākṣaraṃ prapaṃcācca bhinnaṃ tuṣṭāva śaṃkaram
||100||तमालोक्य ततो वेधा लिंगरूपिणमीश्वरम् ॥
पंचाक्षरं प्रपंचाच्च भिन्नं तुष्टाव शंकरम्
brahmovāca
nama oṃkārarūpāya namo'kṣaravapurdhṛte ||
namo'kārādivarṇānāṃ prabhavāya sadāśiva
||1||नम ओंकाररूपाय नमोऽक्षरवपुर्धृते ॥
नमोऽकारादिवर्णानां प्रभवाय सदाशिव
akārastvamukārastvaṃ makārastvamanākṛte ||
ṛgyajuḥ sāmarūpāya rūpātītāya te namaḥ
||2||अकारस्त्वमुकारस्त्वं मकारस्त्वमनाकृते ॥
ऋग्यजुः सामरूपाय रूपातीताय ते नमः
namo nādātmane tubhyaṃ namo biṃdukalātmane ||
aliṃgaliṃgarūpāya sarvarūpasvarūpiṇe
||3||नमो नादात्मने तुभ्यं नमो बिंदुकलात्मने ॥
अलिंगलिंगरूपाय सर्वरूपस्वरूपिणे
namaste dhāma nidhaye nidhanādivivarjita ||
namo bhavāya rudrāya śarvāya ca namostute
||4||नमस्ते धाम निधये निधनादिविवर्जित ॥
नमो भवाय रुद्राय शर्वाय च नमोस्तुते
nama ugrāya bhīmāya paśūnāṃ pataye namaḥ ||
namastārasvarūpāya saṃbhavāya namostu te
||5||नम उग्राय भीमाय पशूनां पतये नमः ॥
नमस्तारस्वरूपाय संभवाय नमोस्तु ते
amāyāya namastubhyaṃ namaḥ śivatarāya te ||
kapardine namastubhyaṃ śitikaṃṭha namostu te
||6||अमायाय नमस्तुभ्यं नमः शिवतराय ते ॥
कपर्दिने नमस्तुभ्यं शितिकंठ नमोस्तु ते
mīḍhuṣṭamāya giriśa śipiviṣṭāya te namaḥ ||
namo'hrasvāya kharvāya bṛhate vṛddharūpiṇe
||7||मीढुष्टमाय गिरिश शिपिविष्टाय ते नमः ॥
नमोऽह्रस्वाय खर्वाय बृहते वृद्धरूपिणे
kumāragurave tubhyaṃ kumāravapuṣe namaḥ ||
namaḥ śvetāya kṛṣṇāya pītāyāruṇamūrtaye
||8||कुमारगुरवे तुभ्यं कुमारवपुषे नमः ॥
नमः श्वेताय कृष्णाय पीतायारुणमूर्तये
dhūmravarṇāya piṃgāya namaḥ kirmīravarcase ||
namaḥ pāṭalavarṇāya namo haritatejase
||9||धूम्रवर्णाय पिंगाय नमः किर्मीरवर्चसे ॥
नमः पाटलवर्णाय नमो हरिततेजसे
nānāvarṇasvarūpāya varṇānāṃ pataye namaḥ ||
namaste svararūpāya namo vyaṃjanarūpiṇe
||110||नानावर्णस्वरूपाय वर्णानां पतये नमः ॥
नमस्ते स्वररूपाय नमो व्यंजनरूपिणे
udāttāyānudāttāya svaritāya namo namaḥ ||
hrasvadīrghapluteśāya savisargāya te namaḥ
||11||उदात्तायानुदात्ताय स्वरिताय नमो नमः ॥
ह्रस्वदीर्घप्लुतेशाय सविसर्गाय ते नमः
anusvārasvarūpāya namaste sānunāsika ||
namo niranunāsāya daṃtyatālavyarūpiṇe
||12||अनुस्वारस्वरूपाय नमस्ते सानुनासिक ॥
नमो निरनुनासाय दंत्यतालव्यरूपिणे
oṣṭhyorasyasvarūpāya nama ūṣmasvarūpiṇe ||
aṃtasthāya namastubhyaṃ paṃcamāya pinākine
||13||ओष्ठ्योरस्यस्वरूपाय नम ऊष्मस्वरूपिणे ॥
अंतस्थाय नमस्तुभ्यं पंचमाय पिनाकिने
niṣādāya namastubhyaṃ niṣādapataye namaḥ ||
vīṇāveṇumṛdaṃgādi vādyarūpāya te namaḥ
||14||निषादाय नमस्तुभ्यं निषादपतये नमः ॥
वीणावेणुमृदंगादि वाद्यरूपाय ते नमः
namastārāya maṃdrāya ghorāyāghoramūrtaye ||
namastānasvarūpāya mūrcchanāṃ pataye namaḥ
||15||नमस्ताराय मंद्राय घोरायाघोरमूर्तये ॥
नमस्तानस्वरूपाय मूर्च्छनां पतये नमः
sthāyisaṃcāribhedena namo bhāvasvarūpiṇe ||
tālapriyāya tālāya lāsyatāṃḍavajanmane
||16||स्थायिसंचारिभेदेन नमो भावस्वरूपिणे ॥
तालप्रियाय तालाय लास्यतांडवजन्मने
tauryatrikasvarūpāya tauryatrikamahāpriya ||
tauryatrikakṛtāṃbhaktyā nirvāṇaśrīpradāyaka
||17||तौर्यत्रिकस्वरूपाय तौर्यत्रिकमहाप्रिय ॥
तौर्यत्रिककृतांभक्त्या निर्वाणश्रीप्रदायक
sthūlasūkṣmasvarūpāya dṛśyādṛśya svarūpiṇe ||
arvācīnāya ca namaḥ parācīnāya te namaḥ
||18||स्थूलसूक्ष्मस्वरूपाय दृश्यादृश्य स्वरूपिणे ॥
अर्वाचीनाय च नमः पराचीनाय ते नमः
vākprapaṃca svarūpāya vākprapaṃca parāya ca ||
ekāyānekabhedāya sadasatpataye namaḥ
||19||वाक्प्रपंच स्वरूपाय वाक्प्रपंच पराय च ॥
एकायानेकभेदाय सदसत्पतये नमः
śabdabrahma namastubhyaṃ parabrahma namostute ||
namo vedāṃtavedyāya vedānāṃ pataye namaḥ
||120||शब्दब्रह्म नमस्तुभ्यं परब्रह्म नमोस्तुते ॥
नमो वेदांतवेद्याय वेदानां पतये नमः
namo vedasvarūpāya vedagocaramūrtaye ||
pārvatīśa namastubhyaṃ jagadīśa namostu te
||21||नमो वेदस्वरूपाय वेदगोचरमूर्तये ॥
पार्वतीश नमस्तुभ्यं जगदीश नमोस्तु ते
namaste devadeveśa deva divyapadaprada ||
śaṃkarāya namastubhyaṃ namastubhyaṃ maheśvara
||22||नमस्ते देवदेवेश देव दिव्यपदप्रद ॥
शंकराय नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं महेश्वर
namaste jagadānaṃda namaste śaśiśekhara ||
mṛtyuṃjaya namastubhyaṃ namaste tryaṃbakāya ca
||23||नमस्ते जगदानंद नमस्ते शशिशेखर ॥
मृत्युंजय नमस्तुभ्यं नमस्ते त्र्यंबकाय च
namaḥ pinākahastāya triśūlāyudhadhāriṇe ||
namastripurahaṃtre ca namoṃdhaka niṣūdana
||24||नमः पिनाकहस्ताय त्रिशूलायुधधारिणे ॥
नमस्त्रिपुरहंत्रे च नमोंधक निषूदन
kaṃdarpadarpadalana namojālaṃdharāraye ||
kālāya kālakālāya kālakūṭaviṣādine
||25||कंदर्पदर्पदलन नमोजालंधरारये ॥
कालाय कालकालाय कालकूटविषादिने
viṣādahaṃtre bhaktānāmabhaktaika viṣādada ||
jñānāya jñānarūpāya sarvajñāya namo'stute
||26||विषादहंत्रे भक्तानामभक्तैक विषादद ॥
ज्ञानाय ज्ञानरूपाय सर्वज्ञाय नमोऽस्तुते
yogasiddhipradosi tvaṃ yogināṃ yogasattama ||
tapasāṃ phaladosi tvaṃ tapasvibhyastapodhana
||27||योगसिद्धिप्रदोसि त्वं योगिनां योगसत्तम ॥
तपसां फलदोसि त्वं तपस्विभ्यस्तपोधन
tvameva maṃtrarūposi maṃtrāṇāṃ phalado bhavān ||
mahādānaphalaṃ tvaṃ vai mahādānaprado bhavān
||26||त्वमेव मंत्ररूपोसि मंत्राणां फलदो भवान् ॥
महादानफलं त्वं वै महादानप्रदो भवान्
mahāyajñastvameveśa mahāyajña phalaprada ||
tvaṃ sarvaḥ sarvagastvaṃ vai sarvadaḥ sarvadṛgbhavān
||29||महायज्ञस्त्वमेवेश महायज्ञ फलप्रद ॥
त्वं सर्वः सर्वगस्त्वं वै सर्वदः सर्वदृग्भवान्
sarvabhuksarvakartā tvaṃ sarvasaṃhārakāraka ||
yogināṃ hṛdayākāśa kṛtālaya namostu te
||130||सर्वभुक्सर्वकर्ता त्वं सर्वसंहारकारक ॥
योगिनां हृदयाकाश कृतालय नमोस्तु ते
tvameva viṣṇurūpeṇa śaṃkhacakragadādhara ||
trilokīṃ trāyase trātaḥ sattvamūrte namostu te
||31||त्वमेव विष्णुरूपेण शंखचक्रगदाधर ॥
त्रिलोकीं त्रायसे त्रातः सत्त्वमूर्ते नमोस्तु ते
tvameva vidadhāsye tadvidhirbhūtvā vidhānavit ||
rajorūpaṃ samālaṃbya nīrajaskapadaprada
||32||त्वमेव विदधास्ये तद्विधिर्भूत्वा विधानवित् ॥
रजोरूपं समालंब्य नीरजस्कपदप्रद
tvameva hi mahārudrastvaṃ mahogro bhujaṃgabhṛt ||
tvameva hi mahābhīmo mahāpitṛvanecara
||33||त्वमेव हि महारुद्रस्त्वं महोग्रो भुजंगभृत् ॥
त्वमेव हि महाभीमो महापितृवनेचर
tāmasīṃ tanumāśritya tvaṃ kṛtāṃta kṛtāṃtaka ||
kālāgnirudro bhū'tvāṃte tvaṃ saṃvarta pravartakaḥ
||34||तामसीं तनुमाश्रित्य त्वं कृतांत कृतांतक ॥
कालाग्निरुद्रो भूऽत्वांते त्वं संवर्त प्रवर्तकः
tvaṃ puṃprakṛtirūpābhyāṃ mahadādyakhilaṃ jagat ||
akṣipakṣmasamutkṣepātpunarāviḥ karopyaja
||35||त्वं पुंप्रकृतिरूपाभ्यां महदाद्यखिलं जगत् ॥
अक्षिपक्ष्मसमुत्क्षेपात्पुनराविः करोप्यज
unmeṣavinimeṣau te sargāsargaikakāraṇam ||
kapālamālākheloyaṃ bhavataḥ svairacāriṇaḥ
||36||उन्मेषविनिमेषौ ते सर्गासर्गैककारणम् ॥
कपालमालाखेलोयं भवतः स्वैरचारिणः
tvatkaṃṭhe nṛkaroṭīyaṃ dhūrjaṭe yā vibhāsate ||
sarveṣāmaṃtadagdhānāṃ sāsphuṭaṃ bījamālikā
||37||त्वत्कंठे नृकरोटीयं धूर्जटे या विभासते ॥
सर्वेषामंतदग्धानां सास्फुटं बीजमालिका
tvattaḥ sarvamidaṃ śaṃbho tvayi sarvaṃ carācaram ||
kastvāṃ stotuṃ vijānāti purāṃ vācāmagocaram
||38||त्वत्तः सर्वमिदं शंभो त्वयि सर्वं चराचरम् ॥
कस्त्वां स्तोतुं विजानाति पुरां वाचामगोचरम्
stotā tvaṃ hi stutistvaṃ hi nityaṃ stutyastvameva ca ||
vedmyoṃ namaḥ śivāyeti nānyadve'dmyeva kiṃcana
||39||स्तोता त्वं हि स्तुतिस्त्वं हि नित्यं स्तुत्यस्त्वमेव च ॥
वेद्म्यों नमः शिवायेति नान्यद्वेऽद्म्येव किंचन
tvameva hi śaraṇyaṃ me tvameva hi gatiḥ parā ||
tvāmeva praṇamāmīśa namastubhyaṃ namo namaḥ
||140||त्वमेव हि शरण्यं मे त्वमेव हि गतिः परा ॥
त्वामेव प्रणमामीश नमस्तुभ्यं नमो नमः
ityudīryāsakṛdvedhāḥ praṇanāma maheśvaram ||
praṇavākhyaṃ mahāliṃgarūpiṇaṃ daṃḍavatkṣitau
||41||इत्युदीर्यासकृद्वेधाः प्रणनाम महेश्वरम् ॥
प्रणवाख्यं महालिंगरूपिणं दंडवत्क्षितौ
īśvara uvāca
tato girīṃdratanaye śrutvā brahmastutiṃ parām ||
paramaiśvaryasaṃpatti hetuṃ tuṣṭohamadbhutam
||42||ततो गिरींद्रतनये श्रुत्वा ब्रह्मस्तुतिं पराम् ॥
परमैश्वर्यसंपत्ति हेतुं तुष्टोहमद्भुतम्
amūrto'haṃ tato liṃgānmūrtimāsthāya śāṃkarīm ||
prasannosmi varaṃ brūhītyuvāca caturānanam
||43||अमूर्तोऽहं ततो लिंगान्मूर्तिमास्थाय शांकरीम् ॥
प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहीत्युवाच चतुराननम्
caturvaktraḥ samutthāya pratyakṣaṃ vīkṣya māmatha ||
punarjayajayetyuktvā praṇanāma kṛtāṃjaliḥ
||44||चतुर्वक्त्रः समुत्थाय प्रत्यक्षं वीक्ष्य मामथ ॥
पुनर्जयजयेत्युक्त्वा प्रणनाम कृतांजलिः
ānaṃdabāṣpasalilanetro hṛṣṭatanūruhaḥ ||
gadgadena svareṇātha provāca jalajāsanaḥ
||45||आनंदबाष्पसलिलनेत्रो हृष्टतनूरुहः ॥
गद्गदेन स्वरेणाथ प्रोवाच जलजासनः
brahmovāca
yadi prasanno deveśa yadi deyo varo mama ||
tadetasminmahāliṃge sānnidhyaṃ te'stu śaṃkara
||46||यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम ॥
तदेतस्मिन्महालिंगे सान्निध्यं तेऽस्तु शंकर
ayameva varo deyo nānyaṃ varamahaṃ vṛṇe ||
oṃkāreśvaranāmaitadastu bhaktaikamuktidam
||47||अयमेव वरो देयो नान्यं वरमहं वृणे ॥
ओंकारेश्वरनामैतदस्तु भक्तैकमुक्तिदम्
skaṃda uvāca
vidhyuktamiti viprarṣe samākarṇya tadeśitā ||
uvāca vacanaṃ caitattathāstu caturānanam
||48||विध्युक्तमिति विप्रर्षे समाकर्ण्य तदेशिता ॥
उवाच वचनं चैतत्तथास्तु चतुराननम्
varānanyānapi vibhuḥ prasannastatkṣaṇāddadau ||
vidhaye dīrghatapase tayā stutyātitoṣitaḥ
||49||वरानन्यानपि विभुः प्रसन्नस्तत्क्षणाद्ददौ ॥
विधये दीर्घतपसे तया स्तुत्यातितोषितः
īśvara uvāca
suraśreṣṭha tapaḥśreṣṭha sarvāmnāya nidhirbhava ||
sṛṣṭeḥkaraṇasāmarthyaṃ tavāstu madanugrahāt
||150||सुरश्रेष्ठ तपःश्रेष्ठ सर्वाम्नाय निधिर्भव ॥
सृष्टेःकरणसामर्थ्यं तवास्तु मदनुग्रहात्
pitāmahastvaṃ sarveṣāṃ sarveṣāṃ mānyabhūrbhavān ||
tvattapaḥphaladānārthaṃ yadetalliṃgamutthitam
||51||पितामहस्त्वं सर्वेषां सर्वेषां मान्यभूर्भवान् ॥
त्वत्तपःफलदानार्थं यदेतल्लिंगमुत्थितम्
paramoṃkārarūpaṃ ca śabdabrahmamayaṃ vidhe ||
asyārādhanataḥ puṃsāṃ na dūraṃ brahmaṇaḥ padam
||52||परमोंकाररूपं च शब्दब्रह्ममयं विधे ॥
अस्याराधनतः पुंसां न दूरं ब्रह्मणः पदम्
akārākhyamidaṃ liṃgamukārākhyamidaṃ param ||
makārāhvayametacca nādākhyaṃ biṃdusaṃjñakam
||53||अकाराख्यमिदं लिंगमुकाराख्यमिदं परम् ॥
मकाराह्वयमेतच्च नादाख्यं बिंदुसंज्ञकम्
paṃcāyatanamīśānamitthametadudīritam ||
mokṣāya sarvajaṃtūnāmasminnānaṃdakānane
||54||पंचायतनमीशानमित्थमेतदुदीरितम् ॥
मोक्षाय सर्वजंतूनामस्मिन्नानंदकानने
snātvā matsyodarī tīrthe vilokyoṃkāramīśvaram ||
na jātu jāyate jaṃturjananī jaṭhare kvacit
||55||स्नात्वा मत्स्योदरी तीर्थे विलोक्योंकारमीश्वरम् ॥
न जातु जायते जंतुर्जननी जठरे क्वचित्
etannādeśvaraṃ liṃgametalliṃgaṃ sudurlabham ||
ramye matsyodarī tīre dṛṣṭaṃ spṛṣṭaṃ vimuktidam
||56||एतन्नादेश्वरं लिंगमेतल्लिंगं सुदुर्लभम् ॥
रम्ये मत्स्योदरी तीरे दृष्टं स्पृष्टं विमुक्तिदम्
yadetatkāpilaṃ jyotiretalliṃge vilokyate ||
atastu kapileśākhyametalliṃgaṃ sudurlabham
||57||यदेतत्कापिलं ज्योतिरेतल्लिंगे विलोक्यते ॥
अतस्तु कपिलेशाख्यमेतल्लिंगं सुदुर्लभम्
matsyodarī yadā gaṃgā kapileśvara sannidhau ||
tadā tatra naraḥ snātvā brahmahatyāṃ vyapohati
||58||मत्स्योदरी यदा गंगा कपिलेश्वर सन्निधौ ॥
तदा तत्र नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति
varaṇotsiktapānīye dyunadītoyamiśrite ||
snātvā nādeśvaraṃ dṛṣṭvā naraḥ kimanuśocati
||59||वरणोत्सिक्तपानीये द्युनदीतोयमिश्रिते ॥
स्नात्वा नादेश्वरं दृष्ट्वा नरः किमनुशोचति
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ tīrthāni saha sāgaraiḥ ||
ṣaṣṭi koṭi sahasrāṇi matsyodaryāṃ viśaṃti hi
||160||अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तीर्थानि सह सागरैः ॥
षष्टि कोटि सहस्राणि मत्स्योदर्यां विशंति हि
praṇaveśa samīpe tu yadā gaṃgā sameṣyati ||
tadā puṇyatamaḥ kālo devarṣi pitṛvallabhaḥ
||61||प्रणवेश समीपे तु यदा गंगा समेष्यति ॥
तदा पुण्यतमः कालो देवर्षि पितृवल्लभः
tatra snānaṃ japodānaṃ havanaṃ devatārcanam ||
matsyodaryāmakṣayaṃ syādoṃkāreśvarasannidhau
||62||तत्र स्नानं जपोदानं हवनं देवतार्चनम् ॥
मत्स्योदर्यामक्षयं स्यादोंकारेश्वरसन्निधौ
oṃkāradarśanādeva vājimedhaphalaṃ labhet ||
tasmātkāśyāṃ prayatnena dṛśya oṃkāra īśvaraḥ
||63||ओंकारदर्शनादेव वाजिमेधफलं लभेत् ॥
तस्मात्काश्यां प्रयत्नेन दृश्य ओंकार ईश्वरः
durlabhaṃ mānavaṃ janma caturvargaikasādhanam ||
jalabudbudavattatsyānnādeśo yena nekṣitaḥ
||64||दुर्लभं मानवं जन्म चतुर्वर्गैकसाधनम् ॥
जलबुद्बुदवत्तत्स्यान्नादेशो येन नेक्षितः
nirīkṣya kapileśānaṃ snātvā matsyodarījale ||
kṛtvā piṃḍapradānāni pitṝṇāmanṛṇo bhavet
||65||निरीक्ष्य कपिलेशानं स्नात्वा मत्स्योदरीजले ॥
कृत्वा पिंडप्रदानानि पितॄणामनृणो भवेत्
kṛtvāpi mohātpāpāni bhūrīṇyeva mahāṃtyapi ||
kāśyāmoṃkāramālokya kutastrasyati vai yamāt
||66||कृत्वापि मोहात्पापानि भूरीण्येव महांत्यपि ॥
काश्यामोंकारमालोक्य कुतस्त्रस्यति वै यमात्
oṃkārayātrābhimukhaṃ naraṃ vīkṣya pitāmahāḥ ||
parinṛtyaṃti muditāḥ svasaṃtānasamudbhavam
||67||ओंकारयात्राभिमुखं नरं वीक्ष्य पितामहाः ॥
परिनृत्यंति मुदिताः स्वसंतानसमुद्भवम्
yasya yasya ca vai nāma smṛtvā smṛtvā namasyati ||
taṃ tamunnayate prājñaḥ pitaraṃ brahmaṇaḥ padam
||68||यस्य यस्य च वै नाम स्मृत्वा स्मृत्वा नमस्यति ॥
तं तमुन्नयते प्राज्ञः पितरं ब्रह्मणः पदम्
rudrāṇāṃ niyutaṃ japtvā yatphalaṃ samyagāpyate ||
tatphalaṃ labhate nūnaṃ bhaktyoṃkāra vilokanāt
||69||रुद्राणां नियुतं जप्त्वा यत्फलं सम्यगाप्यते ॥
तत्फलं लभते नूनं भक्त्योंकार विलोकनात्
kevalaṃ bhūmibhārāya janmino janma tasya vai ||
yenānaṃdavane dṛṣṭo noṃkāraḥ sarvakāmadaḥ
||170||केवलं भूमिभाराय जन्मिनो जन्म तस्य वै ॥
येनानंदवने दृष्टो नोंकारः सर्वकामदः
ekamoṃkāramālokya samaste kṣoṇimaṃḍale ||
liṃ gajātāni sarvāṇi dṛṣṭāni syurna saṃśayaḥ
||71||एकमोंकारमालोक्य समस्ते क्षोणिमंडले ॥
लिं गजातानि सर्वाणि दृष्टानि स्युर्न संशयः
praṇaveśaṃ praṇamyātha yadyanyatra vipadyate ||
svargalokamavāpyātha kāśyāṃ muktimavāpnuyāt
||72||प्रणवेशं प्रणम्याथ यद्यन्यत्र विपद्यते ॥
स्वर्गलोकमवाप्याथ काश्यां मुक्तिमवाप्नुयात्
asmim̐lliṃge sadā brahmansthāsyāmīti viniścitam ||
dāsyāmi ca sadā mokṣametalliṃgārcakāya vai
||73||अस्मिँल्लिंगे सदा ब्रह्मन्स्थास्यामीति विनिश्चितम् ॥
दास्यामि च सदा मोक्षमेतल्लिंगार्चकाय वै
oṃkāraṃ sakṛdapyatra naro natvā prayatnataḥ ||
kṛtakṛtyo bhavennūnaṃ paramānmadanugrahāta
||74||ओंकारं सकृदप्यत्र नरो नत्वा प्रयत्नतः ॥
कृतकृत्यो भवेन्नूनं परमान्मदनुग्रहात
oṃkārapaścime bhāge tāratīrthamanuttamam ||
kṛtodakakriyastatra narastarati durgatim
||75||ओंकारपश्चिमे भागे तारतीर्थमनुत्तमम् ॥
कृतोदकक्रियस्तत्र नरस्तरति दुर्गतिम्
oṃkāreśasya ye bhaktā jñeyāste naiva mānavāḥ ||
manuṣyacarmaṇā naddhāste rudrā mokṣagāminaḥ
||76||ओंकारेशस्य ये भक्ता ज्ञेयास्ते नैव मानवाः ॥
मनुष्यचर्मणा नद्धास्ते रुद्रा मोक्षगामिनः
asya liṃgasya mahimā nānyairatrāvagamyate ||
tvatpuṇyodayato yasmādvidhetrāvirabhūdidam
||77||अस्य लिंगस्य महिमा नान्यैरत्रावगम्यते ॥
त्वत्पुण्योदयतो यस्माद्विधेत्राविरभूदिदम्
etalliṃgaprabhāvācca sarvaṃ jñāsyasi tattvataḥ ||
vidhe vidhehi tasmāttvaṃ sarvametaccarācaram
||78||एतल्लिंगप्रभावाच्च सर्वं ज्ञास्यसि तत्त्वतः ॥
विधे विधेहि तस्मात्त्वं सर्वमेतच्चराचरम्
iti dattvā varaṃ tasmai brahmaṇe padmasaṃbhave|
tasminneva mahāliṃge śaṃbhurlīno babhūva ha
||79||इति दत्त्वा वरं तस्मै ब्रह्मणे पद्मसंभवे।
तस्मिन्नेव महालिंगे शंभुर्लीनो बभूव ह
skaṃda uvāca
brahmāpi bhajatedyāpi talliṃgaṃ kalaśodbhava ||
stuvanbrahma stavenaiva svātmanā vihitena hi
||180||ब्रह्मापि भजतेद्यापि तल्लिंगं कलशोद्भव ॥
स्तुवन्ब्रह्म स्तवेनैव स्वात्मना विहितेन हि
brahmastavaṃ japanmartyaḥ sarvaiḥ pāpaiḥ pramucyate ||
pūryate ca mahāpuṇyairjñānaṃ prāpnoti sattamam
||81||ब्रह्मस्तवं जपन्मर्त्यः सर्वैः पापैः प्रमुच्यते ॥
पूर्यते च महापुण्यैर्ज्ञानं प्राप्नोति सत्तमम्
brahmastavamimaṃ japtvā trikālaṃ parivatsaram ||
aṃtakāle bhavejjñānaṃ yena baṃdhātpramucyate
||182||ब्रह्मस्तवमिमं जप्त्वा त्रिकालं परिवत्सरम् ॥
अंतकाले भवेज्ज्ञानं येन बंधात्प्रमुच्यते
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhtāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarārdha oṃkāramahimavarṇanaṃnāma trisaptatitamo'dhyāyaḥ || 73 ||