ānaṃdakānane śaṃbho yalliṃgaṃ puṇyavardhanam
pārvatyuvāca
ānaṃdakānane śaṃbho yalliṃgaṃ puṇyavardhanam ||
yannāmasmaraṇādeva mahāpātakasaṃkṣayaḥ
||1||आनंदकानने शंभो यल्लिंगं पुण्यवर्धनम् ॥
यन्नामस्मरणादेव महापातकसंक्षयः
yatsevyaṃ sādhakairnityaṃ yatra prītiranuttamā ||
yatra dattaṃ hutaṃ japtaṃ dhyātaṃ bhavati cākṣayam
||2||यत्सेव्यं साधकैर्नित्यं यत्र प्रीतिरनुत्तमा ॥
यत्र दत्तं हुतं जप्तं ध्यातं भवति चाक्षयम्
yasya saṃsmaraṇādeva yalliṃgasya vilokanāt ||
yalliṃgapraṇateścāpi yasya saṃsparśanādapi
||3||यस्य संस्मरणादेव यल्लिंगस्य विलोकनात् ॥
यल्लिंगप्रणतेश्चापि यस्य संस्पर्शनादपि
paṃcāmṛtādi snapanapūrvādyasyārcanādapi ||
talliṃgaṃ kathayeśāna bhavecchreyaḥ paraṃparā
||4||पंचामृतादि स्नपनपूर्वाद्यस्यार्चनादपि ॥
तल्लिंगं कथयेशान भवेच्छ्रेयः परंपरा
skaṃda uvāca
iti devīsamuditaṃ samākarṇya vaṭodbhava ||
sarvajñena yadākhyātaṃ tadākhyāsyāmi te śṛṇu
||9||इति देवीसमुदितं समाकर्ण्य वटोद्भव ॥
सर्वज्ञेन यदाख्यातं तदाख्यास्यामि ते शृणु
devadeva uvāca
ume bhavatyā yatpṛṣṭaṃ bhavabaṃdhavimokṣakṛt ||
tato'haṃ kathayiṣyāmi liṃgaṃ sthiramanā bhava
||6||उमे भवत्या यत्पृष्टं भवबंधविमोक्षकृत् ॥
ततोऽहं कथयिष्यामि लिंगं स्थिरमना भव
ānaṃdakānane cātra rahasyaṃ paramaṃ mama ||
na mayā kasyacitkhyātaṃ na praṣṭuṃ vetti kaścana
||7||आनंदकानने चात्र रहस्यं परमं मम ॥
न मया कस्यचित्ख्यातं न प्रष्टुं वेत्ति कश्चन
saṃti liṃgānyanekāni mamānaṃdavane priye ||
paraṃ tvayā yathā pṛṣṭaṃ yathāvattadbravīmi te
||8||संति लिंगान्यनेकानि ममानंदवने प्रिये ॥
परं त्वया यथा पृष्टं यथावत्तद्ब्रवीमि ते
yatra muktisvarūpā tvaṃ svayaṃ tiṣṭhasi viśvage ||
yatra te naṃdanaścāsti kṣetraṃ vighnavighātakṛt
||9||यत्र मुक्तिस्वरूपा त्वं स्वयं तिष्ठसि विश्वगे ॥
यत्र ते नंदनश्चास्ति क्षेत्रं विघ्नविघातकृत्
mamāpi yena tripuraṃ samare jayakāṃkṣiṇaḥ ||
jayāśā pūritā stutyā bahumodakadānataḥ
||10||ममापि येन त्रिपुरं समरे जयकांक्षिणः ॥
जयाशा पूरिता स्तुत्या बहुमोदकदानतः
yatrāsti tīrthamaghahṛtpitṛprītivivardhanam ||
yatsnānādvṛtrahā vṛtravadhapāpādvimuktavān
||11||यत्रास्ति तीर्थमघहृत्पितृप्रीतिविवर्धनम् ॥
यत्स्नानाद्वृत्रहा वृत्रवधपापाद्विमुक्तवान्
dharmādhikaraṇaṃ yatra dharmarājopyavāptavān ||
suduṣkaraṃ tapastaptvā parameṇa samādhinā
||12||धर्माधिकरणं यत्र धर्मराजोप्यवाप्तवान् ॥
सुदुष्करं तपस्तप्त्वा परमेण समाधिना
pakṣiṇopi hi yatrāpurjñānaṃ saṃsāramocanam ||
ramyo hiraṇmayo yatra babhūva bahupāddrumaḥ
||13||पक्षिणोपि हि यत्रापुर्ज्ञानं संसारमोचनम् ॥
रम्यो हिरण्मयो यत्र बभूव बहुपाद्द्रुमः
yalliṃgadarśanādeva durdamo nāma pārthivaḥ ||
udvejakopi lokānāṃ kṣaṇāddharmamatistvabhūt
||14||यल्लिंगदर्शनादेव दुर्दमो नाम पार्थिवः ॥
उद्वेजकोपि लोकानां क्षणाद्धर्ममतिस्त्वभूत्
tasya liṃgasya māhātmyamāvirbhāvaṃ ca suṃdari ||
niśāmayābhidhāsyāmi mahāpātaka nāśanam
||15||तस्य लिंगस्य माहात्म्यमाविर्भावं च सुंदरि ॥
निशामयाभिधास्यामि महापातक नाशनम्
dharmapīṭhaṃ taduddiṣṭamatrānaṃdavane mama ||
tatpīṭhadarśanādeva naraḥ pāpaiḥ pramucyate
||16||धर्मपीठं तदुद्दिष्टमत्रानंदवने मम ॥
तत्पीठदर्शनादेव नरः पापैः प्रमुच्यते
purā vivasvataḥ putro yamaḥ paramasaṃyamī ||
tapastatāpa vipulaṃ viśālākṣi tavāgrataḥ
||17||पुरा विवस्वतः पुत्रो यमः परमसंयमी ॥
तपस्तताप विपुलं विशालाक्षि तवाग्रतः
śiśire jalamadhyastho varṣāsvabhrāvakāśakaḥ ||
tapartau paṃcavahnisthaḥ kadāciditi taptavān
||18||शिशिरे जलमध्यस्थो वर्षास्वभ्रावकाशकः ॥
तपर्तौ पंचवह्निस्थः कदाचिदिति तप्तवान्
pādāgrāṃguṣṭhabhūsparśī bahukālaṃ sa tasthivān ||
ekapādasthitaḥ sopi kadācidbahvanehasam
||19||पादाग्रांगुष्ठभूस्पर्शी बहुकालं स तस्थिवान् ॥
एकपादस्थितः सोपि कदाचिद्बह्वनेहसम्
samīrābhyavahartāsīdbahudiṣṭaṃ sadiṣṭavān ||
papau sa tu pipāsuḥ sankuśāgrajalavipruṣaḥ
||20||समीराभ्यवहर्तासीद्बहुदिष्टं सदिष्टवान् ॥
पपौ स तु पिपासुः सन्कुशाग्रजलविप्रुषः
divyāṃ caturyugīmitthaṃ sa nināya tapaścaran ||
caturguṇaṃ didṛkṣurmāṃ parameṇa samādhinā
||21||दिव्यां चतुर्युगीमित्थं स निनाय तपश्चरन् ॥
चतुर्गुणं दिदृक्षुर्मां परमेण समाधिना
tatohaṃ tasya tapasā saṃtuṣṭaḥ sthiracetasaḥ ||
yayau tasmai varāndātuṃ śamanāya mahātmane
||22||ततोहं तस्य तपसा संतुष्टः स्थिरचेतसः ॥
ययौ तस्मै वरान्दातुं शमनाय महात्मने
vaṭaḥ kāṃcanaśākhākhyo yastapastāpasaṃtatim ||
dūrīcakāra succhāyo bahudvijasamāśrayaḥ
||23||वटः कांचनशाखाख्यो यस्तपस्तापसंततिम् ॥
दूरीचकार सुच्छायो बहुद्विजसमाश्रयः
maṃdamada marullola pallavaiḥ karapallavaiḥ ||
yodhvagānadhvasaṃtaptānāhvaye divatāpahṛt
||24||मंदमद मरुल्लोल पल्लवैः करपल्लवैः ॥
योध्वगानध्वसंतप्तानाह्वये दिवतापहृत्
svānurāgaiḥ surabhibhiḥ svādubhiśca pacelimaiḥ ||
prīṇayedarthisārthaṃ yo vṛttairnijaphalairalam
||25||स्वानुरागैः सुरभिभिः स्वादुभिश्च पचेलिमैः ॥
प्रीणयेदर्थिसार्थं यो वृत्तैर्निजफलैरलम्
tadadhastātparaṃ vīkṣya tamahaṃ tapanāṃgajam ||
sthāṇuniścala varṣmāṇaṃ nāsāgranyastalocanam
||26||तदधस्तात्परं वीक्ष्य तमहं तपनांगजम् ॥
स्थाणुनिश्चल वर्ष्माणं नासाग्रन्यस्तलोचनम्
tapastejobhirudyadbhiḥ paritaḥ paridhīkṛtam ||
bhānumaṃtamivākāśe sunīle svena tejasā
||27||तपस्तेजोभिरुद्यद्भिः परितः परिधीकृतम् ॥
भानुमंतमिवाकाशे सुनीले स्वेन तेजसा
svākhyāṃkitaṃ mahāliṃgaṃ pratiṣṭhāpyātibhaktitaḥ ||
svaccha sūryopalamayatejaḥ puṃjairivārcitam
||28||स्वाख्यांकितं महालिंगं प्रतिष्ठाप्यातिभक्तितः ॥
स्वच्छ सूर्योपलमयतेजः पुंजैरिवार्चितम्
sākṣīkṛtyeva talliṃgaṃ tapyamānaṃ mahattapaḥ ||
pratyavocaṃ dharmarājaṃ varaṃ brūhīti bhāskare
||29||साक्षीकृत्येव तल्लिंगं तप्यमानं महत्तपः ॥
प्रत्यवोचं धर्मराजं वरं ब्रूहीति भास्करे
alaṃ taptvā mahābhāga prasannosmi śubhavrata ||
niśamya śamanaśceti dṛṣṭvā māṃ praṇanāma ha
||30||अलं तप्त्वा महाभाग प्रसन्नोस्मि शुभव्रत ॥
निशम्य शमनश्चेति दृष्ट्वा मां प्रणनाम ह
cakāra stavanaṃ cāpi parihṛṣṭeṃdriyeśvaraḥ ||
nirvyājaṃ sa samādhiṃ ca visṛjya bradhnanaṃdanaḥ
||31||चकार स्तवनं चापि परिहृष्टेंद्रियेश्वरः ॥
निर्व्याजं स समाधिं च विसृज्य ब्रध्ननंदनः
dharma uvāca
namonamaḥ kāraṇakāraṇānāṃ namonamaḥ kāraṇavarjitāya ||
namonamaḥ kāryamayāya tubhyaṃ namonamaḥ kāryavibhinnarūpa
||32||नमोनमः कारणकारणानां नमोनमः कारणवर्जिताय ॥
नमोनमः कार्यमयाय तुभ्यं नमोनमः कार्यविभिन्नरूप
arūparūpāya samastarūpiṇe parāṇurūpāya parāparāya ||
apārapārāya parābdhipāra pradāya tubhyaṃ śaśimaulaye namaḥ
||33||अरूपरूपाय समस्तरूपिणे पराणुरूपाय परापराय ॥
अपारपाराय पराब्धिपार प्रदाय तुभ्यं शशिमौलये नमः
anīśvarastvaṃ jagadīśvarastvaṃ guṇātmakastvaṃ guṇavarjitastvam ||
kālātparastvaṃ prakṛteḥ parastvaṃ kālāya kālātprakṛte namaste
||34||अनीश्वरस्त्वं जगदीश्वरस्त्वं गुणात्मकस्त्वं गुणवर्जितस्त्वम् ॥
कालात्परस्त्वं प्रकृतेः परस्त्वं कालाय कालात्प्रकृते नमस्ते
tvameva nirvāṇapada pradosi tvameva nirvāṇamanaṃtaśakte ||
tvamātmarūpaḥ paramātmarūpastvamaṃtarātmāsi carācarasya
||35||त्वमेव निर्वाणपद प्रदोसि त्वमेव निर्वाणमनंतशक्ते ॥
त्वमात्मरूपः परमात्मरूपस्त्वमंतरात्मासि चराचरस्य
tvatto jagattvaṃ jagadevasākṣājjagattvadīyaṃ jagadekabaṃdho ||
hartāvitā tvaṃ prathamo vidhātā vidhātṛviṣṇvīśa namo namaste
||36||त्वत्तो जगत्त्वं जगदेवसाक्षाज्जगत्त्वदीयं जगदेकबंधो ॥
हर्ताविता त्वं प्रथमो विधाता विधातृविष्ण्वीश नमो नमस्ते
mṛḍastvameva śrutivartmageṣu tvameva bhīmo'śrutivartmageṣu ||
tvaṃ śaṃkaraḥ somasubhaktibhājāmugrosi rudra tvamabhaktibhājām
||37||मृडस्त्वमेव श्रुतिवर्त्मगेषु त्वमेव भीमोऽश्रुतिवर्त्मगेषु ॥
त्वं शंकरः सोमसुभक्तिभाजामुग्रोसि रुद्र त्वमभक्तिभाजाम्
tvameva śūlī dviṣatāṃ tvameva vinamraceto vacasāṃ śivosi ||
śrīkaṃṭha ekaḥ svapadaśritānāṃ durātmanāṃ hālahalograkaṃṭhaḥ
||38||त्वमेव शूली द्विषतां त्वमेव विनम्रचेतो वचसां शिवोसि ॥
श्रीकंठ एकः स्वपदश्रितानां दुरात्मनां हालहलोग्रकंठः
namostu te śaṃkara śāṃtaśaṃbho namostu te caṃdrakalāvataṃsa ||
namostu tubhyaṃ phaṇibhūṣaṇāya pinākapāṇeṃ'dhakavairiṇe namaḥ
||39||नमोस्तु ते शंकर शांतशंभो नमोस्तु ते चंद्रकलावतंस ॥
नमोस्तु तुभ्यं फणिभूषणाय पिनाकपाणेंऽधकवैरिणे नमः
sa eva dhanyastava bhaktibhāgyastavārcako yaḥ sukṛtī sa eva ||
tavastutiṃ yaḥ kurute sadaiva sa stūyate duścyavanādi devaiḥ
||40||स एव धन्यस्तव भक्तिभाग्यस्तवार्चको यः सुकृती स एव ॥
तवस्तुतिं यः कुरुते सदैव स स्तूयते दुश्च्यवनादि देवैः
kastvāmiha stotumanaṃtaśakte śaknoti mādṛglaghubuddhivaibhavaḥ ||
prācāṃ na vācāmihagocaro yaḥ stutistvayīyaṃ natireva yāvat
||41||कस्त्वामिह स्तोतुमनंतशक्ते शक्नोति मादृग्लघुबुद्धिवैभवः ॥
प्राचां न वाचामिहगोचरो यः स्तुतिस्त्वयीयं नतिरेव यावत्
skaṃda uvāca
udīrya sūryasya sutotibhaktyā namaḥ śivāyeti samuccaransaḥ ||
ilāmilanmauliratīva hṛṣṭaḥ sahasrakṛtvaḥ praṇanāma śaṃbhum
||42||उदीर्य सूर्यस्य सुतोतिभक्त्या नमः शिवायेति समुच्चरन्सः ॥
इलामिलन्मौलिरतीव हृष्टः सहस्रकृत्वः प्रणनाम शंभुम्
tataḥ śivastaṃ tapasātikhinnaṃ nivārya tābhyaḥ praṇatibhya īśvaraḥ ||
varāndadau saptaturaṃgasūnave tvaṃ dharmarājo bhava nāmatopi
||43||ततः शिवस्तं तपसातिखिन्नं निवार्य ताभ्यः प्रणतिभ्य ईश्वरः ॥
वरान्ददौ सप्ततुरंगसूनवे त्वं धर्मराजो भव नामतोपि
tvameva dharmādhikṛtau samasta śarīriṇāṃ sthāvarajaṃgamānām ||
mayā niyuktodya dinādikṛtyaḥ praśādhi sarvānmama śāsanena
||44||त्वमेव धर्माधिकृतौ समस्त शरीरिणां स्थावरजंगमानाम् ॥
मया नियुक्तोद्य दिनादिकृत्यः प्रशाधि सर्वान्मम शासनेन
tvaṃ dakṣiṇāyāśca diśodhināthastvaṃ karmasākṣī bhava sarvajaṃtoḥ ||
tvaddarśitādhvāna ito vrajaṃtu svakarmayogyāṃ gatimuttamādhamāḥ
||45||त्वं दक्षिणायाश्च दिशोधिनाथस्त्वं कर्मसाक्षी भव सर्वजंतोः ॥
त्वद्दर्शिताध्वान इतो व्रजंतु स्वकर्मयोग्यां गतिमुत्तमाधमाः
tvayā yadetanmamabhaktibhājā liṃgaṃ samārādhitamatra dharma ||
taddarśanātsparśanato'rcanācca siddhirbhaviṣyatyacireṇa puṃsām
||46||त्वया यदेतन्ममभक्तिभाजा लिंगं समाराधितमत्र धर्म ॥
तद्दर्शनात्स्पर्शनतोऽर्चनाच्च सिद्धिर्भविष्यत्यचिरेण पुंसाम्
dharmeśvaraṃ yaḥ sakṛdeva martyo vilokayiṣyatyavadātabuddhiḥ ||
snātvā puraste'tra ca dharmatīrthe na tasya dūre puruṣārthasiddhiḥ
||47||धर्मेश्वरं यः सकृदेव मर्त्यो विलोकयिष्यत्यवदातबुद्धिः ॥
स्नात्वा पुरस्तेऽत्र च धर्मतीर्थे न तस्य दूरे पुरुषार्थसिद्धिः
kṛtvāpyaghānāmiha yaḥ sahasraṃ dharmeśvaraṃ paśyati daivayogāt ||
sahetano jātu sa nārakīṃ vyathāṃ kathāṃ tadīyāṃ divikurvatemarāḥ
||48||कृत्वाप्यघानामिह यः सहस्रं धर्मेश्वरं पश्यति दैवयोगात् ॥
सहेतनो जातु स नारकीं व्यथां कथां तदीयां दिविकुर्वतेमराः
yo dharmapīṭhaṃ pratilabhya kāśyāṃ svaśreyase no yatate'tra martyaḥ ||
kathaṃ sa dharmatvamivātitejāḥ kariṣyati svaṃ kṛtakṛtyameva ||
tvayā yathāptā iha dharmarāja manorathāste gurubhistapobhiḥ ||
tathaiva dharmeśvarabhaktibhājāṃ kāmāḥ phaliṣyaṃti na saṃśayotra
||50||यो धर्मपीठं प्रतिलभ्य काश्यां स्वश्रेयसे नो यततेऽत्र मर्त्यः ॥
कथं स धर्मत्वमिवातितेजाः करिष्यति स्वं कृतकृत्यमेव ॥
त्वया यथाप्ता इह धर्मराज मनोरथास्ते गुरुभिस्तपोभिः ॥
तथैव धर्मेश्वरभक्तिभाजां कामाः फलिष्यंति न संशयोत्र
kṛtvāpyaghānyeva mahāṃtyapīha dharmeśvarārcāṃ sakṛdeva kurvan ||
kuto bibheti priyabaṃdhureva tava tvadīyārcita liṃgabhaktaḥ
||51||कृत्वाप्यघान्येव महांत्यपीह धर्मेश्वरार्चां सकृदेव कुर्वन् ॥
कुतो बिभेति प्रियबंधुरेव तव त्वदीयार्चित लिंगभक्तः
patreṇa puṣpeṇa jalena dūrvayā yo dharmadharmeśvaramarcayiṣyati ||
samarcayiṣyaṃtyamṛtāṃdhasastaṃ maṃdāramālābhiratiprahṛṣṭāḥ
||52||पत्रेण पुष्पेण जलेन दूर्वया यो धर्मधर्मेश्वरमर्चयिष्यति ॥
समर्चयिष्यंत्यमृतांधसस्तं मंदारमालाभिरतिप्रहृष्टाः
tvatto vibheṣyaṃti kṛtainaso ye bhayaṃ na teṣāṃ bhavitā kadācit ||
dharmeśvarārcā racanāṃ kariṣyatāṃ hariṣyatāṃ baṃdhutayāmanaste
||53||त्वत्तो विभेष्यंति कृतैनसो ये भयं न तेषां भविता कदाचित् ॥
धर्मेश्वरार्चा रचनां करिष्यतां हरिष्यतां बंधुतयामनस्ते
yadatra dāsyaṃti hi dharmapīṭhe narā dyunadyāṃ kṛtamajjanāśca ||
tadakṣayaṃ bhāvi yugāṃtarepi kṛtapraṇāmāstava dharmaliṃge
||54||यदत्र दास्यंति हि धर्मपीठे नरा द्युनद्यां कृतमज्जनाश्च ॥
तदक्षयं भावि युगांतरेपि कृतप्रणामास्तव धर्मलिंगे
ye kārtike māsi sitāṣṭamī tithau yātrāṃ kariṣyaṃti narā upoṣitāḥ ||
rātrau ca vai jāgaraṇaṃ mahotsavairdharmeśvare tena punarbhavā bhuvi
||55||ये कार्तिके मासि सिताष्टमी तिथौ यात्रां करिष्यंति नरा उपोषिताः ॥
रात्रौ च वै जागरणं महोत्सवैर्धर्मेश्वरे तेन पुनर्भवा भुवि
stutiṃ ca ye vai tvadudīritāmimāṃ narāḥ paṭhiṣyaṃti tavāgrataḥ kvacit ||
nirenasaste mama lokagāminaḥ prāpsyaṃti te vaibhavataḥ sakhitvam
||56||स्तुतिं च ये वै त्वदुदीरितामिमां नराः पठिष्यंति तवाग्रतः क्वचित् ॥
निरेनसस्ते मम लोकगामिनः प्राप्स्यंति ते वैभवतः सखित्वम्
punarvaraṃ brūhi yathepsitaṃ dade tejonidhernaṃdana dharmarāja ||
adeyamatrāsti na kiṃcideva te vidhehi vāgudyamamātrameva
||57||पुनर्वरं ब्रूहि यथेप्सितं ददे तेजोनिधेर्नंदन धर्मराज ॥
अदेयमत्रास्ति न किंचिदेव ते विधेहि वागुद्यममात्रमेव
prasannamūrtiṃ sa vilokya śaṃkaraṃ kāruṇyapūrṇaṃ svamanorathābhidam ||
ānaṃdasaṃdohasaronimagno vaktuṃ kṣaṇaṃ naiva śaśāka kiṃcit
||58||प्रसन्नमूर्तिं स विलोक्य शंकरं कारुण्यपूर्णं स्वमनोरथाभिदम् ॥
आनंदसंदोहसरोनिमग्नो वक्तुं क्षणं नैव शशाक किंचित्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarārdhe dharmeśamahimākhyānaṃ nāmāṣṭasaptatitamo'dhyāyaḥ || 78 ||