adhyāyaḥ 100
brahmovāca:
suparṇāsaṅgamaṃ nāma kādravāsaṅgamaṃ tathā . maheśvaro yatra devo gaṅgāpulinam āśritaḥ
||1||सुपर्णासङ्गमं नाम काद्रवासङ्गमं तथा । महेश्वरो यत्र देवो गङ्गापुलिनम् आश्रितः
agnikuṇḍaṃ ca tatraiva raudraṃ vaiṣṇavam eva ca . sauraṃ saumyaṃ tathā brāhmaṃ kaumāraṃ vāruṇaṃ tathā
||2||अग्निकुण्डं च तत्रैव रौद्रं वैष्णवम् एव च । सौरं सौम्यं तथा ब्राह्मं कौमारं वारुणं तथा
apsarā ca nadī yatra saṅgatā gaṅgayā tathā . tattīrthasmaraṇād eva kṛtakṛtyo bhaven naraḥ
||3||अप्सरा च नदी यत्र सङ्गता गङ्गया तथा । तत्तीर्थस्मरणाद् एव कृतकृत्यो भवेन् नरः
sarvapāpapraśamanaṃ śṛṇu yatnena nārada . indreṇa hiṃsitāḥ pūrvaṃ vālakhilyā maharṣayaḥ . dattārdhatapasaḥ sarve procus te kāśyapaṃ munim
||4||सर्वपापप्रशमनं शृणु यत्नेन नारद । इन्द्रेण हिंसिताः पूर्वं वालखिल्या महर्षयः । दत्तार्धतपसः सर्वे प्रोचुस् ते काश्यपं मुनिम्
vālakhilyā ūcuḥ:
putram utpādayānena indradarpaharaṃ śubham . tapaso'rdhaṃ tu dāsyāmas tathety āha munis tu tān
||5||पुत्रम् उत्पादयानेन इन्द्रदर्पहरं शुभम् । तपसोऽर्धं तु दास्यामस् तथेत्य् आह मुनिस् तु तान्
suparṇāyāṃ tato garbham ādadhe sa prajāpatiḥ . kadrvāṃ caiva śanair brahman sarpāṇāṃ sarpamātari
||6||सुपर्णायां ततो गर्भम् आदधे स प्रजापतिः । कद्र्वां चैव शनैर् ब्रह्मन् सर्पाणां सर्पमातरि
te garbhiṇyāv ubhe āha gantukāmaḥ prajāpatiḥ . aparādho na ca kvāpi kāryo gamanam eva ca
||7||ते गर्भिण्याव् उभे आह गन्तुकामः प्रजापतिः । अपराधो न च क्वापि कार्यो गमनम् एव च
anyatra gamanāc chāpo bhaviṣyati na saṃśayaḥ
||8||अन्यत्र गमनाच् छापो भविष्यति न संशयः
brahmovāca:
ity uktvā sa yayau patnyau gate bhartari te ubhe . tadaiva jagmatuḥ sattram ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām
||9||इत्य् उक्त्वा स ययौ पत्न्यौ गते भर्तरि ते उभे । तदैव जग्मतुः सत्त्रम् ऋषीणां भावितात्मनाम्
brahmavṛndasamākīrṇaṃ gaṅgātīrasamāśritam . unmatte te ubhe nityaṃ vayaḥsampattigarvite
||10||ब्रह्मवृन्दसमाकीर्णं गङ्गातीरसमाश्रितम् । उन्मत्ते ते उभे नित्यं वयःसम्पत्तिगर्विते
nivāryamāṇe bahuśo munibhis tattvadarśibhiḥ . vikurvatyau tatra sattre samāni ca havīṃṣi ca
||11||निवार्यमाणे बहुशो मुनिभिस् तत्त्वदर्शिभिः । विकुर्वत्यौ तत्र सत्त्रे समानि च हवींषि च
yoṣitāṃ durvilasitaṃ kaḥ saṃvaritum īśvaraḥ . te dṛṣṭvā cukṣubhur viprā apamārgarate ubhe
||12||योषितां दुर्विलसितं कः संवरितुम् ईश्वरः । ते दृष्ट्वा चुक्षुभुर् विप्रा अपमार्गरते उभे
apamārgasthite yasmād āpage hi bhaviṣyathaḥ . suparṇā caiva kadrūś ca nadyau te sambabhūvatuḥ
||13||अपमार्गस्थिते यस्माद् आपगे हि भविष्यथः । सुपर्णा चैव कद्रूश् च नद्यौ ते सम्बभूवतुः
sa kadācid gṛhaṃ prāyāt kaśyapo'tha prajāpatiḥ . ṛṣibhyas tatra vṛttāntaṃ śāpaṃ tābhyāṃ savistaram
||14||स कदाचिद् गृहं प्रायात् कश्यपोऽथ प्रजापतिः । ऋषिभ्यस् तत्र वृत्तान्तं शापं ताभ्यां सविस्तरम्
śrutvā tu vismayāviṣṭaḥ kiṃ karomīty acintayat . ṛṣibhyaḥ kathayām āsa vālakhilyā iti śrutāḥ
||15||श्रुत्वा तु विस्मयाविष्टः किं करोमीत्य् अचिन्तयत् । ऋषिभ्यः कथयाम् आस वालखिल्या इति श्रुताः
ta ūcuḥ kaśyapaṃ vipraṃ gatvā gaṅgāṃ tu gautamīm . tatra stuhi maheśānaṃ punar bhārye bhaviṣyataḥ
||16||त ऊचुः कश्यपं विप्रं गत्वा गङ्गां तु गौतमीम् । तत्र स्तुहि महेशानं पुनर् भार्ये भविष्यतः
brahmahatyābhayād eva yatra devo maheśvaraḥ . gaṅgāmadhye sadā hy āste madhyameśvarasañjñayā
||17||ब्रह्महत्याभयाद् एव यत्र देवो महेश्वरः । गङ्गामध्ये सदा ह्य् आस्ते मध्यमेश्वरसञ्ज्ञया
tathety uktvā kaśyapo'pi snātvā gaṅgāṃ jitavrataḥ . tuṣṭāva stavanaiḥ puṇyair devadevaṃ maheśvaram
||18||तथेत्य् उक्त्वा कश्यपोऽपि स्नात्वा गङ्गां जितव्रतः । तुष्टाव स्तवनैः पुण्यैर् देवदेवं महेश्वरम्
kaśyapa uvāca:
lokatrayaikādhipater na yasya . kutrāpi vastuny abhimānaleśaḥ . sa siddhanātho'khilaviśvakartā . bhartā śivāyā bhavatu prasannaḥ
||19||लोकत्रयैकाधिपतेर् न यस्य । कुत्रापि वस्तुन्य् अभिमानलेशः । स सिद्धनाथोऽखिलविश्वकर्ता । भर्ता शिवाया भवतु प्रसन्नः
tāpatrayoṣṇadyutitāpitānām . itas tato vai paridhāvatāṃ ca . śarīriṇāṃ sthāvarajaṅgamānāṃ . tvam eva duḥkhavyapanodadakṣaḥ
||20||तापत्रयोष्णद्युतितापितानाम् । इतस् ततो वै परिधावतां च । शरीरिणां स्थावरजङ्गमानां । त्वम् एव दुःखव्यपनोददक्षः
sattvādiyogas trividho'pi yasya . śakrādibhir vaktum aśakya eva . vicitravṛttiṃ paricintya somaṃ . sukhī sadā dānaparo vareṇyaḥ
||21||सत्त्वादियोगस् त्रिविधोऽपि यस्य । शक्रादिभिर् वक्तुम् अशक्य एव । विचित्रवृत्तिं परिचिन्त्य सोमं । सुखी सदा दानपरो वरेण्यः
brahmovāca:
ityādistutibhir devaḥ stuto gaurīpatiḥ śivaḥ . prasanno hy adadāc chambhuḥ kaśyapāya varān bahūn
||22||इत्यादिस्तुतिभिर् देवः स्तुतो गौरीपतिः शिवः । प्रसन्नो ह्य् अददाच् छम्भुः कश्यपाय वरान् बहून्
bhāryārthinaṃ tu taṃ prāha syātāṃ bhārye ubhe tu te . nadīsvarūpe patnyau ye gaṅgāṃ prāpya saridvarām
||23||भार्यार्थिनं तु तं प्राह स्यातां भार्ये उभे तु ते । नदीस्वरूपे पत्न्यौ ये गङ्गां प्राप्य सरिद्वराम्
tatsaṅgamanamātreṇa tābhyāṃ bhūyāt svakaṃ vapuḥ . te garbhiṇyau punar jāte gaṅgāyāś ca prasādataḥ
||24||तत्सङ्गमनमात्रेण ताभ्यां भूयात् स्वकं वपुः । ते गर्भिण्यौ पुनर् जाते गङ्गायाश् च प्रसादतः
tataḥ prajāpatiḥ prīto bhārye prāpya mahāmanāḥ . āhvayām āsa tān viprān gautamītīram āśritān
||25||ततः प्रजापतिः प्रीतो भार्ये प्राप्य महामनाः । आह्वयाम् आस तान् विप्रान् गौतमीतीरम् आश्रितान्
sīmantonnayanaṃ cakre tābhyāṃ prītaḥ prajāpatiḥ . brāhmaṇān pūjayām āsa vidhidṛṣṭena karmaṇā
||26||सीमन्तोन्नयनं चक्रे ताभ्यां प्रीतः प्रजापतिः । ब्राह्मणान् पूजयाम् आस विधिदृष्टेन कर्मणा
bhuktavatsv atha vipreṣu kaśyapasyātha mandire . bhartṛsamīpopaviṣṭā kadrūr viprān nirīkṣya ca
||27||भुक्तवत्स्व् अथ विप्रेषु कश्यपस्याथ मन्दिरे । भर्तृसमीपोपविष्टा कद्रूर् विप्रान् निरीक्ष्य च
tataḥ kadrūr ṛṣīn akṣṇā prāhasat te ca cukṣubhuḥ . yenākṣṇā hasitā pāpe bhajyatāṃ te'kṣi pāpavat
||28||ततः कद्रूर् ऋषीन् अक्ष्णा प्राहसत् ते च चुक्षुभुः । येनाक्ष्णा हसिता पापे भज्यतां तेऽक्षि पापवत्
kāṇābhavat tataḥ kadrūḥ sarpamāteti yocyate . tataḥ prasādayām āsa kaśyapo bhagavān ṛṣīn
||29||काणाभवत् ततः कद्रूः सर्पमातेति योच्यते । ततः प्रसादयाम् आस कश्यपो भगवान् ऋषीन्
tataḥ prasannās te procur gautamī saritāṃ varā . aparādhasahasrebhyo rakṣiṣyati ca sevanāt
||30||ततः प्रसन्नास् ते प्रोचुर् गौतमी सरितां वरा । अपराधसहस्रेभ्यो रक्षिष्यति च सेवनात्
bhāryānvitas tathā cakre kaśyapo munisattamaḥ . tataḥ prabhṛti tat tīrtham ubhayoḥ saṅgamaṃ viduḥ . sarvapāpapraśamanaṃ sarvakratuphalapradam
||31||भार्यान्वितस् तथा चक्रे कश्यपो मुनिसत्तमः । ततः प्रभृति तत् तीर्थम् उभयोः सङ्गमं विदुः । सर्वपापप्रशमनं सर्वक्रतुफलप्रदम्
Source and reuse:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).