adhyāyaḥ 205
vyāsa uvāca:
pradyumnādyā hareḥ putrā rukmiṇyāṃ kathitā dvijāḥ . bhānvādikāṃś ca vai putrān satyabhāmā vyajāyata
||1||प्रद्युम्नाद्या हरेः पुत्रा रुक्मिण्यां कथिता द्विजाः । भान्वादिकांश् च वै पुत्रान् सत्यभामा व्यजायत
dīptimantaḥ prapakṣādyā rohiṇyās tanayā hareḥ . babhūvur jāmbavatyāś ca sāmbādyā bāhuśālinaḥ
||2||दीप्तिमन्तः प्रपक्षाद्या रोहिण्यास् तनया हरेः । बभूवुर् जाम्बवत्याश् च साम्बाद्या बाहुशालिनः
tanayā bhadravindādyā nāgnajityāṃ mahābalāḥ . saṅgrāmajitpradhānās tu śaibyāyāṃ cābhavan sutāḥ
||3||तनया भद्रविन्दाद्या नाग्नजित्यां महाबलाः । सङ्ग्रामजित्प्रधानास् तु शैब्यायां चाभवन् सुताः
vṛkādyās tu sutā mādrī gātravatpramukhān sutān . avāpa lakṣmaṇā putrān kālindyāś ca śrutādayaḥ
||4||वृकाद्यास् तु सुता माद्री गात्रवत्प्रमुखान् सुतान् । अवाप लक्ष्मणा पुत्रान् कालिन्द्याश् च श्रुतादयः
anyāsāṃ caiva bhāryāṇāṃ samutpannāni cakriṇaḥ . aṣṭāyutāni putrāṇāṃ sahasrāṇi śataṃ tathā
||5||अन्यासां चैव भार्याणां समुत्पन्नानि चक्रिणः । अष्टायुतानि पुत्राणां सहस्राणि शतं तथा
pradyumnaḥ pramukhas teṣāṃ rukmiṇyās tu sutas tataḥ . pradyumnād aniruddho'bhūd vajras tasmād ajāyata
||6||प्रद्युम्नः प्रमुखस् तेषां रुक्मिण्यास् तु सुतस् ततः । प्रद्युम्नाद् अनिरुद्धोऽभूद् वज्रस् तस्माद् अजायत
aniruddho raṇe ruddho baleḥ pautrīṃ mahābalaḥ . bāṇasya tanayām ūṣām upayeme dvijottamāḥ
||7||अनिरुद्धो रणे रुद्धो बलेः पौत्रीं महाबलः । बाणस्य तनयाम् ऊषाम् उपयेमे द्विजोत्तमाः
yatra yuddham abhūd ghoraṃ hariśaṅkarayor mahat . chinnaṃ sahasraṃ bāhūnāṃ yatra bāṇasya cakriṇā
||8||यत्र युद्धम् अभूद् घोरं हरिशङ्करयोर् महत् । छिन्नं सहस्रं बाहूनां यत्र बाणस्य चक्रिणा
munaya ūcuḥ:
kathaṃ yuddham abhūd brahmann uṣārthe harakṛṣṇayoḥ . kathaṃ kṣayaṃ ca bāṇasya bāhūnāṃ kṛtavān hariḥ
||9||कथं युद्धम् अभूद् ब्रह्मन्न् उषार्थे हरकृष्णयोः । कथं क्षयं च बाणस्य बाहूनां कृतवान् हरिः
etat sarvaṃ mahābhāga vaktum arhasi no'khilam . mahat kautūhalaṃ jātaṃ śrotum etāṃ kathāṃ śubhām
||10||एतत् सर्वं महाभाग वक्तुम् अर्हसि नोऽखिलम् । महत् कौतूहलं जातं श्रोतुम् एतां कथां शुभाम्
vyāsa uvāca:
uṣā bāṇasutā viprāḥ pārvatīṃ śambhunā saha . krīḍantīm upalakṣyoccaiḥ spṛhāṃ cakre tadā svayam . tataḥ sakalacittajñā gaurī tām āha bhāminīm
||11||उषा बाणसुता विप्राः पार्वतीं शम्भुना सह । क्रीडन्तीम् उपलक्ष्योच्चैः स्पृहां चक्रे तदा स्वयम् । ततः सकलचित्तज्ञा गौरी ताम् आह भामिनीम्
gaury uvāca:
alam ity anutāpena bhartrā tvam api raṃsyase
||12||अलम् इत्य् अनुतापेन भर्त्रा त्वम् अपि रंस्यसे
vyāsa uvāca:
ity uktā sā tadā cakre kadeti matim ātmanaḥ . ko vā bhartā mamety enāṃ punar apy āha pārvatī
||13||इत्य् उक्ता सा तदा चक्रे कदेति मतिम् आत्मनः । को वा भर्ता ममेत्य् एनां पुनर् अप्य् आह पार्वती
pārvaty uvāca:
vaiśākhe śukladvādaśyāṃ svapne yo'bhibhavaṃ tava . kariṣyati sa te bhartā rājaputri bhaviṣyati
||14||वैशाखे शुक्लद्वादश्यां स्वप्ने योऽभिभवं तव । करिष्यति स ते भर्ता राजपुत्रि भविष्यति
vyāsa uvāca:
tasyāṃ tithau pumān svapne yathā devyā udīritaḥ . tathaivābhibhavaṃ cakre rāgaṃ cakre ca tatra sā . tataḥ prabuddhā puruṣam apaśyantī tam utsukā
||15||तस्यां तिथौ पुमान् स्वप्ने यथा देव्या उदीरितः । तथैवाभिभवं चक्रे रागं चक्रे च तत्र सा । ततः प्रबुद्धा पुरुषम् अपश्यन्ती तम् उत्सुका
uṣovāca:
kva gato'sīti nirlajjā dvijāś coktavatī sakhīm . bāṇasya mantrī kumbhāṇḍaś citralekhā tu tatsutā
||16||क्व गतोऽसीति निर्लज्जा द्विजाश् चोक्तवती सखीम् । बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डश् चित्रलेखा तु तत्सुता
tasyāḥ sakhy abhavat sā ca prāha ko'yaṃ tvayocyate . yadā lajjākulā nāsya kathayām āsa sā sakhī
||17||तस्याः सख्य् अभवत् सा च प्राह कोऽयं त्वयोच्यते । यदा लज्जाकुला नास्य कथयाम् आस सा सखी
tadā viśvāsam ānīya sarvam evānvavedayat . viditāyāṃ tu tām āha punar ūṣā yathoditam . devyā tathaiva tatprāptau yo'bhyupāyaḥ kuruṣva tam
||18||तदा विश्वासम् आनीय सर्वम् एवान्ववेदयत् । विदितायां तु ताम् आह पुनर् ऊषा यथोदितम् । देव्या तथैव तत्प्राप्तौ योऽभ्युपायः कुरुष्व तम्
vyāsa uvāca:
tataḥ paṭe surān daityān gandharvāṃś ca pradhānataḥ . manuṣyāṃś cābhilikhyāsau citralekhāpy adarśayat
||19||ततः पटे सुरान् दैत्यान् गन्धर्वांश् च प्रधानतः । मनुष्यांश् चाभिलिख्यासौ चित्रलेखाप्य् अदर्शयत्
apāsya sā tu gandharvāṃs tathoragasurāsurān . manuṣyeṣu dadau dṛṣṭiṃ teṣv apy andhakavṛṣṇiṣu
||20||अपास्य सा तु गन्धर्वांस् तथोरगसुरासुरान् । मनुष्येषु ददौ दृष्टिं तेष्व् अप्य् अन्धकवृष्णिषु
kṛṣṇarāmau vilokyāsīt subhrūr lajjāyatekṣaṇā . pradyumnadarśane vrīḍādṛṣṭiṃ ninye tato dvijāḥ
||21||कृष्णरामौ विलोक्यासीत् सुभ्रूर् लज्जायतेक्षणा । प्रद्युम्नदर्शने व्रीडादृष्टिं निन्ये ततो द्विजाः
dṛṣṭvāniruddhaṃ ca tato lajjā kvāpi nirākṛtā . so'yaṃ so'yaṃ mamety ukte tayā sā yogagāminī . yayau dvāravatīm ūṣāṃ samāśvāsya tataḥ sakhī
||22||दृष्ट्वानिरुद्धं च ततो लज्जा क्वापि निराकृता । सोऽयं सोऽयं ममेत्य् उक्ते तया सा योगगामिनी । ययौ द्वारवतीम् ऊषां समाश्वास्य ततः सखी
Source and reuse:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).