adhyāyaḥ 56
brahmovāca:
itthaṃ stutas tadā tena mārkaṇḍeyena bho dvijāḥ . prītaḥ provāca bhagavān meghagambhīrayā girā
||1||इत्थं स्तुतस् तदा तेन मार्कण्डेयेन भो द्विजाः । प्रीतः प्रोवाच भगवान् मेघगम्भीरया गिरा
śrībhagavān uvāca:
brūhi kāmaṃ muniśreṣṭha yat te manasi vartate . dadāmi sarvaṃ viprarṣe matto yad abhivāñchasi
||2||ब्रूहि कामं मुनिश्रेष्ठ यत् ते मनसि वर्तते । ददामि सर्वं विप्रर्षे मत्तो यद् अभिवाञ्छसि
brahmovāca:
śrutvā sa vacanaṃ viprāḥ śiśos tasya mahātmanaḥ . uvāca paramaprīto munis tadgatamānasaḥ
||3||श्रुत्वा स वचनं विप्राः शिशोस् तस्य महात्मनः । उवाच परमप्रीतो मुनिस् तद्गतमानसः
mārkaṇḍeya uvāca:
jñātum icchāmi deva tvāṃ māyāṃ vai tava cottamām . tvatprasādāc ca deveśa smṛtir na parihīyate
||4||ज्ञातुम् इच्छामि देव त्वां मायां वै तव चोत्तमाम् । त्वत्प्रसादाच् च देवेश स्मृतिर् न परिहीयते
drutam antaḥ śarīreṇa satataṃ paryavartitam . icchāmi puṇḍarīkākṣa jñātuṃ tvām aham avyayam
||5||द्रुतम् अन्तः शरीरेण सततं पर्यवर्तितम् । इच्छामि पुण्डरीकाक्ष ज्ञातुं त्वाम् अहम् अव्ययम्
iha bhūtvā śiśuḥ sākṣāt kiṃ bhavān avatiṣṭhate . pītvā jagad idaṃ sarvam etad ākhyātum arhasi
||6||इह भूत्वा शिशुः साक्षात् किं भवान् अवतिष्ठते । पीत्वा जगद् इदं सर्वम् एतद् आख्यातुम् अर्हसि
kimarthaṃ ca jagat sarvaṃ śarīrasthaṃ tavānagha . kiyantaṃ ca tvayā kālam iha stheyam arindama
||7||किमर्थं च जगत् सर्वं शरीरस्थं तवानघ । कियन्तं च त्वया कालम् इह स्थेयम् अरिन्दम
jñātum icchāmi deveśa brūhi sarvam aśeṣataḥ . tvattaḥ kamalapattrākṣa vistareṇa yathātatham . mahad etad acintyaṃ ca yad ahaṃ dṛṣṭavān prabho
||8||ज्ञातुम् इच्छामि देवेश ब्रूहि सर्वम् अशेषतः । त्वत्तः कमलपत्त्राक्ष विस्तरेण यथातथम् । महद् एतद् अचिन्त्यं च यद् अहं दृष्टवान् प्रभो
brahmovāca:
ity uktaḥ sa tadā tena devadevo mahādyutiḥ . sāntvayan sa tadā vākyam uvāca vadatāṃ varaḥ
||9||इत्य् उक्तः स तदा तेन देवदेवो महाद्युतिः । सान्त्वयन् स तदा वाक्यम् उवाच वदतां वरः
śrībhagavān uvāca:
kāmaṃ devāś ca māṃ vipra nahi jānanti tattvataḥ . tava prītyā pravakṣyāmi yathedaṃ visṛjāmy aham
||10||कामं देवाश् च मां विप्र नहि जानन्ति तत्त्वतः । तव प्रीत्या प्रवक्ष्यामि यथेदं विसृजाम्य् अहम्
pitṛbhakto'si viprarṣe mām eva śaraṇaṃ gataḥ . tato dṛṣṭo'smi te sākṣād brahmacaryaṃ ca te mahat
||11||पितृभक्तोऽसि विप्रर्षे माम् एव शरणं गतः । ततो दृष्टोऽस्मि ते साक्षाद् ब्रह्मचर्यं च ते महत्
āpo nārā iti purā sañjñākarma kṛtaṃ mayā . tena nārāyaṇo'smy ukto mama tās tv ayanaṃ sadā
||12||आपो नारा इति पुरा सञ्ज्ञाकर्म कृतं मया । तेन नारायणोऽस्म्य् उक्तो मम तास् त्व् अयनं सदा
ahaṃ nārāyaṇo nāma prabhavaḥ śāśvato'vyayaḥ . vidhātā sarvabhūtānāṃ saṃhartā ca dvijottama
||13||अहं नारायणो नाम प्रभवः शाश्वतोऽव्ययः । विधाता सर्वभूतानां संहर्ता च द्विजोत्तम
ahaṃ viṣṇur ahaṃ brahmā śakraś cāpi surādhipaḥ . ahaṃ vaiśravaṇo rājā yamaḥ pretādhipas tathā
||14||अहं विष्णुर् अहं ब्रह्मा शक्रश् चापि सुराधिपः । अहं वैश्रवणो राजा यमः प्रेताधिपस् तथा
ahaṃ śivaś ca somaś ca kaśyapaś ca prajāpatiḥ . ahaṃ dhātā vidhātā ca yajñaś cāhaṃ dvijottama
||15||अहं शिवश् च सोमश् च कश्यपश् च प्रजापतिः । अहं धाता विधाता च यज्ञश् चाहं द्विजोत्तम
agnir āsyaṃ kṣitiḥ pādau candrādityau ca locane . dyaur mūrdhā khaṃ diśaḥ śrotre tathāpaḥ svedasambhavāḥ
||16||अग्निर् आस्यं क्षितिः पादौ चन्द्रादित्यौ च लोचने । द्यौर् मूर्धा खं दिशः श्रोत्रे तथापः स्वेदसम्भवाः
sadiśaṃ ca nabhaḥ kāyo vāyur manasi me sthitaḥ . mayā kratuśatair iṣṭaṃ bahubhiś cāptadakṣiṇaiḥ
||17||सदिशं च नभः कायो वायुर् मनसि मे स्थितः । मया क्रतुशतैर् इष्टं बहुभिश् चाप्तदक्षिणैः
yajante vedaviduṣo māṃ devayajane sthitam . pṛthivyāṃ kṣatriyendrāś ca pārthivāḥ svargakāṅkṣiṇaḥ
||18||यजन्ते वेदविदुषो मां देवयजने स्थितम् । पृथिव्यां क्षत्रियेन्द्राश् च पार्थिवाः स्वर्गकाङ्क्षिणः
yajante māṃ tathā vaiśyāḥ svargalokajigīṣavaḥ . catuḥsamudraparyantāṃ merumandarabhūṣaṇām
||19||यजन्ते मां तथा वैश्याः स्वर्गलोकजिगीषवः । चतुःसमुद्रपर्यन्तां मेरुमन्दरभूषणाम्
śeṣo bhūtvāham eko hi dhārayāmi vasundharām . vārāhaṃ rūpam āsthāya mameyaṃ jagatī purā
||20||शेषो भूत्वाहम् एको हि धारयामि वसुन्धराम् । वाराहं रूपम् आस्थाय ममेयं जगती पुरा
majjamānā jale vipra vīryeṇāsmi samuddhṛtā . agniś ca vāḍavo vipra bhūtvāhaṃ dvijasattama
||21||मज्जमाना जले विप्र वीर्येणास्मि समुद्धृता । अग्निश् च वाडवो विप्र भूत्वाहं द्विजसत्तम
pibāmy apaḥ samāviṣṭas tāś caiva visṛjāmy aham . brahma vaktraṃ bhujau kṣatram ūrū me saṃśritā viśaḥ
||22||पिबाम्य् अपः समाविष्टस् ताश् चैव विसृजाम्य् अहम् । ब्रह्म वक्त्रं भुजौ क्षत्रम् ऊरू मे संश्रिता विशः
pādau śūdrā bhavantīme vikrameṇa krameṇa ca . ṛgvedaḥ sāmavedaś ca yajurvedas tv atharvaṇaḥ
||23||पादौ शूद्रा भवन्तीमे विक्रमेण क्रमेण च । ऋग्वेदः सामवेदश् च यजुर्वेदस् त्व् अथर्वणः
mattaḥ prādurbhavanty ete mām eva praviśanti ca . yatayaḥ śāntiparamā yatātmāno bubhutsavaḥ
||24||मत्तः प्रादुर्भवन्त्य् एते माम् एव प्रविशन्ति च । यतयः शान्तिपरमा यतात्मानो बुभुत्सवः
kāmakrodhadveṣamuktā niḥsaṅgā vītakalmaṣāḥ . sattvasthā nirahaṅkārā nityam adhyātmakovidāḥ
||25||कामक्रोधद्वेषमुक्ता निःसङ्गा वीतकल्मषाः । सत्त्वस्था निरहङ्कारा नित्यम् अध्यात्मकोविदाः
mām eva satataṃ viprāś cintayanta upāsate . ahaṃ saṃvartako jyotir ahaṃ saṃvartako'nalaḥ
||26||माम् एव सततं विप्राश् चिन्तयन्त उपासते । अहं संवर्तको ज्योतिर् अहं संवर्तकोऽनलः
ahaṃ saṃvartakaḥ sūryas tv ahaṃ saṃvartako'nilaḥ . tārārūpāṇi dṛśyante yāny etāni nabhastale
||27||अहं संवर्तकः सूर्यस् त्व् अहं संवर्तकोऽनिलः । तारारूपाणि दृश्यन्ते यान्य् एतानि नभस्तले
mama vai romakūpāṇi viddhi tvaṃ dvijasattama . ratnākarāḥ samudrāś ca sarva eva caturdiśaḥ
||28||मम वै रोमकूपाणि विद्धि त्वं द्विजसत्तम । रत्नाकराः समुद्राश् च सर्व एव चतुर्दिशः
vasanaṃ śayanaṃ caiva nilayaṃ caiva viddhi me . kāmaḥ krodhaś ca harṣaś ca bhayaṃ mohas tathaiva ca
||29||वसनं शयनं चैव निलयं चैव विद्धि मे । कामः क्रोधश् च हर्षश् च भयं मोहस् तथैव च
mamaiva viddhi rūpāṇi sarvāṇy etāni sattama . prāpnuvanti narā vipra yat kṛtvā karma śobhanam
||30||ममैव विद्धि रूपाणि सर्वाण्य् एतानि सत्तम । प्राप्नुवन्ति नरा विप्र यत् कृत्वा कर्म शोभनम्
satyaṃ dānaṃ tapaś cogram ahiṃsāṃ sarvajantuṣu . madvidhānena vihitā mama dehavicāriṇaḥ
||31||सत्यं दानं तपश् चोग्रम् अहिंसां सर्वजन्तुषु । मद्विधानेन विहिता मम देहविचारिणः
mayābhibhūtavijñānāś ceṣṭayanti na kāmataḥ . samyag vedam adhīyānā yajanto vividhair makhaiḥ
||32||मयाभिभूतविज्ञानाश् चेष्टयन्ति न कामतः । सम्यग् वेदम् अधीयाना यजन्तो विविधैर् मखैः
śāntātmāno jitakrodhāḥ prāpnuvanti dvijātayaḥ . prāptuṃ śakyo na caivāhaṃ narair duṣkṛtakarmabhiḥ
||33||शान्तात्मानो जितक्रोधाः प्राप्नुवन्ति द्विजातयः । प्राप्तुं शक्यो न चैवाहं नरैर् दुष्कृतकर्मभिः
lobhābhibhūtaiḥ kṛpaṇair anāryair akṛtātmabhiḥ . tan māṃ mahāphalaṃ viddhi narāṇāṃ bhāvitātmanām
||34||लोभाभिभूतैः कृपणैर् अनार्यैर् अकृतात्मभिः । तन् मां महाफलं विद्धि नराणां भावितात्मनाम्
suduṣprāpaṃ vimūḍhānāṃ māṃ kuyoganiṣeviṇām . yadā yadā hi dharmasya glānir bhavati sattama
||35||सुदुष्प्रापं विमूढानां मां कुयोगनिषेविणाम् । यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर् भवति सत्तम
abhyutthānam adharmasya tadātmānaṃ sṛjāmy aham . daityā hiṃsānuraktāś ca avadhyāḥ surasattamaiḥ
||36||अभ्युत्थानम् अधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्य् अहम् । दैत्या हिंसानुरक्ताश् च अवध्याः सुरसत्तमैः
rākṣasāś cāpi loke'smin yadotpatsyanti dāruṇāḥ . tadāhaṃ samprasūyāmi gṛheṣu puṇyakarmaṇām
||37||राक्षसाश् चापि लोकेऽस्मिन् यदोत्पत्स्यन्ति दारुणाः । तदाहं सम्प्रसूयामि गृहेषु पुण्यकर्मणाम्
praviṣṭo mānuṣaṃ dehaṃ sarvaṃ praśamayāmy aham . sṛṣṭvā devamanuṣyāṃś ca gandharvoragarākṣasān
||38||प्रविष्टो मानुषं देहं सर्वं प्रशमयाम्य् अहम् । सृष्ट्वा देवमनुष्यांश् च गन्धर्वोरगराक्षसान्
sthāvarāṇi ca bhūtāni saṃharāmy ātmamāyayā . karmakāle punar deham anucintya sṛjāmy aham
||39||स्थावराणि च भूतानि संहराम्य् आत्ममायया । कर्मकाले पुनर् देहम् अनुचिन्त्य सृजाम्य् अहम्
āviśya mānuṣaṃ dehaṃ maryādābandhakāraṇāt . śvetaḥ kṛtayuge dharmaḥ śyāmas tretāyuge mama
||40||आविश्य मानुषं देहं मर्यादाबन्धकारणात् । श्वेतः कृतयुगे धर्मः श्यामस् त्रेतायुगे मम
rakto dvāparam āsādya kṛṣṇaḥ kaliyuge tathā . trayo bhāgā hy adharmasya tasmin kāle bhavanti ca
||41||रक्तो द्वापरम् आसाद्य कृष्णः कलियुगे तथा । त्रयो भागा ह्य् अधर्मस्य तस्मिन् काले भवन्ति च
antakāle ca samprāpte kālo bhūtvātidāruṇaḥ . trailokyaṃ nāśayāmy ekaḥ sarvaṃ sthāvarajaṅgamam
||42||अन्तकाले च सम्प्राप्ते कालो भूत्वातिदारुणः । त्रैलोक्यं नाशयाम्य् एकः सर्वं स्थावरजङ्गमम्
ahaṃ tridharmā viśvātmā sarvalokasukhāvahaḥ . abhinnaḥ sarvago'nanto hṛṣīkeśa urukramaḥ
||43||अहं त्रिधर्मा विश्वात्मा सर्वलोकसुखावहः । अभिन्नः सर्वगोऽनन्तो हृषीकेश उरुक्रमः
kālacakraṃ nayāmy eko brahmarūpaṃ mamaiva tat . śamanaṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtakṛtodyamam
||44||कालचक्रं नयाम्य् एको ब्रह्मरूपं ममैव तत् । शमनं सर्वभूतानां सर्वभूतकृतोद्यमम्
evaṃ praṇihitaḥ samyaṅ mamātmā munisattama . sarvabhūteṣu viprendra na ca māṃ vetti kaścana
||45||एवं प्रणिहितः सम्यङ् ममात्मा मुनिसत्तम । सर्वभूतेषु विप्रेन्द्र न च मां वेत्ति कश्चन
sarvaloke ca māṃ bhaktāḥ pūjayanti ca sarvaśaḥ . yac ca kiñcit tvayā prāptaṃ mayi kleśātmakaṃ dvija
||46||सर्वलोके च मां भक्ताः पूजयन्ति च सर्वशः । यच् च किञ्चित् त्वया प्राप्तं मयि क्लेशात्मकं द्विज
sukhodayāya tat sarvaṃ śreyase ca tavānagha . yac ca kiñcit tvayā loke dṛṣṭaṃ sthāvarajaṅgamam
||47||सुखोदयाय तत् सर्वं श्रेयसे च तवानघ । यच् च किञ्चित् त्वया लोके दृष्टं स्थावरजङ्गमम्
vihitaḥ sarva evāsau mayātmā bhūtabhāvanaḥ . ahaṃ nārāyaṇo nāma śaṅkhacakragadādharaḥ
||48||विहितः सर्व एवासौ मयात्मा भूतभावनः । अहं नारायणो नाम शङ्खचक्रगदाधरः
yāvad yugānāṃ viprarṣe sahasraṃ parivartate . tāvat svapimi viśvātmā sarvaviśvāni mohayan
||49||यावद् युगानां विप्रर्षे सहस्रं परिवर्तते । तावत् स्वपिमि विश्वात्मा सर्वविश्वानि मोहयन्
evaṃ sarvam ahaṃ kālam ihāse munisattama . aśiśuḥ śiśurūpeṇa yāvad brahmā na budhyate
||50||एवं सर्वम् अहं कालम् इहासे मुनिसत्तम । अशिशुः शिशुरूपेण यावद् ब्रह्मा न बुध्यते
mayā ca datto viprendra varas te brahmarūpiṇā . asakṛt parituṣṭena viprarṣigaṇapūjita
||51||मया च दत्तो विप्रेन्द्र वरस् ते ब्रह्मरूपिणा । असकृत् परितुष्टेन विप्रर्षिगणपूजित
sarvam ekārṇavaṃ kṛtvā naṣṭe sthāvarajaṅgame . nirgato'si mayājñātas tatas te darśitaṃ jagat
||52||सर्वम् एकार्णवं कृत्वा नष्टे स्थावरजङ्गमे । निर्गतोऽसि मयाज्ञातस् ततस् ते दर्शितं जगत्
abhyantaraṃ śarīrasya praviṣṭo'si yadā mama . dṛṣṭvā lokaṃ samastaṃ hi vismito nāvabudhyase
||53||अभ्यन्तरं शरीरस्य प्रविष्टोऽसि यदा मम । दृष्ट्वा लोकं समस्तं हि विस्मितो नावबुध्यसे
tato'si vaktrād viprarṣe drutaṃ niḥsārito mayā . ākhyātas te mayā cātmā durjñeyo hi surāsuraiḥ
||54||ततोऽसि वक्त्राद् विप्रर्षे द्रुतं निःसारितो मया । आख्यातस् ते मया चात्मा दुर्ज्ञेयो हि सुरासुरैः
yāvat sa bhagavān brahmā na budhyeta mahātapāḥ . tāvat tvam iha viprarṣe viśrabdhaś cara vai sukham
||55||यावत् स भगवान् ब्रह्मा न बुध्येत महातपाः । तावत् त्वम् इह विप्रर्षे विश्रब्धश् चर वै सुखम्
tato vibuddhe tasmiṃs tu sarvalokapitāmahe . eko bhūtāni srakṣyāmi śarīrāṇi dvijottama
||56||ततो विबुद्धे तस्मिंस् तु सर्वलोकपितामहे । एको भूतानि स्रक्ष्यामि शरीराणि द्विजोत्तम
ākāśaṃ pṛthivīṃ jyotir vāyuḥ salilam eva ca . loke yac ca bhavet kiñcid iha sthāvarajaṅgamam
||57||आकाशं पृथिवीं ज्योतिर् वायुः सलिलम् एव च । लोके यच् च भवेत् किञ्चिद् इह स्थावरजङ्गमम्
brahmovāca:
evam uktvā tadā viprāḥ punas taṃ prāha mādhavaḥ . pūrṇe yugasahasre tu meghagambhīranisvanaḥ
||58||एवम् उक्त्वा तदा विप्राः पुनस् तं प्राह माधवः । पूर्णे युगसहस्रे तु मेघगम्भीरनिस्वनः
śrībhagavān uvāca:
mune brūhi yadarthaṃ māṃ stutavān paramārthataḥ . varaṃ vṛṇīṣva yac chreṣṭhaṃ dadāmi nacirād aham
||59||मुने ब्रूहि यदर्थं मां स्तुतवान् परमार्थतः । वरं वृणीष्व यच् छ्रेष्ठं ददामि नचिराद् अहम्
āyuṣmān asi devānāṃ madbhakto'si dṛḍhavrataḥ . tena tvam asi viprendra punar dīrghāyur āpnuhi
||60||आयुष्मान् असि देवानां मद्भक्तोऽसि दृढव्रतः । तेन त्वम् असि विप्रेन्द्र पुनर् दीर्घायुर् आप्नुहि
brahmovāca:
śrutvā vāṇīṃ śubhāṃ tasya vilokya sa tadā punaḥ . mūrdhnā nipatya sahasā praṇamya punar abravīt
||61||श्रुत्वा वाणीं शुभां तस्य विलोक्य स तदा पुनः । मूर्ध्ना निपत्य सहसा प्रणम्य पुनर् अब्रवीत्
mārkaṇḍeya uvāca:
dṛṣṭaṃ paraṃ hi deveśa tava rūpaṃ dvijottama . moho'yaṃ vigataḥ satyaṃ tvayi dṛṣṭe tu me hare
||62||दृष्टं परं हि देवेश तव रूपं द्विजोत्तम । मोहोऽयं विगतः सत्यं त्वयि दृष्टे तु मे हरे
evam evam ahaṃ nātha iccheyaṃ tvatprasādataḥ . lokānāṃ ca hitārthāya nānābhāvapraśāntaye
||63||एवम् एवम् अहं नाथ इच्छेयं त्वत्प्रसादतः । लोकानां च हितार्थाय नानाभावप्रशान्तये
śaivabhāgavatānāṃ ca vādārthapratiṣedhakam . asmin kṣetravare puṇye nirmale puruṣottame
||64||शैवभागवतानां च वादार्थप्रतिषेधकम् । अस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये निर्मले पुरुषोत्तमे
śivasyāyatanaṃ deva karomi paramaṃ mahat . pratiṣṭheya tathā tatra tava sthāne ca śaṅkaram
||65||शिवस्यायतनं देव करोमि परमं महत् । प्रतिष्ठेय तथा तत्र तव स्थाने च शङ्करम्
tato jñāsyanti loke'sminn ekamūrtī harīśvarau . pratyuvāca jagannāthaḥ sa punas taṃ mahāmunim
||66||ततो ज्ञास्यन्ति लोकेऽस्मिन्न् एकमूर्ती हरीश्वरौ । प्रत्युवाच जगन्नाथः स पुनस् तं महामुनिम्
śrībhagavān uvāca:
yad etat paramaṃ devaṃ kāraṇaṃ bhuvaneśvaram . liṅgam ārādhanārthāya nānābhāvapraśāntaye
||67||यद् एतत् परमं देवं कारणं भुवनेश्वरम् । लिङ्गम् आराधनार्थाय नानाभावप्रशान्तये
mamādiṣṭena viprendra kuru śīghraṃ śivālayam . tatprabhāvāc chivaloke tiṣṭha tvaṃ ca tathākṣayam
||68||ममादिष्टेन विप्रेन्द्र कुरु शीघ्रं शिवालयम् । तत्प्रभावाच् छिवलोके तिष्ठ त्वं च तथाक्षयम्
śive saṃsthāpite vipra mama saṃsthāpanaṃ bhavet . nāvayor antaraṃ kiñcid ekabhāvau dvidhā kṛtau
||69||शिवे संस्थापिते विप्र मम संस्थापनं भवेत् । नावयोर् अन्तरं किञ्चिद् एकभावौ द्विधा कृतौ
yo rudraḥ sa svayaṃ viṣṇur yo viṣṇuḥ sa maheśvaraḥ . ubhayor antaraṃ nāsti pavanākāśayor iva
||70||यो रुद्रः स स्वयं विष्णुर् यो विष्णुः स महेश्वरः । उभयोर् अन्तरं नास्ति पवनाकाशयोर् इव
mohito nābhijānāti ya eva garuḍadhvajaḥ . vṛṣadhvajaḥ sa eveti tripuraghnaṃ trilocanam
||71||मोहितो नाभिजानाति य एव गरुडध्वजः । वृषध्वजः स एवेति त्रिपुरघ्नं त्रिलोचनम्
tava nāmāṅkitaṃ tasmāt kuru vipra śivālayam . uttare devadevasya kuru tīrthaṃ suśobhanam
||72||तव नामाङ्कितं तस्मात् कुरु विप्र शिवालयम् । उत्तरे देवदेवस्य कुरु तीर्थं सुशोभनम्
mārkaṇḍeyahrado nāma naralokeṣu viśrutaḥ . bhaviṣyati dvijaśreṣṭha sarvapāpapraṇāśanaḥ
||73||मार्कण्डेयह्रदो नाम नरलोकेषु विश्रुतः । भविष्यति द्विजश्रेष्ठ सर्वपापप्रणाशनः
brahmovāca:
ity uktvā sa tadā devas tatraivāntaradhīyata . mārkaṇḍeyaṃ muniśreṣṭhāḥ sarvavyāpī janārdanaḥ
||74||इत्य् उक्त्वा स तदा देवस् तत्रैवान्तरधीयत । मार्कण्डेयं मुनिश्रेष्ठाः सर्वव्यापी जनार्दनः
Source and reuse:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).