adhyāyaḥ 119
brahmovāca:
somatīrtham iti khyātaṃ tad apy uktaṃ mahātmabhiḥ . tatra snānena dānena somapānaphalaṃ labhet
||1||सोमतीर्थम् इति ख्यातं तद् अप्य् उक्तं महात्मभिः । तत्र स्नानेन दानेन सोमपानफलं लभेत्
jagatāṃ mātaraḥ pūrvam oṣadhyo jīvasammatāḥ . mamāpi mātaro devyaḥ pūrvāsāṃ pūrvavattarāḥ
||2||जगतां मातरः पूर्वम् ओषध्यो जीवसम्मताः । ममापि मातरो देव्यः पूर्वासां पूर्ववत्तराः
āsu pratiṣṭhito dharmaḥ svādhyāyo yajñakarma ca . ābhir eva dhṛtaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram
||3||आसु प्रतिष्ठितो धर्मः स्वाध्यायो यज्ञकर्म च । आभिर् एव धृतं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्
aśeṣarogopaśamo bhavaty ābhir asaṃśayam . annam etābhir eva syād aśeṣaprāṇarakṣaṇam . atrauṣadhyo jagadvandyā mām ūcur anahaṅkṛtāḥ
||4||अशेषरोगोपशमो भवत्य् आभिर् असंशयम् । अन्नम् एताभिर् एव स्याद् अशेषप्राणरक्षणम् । अत्रौषध्यो जगद्वन्द्या माम् ऊचुर् अनहङ्कृताः
oṣadhya ūcuḥ:
asmākaṃ tvaṃ patiṃ dehi rājānaṃ surasattama
||5||अस्माकं त्वं पतिं देहि राजानं सुरसत्तम
brahmovāca:
tac chrutvā vacanaṃ tāsāṃ mayoktā oṣadhīr idam . patiṃ prāpsyatha sarvāś ca rājānaṃ prītivardhanam
||6||तच् छ्रुत्वा वचनं तासां मयोक्ता ओषधीर् इदम् । पतिं प्राप्स्यथ सर्वाश् च राजानं प्रीतिवर्धनम्
rājānam iti tac chrutvā tā mām ūcuḥ punar mune . gantavyaṃ kva punaś coktā gautamīṃ yāntu mātaraḥ
||7||राजानम् इति तच् छ्रुत्वा ता माम् ऊचुः पुनर् मुने । गन्तव्यं क्व पुनश् चोक्ता गौतमीं यान्तु मातरः
tuṣṭāyām atha tasyāṃ vo rājā syāl lokapūjitaḥ . tāś ca gatvā muniśreṣṭha tuṣṭuvur gautamīṃ nadīm
||8||तुष्टायाम् अथ तस्यां वो राजा स्याल् लोकपूजितः । ताश् च गत्वा मुनिश्रेष्ठ तुष्टुवुर् गौतमीं नदीम्
oṣadhya ūcuḥ:
kiṃ vākariṣyan bhavavartino janā . nānāghasaṅghābhibhavāc ca duḥkhitāḥ . na cāgamiṣyad bhavatī bhuvaṃ cet . puṇyodake gautami śambhukānte
||9||किं वाकरिष्यन् भववर्तिनो जना । नानाघसङ्घाभिभवाच् च दुःखिताः । न चागमिष्यद् भवती भुवं चेत् । पुण्योदके गौतमि शम्भुकान्ते
ko vetti bhāgyaṃ naradehabhājāṃ . mahīgatānāṃ saritām adhīśe . eṣāṃ mahāpātakasaṅghahantrī . tvam amba gaṅge sulabhā sadaiva
||10||को वेत्ति भाग्यं नरदेहभाजां । महीगतानां सरिताम् अधीशे । एषां महापातकसङ्घहन्त्री । त्वम् अम्ब गङ्गे सुलभा सदैव
na te vibhūtiṃ nanu vetti ko'pi . trailokyavandye jagadamba gaṅge . gaurīsamāliṅgitavigraho'pi . dhatte smarāriḥ śirasāpi yat tvām
||11||न ते विभूतिं ननु वेत्ति कोऽपि । त्रैलोक्यवन्द्ये जगदम्ब गङ्गे । गौरीसमालिङ्गितविग्रहोऽपि । धत्ते स्मरारिः शिरसापि यत् त्वाम्
namo'stu te mātar abhīṣṭadāyini . namo'stu te brahmamaye'ghanāśini . namo'stu te viṣṇupadābjaniḥsṛte . namo'stu te śambhujaṭāviniḥsṛte
||12||नमोऽस्तु ते मातर् अभीष्टदायिनि । नमोऽस्तु ते ब्रह्ममयेऽघनाशिनि । नमोऽस्तु ते विष्णुपदाब्जनिःसृते । नमोऽस्तु ते शम्भुजटाविनिःसृते
brahmovāca:
ity evaṃ stuvatām īśā kiṃ dadāmīty avocata
||13||इत्य् एवं स्तुवताम् ईशा किं ददामीत्य् अवोचत
oṣadhya ūcuḥ:
patiṃ dehi jaganmātā rājānam atitejasam
||14||पतिं देहि जगन्माता राजानम् अतितेजसम्
brahmovāca:
tadovāca nadī gaṅgā oṣadhīs tā idaṃ vacaḥ
||15||तदोवाच नदी गङ्गा ओषधीस् ता इदं वचः
gaṅgovāca:
ahaṃ cāmṛtarūpāsmi oṣadhyo mātaro'mṛtāḥ . tādṛśaṃ cāmṛtātmānaṃ patiṃ somaṃ dadāmi vaḥ
||16||अहं चामृतरूपास्मि ओषध्यो मातरोऽमृताः । तादृशं चामृतात्मानं पतिं सोमं ददामि वः
brahmovāca:
devāś ca ṛṣayo vākyaṃ menire soma eva ca . oṣadhyaś cāpi tad vākyaṃ tato jagmuḥ svam ālayam
||17||देवाश् च ऋषयो वाक्यं मेनिरे सोम एव च । ओषध्यश् चापि तद् वाक्यं ततो जग्मुः स्वम् आलयम्
yatra cāpur mahauṣadhyo rājānam amṛtātmakam . somaṃ samastasantāpapāpasaṅghanivārakam
||18||यत्र चापुर् महौषध्यो राजानम् अमृतात्मकम् । सोमं समस्तसन्तापपापसङ्घनिवारकम्
somatīrthaṃ tu tat khyātaṃ somapānaphalapradam . tatra snānena dānena pitaraḥ svargam āpnuyuḥ
||19||सोमतीर्थं तु तत् ख्यातं सोमपानफलप्रदम् । तत्र स्नानेन दानेन पितरः स्वर्गम् आप्नुयुः
ya idaṃ śṛṇuyān nityaṃ paṭhed vā bhaktitaḥ smaret . dīrgham āyur avāpnoti sa putrī dhanavān bhavet
||20||य इदं शृणुयान् नित्यं पठेद् वा भक्तितः स्मरेत् । दीर्घम् आयुर् अवाप्नोति स पुत्री धनवान् भवेत्
Source and reuse:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).