adhyāyaḥ 198
vyāsa uvāca:
vane viharatas tasya saha gopair mahātmanaḥ . mānuṣacchadmarūpasya śeṣasya dharaṇībhṛtaḥ
||1||वने विहरतस् तस्य सह गोपैर् महात्मनः । मानुषच्छद्मरूपस्य शेषस्य धरणीभृतः
niṣpāditorukāryasya kāryeṇaivāvatāriṇaḥ . upabhogārtham atyarthaṃ varuṇaḥ prāha vāruṇīm
||2||निष्पादितोरुकार्यस्य कार्येणैवावतारिणः । उपभोगार्थम् अत्यर्थं वरुणः प्राह वारुणीम्
varuṇa uvāca:
abhīṣṭāṃ sarvadā hy asya madire tvaṃ mahaujasaḥ . anantasyopabhogāya tasya gaccha mude śubhe
||3||अभीष्टां सर्वदा ह्य् अस्य मदिरे त्वं महौजसः । अनन्तस्योपभोगाय तस्य गच्छ मुदे शुभे
vyāsa uvāca:
ity uktā vāruṇī tena sannidhānam athākarot . vṛndāvanataṭotpannakadambatarukoṭare
||4||इत्य् उक्ता वारुणी तेन सन्निधानम् अथाकरोत् । वृन्दावनतटोत्पन्नकदम्बतरुकोटरे
vicaran baladevo'pi madirāgandham uddhatam . āghrāya madirāharṣam avāpātha purātanam
||5||विचरन् बलदेवोऽपि मदिरागन्धम् उद्धतम् । आघ्राय मदिराहर्षम् अवापाथ पुरातनम्
tataḥ kadambāt sahasā madyadhārāṃ sa lāṅgalī . patantīṃ vīkṣya munayaḥ prayayau paramāṃ mudam
||6||ततः कदम्बात् सहसा मद्यधारां स लाङ्गली । पतन्तीं वीक्ष्य मुनयः प्रययौ परमां मुदम्
papau ca gopagopībhiḥ samaveto mudānvitaḥ . upagīyamāno lalitaṃ gītavādyaviśāradaiḥ
||7||पपौ च गोपगोपीभिः समवेतो मुदान्वितः । उपगीयमानो ललितं गीतवाद्यविशारदैः
śramato'tyantagharmāmbhaḥkaṇikāmauktikojjvalaḥ . āgaccha yamune snātum icchāmīty āha vihvalaḥ
||8||श्रमतोऽत्यन्तघर्माम्भःकणिकामौक्तिकोज्ज्वलः । आगच्छ यमुने स्नातुम् इच्छामीत्य् आह विह्वलः
tasya vācaṃ nadī sā tu mattoktām avamanya vai . nājagāma tataḥ kruddho halaṃ jagrāha lāṅgalī
||9||तस्य वाचं नदी सा तु मत्तोक्ताम् अवमन्य वै । नाजगाम ततः क्रुद्धो हलं जग्राह लाङ्गली
gṛhītvā tāṃ taṭenaiva cakarṣa madavihvalaḥ . pāpe nāyāsi nāyāsi gamyatām icchayānyataḥ
||10||गृहीत्वा तां तटेनैव चकर्ष मदविह्वलः । पापे नायासि नायासि गम्यताम् इच्छयान्यतः
sā kṛṣṭā tena sahasā mārgaṃ santyajya nimnagā . yatrāste baladevo'sau plāvayām āsa tad vanam
||11||सा कृष्टा तेन सहसा मार्गं सन्त्यज्य निम्नगा । यत्रास्ते बलदेवोऽसौ प्लावयाम् आस तद् वनम्
śarīriṇī tathopetya trāsavihvalalocanā . prasīdety abravīd rāmaṃ muñca māṃ muśalāyudha
||12||शरीरिणी तथोपेत्य त्रासविह्वललोचना । प्रसीदेत्य् अब्रवीद् रामं मुञ्च मां मुशलायुध
so'bravīd avajānāsi mama śauryabalaṃ yadi . so'haṃ tvāṃ halapātena nayiṣyāmi sahasradhā
||13||सोऽब्रवीद् अवजानासि मम शौर्यबलं यदि । सोऽहं त्वां हलपातेन नयिष्यामि सहस्रधा
vyāsa uvāca:
ity uktayātisantrastas tayā nadyā prasāditaḥ . bhūbhāge plāvite tatra mumoca yamunāṃ balaḥ
||14||इत्य् उक्तयातिसन्त्रस्तस् तया नद्या प्रसादितः । भूभागे प्लाविते तत्र मुमोच यमुनां बलः
tataḥ snātasya vai kāntir ājagāma mahāvane . avataṃsotpalaṃ cāru gṛhītvaikaṃ ca kuṇḍalam
||15||ततः स्नातस्य वै कान्तिर् आजगाम महावने । अवतंसोत्पलं चारु गृहीत्वैकं च कुण्डलम्
varuṇaprahitāṃ cāsmai mālām amlānapaṅkajām . samudrārhe tathā vastre nīle lakṣmīr ayacchata
||16||वरुणप्रहितां चास्मै मालाम् अम्लानपङ्कजाम् । समुद्रार्हे तथा वस्त्रे नीले लक्ष्मीर् अयच्छत
kṛtāvataṃsaḥ sa tadā cārukuṇḍalabhūṣitaḥ . nīlāmbaradharaḥ sragvī śuśubhe kāntisaṃyutaḥ
||17||कृतावतंसः स तदा चारुकुण्डलभूषितः । नीलाम्बरधरः स्रग्वी शुशुभे कान्तिसंयुतः
itthaṃ vibhūṣito reme tatra rāmas tadā vraje . māsadvayena yātaś ca punaḥ sa mathurāṃ purīm
||18||इत्थं विभूषितो रेमे तत्र रामस् तदा व्रजे । मासद्वयेन यातश् च पुनः स मथुरां पुरीम्
revatīṃ caiva tanayāṃ raivatasya mahīpateḥ . upayeme balas tasyāṃ jajñāte niśaṭholmukau
||19||रेवतीं चैव तनयां रैवतस्य महीपतेः । उपयेमे बलस् तस्यां जज्ञाते निशठोल्मुकौ
Source and reuse:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).