adhyāyaḥ 44
brahmovāca:
tasyāṃ sa nṛpatiḥ pūrvaṃ kurvan rājyam anuttamam . pālayām āsa matimān prajāḥ putrān ivaurasān
||1||तस्यां स नृपतिः पूर्वं कुर्वन् राज्यम् अनुत्तमम् । पालयाम् आस मतिमान् प्रजाः पुत्रान् इवौरसान्
satyavādī mahāprājñaḥ śūraḥ sarvaguṇākaraḥ . matimān dharmasampannaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ
||2||सत्यवादी महाप्राज्ञः शूरः सर्वगुणाकरः । मतिमान् धर्मसम्पन्नः सर्वशस्त्रभृतां वरः
satyavāñ śīlavān dāntaḥ śrīmān parapurañjayaḥ . āditya iva tejobhī rūpair āśvinayor iva
||3||सत्यवाञ् शीलवान् दान्तः श्रीमान् परपुरञ्जयः । आदित्य इव तेजोभी रूपैर् आश्विनयोर् इव
vardhamānasurāścaryaḥ śakratulyaparākramaḥ . śāradendur ivābhāti lakṣaṇaiḥ samalaṅkṛtaḥ
||4||वर्धमानसुराश्चर्यः शक्रतुल्यपराक्रमः । शारदेन्दुर् इवाभाति लक्षणैः समलङ्कृतः
āhartā sarvayajñānāṃ hayamedhādikṛt tathā . dānair yajñais tapobhiś ca tattulyo nāsti bhūpatiḥ
||5||आहर्ता सर्वयज्ञानां हयमेधादिकृत् तथा । दानैर् यज्ञैस् तपोभिश् च तत्तुल्यो नास्ति भूपतिः
suvarṇamaṇimuktānāṃ gajāśvānāṃ ca bhūpatiḥ . pradadau vipramukhyebhyo yāge yāge mahādhanam
||6||सुवर्णमणिमुक्तानां गजाश्वानां च भूपतिः । प्रददौ विप्रमुख्येभ्यो यागे यागे महाधनम्
hastyaśvarathamukhyānāṃ kambalājinavāsasām . ratnānāṃ dhanadhānyānām antas tasya na vidyate
||7||हस्त्यश्वरथमुख्यानां कम्बलाजिनवाससाम् । रत्नानां धनधान्यानाम् अन्तस् तस्य न विद्यते
evaṃ sarvadhanair yukto guṇaiḥ sarvair alaṅkṛtaḥ . sarvakāmasamṛddhātmā kurvan rājyam akaṇṭakam
||8||एवं सर्वधनैर् युक्तो गुणैः सर्वैर् अलङ्कृतः । सर्वकामसमृद्धात्मा कुर्वन् राज्यम् अकण्टकम्
tasyeyaṃ matir utpannā sarvayogeśvaraṃ harim . katham ārādhayiṣyāmi bhuktimuktipradaṃ prabhum
||9||तस्येयं मतिर् उत्पन्ना सर्वयोगेश्वरं हरिम् । कथम् आराधयिष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं प्रभुम्
vicārya sarvaśāstrāṇi tantrāṇy āgamavistaram . itihāsapurāṇāni vedāṅgāni ca sarvaśaḥ
||10||विचार्य सर्वशास्त्राणि तन्त्राण्य् आगमविस्तरम् । इतिहासपुराणानि वेदाङ्गानि च सर्वशः
dharmaśāstrāṇi sarvāṇi niyamān ṛṣibhāṣitān . vedāṅgāni ca śāstrāṇi vidyāsthānāni yāni ca
||11||धर्मशास्त्राणि सर्वाणि नियमान् ऋषिभाषितान् । वेदाङ्गानि च शास्त्राणि विद्यास्थानानि यानि च
guruṃ saṃsevya yatnena brāhmaṇān vedapāragān . ādhāya paramāṃ kāṣṭhāṃ kṛtakṛtyo'bhavat tadā
||12||गुरुं संसेव्य यत्नेन ब्राह्मणान् वेदपारगान् । आधाय परमां काष्ठां कृतकृत्योऽभवत् तदा
samprāpya paramaṃ tattvaṃ vāsudevākhyam avyayam . bhrāntijñānād atītas tu mumukṣuḥ saṃyatendriyaḥ
||13||सम्प्राप्य परमं तत्त्वं वासुदेवाख्यम् अव्ययम् । भ्रान्तिज्ञानाद् अतीतस् तु मुमुक्षुः संयतेन्द्रियः
katham ārādhayiṣyāmi devadevaṃ sanātanam . pītavastraṃ caturbāhuṃ śaṅkhacakragadādharam
||14||कथम् आराधयिष्यामि देवदेवं सनातनम् । पीतवस्त्रं चतुर्बाहुं शङ्खचक्रगदाधरम्
vanamālāvṛtoraskaṃ padmapattrāyatekṣaṇam . śrīvatsoraḥsamāyuktaṃ mukuṭāṅgadaśobhitam
||15||वनमालावृतोरस्कं पद्मपत्त्रायतेक्षणम् । श्रीवत्सोरःसमायुक्तं मुकुटाङ्गदशोभितम्
svapurāt sa tu niṣkrānta ujjayinyāḥ prajāpatiḥ . balena mahatā yuktaḥ sabhṛtyaḥ sapurohitaḥ
||16||स्वपुरात् स तु निष्क्रान्त उज्जयिन्याः प्रजापतिः । बलेन महता युक्तः सभृत्यः सपुरोहितः
anujagmus tu taṃ sarve rathinaḥ śastrapāṇayaḥ . rathair vimānasaṅkāśaiḥ patākādhvajasevitaiḥ
||17||अनुजग्मुस् तु तं सर्वे रथिनः शस्त्रपाणयः । रथैर् विमानसङ्काशैः पताकाध्वजसेवितैः
sādinaś ca tathā sarve prāsatomarapāṇayaḥ . aśvaiḥ pavanasaṅkāśair anujagmus tu taṃ nṛpam
||18||सादिनश् च तथा सर्वे प्रासतोमरपाणयः । अश्वैः पवनसङ्काशैर् अनुजग्मुस् तु तं नृपम्
himavatsambhavair mattair vāraṇaiḥ parvatopamaiḥ . īṣādantaiḥ sadā mattaiḥ pracaṇḍaiḥ ṣaṣṭihāyanaiḥ
||19||हिमवत्सम्भवैर् मत्तैर् वारणैः पर्वतोपमैः । ईषादन्तैः सदा मत्तैः प्रचण्डैः षष्टिहायनैः
hemakakṣaiḥ sapatākair ghaṇṭāravavibhūṣitaiḥ . anujagmuś ca taṃ sarve gajayuddhaviśāradāḥ
||20||हेमकक्षैः सपताकैर् घण्टारवविभूषितैः । अनुजग्मुश् च तं सर्वे गजयुद्धविशारदाः
asaṅkhyeyāś ca pādātā dhanuṣprāsāsipāṇayaḥ . divyamālyāmbaradharā divyagandhānulepanāḥ
||21||असङ्ख्येयाश् च पादाता धनुष्प्रासासिपाणयः । दिव्यमाल्याम्बरधरा दिव्यगन्धानुलेपनाः
anujagmuś ca taṃ sarve yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ . sarvāstrakuśalāḥ śūrāḥ sadā saṅgrāmalālasāḥ
||22||अनुजग्मुश् च तं सर्वे युवानो मृष्टकुण्डलाः । सर्वास्त्रकुशलाः शूराः सदा सङ्ग्रामलालसाः
antaḥpuranivāsinyaḥ striyaḥ sarvāḥ svalaṅkṛtāḥ . bimbauṣṭhacārudaśanāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ
||23||अन्तःपुरनिवासिन्यः स्त्रियः सर्वाः स्वलङ्कृताः । बिम्बौष्ठचारुदशनाः सर्वाभरणभूषिताः
divyavastradharāḥ sarvā divyamālyavibhūṣitāḥ . divyagandhānuliptāṅgāḥ śaraccandranibhānanāḥ
||24||दिव्यवस्त्रधराः सर्वा दिव्यमाल्यविभूषिताः । दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गाः शरच्चन्द्रनिभाननाः
sumadhyamāś cāruveṣāś cārukarṇālakāñcitāḥ . tāmbūlarañjitamukhā rakṣibhiś ca surakṣitāḥ
||25||सुमध्यमाश् चारुवेषाश् चारुकर्णालकाञ्चिताः । ताम्बूलरञ्जितमुखा रक्षिभिश् च सुरक्षिताः
yānair uccāvacaiḥ śubhrair maṇikāñcanabhūṣitaiḥ . upagīyamānās tāḥ sarvā gāyanaiḥ stutipāṭhakaiḥ
||26||यानैर् उच्चावचैः शुभ्रैर् मणिकाञ्चनभूषितैः । उपगीयमानास् ताः सर्वा गायनैः स्तुतिपाठकैः
veṣṭitāḥ śastrahastaiś ca padmapattrāyatekṣaṇāḥ . brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā anujagmuś ca taṃ nṛpam
||27||वेष्टिताः शस्त्रहस्तैश् च पद्मपत्त्रायतेक्षणाः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या अनुजग्मुश् च तं नृपम्
vaṇiggrāmagaṇāḥ sarve nānāpuranivāsinaḥ . dhanai ratnaiḥ suvarṇaiś ca sadārāḥ saparicchadāḥ
||28||वणिग्ग्रामगणाः सर्वे नानापुरनिवासिनः । धनै रत्नैः सुवर्णैश् च सदाराः सपरिच्छदाः
astravikrayakāś caiva tāmbūlapaṇyajīvinaḥ . tṛṇavikrayakāś caiva kāṣṭhavikrayakārakāḥ
||29||अस्त्रविक्रयकाश् चैव ताम्बूलपण्यजीविनः । तृणविक्रयकाश् चैव काष्ठविक्रयकारकाः
raṅgopajīvinaḥ sarve māṃsavikrayiṇas tathā . tailavikrayakāś caiva vastravikrayakās tathā
||30||रङ्गोपजीविनः सर्वे मांसविक्रयिणस् तथा । तैलविक्रयकाश् चैव वस्त्रविक्रयकास् तथा
phalavikrayiṇaś caiva pattravikrayiṇas tathā . tathā javasahārāś ca rajakāś ca sahasraśaḥ
||31||फलविक्रयिणश् चैव पत्त्रविक्रयिणस् तथा । तथा जवसहाराश् च रजकाश् च सहस्रशः
gopālā nāpitāś caiva tathānye vastrasūcakāḥ . meṣapālāś cājapālā mṛgapālāś ca haṃsakāḥ
||32||गोपाला नापिताश् चैव तथान्ये वस्त्रसूचकाः । मेषपालाश् चाजपाला मृगपालाश् च हंसकाः
dhānyavikrayiṇaś caiva saktuvikrayiṇaś ca ye . guḍavikrayikāś caiva tathā lavaṇajīvinaḥ
||33||धान्यविक्रयिणश् चैव सक्तुविक्रयिणश् च ये । गुडविक्रयिकाश् चैव तथा लवणजीविनः
gāyanā nartakāś caiva tathā maṅgalapāṭhakāḥ . śailūṣāḥ kathakāś caiva purāṇārthaviśāradāḥ
||34||गायना नर्तकाश् चैव तथा मङ्गलपाठकाः । शैलूषाः कथकाश् चैव पुराणार्थविशारदाः
kavayaḥ kāvyakartāro nānākāvyaviśāradāḥ . viṣaghnā gāruḍāś caiva nānāratnaparīkṣakāḥ
||35||कवयः काव्यकर्तारो नानाकाव्यविशारदाः । विषघ्ना गारुडाश् चैव नानारत्नपरीक्षकाः
vyokārās tāmrakārāś ca kāṃsyakārāś ca rūṭhakāḥ . kauṣakārāś citrakārāḥ kundakārāś ca pāvakāḥ
||36||व्योकारास् ताम्रकाराश् च कांस्यकाराश् च रूठकाः । कौषकाराश् चित्रकाराः कुन्दकाराश् च पावकाः
daṇḍakārāś cāsikārāḥ surādhūtopajīvinaḥ . mallā dūtāś ca kāyasthā ye cānye karmakāriṇaḥ
||37||दण्डकाराश् चासिकाराः सुराधूतोपजीविनः । मल्ला दूताश् च कायस्था ये चान्ये कर्मकारिणः
tantuvāyā rūpakārā vārtikās tailapāṭhakāḥ . lāvajīvās taittirikā mṛgapakṣyupajīvinaḥ
||38||तन्तुवाया रूपकारा वार्तिकास् तैलपाठकाः । लावजीवास् तैत्तिरिका मृगपक्ष्युपजीविनः
gajavaidyāś ca vaidyāś ca naravaidyāś ca ye narāḥ . vṛkṣavaidyāś ca govaidyā ye cānye chedadāhakāḥ
||39||गजवैद्याश् च वैद्याश् च नरवैद्याश् च ये नराः । वृक्षवैद्याश् च गोवैद्या ये चान्ये छेददाहकाः
ete nāgarakāḥ sarve ye cānye nānukīrtitāḥ . anujagmus tu rājānaṃ samastapuravāsinaḥ
||40||एते नागरकाः सर्वे ये चान्ये नानुकीर्तिताः । अनुजग्मुस् तु राजानं समस्तपुरवासिनः
yathā vrajantaṃ pitaraṃ grāmāntaraṃ samutsukāḥ . anuyānti yathā putrās tathā taṃ te'pi nāgarāḥ
||41||यथा व्रजन्तं पितरं ग्रामान्तरं समुत्सुकाः । अनुयान्ति यथा पुत्रास् तथा तं तेऽपि नागराः
evaṃ sa nṛpatiḥ śrīmān vṛtaḥ sarvair mahājanaiḥ . hastyaśvarathapādātair jagāma ca śanaiḥ śanaiḥ
||42||एवं स नृपतिः श्रीमान् वृतः सर्वैर् महाजनैः । हस्त्यश्वरथपादातैर् जगाम च शनैः शनैः
evaṃ gatvā sa nṛpatir dakṣiṇasyodadhes taṭam . sarvais tair dīrghakālena balair anugataḥ prabhuḥ
||43||एवं गत्वा स नृपतिर् दक्षिणस्योदधेस् तटम् । सर्वैस् तैर् दीर्घकालेन बलैर् अनुगतः प्रभुः
dadarśa sāgaraṃ ramyaṃ nṛtyantam iva ca sthitam . anekaśatasāhasrair ūrmibhiś ca samākulam
||44||ददर्श सागरं रम्यं नृत्यन्तम् इव च स्थितम् । अनेकशतसाहस्रैर् ऊर्मिभिश् च समाकुलम्
nānāratnālayaṃ pūrṇaṃ nānāprāṇisamākulam . vīcītaraṅgabahulaṃ mahāścaryasamanvitam
||45||नानारत्नालयं पूर्णं नानाप्राणिसमाकुलम् । वीचीतरङ्गबहुलं महाश्चर्यसमन्वितम्
tīrtharājaṃ mahāśabdam apāraṃ subhayaṅkaram . meghavṛndapratīkāśam agādhaṃ makarālayam
||46||तीर्थराजं महाशब्दम् अपारं सुभयङ्करम् । मेघवृन्दप्रतीकाशम् अगाधं मकरालयम्
matsyaiḥ kūrmaiś ca śaṅkhaiś ca śuktikānakraśaṅkubhiḥ . śiṃśumāraiḥ karkaṭaiś ca vṛtaṃ sarpair mahāviṣaiḥ
||47||मत्स्यैः कूर्मैश् च शङ्खैश् च शुक्तिकानक्रशङ्कुभिः । शिंशुमारैः कर्कटैश् च वृतं सर्पैर् महाविषैः
lavaṇodaṃ hareḥ sthānaṃ śayanasya nadīpatim . sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sarvavāñchāphalapradam
||48||लवणोदं हरेः स्थानं शयनस्य नदीपतिम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्ववाञ्छाफलप्रदम्
anekāvartagambhīraṃ dānavānāṃ samāśrayam . amṛtasyāraṇiṃ divyaṃ devayonim apāṃ patim
||49||अनेकावर्तगम्भीरं दानवानां समाश्रयम् । अमृतस्यारणिं दिव्यं देवयोनिम् अपां पतिम्
viśiṣṭaṃ sarvabhūtānāṃ prāṇināṃ jīvadhāraṇam . supavitraṃ pavitrāṇāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam
||50||विशिष्टं सर्वभूतानां प्राणिनां जीवधारणम् । सुपवित्रं पवित्राणां मङ्गलानां च मङ्गलम्
tīrthānām uttamaṃ tīrtham avyayaṃ yādasāṃ patim . candravṛddhikṣayasyeva yasya mānaṃ pratiṣṭhitam
||51||तीर्थानाम् उत्तमं तीर्थम् अव्ययं यादसां पतिम् । चन्द्रवृद्धिक्षयस्येव यस्य मानं प्रतिष्ठितम्
abhedyaṃ sarvabhūtānāṃ devānām amṛtālayam . utpattisthitisaṃhārahetubhūtaṃ sanātanam
||52||अभेद्यं सर्वभूतानां देवानाम् अमृतालयम् । उत्पत्तिस्थितिसंहारहेतुभूतं सनातनम्
upajīvyaṃ ca sarveṣāṃ puṇyaṃ nadanadīpatim . dṛṣṭvā taṃ nṛpatiśreṣṭho vismayaṃ paramaṃ gataḥ
||53||उपजीव्यं च सर्वेषां पुण्यं नदनदीपतिम् । दृष्ट्वा तं नृपतिश्रेष्ठो विस्मयं परमं गतः
nivāsam akarot tatra velām asādya sāgarīm . puṇye manohare deśe sarvabhūmiguṇair yute
||54||निवासम् अकरोत् तत्र वेलाम् असाद्य सागरीम् । पुण्ये मनोहरे देशे सर्वभूमिगुणैर् युते
vṛtaṃ śālaiḥ kadambaiś ca punnāgaiḥ saraladrumaiḥ . panasair nārikelaiś ca bakulair nāgakesaraiḥ
||55||वृतं शालैः कदम्बैश् च पुन्नागैः सरलद्रुमैः । पनसैर् नारिकेलैश् च बकुलैर् नागकेसरैः
tālaiḥ pippalaiḥ kharjūrair nāraṅgair bījapūrakaiḥ . śālair āmrātakair lodhrair bakulair bahuvārakaiḥ
||56||तालैः पिप्पलैः खर्जूरैर् नारङ्गैर् बीजपूरकैः । शालैर् आम्रातकैर् लोध्रैर् बकुलैर् बहुवारकैः
kapitthaiḥ karṇikāraiś ca pāṭalāśokacampakaiḥ . dāḍimaiś ca tamālaiś ca pārijātais tathārjunaiḥ
||57||कपित्थैः कर्णिकारैश् च पाटलाशोकचम्पकैः । दाडिमैश् च तमालैश् च पारिजातैस् तथार्जुनैः
prācīnāmalakair bilvaiḥ priyaṅguvaṭakhādiraiḥ . iṅgudīsaptaparṇaiś ca aśvatthāgastyajambukaiḥ
||58||प्राचीनामलकैर् बिल्वैः प्रियङ्गुवटखादिरैः । इङ्गुदीसप्तपर्णैश् च अश्वत्थागस्त्यजम्बुकैः
madhukaiḥ karṇikāraiś ca bahuvāraiḥ satindukaiḥ . palāśabadarair nīpaiḥ siddhanimbaśubhāñjanaiḥ
||59||मधुकैः कर्णिकारैश् च बहुवारैः सतिन्दुकैः । पलाशबदरैर् नीपैः सिद्धनिम्बशुभाञ्जनैः
vārakaiḥ kovidāraiś ca bhallātāmalakais tathā . iti hintālakāṅkolaiḥ karañjaiḥ savibhītakaiḥ
||60||वारकैः कोविदारैश् च भल्लातामलकैस् तथा । इति हिन्तालकाङ्कोलैः करञ्जैः सविभीतकैः
sasarjamadhukāśmaryaiḥ śālmalīdevadārubhiḥ . śākhoṭhakair nimbavaṭaiḥ kumbhīkauṣṭhaharītakaiḥ
||61||ससर्जमधुकाश्मर्यैः शाल्मलीदेवदारुभिः । शाखोठकैर् निम्बवटैः कुम्भीकौष्ठहरीतकैः
guggulaiś candanair vṛkṣais tathaivāgurupāṭalaiḥ . jambīrakaruṇair vṛkṣais tintiḍīraktacandanaiḥ
||62||गुग्गुलैश् चन्दनैर् वृक्षैस् तथैवागुरुपाटलैः । जम्बीरकरुणैर् वृक्षैस् तिन्तिडीरक्तचन्दनैः
evaṃ nānāvidhair vṛkṣais tathānyair bahupādapaiḥ . kalpadrumair nityaphalaiḥ sarvartukusumotkaraiḥ
||63||एवं नानाविधैर् वृक्षैस् तथान्यैर् बहुपादपैः । कल्पद्रुमैर् नित्यफलैः सर्वर्तुकुसुमोत्करैः
nānāpakṣirutair divyair mattakokilanāditaiḥ . mayūravarasaṅghuṣṭaiḥ śukasārikasaṅkulaiḥ
||64||नानापक्षिरुतैर् दिव्यैर् मत्तकोकिलनादितैः । मयूरवरसङ्घुष्टैः शुकसारिकसङ्कुलैः
hārītair bhṛṅgarājaiś ca cātakair bahuputrakaiḥ . jīvañjīvakakākolaiḥ kalaviṅkaiḥ kapotakaiḥ
||65||हारीतैर् भृङ्गराजैश् च चातकैर् बहुपुत्रकैः । जीवञ्जीवककाकोलैः कलविङ्कैः कपोतकैः
khagair nānāvidhaiś cānyaiḥ śrotraramyair manoharaiḥ . puṣpitāgreṣu vṛkṣeṣu kūjadbhiś cārvadhiṣṭhitaiḥ
||66||खगैर् नानाविधैश् चान्यैः श्रोत्ररम्यैर् मनोहरैः । पुष्पिताग्रेषु वृक्षेषु कूजद्भिश् चार्वधिष्ठितैः
ketakīvanakhaṇḍaiś ca sadā puṣpadharaiḥ sitaiḥ . mallikākundakusumair yūthikātagarais tathā
||67||केतकीवनखण्डैश् च सदा पुष्पधरैः सितैः । मल्लिकाकुन्दकुसुमैर् यूथिकातगरैस् तथा
kuṭajair bāṇapuṣpaiś ca atimuktaiḥ sakubjakaiḥ . mālatīkaravīraiś ca tathā kadalakāñcanaiḥ
||68||कुटजैर् बाणपुष्पैश् च अतिमुक्तैः सकुब्जकैः । मालतीकरवीरैश् च तथा कदलकाञ्चनैः
anyair nānāvidhaiḥ puṣpaiḥ sugandhaiś cārudarśanaiḥ . vanodyānopavanajair nānāvarṇaiḥ sugandhibhiḥ
||69||अन्यैर् नानाविधैः पुष्पैः सुगन्धैश् चारुदर्शनैः । वनोद्यानोपवनजैर् नानावर्णैः सुगन्धिभिः
vidyādharagaṇākīrṇaiḥ siddhacāraṇasevitaiḥ . gandharvoragarakṣobhir bhūtāpsarasakinnaraiḥ
||70||विद्याधरगणाकीर्णैः सिद्धचारणसेवितैः । गन्धर्वोरगरक्षोभिर् भूताप्सरसकिन्नरैः
muniyakṣagaṇākīrṇair nānāsattvaniṣevitaiḥ . mṛgaiḥ śākhāmṛgaiḥ siṃhair varāhamahiṣākulaiḥ
||71||मुनियक्षगणाकीर्णैर् नानासत्त्वनिषेवितैः । मृगैः शाखामृगैः सिंहैर् वराहमहिषाकुलैः
tathānyaiḥ kṛṣṇasārādyair mṛgaiḥ sarvatra śobhitaiḥ . śārdūlair dīptamātaṅgais tathānyair vanacāribhiḥ
||72||तथान्यैः कृष्णसाराद्यैर् मृगैः सर्वत्र शोभितैः । शार्दूलैर् दीप्तमातङ्गैस् तथान्यैर् वनचारिभिः
evaṃ nānāvidhair vṛkṣair udyānair nandanopamaiḥ . latāgulmavitānaiś ca vividhaiś ca jalāśayaiḥ
||73||एवं नानाविधैर् वृक्षैर् उद्यानैर् नन्दनोपमैः । लतागुल्मवितानैश् च विविधैश् च जलाशयैः
haṃsakāraṇḍavākīrṇaiḥ padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ . kādambaiś ca plavair haṃsaiś cakravākopaśobhitaiḥ
||74||हंसकारण्डवाकीर्णैः पद्मिनीखण्डमण्डितैः । कादम्बैश् च प्लवैर् हंसैश् चक्रवाकोपशोभितैः
kamalaiḥ śatapattraiś ca kahlāraiḥ kumudotpalaiḥ . khagair jalacaraiś cānyaiḥ puṣpair jalasamudbhavaiḥ
||75||कमलैः शतपत्त्रैश् च कह्लारैः कुमुदोत्पलैः । खगैर् जलचरैश् चान्यैः पुष्पैर् जलसमुद्भवैः
parvatair dīptaśikharaiś cārukandaramaṇḍitaiḥ . nānāvṛkṣasamākīrṇair nānādhātuvibhūṣitaiḥ
||76||पर्वतैर् दीप्तशिखरैश् चारुकन्दरमण्डितैः । नानावृक्षसमाकीर्णैर् नानाधातुविभूषितैः
sarvāścaryamayaiḥ śṛṅgaiḥ sarvabhūtālayaiḥ śubhaiḥ . sarvauṣadhisamāyuktair vipulaiś citrasānubhiḥ
||77||सर्वाश्चर्यमयैः शृङ्गैः सर्वभूतालयैः शुभैः । सर्वौषधिसमायुक्तैर् विपुलैश् चित्रसानुभिः
evaṃ sarvaiḥ samuditaiḥ śobhitaṃ sumanoharaiḥ . dadarśa sa mahīpālaḥ sthānaṃ trailokyapūjitam
||78||एवं सर्वैः समुदितैः शोभितं सुमनोहरैः । ददर्श स महीपालः स्थानं त्रैलोक्यपूजितम्
daśayojanavistīrṇaṃ pañcayojanam āyatam . nānāścaryasamāyuktaṃ kṣetraṃ paramadurlabham
||79||दशयोजनविस्तीर्णं पञ्चयोजनम् आयतम् । नानाश्चर्यसमायुक्तं क्षेत्रं परमदुर्लभम्
Source and reuse:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).