adhyāyaḥ 63
brahmovāca:
tato gacched dvijaśreṣṭhās tīrthaṃ yajñāṅgasambhavam . indradyumnasaro nāma yatrāste pāvanaṃ śubham
||1||ततो गच्छेद् द्विजश्रेष्ठास् तीर्थं यज्ञाङ्गसम्भवम् । इन्द्रद्युम्नसरो नाम यत्रास्ते पावनं शुभम्
gatvā tatra śucir dhīmān ācamya manasā harim . dhyātvopasthāya ca jalam imaṃ mantram udīrayet
||2||गत्वा तत्र शुचिर् धीमान् आचम्य मनसा हरिम् । ध्यात्वोपस्थाय च जलम् इमं मन्त्रम् उदीरयेत्
aśvamedhāṅgasambhūta tīrtha sarvāghanāśana . snānaṃ tvayi karomy adya pāpaṃ hara namo'stu te
||3||अश्वमेधाङ्गसम्भूत तीर्थ सर्वाघनाशन । स्नानं त्वयि करोम्य् अद्य पापं हर नमोऽस्तु ते
evam uccārya vidhivat snātvā devān ṛṣīn pitṝn . tilodakena cānyāṃś ca santarpyācamya vāgyataḥ
||4||एवम् उच्चार्य विधिवत् स्नात्वा देवान् ऋषीन् पितॄन् । तिलोदकेन चान्यांश् च सन्तर्प्याचम्य वाग्यतः
dattvā pitṝṇāṃ piṇḍāṃś ca sampūjya puruṣottamam . daśāśvamedhikaṃ samyak phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
||5||दत्त्वा पितॄणां पिण्डांश् च सम्पूज्य पुरुषोत्तमम् । दशाश्वमेधिकं सम्यक् फलं प्राप्नोति मानवः
saptāvarān sapta parān vaṃśān uddhṛtya devavat . kāmagena vimānena viṣṇulokaṃ sa gacchati
||6||सप्तावरान् सप्त परान् वंशान् उद्धृत्य देववत् । कामगेन विमानेन विष्णुलोकं स गच्छति
bhuktvā tatra sukhān bhogān yāvac candrārkatārakam . cyutas tasmād ihāyāto mokṣaṃ ca labhate dhruvam
||7||भुक्त्वा तत्र सुखान् भोगान् यावच् चन्द्रार्कतारकम् । च्युतस् तस्माद् इहायातो मोक्षं च लभते ध्रुवम्
evaṃ kṛtvā pañcatīrthīm ekādaśyām upoṣitaḥ . jyeṣṭhaśuklapañcadaśyāṃ yaḥ paśyet puruṣottamam
||8||एवं कृत्वा पञ्चतीर्थीम् एकादश्याम् उपोषितः । ज्येष्ठशुक्लपञ्चदश्यां यः पश्येत् पुरुषोत्तमम्
sa pūrvoktaṃ phalaṃ prāpya krīḍitvā vācyutālaye . prayāti paramaṃ sthānaṃ yasmān nāvartate punaḥ
||9||स पूर्वोक्तं फलं प्राप्य क्रीडित्वा वाच्युतालये । प्रयाति परमं स्थानं यस्मान् नावर्तते पुनः
munaya ūcuḥ:
māsān anyān parityajya māghādīn prapitāmaha . praśaṃsasi kathaṃ jyeṣṭhaṃ brūhi tatkāraṇaṃ prabho
||10||मासान् अन्यान् परित्यज्य माघादीन् प्रपितामह । प्रशंससि कथं ज्येष्ठं ब्रूहि तत्कारणं प्रभो
brahmovāca:
śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ pravakṣyāmi samāsataḥ . jyeṣṭhaṃ māsaṃ yathā tebhyaḥ praśaṃsāmi punaḥ punaḥ
||11||शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः प्रवक्ष्यामि समासतः । ज्येष्ठं मासं यथा तेभ्यः प्रशंसामि पुनः पुनः
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni saritaś ca sarāṃsi ca . puṣkariṇyas taḍāgāni vāpyaḥ kūpās tathā hradāḥ
||12||पृथिव्यां यानि तीर्थानि सरितश् च सरांसि च । पुष्करिण्यस् तडागानि वाप्यः कूपास् तथा ह्रदाः
nānānadyaḥ samudrāś ca saptāhaṃ puruṣottame . jyeṣṭhaśukladaśamyādi pratyakṣaṃ yānti sarvadā
||13||नानानद्यः समुद्राश् च सप्ताहं पुरुषोत्तमे । ज्येष्ठशुक्लदशम्यादि प्रत्यक्षं यान्ति सर्वदा
snānadānādikaṃ tasmād devatāprekṣaṇaṃ dvijāḥ . yat kiñcit kriyate tatra tasmin kāle'kṣayaṃ bhavet
||14||स्नानदानादिकं तस्माद् देवताप्रेक्षणं द्विजाः । यत् किञ्चित् क्रियते तत्र तस्मिन् कालेऽक्षयं भवेत्
śuklapakṣasya daśamī jyeṣṭhe māsi dvijottamāḥ . harate daśa pāpāni tasmād daśaharā smṛtā
||15||शुक्लपक्षस्य दशमी ज्येष्ठे मासि द्विजोत्तमाः । हरते दश पापानि तस्माद् दशहरा स्मृता
yas tasyāṃ halinaṃ kṛṣṇaṃ paśyed bhadrāṃ susaṃyataḥ . sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ
||16||यस् तस्यां हलिनं कृष्णं पश्येद् भद्रां सुसंयतः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं व्रजेन् नरः
uttare dakṣiṇe viprās tv ayane puruṣottamam . dṛṣṭvā rāmaṃ subhadrāṃ ca viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ
||17||उत्तरे दक्षिणे विप्रास् त्व् अयने पुरुषोत्तमम् । दृष्ट्वा रामं सुभद्रां च विष्णुलोकं व्रजेन् नरः
naro dolāgataṃ dṛṣṭvā govindaṃ puruṣottamam . phālgunyāṃ prayato bhūtvā govindasya puraṃ vrajet
||18||नरो दोलागतं दृष्ट्वा गोविन्दं पुरुषोत्तमम् । फाल्गुन्यां प्रयतो भूत्वा गोविन्दस्य पुरं व्रजेत्
viṣuvaddivase prāpte pañcatīrthīṃ vidhānataḥ . kṛtvā saṅkarṣaṇaṃ kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā bhadrāṃ ca bho dvijāḥ
||19||विषुवद्दिवसे प्राप्ते पञ्चतीर्थीं विधानतः । कृत्वा सङ्कर्षणं कृष्णं दृष्ट्वा भद्रां च भो द्विजाः
naraḥ samastayajñānāṃ phalaṃ prāpnoti durlabham . vimuktaḥ sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ ca gacchati
||20||नरः समस्तयज्ञानां फलं प्राप्नोति दुर्लभम् । विमुक्तः सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं च गच्छति
yaḥ paśyati tṛtīyāyāṃ kṛṣṇaṃ candanarūṣitam . vaiśākhasyāsite pakṣe sa yāty acyutamandiram
||21||यः पश्यति तृतीयायां कृष्णं चन्दनरूषितम् । वैशाखस्यासिते पक्षे स यात्य् अच्युतमन्दिरम्
jyaiṣṭhyāṃ jyeṣṭharkṣayuktāyāṃ yaḥ paśyet puruṣottamam . kulaikaviṃśam uddhṛtya viṣṇulokaṃ sa gacchati
||22||ज्यैष्ठ्यां ज्येष्ठर्क्षयुक्तायां यः पश्येत् पुरुषोत्तमम् । कुलैकविंशम् उद्धृत्य विष्णुलोकं स गच्छति
Source and reuse:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).