adhyāyaḥ 101
brahmovāca:
purūravasam ākhyātaṃ tīrthaṃ vedavido viduḥ . smaraṇād eva pāpānāṃ nāśanaṃ kiṃ tu darśanāt
||1||पुरूरवसम् आख्यातं तीर्थं वेदविदो विदुः । स्मरणाद् एव पापानां नाशनं किं तु दर्शनात्
purūravā brahmasadaḥ prāpya tatra sarasvatīm . yadṛcchayā devanadīṃ hasantīṃ brahmaṇo'ntike . tāṃ dṛṣṭvā rūpasampannām urvaśīṃ prāha bhūpatiḥ
||2||पुरूरवा ब्रह्मसदः प्राप्य तत्र सरस्वतीम् । यदृच्छया देवनदीं हसन्तीं ब्रह्मणोऽन्तिके । तां दृष्ट्वा रूपसम्पन्नाम् उर्वशीं प्राह भूपतिः
rājovāca:
keyaṃ rūpavatī sādhvī sthiteyaṃ brahmaṇo'ntike . sarvāsām uttamā yoṣid dīpayantī sabhām imām
||3||केयं रूपवती साध्वी स्थितेयं ब्रह्मणोऽन्तिके । सर्वासाम् उत्तमा योषिद् दीपयन्ती सभाम् इमाम्
brahmovāca:
urvaśī prāha rājānam iyaṃ devanadī śubhā . sarasvatī brahmasutā nityam eti ca yāti ca . tac chrutvā vismito rājā ānayemāṃ mamāntikam
||4||उर्वशी प्राह राजानम् इयं देवनदी शुभा । सरस्वती ब्रह्मसुता नित्यम् एति च याति च । तच् छ्रुत्वा विस्मितो राजा आनयेमां ममान्तिकम्
brahmovāca:
urvaśī punar apy āha rājānaṃ bhūridakṣiṇam
||5||उर्वशी पुनर् अप्य् आह राजानं भूरिदक्षिणम्
urvaśy uvāca:
ānīyate mahārāja tasyāḥ sarvaṃ nivedya ca
||6||आनीयते महाराज तस्याः सर्वं निवेद्य च
brahmovāca:
tatas tāṃ prāhiṇot tatra rājā prītyā tadorvaśīm . sā gatvā rājavacanaṃ nyavedayad athorvaśī
||7||ततस् तां प्राहिणोत् तत्र राजा प्रीत्या तदोर्वशीम् । सा गत्वा राजवचनं न्यवेदयद् अथोर्वशी
sarasvaty api tan mene urvaśyā yan niveditam . sā tatheti pratijñāya prāyād yatra purūravāḥ
||8||सरस्वत्य् अपि तन् मेने उर्वश्या यन् निवेदितम् । सा तथेति प्रतिज्ञाय प्रायाद् यत्र पुरूरवाः
sarasvatyās tatas tīre sa reme bahulāḥ samāḥ . sarasvān abhavat putro yasya putro bṛhadrathaḥ
||9||सरस्वत्यास् ततस् तीरे स रेमे बहुलाः समाः । सरस्वान् अभवत् पुत्रो यस्य पुत्रो बृहद्रथः
tāṃ gacchantīṃ nṛpagṛhaṃ nityam eva sarasvatīm . sarasvantaṃ tato lakṣma jñātvānyeṣu tathā kṛtam
||10||तां गच्छन्तीं नृपगृहं नित्यम् एव सरस्वतीम् । सरस्वन्तं ततो लक्ष्म ज्ञात्वान्येषु तथा कृतम्
tasyai dadāv ahaṃ śāpaṃ bhūyā iti mahānadī . macchāpabhītā vāgīśā prāgād devīṃ ca gautamīm
||11||तस्यै ददाव् अहं शापं भूया इति महानदी । मच्छापभीता वागीशा प्रागाद् देवीं च गौतमीम्
kamaṇḍalubhavāṃ pūtāṃ mātaraṃ lokapāvanīm . tāpatrayopaśamanīm aihikāmuṣmikapradām
||12||कमण्डलुभवां पूतां मातरं लोकपावनीम् । तापत्रयोपशमनीम् ऐहिकामुष्मिकप्रदाम्
sā gatvā gautamīṃ devīṃ prāha macchāpam āditaḥ . gaṅgāpi mām uvācedaṃ viśāpāṃ kartum arhasi
||13||सा गत्वा गौतमीं देवीं प्राह मच्छापम् आदितः । गङ्गापि माम् उवाचेदं विशापां कर्तुम् अर्हसि
na yuktaṃ yat sarasvatyāḥ śāpaṃ tvaṃ dattavān asi . strīṇām eṣa svabhāvo vai puṃskāmā yoṣito yataḥ
||14||न युक्तं यत् सरस्वत्याः शापं त्वं दत्तवान् असि । स्त्रीणाम् एष स्वभावो वै पुंस्कामा योषितो यतः
svabhāvacapalā brahman yoṣitaḥ sakalā api . tvaṃ kathaṃ tu na jānīṣe jagatsraṣṭāmbujāsana
||15||स्वभावचपला ब्रह्मन् योषितः सकला अपि । त्वं कथं तु न जानीषे जगत्स्रष्टाम्बुजासन
viḍambayati kaṃ vā na kāmo vāpi svabhāvataḥ . tato viśāpam avadaṃ dṛśyāpi syāt sarasvatī
||16||विडम्बयति कं वा न कामो वापि स्वभावतः । ततो विशापम् अवदं दृश्यापि स्यात् सरस्वती
tasmāc chāpān nadī martye dṛśyādṛśyā sarasvatī . yatraiṣā saṅgatā devī gaṅgāyāṃ śāpavihvalā
||17||तस्माच् छापान् नदी मर्त्ये दृश्यादृश्या सरस्वती । यत्रैषा सङ्गता देवी गङ्गायां शापविह्वला
tatra prāyān nṛpavaro dhārmikaḥ sa purūravāḥ . tapas taptvā samārādhya devaṃ siddheśvaraṃ haram
||18||तत्र प्रायान् नृपवरो धार्मिकः स पुरूरवाः । तपस् तप्त्वा समाराध्य देवं सिद्धेश्वरं हरम्
sarvān kāmān athāvāpa gaṅgāyāś ca prasādataḥ . tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ purūravasam ucyate
||19||सर्वान् कामान् अथावाप गङ्गायाश् च प्रसादतः । ततः प्रभृति तत् तीर्थं पुरूरवसम् उच्यते
sarasvatīsaṅgamaṃ ca brahmatīrthaṃ tad ucyate . siddheśvaro yatra devaḥ sarvakāmapradaṃ tu tat
||20||सरस्वतीसङ्गमं च ब्रह्मतीर्थं तद् उच्यते । सिद्धेश्वरो यत्र देवः सर्वकामप्रदं तु तत्
Source and reuse:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).