adhyāyaḥ 145
brahmovāca:
mārkaṇḍeyaṃ nāma tīrthaṃ sarvapāpavimocanam . sarvakratuphalaṃ puṇyam aghaughavinivāraṇam
||1||मार्कण्डेयं नाम तीर्थं सर्वपापविमोचनम् । सर्वक्रतुफलं पुण्यम् अघौघविनिवारणम्
tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi śṛṇu nārada yatnataḥ . mārkaṇḍeyo bharadvājo vasiṣṭho'triś ca gautamaḥ
||2||तस्य प्रभावं वक्ष्यामि शृणु नारद यत्नतः । मार्कण्डेयो भरद्वाजो वसिष्ठोऽत्रिश् च गौतमः
yājñavalkyaś ca jābālir munayo'nye'pi nārada . ete śāstrapraṇetāro vedavedāṅgapāragāḥ
||3||याज्ञवल्क्यश् च जाबालिर् मुनयोऽन्येऽपि नारद । एते शास्त्रप्रणेतारो वेदवेदाङ्गपारगाः
purāṇanyāyamīmāṃsākathāsu pariniṣṭhitāḥ . mithaḥ samūcur vidvāṃso muktiṃ prati yathāmati
||4||पुराणन्यायमीमांसाकथासु परिनिष्ठिताः । मिथः समूचुर् विद्वांसो मुक्तिं प्रति यथामति
kecij jñānaṃ praśaṃsanti kecit karma tathobhayam . evaṃ vivadamānās te mām ūcur ubhayaṃ matam
||5||केचिज् ज्ञानं प्रशंसन्ति केचित् कर्म तथोभयम् । एवं विवदमानास् ते माम् ऊचुर् उभयं मतम्
madīyaṃ tu mataṃ jñātvā yayuś cakragadādharam . tasya cāpi mataṃ jñātvā ṛṣayas te mahaujasaḥ
||6||मदीयं तु मतं ज्ञात्वा ययुश् चक्रगदाधरम् । तस्य चापि मतं ज्ञात्वा ऋषयस् ते महौजसः
punar vivadamānās te śaṅkaraṃ praṣṭum udyatāḥ . gaṅgāyāṃ ca bhavaṃ pūjya tam evārthaṃ śaśaṃsire
||7||पुनर् विवदमानास् ते शङ्करं प्रष्टुम् उद्यताः । गङ्गायां च भवं पूज्य तम् एवार्थं शशंसिरे
karmaṇas tu pradhānatvam uvāca tripurāntakaḥ . kriyārūpaṃ ca taj jñānaṃ kriyā saiva tad ucyate
||8||कर्मणस् तु प्रधानत्वम् उवाच त्रिपुरान्तकः । क्रियारूपं च तज् ज्ञानं क्रिया सैव तद् उच्यते
tasmāt sarvāṇi bhūtāni karmaṇā siddhim āpnuyuḥ . karmaiva viśvatovyāpi tadṛte nāsti kiñcana
||9||तस्मात् सर्वाणि भूतानि कर्मणा सिद्धिम् आप्नुयुः । कर्मैव विश्वतोव्यापि तदृते नास्ति किञ्चन
vidyābhyāso yajñakṛtir yogābhyāsaḥ śivārcanam . sarvaṃ karmaiva nākarmī prāṇī kvāpy atra vidyate
||10||विद्याभ्यासो यज्ञकृतिर् योगाभ्यासः शिवार्चनम् । सर्वं कर्मैव नाकर्मी प्राणी क्वाप्य् अत्र विद्यते
karmaiva kāraṇaṃ tasmād anyad unmattaceṣṭitam . ṛṣīṇāṃ yatra saṃvādo yatra devo maheśvaraḥ
||11||कर्मैव कारणं तस्माद् अन्यद् उन्मत्तचेष्टितम् । ऋषीणां यत्र संवादो यत्र देवो महेश्वरः
cakāra nirṇayaṃ sarvaṃ karmaṇāvāpyate nṛbhiḥ . mārkaṇḍaṃ mukhyataḥ kṛtvā tato mārkaṇḍam ucyate
||12||चकार निर्णयं सर्वं कर्मणावाप्यते नृभिः । मार्कण्डं मुख्यतः कृत्वा ततो मार्कण्डम् उच्यते
tīrtham ṛṣigaṇākīrṇaṃ gaṅgāyā uttare taṭe . pitṝṇāṃ pāvanaṃ puṇyaṃ smaraṇād api sarvadā
||13||तीर्थम् ऋषिगणाकीर्णं गङ्गाया उत्तरे तटे । पितॄणां पावनं पुण्यं स्मरणाद् अपि सर्वदा
tatrāṣṭau navatis tāta tīrthāny āha jaganmayaḥ . vedena cāpi tat proktam ṛṣayo menire ca tat
||14||तत्राष्टौ नवतिस् तात तीर्थान्य् आह जगन्मयः । वेदेन चापि तत् प्रोक्तम् ऋषयो मेनिरे च तत्
Source and reuse:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).