adhyāyaḥ 98
brahmovāca:
agnitīrtham iti khyātaṃ sarvakratuphalapradam . sarvavighnopaśamanaṃ tattīrthasya phalaṃ śṛṇu
||1||अग्नितीर्थम् इति ख्यातं सर्वक्रतुफलप्रदम् । सर्वविघ्नोपशमनं तत्तीर्थस्य फलं शृणु
jātavedā iti khyāto agner bhrātā sa havyavāṭ . havyaṃ vahantaṃ devānāṃ gautamyās tīra eva tu
||2||जातवेदा इति ख्यातो अग्नेर् भ्राता स हव्यवाट् । हव्यं वहन्तं देवानां गौतम्यास् तीर एव तु
ṛṣīṇāṃ sattrasadane agner bhrātaram uttamam . bhrātuḥ priyaṃ tathā dakṣaṃ madhur ditisuto balī
||3||ऋषीणां सत्त्रसदने अग्नेर् भ्रातरम् उत्तमम् । भ्रातुः प्रियं तथा दक्षं मधुर् दितिसुतो बली
jaghāna ṛṣimukhyeṣu paśyatsu ca sureṣv api . havyaṃ devā naiva cāpur mṛte vai jātavedasi
||4||जघान ऋषिमुख्येषु पश्यत्सु च सुरेष्व् अपि । हव्यं देवा नैव चापुर् मृते वै जातवेदसि
mṛte bhrātari sa tv agniḥ priye vai jātavedasi . kopena mahatāviṣṭo gāṅgam ambhaḥ samāviśat
||5||मृते भ्रातरि स त्व् अग्निः प्रिये वै जातवेदसि । कोपेन महताविष्टो गाङ्गम् अम्भः समाविशत्
gaṅgāmbhasi samāviṣṭe hy agnau devāś ca mānuṣāḥ . jīvam utsarjayām āsur agnijīvā yato matāḥ
||6||गङ्गाम्भसि समाविष्टे ह्य् अग्नौ देवाश् च मानुषाः । जीवम् उत्सर्जयाम् आसुर् अग्निजीवा यतो मताः
yatrāgnir jalam āviṣṭas taṃ deśaṃ sarva eva te . ājagmur vibudhāḥ sarva ṛṣayaḥ pitaras tathā
||7||यत्राग्निर् जलम् आविष्टस् तं देशं सर्व एव ते । आजग्मुर् विबुधाः सर्व ऋषयः पितरस् तथा
vināgninā na jīvāmaḥ stuvanto'gniṃ viśeṣataḥ . agniṃ jalagataṃ dṛṣṭvā priyaṃ cocur divaukasaḥ
||8||विनाग्निना न जीवामः स्तुवन्तोऽग्निं विशेषतः । अग्निं जलगतं दृष्ट्वा प्रियं चोचुर् दिवौकसः
devā ūcuḥ:
devāñ jīvaya havyena kavyena ca pitṝṃs tathā . mānuṣān annapākena bījānāṃ kledanena ca
||9||देवाञ् जीवय हव्येन कव्येन च पितॄंस् तथा । मानुषान् अन्नपाकेन बीजानां क्लेदनेन च
brahmovāca:
agnir apy āha tān devāñ śakto yo me gato'nujaḥ . kriyamāṇe bhavatkārye yā gatir jātavedasaḥ
||10||अग्निर् अप्य् आह तान् देवाञ् शक्तो यो मे गतोऽनुजः । क्रियमाणे भवत्कार्ये या गतिर् जातवेदसः
sā vāpi syān mama surā notsahe kāryasādhane . kāryaṃ tu sarvatas tasya bhavatāṃ jātavedasaḥ
||11||सा वापि स्यान् मम सुरा नोत्सहे कार्यसाधने । कार्यं तु सर्वतस् तस्य भवतां जातवेदसः
imāṃ sthitim anuprāpto na jāne me kathaṃ bhavet . iha cāmutra ca vyāptau śaktir apy atra no bhavet
||12||इमां स्थितिम् अनुप्राप्तो न जाने मे कथं भवेत् । इह चामुत्र च व्याप्तौ शक्तिर् अप्य् अत्र नो भवेत्
athāpi kriyamāṇe vai kārye saiva gatir mama . devās tam ūcur bhāvena sarveṇa ṛṣayas tathā
||13||अथापि क्रियमाणे वै कार्ये सैव गतिर् मम । देवास् तम् ऊचुर् भावेन सर्वेण ऋषयस् तथा
āyuḥ karmaṇi ca prītir vyāptau śaktiś ca dīyate . prayājān anuyājāṃś ca dāsyāmo havyavāhana
||14||आयुः कर्मणि च प्रीतिर् व्याप्तौ शक्तिश् च दीयते । प्रयाजान् अनुयाजांश् च दास्यामो हव्यवाहन
devānāṃ tvaṃ mukhaṃ śreṣṭham āhutyaḥ prathamās tava . tvayā dattaṃ tu yad dravyaṃ bhokṣyāmaḥ surasattama
||15||देवानां त्वं मुखं श्रेष्ठम् आहुत्यः प्रथमास् तव । त्वया दत्तं तु यद् द्रव्यं भोक्ष्यामः सुरसत्तम
brahmovāca:
tatas tuṣṭo'bhavad vahnir devavākyād yathākramam . iha cāmutra ca vyāptau havye vā laukike tathā
||16||ततस् तुष्टोऽभवद् वह्निर् देववाक्याद् यथाक्रमम् । इह चामुत्र च व्याप्तौ हव्ये वा लौकिके तथा
sarvatra vahnir abhayaḥ samartho'bhūt surājñayā . jātavedā bṛhadbhānuḥ saptārcir nīlalohitaḥ
||17||सर्वत्र वह्निर् अभयः समर्थोऽभूत् सुराज्ञया । जातवेदा बृहद्भानुः सप्तार्चिर् नीललोहितः
jalagarbhaḥ śamīgarbho yajñagarbhaḥ sa ucyate . jalād ākṛṣya vibudhā abhiṣicya vibhāvasum
||18||जलगर्भः शमीगर्भो यज्ञगर्भः स उच्यते । जलाद् आकृष्य विबुधा अभिषिच्य विभावसुम्
ubhayatra pade vāsaḥ sarvago'gnis tato'bhavat . yathāgataṃ surā jagmur vahnitīrthaṃ tad ucyate
||19||उभयत्र पदे वासः सर्वगोऽग्निस् ततोऽभवत् । यथागतं सुरा जग्मुर् वह्नितीर्थं तद् उच्यते
tatra sapta śatāny āsaṃs tīrthāni guṇavanti ca . teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca yaḥ karoti jitātmavān
||20||तत्र सप्त शतान्य् आसंस् तीर्थानि गुणवन्ति च । तेषु स्नानं च दानं च यः करोति जितात्मवान्
aśvamedhaphalaṃ sāgraṃ prāpnoty avikalaṃ śubham . devatīrthaṃ ca tatraiva āgneyaṃ jātavedasam
||21||अश्वमेधफलं साग्रं प्राप्नोत्य् अविकलं शुभम् । देवतीर्थं च तत्रैव आग्नेयं जातवेदसम्
agnipratiṣṭhitaṃ liṅgaṃ tatrāste'nekavarṇavat . taddevadarśanād eva sarvakratuphalaṃ labhet
||22||अग्निप्रतिष्ठितं लिङ्गं तत्रास्तेऽनेकवर्णवत् । तद्देवदर्शनाद् एव सर्वक्रतुफलं लभेत्
Source and reuse:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).