द्वितीयकाण्डे तृतीयः प्रपाठकः
द्वितीयकाण्डे तृतीयः प्रपाठकः
एते वै वरुणस्य पाशास् तत एनं मुञ्चति
॥२.३.१॥वैश्वदेवं चरुं निर्वपेद् भ्रातृव्यवान् देवाश् च वा असुराश् चास्पर्धन्त ते देवाः सङ्ग्रहणेनायजन्त ते यत् किञ्चासुराणां स्वम् आसीत् तत् समगृह्णन् मनांसि वावैषां तत् समगृह्णंस् ते ऽमनसः पराभवन् भ्रातृव्यवान् यजेत मनोग्रहणं वा एतन् मनांसि वा एतद् भ्रातृव्याणां सङ्गृह्णाति ते ऽमनसः पराभवन्ति ग्रामकामो यजेत मनोग्रहणं वा एतन् मनांसि वा एतत् सजातानां सङ्गृह्णाति ते ऽस्मान् मनोगृहीता नापयन्ति सर्वेषां सजातानां गृहाद् आज्यम् आहरेयुर् यावताम् एव कियतां च गृहाद् आज्यम् आहरन्ति तेषां सर्वेषां मनांसि सङ्गृह्णाति ते ऽस्मान् मनोगृहीता नापयन्त्य् आमनेन जुहोत्य् आमनस एवैनान् करोति ॥
आमनस्य देव ये सजाताः समनसस् तान् अहं कामये हृदा ते मां कामयन्तां हृदा तान् मा आमनसस् कृधि स्वाहामनस्य देव ये पुत्राः समनसस् तान् अहं कामये हृदा ते मां कामयन्तां हृडा तान् मा आमनसस् कृधि स्वाहामनस्य देव याः स्त्रियः समनसस् ता अहं कामये हृदा ता मां कामयन्तां हृदा ता मा आमनसस् कृथि स्वाहामनस्य देव ये पशवः समनसस् तान् अहं कामये हृदा ते मां कामयन्तां हृदा तान् मा आमनसस् कृधि स्वाहा ॥
एते वै सजाताः सजाता इव पुत्रा इव स्त्रिय इव पशव इव तैर् आत्मानम् अभिसंयुङ्क्ते तैर् भवति पृषती गौर् धेनुर् दक्षिणा सा हि वैश्वदेव्य् अथ यद् वैश्वदेवीष्टिर् वैश्वदेवीर् वा इमाः प्रजास् ता एवावारुन्द्ध ता आद्या अकृत बहिरात्मं वै प्रयाजानुयाजा आत्मा देवता यत् प्रयाजानुयाजानां पुरस्ताद् वोपरिष्टाद् वा जुहुयाद् बहिरात्मं सजातान् दधीताथ यन् मध्यतो जुहोति मध्यत एव सजातान् आत्मन् धत्ते यदि कामयेत ताजग् एयुस् ताजक् परेयुर् इति दारुमयेण जुहुयाच् चराचरा हि वनस्पतयो यदि कामयेत ध्रुवाः स्युः कृछ्राद् एयुर् इति मृन्मयेन जुहुयात् ॥
ध्रुवा हीयं ध्रुवो सि ध्रुवस् त्वं देवेष्व् एधि ध्रुवो ऽहं सजातेषु भूयासं प्रियः सजातानाम् उग्रश् चेत्ता वसुविद् उग्रो ऽस्य् उग्रस् त्वं देवेष्व् एध्य् उग्रो ऽहं सजातेषु भूयासं प्रियः सजातानाम् उग्रश् चेत्ता वसुविद् अभिभूर् अस्य् अभिभूस् त्वं देवेष्व् एध्य् अभिभूर् अहं सजातेषु भूयासं प्रियः सजातानाम् उग्रश् चेत्ता वसुवित् परिभूर् असि परिभूस् त्वं देवेष्व् एधि परिभूर् अहं सजातेषु भूयासं प्रियः सजातानाम् उग्रश् चेत्ता वसुवित् सूरिर् असि सूरिस् त्वं देवेष्व् एधि सूरिर् अहं सजातेषु भूयासं प्रियः सजातानाम् उग्रश् चेत्ता वसुवित् ॥
एते वै सजातास् तान् अस्मिन् दधाति तान् अस्माद् अनपक्रमिणः करोति
॥२.३.२॥अथैषो ऽश्वः प्रतिगृह्यते स वा उभयतोदन् प्रतिगृहीतो निर्बभस्त्य् अस्येन्द्रियं च पशूंश् च वरुणो वा अश्वो वरुणदेवत्यो यो वा अश्वं प्रतिगृह्णाति वरुणं स प्रसीदति तद् अश्वहविषा यष्टव्यं निर्वरुणत्वाय चतुष्कपाला भवन्ति चतुष्पाद् वा अश्वः कपालैर् एवैनम् आप्नोति यावन्तो ऽश्वास् तावन्तः पुरोडाशा भवन्ति सर्वत एवैनं मुञ्चत्य् एको ऽधि भवति यन् नोपस्मरति तस्मा एव स यः पुनः प्रतिग्रहिष्यन्त् स्यान् न स यजेत यद् धि पुनः प्रतिगृह्णीयात् पुनर् वरुणं प्रसीदेद् अथ यः पुनः प्रतिग्रहीष्यन्त् स्यात् तस्य वारुणा नेमाः स्युः सौर्यवारुणा नेमा यद् वारुणो वरुणाद् एवैनं तेन मुञ्चत्य् अथ यत् सौर्यः स्वाम् एव देवताम् उपप्रतिगृह्णात्य् आत्मनो ऽहिंसायय् एकविंशतिः सामिधेनीर् भवन्त्य् असा आदित्य एकविंशः प्रजापतिर् असा आदित्यः प्राजापत्यो ऽश्वो यावान् एवाश्वस् तम् आप्नोति सर्वे वा अन्ये पशवो योनिमन्तः पुरुषयोनयो ऽयोनिर् अश्वो ऽप्सुजा यद् एषो ऽपोनप्त्रीयश् चरुर् भवति योनिमन्तम् एवैनम् अकः स्व एवैनं योनौ प्रतिष्ठापयति ॥
यस् ते राजन् वरुण गायत्रछन्दाः पाशो ब्रह्मन् प्रतिष्ठितस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा यस् ते राजन् वरुण त्रिष्टुप्छन्दाः पाशः क्षत्रे प्रतिष्ठितस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा यस् ते राजन् वरुण जगच्छन्दाः पाशो विशि प्रतिष्ठितस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा यस् ते राजन् वरुणानुष्टुप्छन्दाः पाशो दिक्षु प्रतिष्ठितस् तं त एतेनावयजे तस्मै ते स्वाहा ॥
छन्दांसि वै वरुणस्य पाशास् तैर् एनं गृह्णाति यैर् एनं गृह्णाति तैर् एनं मुञ्चत्य् अपोनप्त्रीयाभ्यां द्वाभ्यां जुहोति य एवाप्सव्यो वरुणस् तत एनं मुञ्चति
॥२.३.३॥अग्नेर् आयुर् असि तेनास्मा अमुष्मा आयुर् देहीन्द्रस्य प्राणो ऽसि प्राणं देह्य् अमुष्मै यस्य ते प्राणः स्वाहा पित्πणां प्राणो ऽसि प्राणं दत्तामुष्मै येषां वः प्राणः स्वाहा विश्वेषां देवानां प्राणो ऽसि प्राणं दत्तामुष्मै येषां वः प्राणः स्वाहा बृहस्पतेः प्राणो ऽसि प्राणं देह्य् अमुष्मै यस्य ते प्राणः स्वाहा प्रजापतेः प्राणो ऽसि प्राणं देह्य् अमुष्मै यस्य ते प्राणः स्वाहा ॥
यन् नवम् ऐत् तन् नवनीतम् अभवद् यद् असर्पत् तत् सर्पिः ।
यद् अघ्रियत तद् घृतम् ॥
घृतस्य पन्थाम् अमृतस्य नाभिम् इन्द्रेण दत्तं प्रयतं मरुद्भिः ।
तत् त्वा विष्णुर् अन्वपश्यत् तत् त्वेडा गव्य् ऐरयत् ॥
पावमानस्य त्वा स्तोमेन गायत्रस्य वर्तन्योपांशोस् त्वा वीर्येणोत्सृजे बृहता त्वा रथन्तरेण त्रैष्टुभ्या वर्तन्या शुक्रस्य त्वा वीर्येणोद्धरे ऽग्नेष् ट्वा मात्रया जागत्या वर्तन्या देवस् त्वा सवितोन्नयतु जीवात्वै जी वनस्यायै ॥
इदं वर्चो अग्निना दत्तम् आगान् महि राधः सह ओजो बलं यत् ।
दीर्घायुत्वाय शतशारदाय प्रतिगृभ्णामि महत इन्द्रियाय ॥
इमम् अग्ना आयुषे वर्चसे कृधि तिग्मम् ओजो वरुण सोम राजन् ।
मातेवास्मा अदिते शर्म यछ विश्वे देवा जरदष्टिर् यथासत् ॥
अग्निर् आयुस् तस्य मनुष्या आयुष्कृतस् तेनायुषायुष्मान् एधि ब्रह्मायुस् तस्य ब्राह्मणा आयुष्कृतस् तेनायुषायुष्मान् एधि यज्ञ आयुस् तस्य दक्षिणा आयुष्कृतस् तेनायुषायुष्मान् एध्य् अमृतम् आयुस् तस्य देवा आयुष्कृतस् तेनायुषायुष्मान् एध्य् अश्विनोः प्राणो ऽसि तौ ते प्राणं दत्तां तेन जीव मित्रावरुणयोः प्राणो ऽसि तौ ते प्राणं दत्तां तेन जीव बृहस्पतेः प्राणो ऽसि स ते प्राणं ददातु तेन जीव प्रजापतेः परमेष्ठिनः प्राणो ऽसि स ते प्राणं ददातु तेन जीव
॥२.३.४॥आग्नावैष्णवम् एकादशकपालं निर्वपेत् सारस्वतं चरुं बार्हस्पत्यं चरुं पूर्वेद्युर् आमयाविनं याजयेद् अग्निर् वै सर्वा देवता विष्णुर् यज्ञो देवताभिश् चैवास्मिन् यज्ञेन चायुर् दधाति वाक् सरस्वती ब्रह्म बृहस्पतिर् वाचा चैवास्मिन् ब्रह्मणा चायुर् दधात्य् अथो प्राणा वै देवताः प्राणान् वा एतत् पूर्वेद्युर् गृहीत्वोपवसति स श्वो भूत आग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेत् सौम्यं पयसि चरुम् आदित्यं घृते चरुं वारुणं चरुं यवमयम् इयन्तम् अग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालम् आमयाविनं याजयेद् यो वै प्रमीयते ऽग्निं तस्य शरीरं गछति सोमं रसो यद् आग्नेयः शरीरम् एवास्य तेन निष्क्रीणाति यत् सौम्यो रसं तेन यावान् एव तं निष्क्रीयेयं वा अदितिर् अस्याम् अधि प्रजाः प्रजायन्ते ऽस्याम् एवैनम् अधि प्रजानयतीयांश् चरुर् भवत्य् एतावान् वा आत्मा यावान् एवास्यात्मा तं वरुणान् मुक्त्वा संवत्सरो वा अग्निर् वैश्वानरः संवत्सर एवैनं प्रतिष्ठापयति संवत्सरायुषम् एनं करोत्य् अग्नेर् आयुर् असि तेनास्मा अमुष्मा आयुर् देहीत्य् अग्निर् वै मनुष्याणाम् आयुषः प्रदाता सो ऽस्मा आयुः प्रयछति पञ्चभिर् जुहोति पाङ्क्तः पुरुषो यावान् एव पुरुषस् तं समीरयति यावान् एव पुरुषस् तं समीरयित्वायं वाव यः पवत एष प्राण आभ्यो वा एष दिग्भ्यो ऽधिपवत एतद्देवत्या वा इमा दिशो यथादेवतं वावैनम् एतद् आभ्यो दिग्भ्यो ऽधि समीरयित्वा प्राणान् अस्मिन् दधाति ॥
यन् नवम् ऐत् तन् नवनीतम् अभवद् यद् असर्पत् तत् सर्पिः ।
यद् अघ्रियत तद् घृतम् ॥ इति घृतस्य वा एतन् महिमानम् उदाचष्टे ऽथो महयत्य् एवैनत् पावमानस्य त्वा स्तोमेन गायत्रस्य वर्तन्योपांशोस् त्वा वीर्येणोत्सृजा इति यथा वा इदं वध्यम् उत्सृजत्य् उद्धरत्य् उन्नयत्य् एवं तद् एतावद् वा अस्ति स्तोमा ग्रहाश् छन्दांसि यावद् एवास्ति तेनास्मा आयुर् दधाति यज्ञेनास्मा आयुर् दधाति सर्व ऋत्विजः पर्याहुः सर्वे वा एत एतस्मै चिकित्सन्ति सर्व एवास्मा आयुर् दधति ब्रह्मणो हस्तम् आलभ्य पर्याहुर् ब्रह्म वै ब्रह्मा ब्रह्मणैवास्मिन् ब्रह्मायुर् दधाति हिरण्याद् अधि घृतं निष्पाययन्त्य् अमृतं वै हिरण्यम् आयुर् घृतम् अमृताद् एवैनम् अध्य् आयुर् निष्पाययन्ति निर् इव धयत्य् आयुर् एवात्मन् धत्ते तद् अस्मा आबध्नात्य् आयुषैनं समर्धयत्य् आग्नेय्याबध्नात्य् अग्निर् वै सर्वा देवताः सर्वाभिर् एवास्मिन् देवताभिर् आयुर् दधात्य् अग्निर् आयुस् तस्य मनुष्या आयुष्कृतस् तेनायुषायुष्मान् एधीति यो वै देवान् आयुष्मतश् चायुष्कृतश् च वेद सर्वम् आयुर् एति न पुरायुषः प्रमीयत एते वै देवा आयुष्मन्तश् चायुष्कृतश् च यद् इमे प्राणास् ते ऽस्मिन्न् आयुर् दधत्य् अश्विनोः प्राणो ऽसि तौ ते प्राणं दत्तां तेन जीवेतीमे वा एते प्राणास् तान् अस्मिन् दधाति तान् अस्माद् अनपक्रमिणः करोति दश देया दश ह्य् आत्मन् प्राणाः प्राणान् अस्मिन् दधात्य् अश्वो देयो वासो देयं हिरण्यं देयं गौर् देयो वरो देयो बहु देयम्
॥२.३.५॥दधति : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: दधाति
देवताः : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: देवता।
आग्नेयम् अष्टाकपालं निर्वपेद् ऐन्द्रं पञ्चकपालं दधि मधु घृतं धाना उदकं तत् संसृष्टं भवत्य् अर्यम्णे चरुर् भवति ऊद्ध्या एवाग्नेय ऐन्द्रः पञ्चकपालः पाङ्क्तो यज्ञः पङ्क्ती याज्यानुवाक्ये पाङ्क्ताः पशवः पाङ्क्तः पुरुषो यावान् एव पुरुषस् तम् आप्नोति स सर्वो भूत्वा पशून् आप्नोति पशव इव ह्य् एतत् संसृष्टम् अथो यावन्त एव पशवस् तान् अस्मै संसृजति तद् आहुर् ऐन्द्र एकादशकपालः कार्या इति ऐन्द्रा हि पशवो ऽथो आहुः प्राजापत्यं कार्यम् इति प्राजापत्या हि पशवः प्रजापतिः पशूनां प्रजनयिता तम् एव भागधेयेनोपासरत् सो ऽस्मै पशून् प्रजनयत्य् अथैषो ऽर्यम्णे चरुर् यो ददाति सो ऽर्यमा दानम् अर्यमा दानकामा अस्मै प्रजा भवन्त्य् अग्नये भ्राजस्वते ऽष्टाकपालं निर्वपेत् सौर्यं चरुम् अग्नये भ्राजस्वते ऽष्टाकपालं चक्षुष्कामं याजयेद् अग्नेर् वै मनुष्या नक्तं चक्षुषा पश्यन्ति सूर्यस्य दिवैतौ वै चक्षुषः प्रदातारौ ता एव भागधेयेनोपासरत् ता अस्मै चक्षुः प्रयछतः समानं वै चक्षुर् दधातु यत् समानी देवता चरुम् अभितो भवति नानानम् एवास्मै चक्षुषी प्रतिदधाति यावद् अन्यतरेणाक्ष्णा पश्यति तावद् उभाभ्यां पश्येद् यच् चरुर् अन्तरा न स्याद् अथ यच् चरुर् अन्तरा भवति तस्माद् इदम् अन्तरा चक्षुषोर् विधृत्यै शुक्ला व्रीहयो भवन्ति श्वेता गा आज्याय दुहन्त्य् एवम् इव ह्य् असा आदित्यः समृद्ध्यै पयसि भवति पयो वै घृतं पयश् चक्षुः पयसैवास्मै पयश् चक्षुर् दधाति सौरीभिर् आदधाति चक्षुर् अस्मिन् दधाति
॥२.३.६॥देवा असुराणां वेशत्वम् उपायन्न् इन्द्रस् तु नाप्य् उपैत् तेषां वा इन्द्रियाणि वीर्याण्य् अपाक्रामन्न् अग्ने रथन्तरम् इन्द्रस्य बृहद् विश्वेषां देवानां वैरूपं सवितुर् वैराजं त्वष्टू रेवती मरुतां शक्वरी तानि वा इन्द्रो ऽन्वपाक्रामत् तैर् आत्मानम् अभिसमयुङ्क्त तैर् अभवद् यो भूतिकामः स्यात् तम् एतया याजयेद् एतैर् एवेन्द्रियैर् वीर्यैर् आत्मानम् अभिसंयुङ्क्ते तैर् भवति द्वादशकपालो भवति वैश्वदेवत्वायोत्तानानि कपालान्य् उपदधाति तत् स्विच् चरुम् अकर् अनिर्दाहायाभिशस्यमानं याजयेद् यस्य वै देवा अन्नम् अदन्त्य् अदन्ति तस्य मनुष्या अन्नं सर्वा वा एता देवताः सर्वा वावास्यैतद् देवता अन्नम् अजीघसद् अदन्ति हास्य मनुष्या अन्नम् ॥
इन्द्राय राथन्तरायानुब्रूहि ॥ इति रथन्तरस्या ऋचम् अनूच्य बृहत ऋचा यजेत् ॥
इन्द्राय बार्हतायानुब्रूहि ॥ इति बृहत ऋचम् अनूच्य रथन्तरस्य ऋचा यजेत् ॥
इन्द्राय वैरूपायानुब्रूहि ॥ इति वैरूपस्या ऋचम् अनूच्य वैराजस्य ऋचा यजेत् ॥
इन्द्राय वैराजायानुब्रूहि ॥ इति वैराजस्या ऋचम् अनूच्य वैरूपस्य ऋचा यजेत् ॥
इन्द्राय रैवतायानुब्रूहि ॥ इति रेवतीम् अनूच्य शक्वर्या यजेत् ॥
इन्द्राय शाक्वरायानुब्रूहि ॥ इति शक्वरीम् अनूच्य रेवत्या यजेद् एतैर् एवैनम् इन्द्रियैर् एताभिर् देवताभिर् व्यतिषजति पर्यूहम् अवद्यत्य् एतैर् एवैनम् इन्द्रियैर् एताभिर् देवताभिः पर्यूहति पशवो वै बृहत्य् अग्नी रुद्रो यद् बृहत्या वषट्कुर्याद् रुद्रायास्य पशून् अपिदध्याद् अथो बृहतीं ह्य् अयातयाम्नीं पशवो ऽनुप्रजायन्ते ऽनुवाक्यायाश् चत्वार्य् अक्षराणि याज्याम् अभ्यत्यूहत्य् अनुष्टुभं च सम्पादयति पङ्क्तिं च वाग् वा अनुष्टुप् प्रजापतिः पङ्क्तिर् वाचि वा एतत् प्रजापतिम् अप्य् अस्राट् प्रजननाय तन् मिथुनं तस्माद् एव मिथुनाद् यजमानः प्रजया च पशुभिश् च प्रजायते
॥२.३.७॥स्वाद्वीं त्वा स्वादुना तीव्रां तीव्रेण शुक्रां शुक्रेण ।
देवीं देवेनामृताम् अमृतेन सृजामि सं सोमेन ॥
सोमो ऽस्य् अश्विभ्यां पच्यस्व सरस्वत्यै पच्यस्वेन्द्राय सुत्राम्णे पच्यस्व ॥
पुनातु ते परिस्रुतं सोमं सूर्यस्य दुहिता ।
वारेण शस्वता तना ॥
वायोः पूतः पवित्रेण प्रत्यङ् सोमो अतिस्रुतः ।
इन्द्रस्य युज्यः सखा ॥
कुविद् अङ्ग यवमन्तो यवं चिद् यथा दान्त्य् अनुपूर्वं वियूय ।
इहेहैषां कृणुत भोजनानि ये बर्हिषा नमौक्तिं न जग्मुः ॥
उपयामगृहीतो ऽस्य् अछिद्रां त्वाछिद्रेणाश्विभ्यां जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् अश्विभ्यां त्वोपयामगृहीतो ऽस्य् अछिद्रां त्वाछिद्रेण सरस्वत्यै जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिः सरस्वत्यै त्वोपयामगृहीतो ऽस्य् अछिद्रां त्वाछिद्रेणेन्द्राय सुत्राम्णे जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा सुत्राम्णे ॥
यद् अत्र शिष्टं रसिनः सुतस्य यम् अस्येन्द्रो अपिबञ् शचीभिः ।
अहं तम् अस्य मनसा घृतेन सोमं राजानम् इह भक्षयामि ॥
नाना हि वां देवहितं सदस् कृतं मा संसृक्षाथां परमे व्योमन् ।
सुरा त्वम् असि शुष्मिणी सोम एष मा मा हिंसिष्टं स्वं योनिम् आविशन्तौ ॥
द्वे स्रुती अशृणवं पित्πणाम् अहं देवानाम् उत मर्त्यानाम् ।
याभ्याम् इदं विश्वम् एजत् समेति यद् अन्तरा पितरं मातरं च ॥
ये भक्षयन्तो न वसून्य् आनशुर् यान् अग्नयो अन्वतप्यन्त धिष्ण्याः ।
या तेषाम् अवया दुरिष्टिः स्विष्टिं नस् तां विश्वकर्मा कृणोतु ॥
अयज्ञियान् यज्ञियान् मन्यमानः प्राणस्य विद्वान्त् समरे न धीरः ।
एनो महच् चकृवान् बद्ध एष तं विश्वकर्मन् प्रमुञ्चा स्वस्तये ॥
यजमानम् ऋषया एनसाहुर् विहाय प्रजाम् अनुतप्यमानाः ।
मधव्यौ स्तोका अप तौ रराध सं नस् ताभ्यां सृजतु विश्वकर्मा
॥२.३.८॥कुवलसक्तुभिर् आश्विनं श्रीणाति बदरसक्तुभिर् ऐन्द्रं कर्कन्धुसक्तुभिः सारस्वतं वाग् वै सरस्वती वाचैवास्मिन्त् स्वादुमानं दधात्य् अथ यैनम् असा अश्लीलं वाग् अभिवदत्य् अत्यपविष्ट व्यार्धिष्टेति सैनं पुनः कल्याणं वदति सिंहा अध्वर्युर् ध्यायति व्याघ्रौ प्रतिप्रस्थाता वृकौ यजमान एषा सुरा भवति स यैर् एव तद् इन्द्रियैर् वीर्यैर् व्यृध्यते तान्य् अस्मिन्न् आप्त्वा धत्तो ब्राह्मणस्य मूर्धन्त् साद्या मेध्यत्वायान्नं वै सुरा मेध्यं वा अन्नं तेन मेध्यैका पुरोरुग् एका याज्यैकधास्मिन् वीर्यं दधाति ब्राह्मणः पाययितव्यस् तेन हविः क्रियत आत्मनापेयात्मन्न् एव वीर्यं धत्ते ऽग्नौ सर्वा होतव्याः समृद्ध्यै मध्यतो वा एष पाप्मना गृहीतो यत् समया व्येति मध्यत एवैनं पाप्मनो मुञ्चति यद् आहवनीये जुहुयान् न पाप्मना व्यावर्तेत क्रियेत भेषजम् अथ यद् दक्षिणे जुहोति वि पाप्मना वर्तते क्रियते भेषजम् अथ यद् विक्षारयत्य् एवम् इव ह्य् एष विक्षरति शतक्षरो भवति शतायुर् वै पुरुषः शतवीर्य आयुर् एव वीर्यम् आप्नोति यद् वा एतस्य व्यार्धि यत् प्रामायि पितॄन् वा एतस्य तद् अगन् यत् पितृमतीभिर् अनुमन्त्रयन्ते पितृभ्य एवैनं तेन समीरयन्ति यत् तिस्रस् तृतीये हि लोके पितरो ऽथ यच् चत्वारो दिग्भ्य एवैनं तेन समीरयन्ति
॥२.३.९॥