Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
tasya tatrordhvaśṛṅgasya tasyāṃ bhuvi mahāvanau .
dadarśa madhyamāṃ sūcīṃ protthitāṃ saśikhāmiva
||1||ekapādaṃ tapasyantīṃ śuṣyantīṃ śiraūṣmaṇā .
satatānaśanāṃ śuṣkapiṇḍībhūtodaratvacam
||2||sakṛdvikasitāsyena gṛhītvevātapānilān .
paścāttyajantīṃ hṛdaye me na māntītyanāratam
||3||śuṣkāṃ caṇḍāṃśukiraṇairjarjarāṃ vanavāyubhiḥ .
acalantīnijātsthānātsnāpitāminduraśmibhiḥ
||4||pūrvaṃ rajoṇunaikena saṃviṣṭacchannamastakām .
kṛtārthatvaṃ kathayatīṃ dadatānyasya nāspadam
||5||araṇyānyeva dattvārtha ciraṃ jātaśikhāmiva .
mūrdhnyavasthāpitaprāṇajaṭājūṭavalīmiva
||6||tāṃ prekṣya pavanaḥ sūcīṃ vismayākulacetanaḥ .
praṇamyālokya suciraṃ bhītabhīta ivāgataḥ
||7||mahātapasvinī sūcī kimarthaṃ tapyate tapaḥ .
neti praṣṭuṃ śaśākāsau tattejorāśinirjitaḥ
||8||bhagavatyā mahāsūcyā aho citraṃ mahātapaḥ .
ityeva kevalaṃ dhyāyanmāruto gaganaṃ yayau
||9||samullaṅghyābhramārga tu vātaskandhānatītya ca .
siddhavṛndānadhaḥ kṛtvā sūryamārgamupetya ca
||10||ūrdhvametya vimānebhyaḥ prāpa śakrapurāntare .
sūcīdarśanapuṇyaṃ tamāliliṅga puraṃdaraḥ
||11||pṛṣṭaśca kathayāmāsa dṛṣṭaṃ sarvaṃ mayetyasau .
sahadevanikāyāya śakrāyāsthānavāsine
||12||vāyuruvāca .
jambūdvīpe'sti śailendro himavānnāma sūnnataḥ .
jāmātā yasya bhagavānsākṣācchaśikalādharaḥ
||13||tasyottare mahāśṛṅgapṛṣṭhe paramarūpiṇī .
sthitā tapasvinī sūcī tapaścarati dāruṇam
||14||bahunātra kimuktena vātādyaśanaśāntaye .
yayā svodarasauṣiryaṃ piṇḍīkṛtvā nivāritam
||15||śāntasaṃkocasūkṣmārthaṃ vikāsyāsyaṃ rajoṇunā .
tayādya sthagitaṃ śītavātāśananivṛttaye
||16||tasyāstīvreṇa tapasā tuhinākaramutsṛjan .
agnyākāramayo gṛhṇan deva duḥsevyatāṃ gataḥ
||17||taduttiṣṭhāśu gacchāmaḥ sarva eva pitāmaham .
tadvarārthamanarthāya viddhi tatsumahattapaḥ
||18||iti vāteritaḥ śakraḥ sahadevagaṇena saḥ .
jagāma brahmaṇo lokaṃ prārthayāmāsa taṃ vibhum
||19||sūcyā varamahaṃ dātuṃ gacchāmi himavacchiraḥ .
brahmaṇeti pratijñāte śakraḥ svargamupāyayau
||20||etāvatātha kālena sā babhūvātipāvanī .
sūcī nijatapastāpatāpitāmaramandirā
||21||mukharandhrasthitārkāṃśudṛśā svacchāyayaiva sā .
vikāsinyā vivartisthā coditāntamavekṣitā
||22||kauśeyarūpayā sūcyā meruḥ sthairyeṇa nirjitaḥ .
majjanaṃ naiti vṛddhvaivaṃ muktamādyantayordine
||23||madhyāhne tāpabhītyeva viśantyā mārutāntaram .
anyadā gauravāddṛṣṭvā dūrataḥ prekṣamāṇayā
||24||sā tāmavekṣate kṣārāttāpādaṅge nimajjati .
saṃkaṭe vismaratyeva jano gauravasatkriyām
||25||chāyāsūcī tāpasūcī yaścātmā sa tṛtīyayā .
trikoṇaṃ tapasā pūtaṃ vārāṇasyā samaṃ kṛtam
||26||gatāstena trikoṇena trivarṇaparikhāvatā .
vāyavaḥ pāṃsavo ye'pi te parāṃ muktimāgatāḥ
||27||viditaparamakāraṇādya jātā svayamanucetanasaṃvidaṃ vicārya .
svamananakalanānusāra ekastviha hi guruḥ paramo na rāghavānyaḥ
||28||ityārṣe śravāsiṣṭhamahārāmāyaṇe utpattiprakaraṇe sūcītapaḥparipākavarṇanaṃ nāma catuḥsaptatitamaḥ sargaḥ .. 74 ..