sādhupṛṣṭaṃ sādhavo vastrailokyahitakārakam
sūta uvāca
sādhupṛṣṭaṃ sādhavo vastrailokyahitakārakam |
guruṃ smṛtvā bhavatsnehādvakṣye tacchṛṇutādarāt 1 |
vedāṃtasārasarvasvaṃ purāṇaṃ śaivamuttamam |
sarvāghaughoddhārakaraṃ paratra paramārthadam 2 |
kalikalmaṣavidhvaṃsi yasmiñchivayaśaḥ param |
vijṛmbhate sadā viprāścaturvargaphalapradam 3 |
tasyādhyayanamātreṇa purāṇasya dvijottamāḥ |
sarvottamasya śaivasya te yāsyaṃti susadgatim 4 |
tāvadvijṛṃbhate pāpaṃ brahmahatyāpurassaram |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho 5 |
tāvatkalimahotpātāḥ saṃcariṣyaṃti nirbhayāḥ |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho 6 |
tāvatsarvāṇi śāstrāṇi vivadaṃti parasparam |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho 7 |
tāvatsvarūpaṃ durbodhaṃ śivasya mahatāmapi |
yāvacchivapurāṇaṃ hi no deṣyati jagatyaho 8 |
tāvadyamabhaṭāḥ krūrāḥ saṃcariṣyaṃti nirbhayāḥ |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho 9 |
tāvatsarvapurāṇāni pragarjaṃti mahītale |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho 1.2.10 |
tāvatsarvāṇi tīrthāni vivadaṃti mahītale |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati jagatyaho 11 |
tāvatsarvāṇi maṃtrāṇi vivadaṃti mahītale |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale 12 |
tāvatsarvāṇi kṣetrāṇi vivadaṃti mahītale |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale 13 |
tāvatsarvāṇi pīṭhāni vivadaṃti mahītale |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale 14 |
tāvatsarvāṇi dānāni vivadaṃti mahītale |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale 15 |
tāvatsarve ca te devā vivadaṃti mahītale |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale 16 |
tāvatsarve ca siddhāntā vivadaṃti mahītale |
yāvacchivapurāṇaṃ hi nodeṣyati mahītale 17 |
asya śaivapurāṇasya kīrtanaśravaṇāddvijāḥ |
phalaṃ vaktuṃ na śaknomi kārtsnyena munisattamāḥ 18 |
tathāpi tasya māhātmyaṃ vakṣye kiṃcittu vonaghāḥ |
cittamādhāya śṛṇuta vyāsenoktaṃ purā mama 19 |
etacchivapurāṇaṃ hi ślokaṃ ślokārddhameva ca |
yaḥ paṭhedbhaktisaṃyuktassa pāpānmucyate kṣaṇāt 1.2.20 |
etacchivapurāṇaṃ hi yaḥ pratyahamataṃdri taḥ |
yathāśakti paṭhedbhaktyā sa jīvanmukta ucyate 21 |
etacchivapurāṇaṃ hi yo bhaktyārcayate sadā |
dine dine'śvamedhasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayam 22 |
etacchivapurāṇaṃ yassādhāraṇapadecchayā |
anyataḥ śṛṇuyātso'pi matto mucyeta pātakāt 23 |
etacchivapurāṇaṃ yo namaskuryādadūrataḥ |
sarvadevārcanaphalaṃ sa prāpnoti na saṃśayaḥ 24 |
etacchivapurāṇaṃ vai likhitvā pustakaṃ svayam |
yo dadyācchivabhaktebhyastasya puṇyaphalaṃ śṛṇu 25 |
adhīteṣu ca śāstreṣu vedeṣu vyākṛteṣu ca |
yatphalaṃ durlabhaṃ loke tatphalaṃ tasya saṃbhavet 26 |
etacchivapurāṇaṃ hi caturdaśyāmupoṣitaḥ |
śivabhaktasabhāyāṃ yo vyākaroti sa uttamaḥ 27 |
pratyakṣaraṃ tu gāyatrīpuraścaryyāphalaṃ labhet |
iha bhuktvākhilānkāmānaṃ te nirvāṇatāṃ vrajet 28 |
upoṣitaścaturdaśyāṃ rātrau jāgaraṇānvitaḥ |
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi tasya puṇyaṃ vadāmyaham 29 |
kurukṣetrādinikhilapuṇyatīrtheṣvanekaśaḥ |
ātmatulyadhanaṃ sūryyagrahaṇe sarvatomukhe 1.2.30 |
viprebhyo vyāsamukhyebhyo dattvāyatphalamaśnute |
tatphalaṃ saṃbhavettasya satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ 31 |
etacchivapurāṇaṃ hi gāyate yopyaharniśam |
ājñāṃ tasya pratīkṣerandevā indra puro gamāḥ 32 |
etacchivapurāṇaṃ yaḥ paṭhañchṛṇvanhi nityaśaḥ |
yadyatkaroti satkarma tatkoṭiguṇitaṃ bhavet 33 |
samāhitaḥ paṭhedyastu tatra śrīrudra saṃhitām |
sa brahmaghno'pi pūtātmā tribhirevādinairbhavet 34 |
tāṃ rudra saṃhitāṃ yastu bhairavapratimāṃtike |
triḥ paṭhetpratyahaṃ maunī sa kāmānakhilām̐ llabhet 35 |
tāṃ rudra saṃhitāṃ yastu sapaṭhedvaṭabilvayoḥ |
pradakṣiṇāṃ prakurvāṇo brahmahatyā nivartate 36 |
kailāsasaṃhitā tatra tato'pi paramasmṛtā |
brahmasvarūpiṇī sākṣātpraṇavārthaprakāśikā 37 |
kailāsasaṃhitāyāstu māhātmyaṃ vetti śaṃkaraḥ |
kṛtsnaṃ tadarddhaṃ vyāsaśca tadarddhaṃ vedmyahaṃ dvijāḥ 38 |
tatra kiṃcitpravakṣyāmi kṛtsnaṃ vaktuṃ na śakyate |
yajjñātvā tatkṣaṇāllokaścittaśuddhimavāpnuyāt 39 |
na nāśayati yatpāpaṃ sā raudrī saṃhitā dvijāḥ |
tanna paśyāmyahaṃ loke mārgamāṇo'pi sarvadā 1.2.40 |
śivenopaniṣatsiṃdhumanthanotpāditāṃ mudā |
kumārāyārpitāṃ tāṃ vai sudhāṃ pītvā'maro bhavet 41 |
brahmahatyādipāpānāṃ niṣkṛtiṃ kartumudyataḥ |
māsamātraṃ saṃhitāṃ tāṃ paṭhitvā mucyate tataḥ 42 |
duṣpratigrahadurbhojyadurālāpādisaṃbhavam |
pāpaṃ sakṛtkīrtanena saṃhitā sā vināśayet 43 |
śivālaye bilvavane saṃhitāṃ tāṃ paṭhettu yaḥ |
sa tatphalamavāpnoti yadvāco'pi na gocare 44 |
saṃhitāṃ tāṃ paṭhanbhaktyā yaḥ śrāddhe bhojayeddvijān |
tasya ye pitaraḥ sarve yāṃti śaṃbhoḥ paraṃ padam 45 |
caturdaśyāṃ nirāhāro yaḥ paṭhetsaṃhitāṃ ca tām |
bilvamūle śivaḥ sākṣātsa devaiśca prapūjyate 46 |
anyāpi saṃhitā tatra sarvakāmaphalapradā |
ubhe viśiṣṭe vijñeye līlāvijñānapūrite 47 |
tadidaṃ śaivamākhyātaṃ purāṇaṃ vedasaṃmitam |
nirmitaṃ tacchivenaiva prathamaṃ brahmasaṃmitam 48 |
vidyeśaṃca tathāraudraṃ vaināyakamathaumikam |
mātraṃ rudrai kādaśakaṃ kailāsaṃ śatarudra kam 49 |
koṭirudra sahasrādyaṃ koṭirudraṃ tathaiva ca |
vāyavīyaṃ dharmasaṃjñaṃ purāṇamiti bhedataḥ 1.2.50 |
saṃhitā dvādaśamitā mahāpuṇyatarā matā |
tāsāṃ saṃkhyāṃ bruve viprāḥ śṛṇutādaratokhilam 51 |
vidyeśaṃ daśasāhasraṃ rudraṃ vaināyakaṃ tathā |
aumaṃ mātṛpurāṇākhyaṃ pratyekāṣṭasahasrakam 52 |
trayodaśasahasraṃ hi rudrai kādaśakaṃ dvijāḥ |
ṣaṭsahasraṃ ca kailāsaṃ śatarudraṃ tadarddhakam 53 |
koṭirudraṃ triguṇitamekādaśasahasrakam |
sahasrakoṭirudrā khyamuditaṃ graṃthasaṃkhyayā 54 |
vāyavīyaṃ khābdhiśataṃ gharmaṃ ravisahasrakam |
tadevaṃ lakṣasaṃkhyākaṃ śaivasaṃkhyāvibhedataḥ 55 |
vyāsena tattu saṃkṣiptaṃ caturviṃśatsahasrakam |
śaivaṃ tatra caturthaṃ vai purāṇaṃ saptasaṃhitam 56 |
śive saṃkalpitaṃ pūrvaṃ purāṇaṃ granthasaṃkhyayā |
śatakoṭipramāṇaṃ hi purā sṛṣṭau suvismṛtam 57 |
vyasteṣṭādaśadhā caiva purāṇe dvāparādiṣu |
caturlakṣeṇa saṃkṣipte kṛte dvaipāyanādibhiḥ 58 |
proktaṃ śivapurāṇaṃ hi caturviṃśatsahasrakam |
ślokānāṃ saṃkhyayā saptasaṃhitaṃ brahmasaṃmitam 59 |
vidyeśvarākhyā tatrādyā raudrī jñeyā dvitīyikā |
tṛtīyā śatarudrā khyā koṭirudrā caturthikā 1.2.60 |
paṃcamī caiva maumākhyā ṣaṣṭhī kailāsasaṃjñikā |
saptamī vāyavīyākhyā saptaivaṃ saṃhitāmatāḥ 61 |
sasaptasaṃhitaṃ divyaṃ purāṇaṃ śivasaṃjñakam |
varīvarti brahmatulyaṃ sarvopari gatipradam 62 |
etacchivapurāṇaṃ hi saptasaṃhitamādarāt |
paripūrṇaṃ paṭhedyastu sa jīvanmukta ucyate 63 |
śrutismṛtipurāṇetihāsāgamaśatāni ca |
etacchivapurāṇasya nārhaṃtyalpāṃ kalāmapi 64 |
śaivaṃ purāṇamamalaṃ śivakīrtitaṃ tadvyāsena śaivapravaṇena na |
saṃgṛhītam |
saṃkṣepataḥ sakalajīvaguṇopakāre tāpatrayaghnamatulaṃ śivadaṃ satāṃ |
hi 65 |
vikaitavo dharma iha pragīto vedāṃtavijñānamayaḥ pradhānaḥ |
amatsarāṃtarbudhavedyavastu satkḷptamatraiva trivargayuktam 66 |
śaivaṃ purāṇatilakaṃ khalu satpurāṇaṃ |
vedāṃtavedavilasatparavastugītam |
yo vai paṭhecca śṛṇuyātparamādareṇa śaṃbhupriyaḥ sa hi labhetparamāṃ |
gatiṃ vai 67
||1||साधुपृष्टं साधवो वस्त्रैलोक्यहितकारकम् ।
गुरुं स्मृत्वा भवत्स्नेहाद्वक्ष्ये तच्छृणुतादरात् १ ।
वेदांतसारसर्वस्वं पुराणं शैवमुत्तमम् ।
सर्वाघौघोद्धारकरं परत्र परमार्थदम् २ ।
कलिकल्मषविध्वंसि यस्मिञ्छिवयशः परम् ।
विजृम्भते सदा विप्राश्चतुर्वर्गफलप्रदम् ३ ।
तस्याध्ययनमात्रेण पुराणस्य द्विजोत्तमाः ।
सर्वोत्तमस्य शैवस्य ते यास्यंति सुसद्गतिम् ४ ।
तावद्विजृंभते पापं ब्रह्महत्यापुरस्सरम् ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति जगत्यहो ५ ।
तावत्कलिमहोत्पाताः संचरिष्यंति निर्भयाः ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति जगत्यहो ६ ।
तावत्सर्वाणि शास्त्राणि विवदंति परस्परम् ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति जगत्यहो ७ ।
तावत्स्वरूपं दुर्बोधं शिवस्य महतामपि ।
यावच्छिवपुराणं हि नो देष्यति जगत्यहो ८ ।
तावद्यमभटाः क्रूराः संचरिष्यंति निर्भयाः ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति जगत्यहो ९ ।
तावत्सर्वपुराणानि प्रगर्जंति महीतले ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति जगत्यहो 1.2.१० ।
तावत्सर्वाणि तीर्थानि विवदंति महीतले ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति जगत्यहो ११ ।
तावत्सर्वाणि मंत्राणि विवदंति महीतले ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति महीतले १२ ।
तावत्सर्वाणि क्षेत्राणि विवदंति महीतले ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति महीतले १३ ।
तावत्सर्वाणि पीठानि विवदंति महीतले ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति महीतले १४ ।
तावत्सर्वाणि दानानि विवदंति महीतले ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति महीतले १५ ।
तावत्सर्वे च ते देवा विवदंति महीतले ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति महीतले १६ ।
तावत्सर्वे च सिद्धान्ता विवदंति महीतले ।
यावच्छिवपुराणं हि नोदेष्यति महीतले १७ ।
अस्य शैवपुराणस्य कीर्तनश्रवणाद्द्विजाः ।
फलं वक्तुं न शक्नोमि कार्त्स्न्येन मुनिसत्तमाः १८ ।
तथापि तस्य माहात्म्यं वक्ष्ये किंचित्तु वोनघाः ।
चित्तमाधाय शृणुत व्यासेनोक्तं पुरा मम १९ ।
एतच्छिवपुराणं हि श्लोकं श्लोकार्द्धमेव च ।
यः पठेद्भक्तिसंयुक्तस्स पापान्मुच्यते क्षणात् 1.2.२० ।
एतच्छिवपुराणं हि यः प्रत्यहमतंद्रि तः ।
यथाशक्ति पठेद्भक्त्या स जीवन्मुक्त उच्यते २१ ।
एतच्छिवपुराणं हि यो भक्त्यार्चयते सदा ।
दिने दिनेऽश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् २२ ।
एतच्छिवपुराणं यस्साधारणपदेच्छया ।
अन्यतः शृणुयात्सोऽपि मत्तो मुच्येत पातकात् २३ ।
एतच्छिवपुराणं यो नमस्कुर्याददूरतः ।
सर्वदेवार्चनफलं स प्राप्नोति न संशयः २४ ।
एतच्छिवपुराणं वै लिखित्वा पुस्तकं स्वयम् ।
यो दद्याच्छिवभक्तेभ्यस्तस्य पुण्यफलं शृणु २५ ।
अधीतेषु च शास्त्रेषु वेदेषु व्याकृतेषु च ।
यत्फलं दुर्लभं लोके तत्फलं तस्य संभवेत् २६ ।
एतच्छिवपुराणं हि चतुर्दश्यामुपोषितः ।
शिवभक्तसभायां यो व्याकरोति स उत्तमः २७ ।
प्रत्यक्षरं तु गायत्रीपुरश्चर्य्याफलं लभेत् ।
इह भुक्त्वाखिलान्कामानं ते निर्वाणतां व्रजेत् २८ ।
उपोषितश्चतुर्दश्यां रात्रौ जागरणान्वितः ।
यः पठेच्छृणुयाद्वापि तस्य पुण्यं वदाम्यहम् २९ ।
कुरुक्षेत्रादिनिखिलपुण्यतीर्थेष्वनेकशः ।
आत्मतुल्यधनं सूर्य्यग्रहणे सर्वतोमुखे 1.2.३० ।
विप्रेभ्यो व्यासमुख्येभ्यो दत्त्वायत्फलमश्नुते ।
तत्फलं संभवेत्तस्य सत्यं सत्यं न संशयः ३१ ।
एतच्छिवपुराणं हि गायते योप्यहर्निशम् ।
आज्ञां तस्य प्रतीक्षेरन्देवा इन्द्र पुरो गमाः ३२ ।
एतच्छिवपुराणं यः पठञ्छृण्वन्हि नित्यशः ।
यद्यत्करोति सत्कर्म तत्कोटिगुणितं भवेत् ३३ ।
समाहितः पठेद्यस्तु तत्र श्रीरुद्र संहिताम् ।
स ब्रह्मघ्नोऽपि पूतात्मा त्रिभिरेवादिनैर्भवेत् ३४ ।
तां रुद्र संहितां यस्तु भैरवप्रतिमांतिके ।
त्रिः पठेत्प्रत्यहं मौनी स कामानखिलाँ ल्लभेत् ३५ ।
तां रुद्र संहितां यस्तु सपठेद्वटबिल्वयोः ।
प्रदक्षिणां प्रकुर्वाणो ब्रह्महत्या निवर्तते ३६ ।
कैलाससंहिता तत्र ततोऽपि परमस्मृता ।
ब्रह्मस्वरूपिणी साक्षात्प्रणवार्थप्रकाशिका ३७ ।
कैलाससंहितायास्तु माहात्म्यं वेत्ति शंकरः ।
कृत्स्नं तदर्द्धं व्यासश्च तदर्द्धं वेद्म्यहं द्विजाः ३८ ।
तत्र किंचित्प्रवक्ष्यामि कृत्स्नं वक्तुं न शक्यते ।
यज्ज्ञात्वा तत्क्षणाल्लोकश्चित्तशुद्धिमवाप्नुयात् ३९ ।
न नाशयति यत्पापं सा रौद्री संहिता द्विजाः ।
तन्न पश्याम्यहं लोके मार्गमाणोऽपि सर्वदा 1.2.४० ।
शिवेनोपनिषत्सिंधुमन्थनोत्पादितां मुदा ।
कुमारायार्पितां तां वै सुधां पीत्वाऽमरो भवेत् ४१ ।
ब्रह्महत्यादिपापानां निष्कृतिं कर्तुमुद्यतः ।
मासमात्रं संहितां तां पठित्वा मुच्यते ततः ४२ ।
दुष्प्रतिग्रहदुर्भोज्यदुरालापादिसंभवम् ।
पापं सकृत्कीर्तनेन संहिता सा विनाशयेत् ४३ ।
शिवालये बिल्ववने संहितां तां पठेत्तु यः ।
स तत्फलमवाप्नोति यद्वाचोऽपि न गोचरे ४४ ।
संहितां तां पठन्भक्त्या यः श्राद्धे भोजयेद्द्विजान् ।
तस्य ये पितरः सर्वे यांति शंभोः परं पदम् ४५ ।
चतुर्दश्यां निराहारो यः पठेत्संहितां च ताम् ।
बिल्वमूले शिवः साक्षात्स देवैश्च प्रपूज्यते ४६ ।
अन्यापि संहिता तत्र सर्वकामफलप्रदा ।
उभे विशिष्टे विज्ञेये लीलाविज्ञानपूरिते ४७ ।
तदिदं शैवमाख्यातं पुराणं वेदसंमितम् ।
निर्मितं तच्छिवेनैव प्रथमं ब्रह्मसंमितम् ४८ ।
विद्येशंच तथारौद्रं वैनायकमथौमिकम् ।
मात्रं रुद्रै कादशकं कैलासं शतरुद्र कम् ४९ ।
कोटिरुद्र सहस्राद्यं कोटिरुद्रं तथैव च ।
वायवीयं धर्मसंज्ञं पुराणमिति भेदतः 1.2.५० ।
संहिता द्वादशमिता महापुण्यतरा मता ।
तासां संख्यां ब्रुवे विप्राः शृणुतादरतोखिलम् ५१ ।
विद्येशं दशसाहस्रं रुद्रं वैनायकं तथा ।
औमं मातृपुराणाख्यं प्रत्येकाष्टसहस्रकम् ५२ ।
त्रयोदशसहस्रं हि रुद्रै कादशकं द्विजाः ।
षट्सहस्रं च कैलासं शतरुद्रं तदर्द्धकम् ५३ ।
कोटिरुद्रं त्रिगुणितमेकादशसहस्रकम् ।
सहस्रकोटिरुद्रा ख्यमुदितं ग्रंथसंख्यया ५४ ।
वायवीयं खाब्धिशतं घर्मं रविसहस्रकम् ।
तदेवं लक्षसंख्याकं शैवसंख्याविभेदतः ५५ ।
व्यासेन तत्तु संक्षिप्तं चतुर्विंशत्सहस्रकम् ।
शैवं तत्र चतुर्थं वै पुराणं सप्तसंहितम् ५६ ।
शिवे संकल्पितं पूर्वं पुराणं ग्रन्थसंख्यया ।
शतकोटिप्रमाणं हि पुरा सृष्टौ सुविस्मृतम् ५७ ।
व्यस्तेष्टादशधा चैव पुराणे द्वापरादिषु ।
चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते कृते द्वैपायनादिभिः ५८ ।
प्रोक्तं शिवपुराणं हि चतुर्विंशत्सहस्रकम् ।
श्लोकानां संख्यया सप्तसंहितं ब्रह्मसंमितम् ५९ ।
विद्येश्वराख्या तत्राद्या रौद्री ज्ञेया द्वितीयिका ।
तृतीया शतरुद्रा ख्या कोटिरुद्रा चतुर्थिका 1.2.६० ।
पंचमी चैव मौमाख्या षष्ठी कैलाससंज्ञिका ।
सप्तमी वायवीयाख्या सप्तैवं संहितामताः ६१ ।
ससप्तसंहितं दिव्यं पुराणं शिवसंज्ञकम् ।
वरीवर्ति ब्रह्मतुल्यं सर्वोपरि गतिप्रदम् ६२ ।
एतच्छिवपुराणं हि सप्तसंहितमादरात् ।
परिपूर्णं पठेद्यस्तु स जीवन्मुक्त उच्यते ६३ ।
श्रुतिस्मृतिपुराणेतिहासागमशतानि च ।
एतच्छिवपुराणस्य नार्हंत्यल्पां कलामपि ६४ ।
शैवं पुराणममलं शिवकीर्तितं तद्व्यासेन शैवप्रवणेन न ।
संगृहीतम् ।
संक्षेपतः सकलजीवगुणोपकारे तापत्रयघ्नमतुलं शिवदं सतां ।
हि ६५ ।
विकैतवो धर्म इह प्रगीतो वेदांतविज्ञानमयः प्रधानः ।
अमत्सरांतर्बुधवेद्यवस्तु सत्कॢप्तमत्रैव त्रिवर्गयुक्तम् ६६ ।
शैवं पुराणतिलकं खलु सत्पुराणं ।
वेदांतवेदविलसत्परवस्तुगीतम् ।
यो वै पठेच्च शृणुयात्परमादरेण शंभुप्रियः स हि लभेत्परमां ।
गतिं वै ६७
iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ dvitīyo'dhyāyaḥ 2 || |