sūta sūta mahābhāga vyāsaśiṣya namostu te
ṛṣaya ūcuḥ
sūta sūta mahābhāga vyāsaśiṣya namostu te |
tadeva vyāsato brūhi bhasmamāhātmyamuttamam 1 |
tathā rudrā kṣamāhātmyaṃ nāma māhātmyamuttamam |
tritayaṃ brūhi suprītyā mamānaṃdayacetasam 2 |
sūta uvāca |
sādhupṛṣṭaṃ bhavadbhiśca lokānāṃ hitakārakam |
bhavaṃto vai mahādhanyāḥ pavitrāḥ kulabhūṣaṇāḥ 3 |
yeṣāṃ caiva śivaḥ sākṣāddaivataṃ paramaṃ śubham |
sadā śivakathā loke vallabhā bhavatāṃ sadā 4 |
te dhanyāśca kṛtārthāśca saphalaṃ dehadhāraṇam |
uddhṛtañca kulaṃ teṣāṃ ye śivaṃ samupāsate 5 |
mukhe yasya śivanāma sadāśivaśiveti ca |
pāpāni na spṛśaṃtyeva khadirāṃgāraṃkayathā 6 |
śrīśivāya namastubhyaṃ mukhaṃ vyāharate yadā |
tanmukhaṃ pāvanaṃ tīrthaṃ sarvapāpavināśanam 7 |
tanmukhañca tathā yo vai paśyatiprītimānnaraḥ |
tīrthajanyaṃ phalaṃ tasya bhavatīti suniścitam 8 |
yatra trayaṃ sadā tiṣṭhedetacchubhataraṃ dvijā |
tasya darśanamātreṇa veṇīsnānaphalaṃlabhet 9 |
śivanāmavibhūtiśca tathā rudrā kṣa eva ca |
etattrayaṃ mahāpuṇyaṃ triveṇīsadṛśaṃ smṛtam 1.23.10 |
etattrayaṃ śarīre ca yasya tiṣṭhati nityaśaḥ |
tasyaiva darśanaṃ loke durlabhaṃ pāpahārakam 11 |
taddarśanaṃ yathā veṇī nobhayoraṃtaraṃ manāk |
evaṃ yonavijānāti sapāpiṣṭho na saṃśayaḥ 12 |
vibhūtiryasya no bhāle nāṃge rudrā kṣadhāraṇam |
nāsye śivamayī vāṇī taṃ tyajedadhamaṃ yathā 13 |
śaivaṃ nāma yathā gaṃgā vibhūtiryamunā matā |
rudrā kṣaṃ vidhinā proktā sarvapāpāvināśinī 14 |
śarīre ca trayaṃ yasya tatphalaṃ caikataḥ sthitam |
ekato veṇikāyāśca snānajaṃtuphalaṃ budhaiḥ 15 |
tadevaṃ tulitaṃ pūrvaṃ brahmaṇāhitakāriṇā |
samānaṃ caiva tajjātaṃ tasmāddhāryaṃ sadā budhaiḥ 16 |
taddinaṃ hi samārabhya brahmaviṣṇvādibhiḥ saraiḥ |
dhāryate tritayaṃ tacca darśanātpāpahārakam 17 |
ṛṣya ūcuḥ |
īdṛśaṃ hi phalaṃ proktaṃ nāmāditritayodbhavam |
tanmāhātmyaṃ viśeṣeṇa vaktumarhasi suvrata 18 |
sūta uvāca |
ṛṣayo hi mahāprājñāḥ sacchaivā jñānināṃ varāḥ |
tanmāhātmyaṃ hi sadbhaktyā śṛṇutādarato dvijāḥ 19 |
sugūḍhamapi śāstreṣu purāṇeṣu śrutiṣvapi |
bhavatsnehānmayā viprāḥ prakāśaḥ kriyate'dhunā 1.23.20 |
kastattritayamāhātmyaṃ saṃjānāti dvijottamāḥ |
maheśvaraṃ vinā sarvaṃ brahmāṇḍe sadasatparam 21 |
vacmyahaṃ nāma māhātmyaṃ yathābhakti samāsataḥ |
śṛṇuta prītito viprāḥ sarvapāpaharaṃ param 22 |
śiveti nāmadāvāgnermahāpātakaparvatāḥ |
bhasmībhavaṃtyanāyāsātsatyaṃsatyaṃ na saṃśayaḥ 23 |
pāpamūlāni duḥkhāni vividhānyapi śaunaka |
śivanāmaikanaśyāni nānyanaśyāni sarvathā 24 |
sa vaidikaḥ sa puṇyātmā sa dhanyassa budho mataḥ |
śivanāmajapāsakto yo nityaṃ bhuvi mānava 25 |
bhavaṃti vividhā dharmāsteṣāṃ sadyaḥ phalonmukhāḥ |
yeṣāṃ bhavati viśvāsaḥ śivanāmajape mune 26 |
pātakāni vinaśyaṃti yāvaṃti śivanāmataḥ |
bhuvi tāvaṃti pāpāni kriyaṃte na narairmune 27 |
brahmahatyādipāpānāṃ rāśīnapramitānmune |
śivanāma drutaṃ proktaṃ nāśayatyakhilānnaraiḥ 28 |
śivanāmatarīṃ prāpya saṃsārābdhiṃ taraṃti ye |
saṃsāramūlapāpāni tāni naśyaṃtyasaṃśayam 29 |
saṃsāramūlabhūtānāṃ pātakānāṃ mahāmune |
śivanāmakuṭhāreṇa vināśo jāyate dhruvam 1.23.30 |
śivanāmāmṛtaṃ peyaṃ pāpadāvānalārditaiḥ |
pāpadāvāgnitaptānāṃ śāṃtistena vinā na hi 31 |
śiveti nāmapīyūṣavarṣadhārāpariplutāḥ |
saṃsāradavamadhyepi na śocaṃti kadācana 32 |
śivanāmni mahadbhaktirjātā yeṣāṃ mahātmanām |
tadvidhānāṃ tu sahasā muktirbhavati sarvathā 33 |
anekajanmabhiryena tapastaptaṃ munīśvara |
śivanāmni bhavedbhaktiḥ sarvapāpāpahāriṇī 34 |
yasyā sādhāraṇaṃ śaṃbhunāmni bhaktirakhaṃḍitā |
tasyaiva mokṣaḥ sulabho nānyasyeti matirmama 35 |
kṛtvāpyanekapāpāni śivanāmajapādaraḥ |
sarvapāpavinirmukto bhavatyeva na saṃśayaḥ 36 |
bhavaṃti bhasmasādvṛkṣā davadagdhā yathā vane |
tathā tāvaṃti dagdhāni pāpāni śivanāmataḥ 37 |
yo nityaṃ bhasmapūtāṃgaḥ śivanāmajapādaraḥ |
saṃtaratyeva saṃsāraṃ saghoramapi śaunaka 38 |
brahmasvaharaṇaṃ kṛtvā hatvāpi brāhmaṇānbahūn |
na lipyate naraḥ pāpaiḥ śivanāmajapādaraḥ 39 |
vilokya vedānakhilāñchivanāmajapaḥ param |
saṃsāratāraṇopāya iti pūrvairviniścitaḥ 1.23.40 |
kiṃ bahūktyā muniśreṣṭhāḥ ślokenaikena vacmyaham |
śivanāmno mahimānaṃ sarvapāpāpahāriṇam 41 |
pāpānāṃ haraṇe śaṃbhornāmaḥ śaktirhi pāvanī |
śaknoti pātakaṃ tāvatkartuṃ nāpi naraḥ kvacit 42 |
śivanāmaprabhāveṇa lebhe sadgatimuttamām |
indra dyumnanṛpaḥ pūrvaṃ mahāpāpaḥ purāmune 43 |
tathā kāciddvijāyoṣā sau mune bahupāpinī |
śivanāmaprabhāveṇa lebhe sadgatimuttamām 44 |
ityuktaṃ vo dvijaśreṣṭhā nāmamāhātmyamuttamam |
śṛṇudhvaṃ bhasmamāhātmyaṃ sarvapāvanapāvanam 45
||1||सूत सूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते ।
तदेव व्यासतो ब्रूहि भस्ममाहात्म्यमुत्तमम् १ ।
तथा रुद्रा क्षमाहात्म्यं नाम माहात्म्यमुत्तमम् ।
त्रितयं ब्रूहि सुप्रीत्या ममानंदयचेतसम् २ ।
सूत उवाच ।
साधुपृष्टं भवद्भिश्च लोकानां हितकारकम् ।
भवंतो वै महाधन्याः पवित्राः कुलभूषणाः ३ ।
येषां चैव शिवः साक्षाद्दैवतं परमं शुभम् ।
सदा शिवकथा लोके वल्लभा भवतां सदा ४ ।
ते धन्याश्च कृतार्थाश्च सफलं देहधारणम् ।
उद्धृतञ्च कुलं तेषां ये शिवं समुपासते ५ ।
मुखे यस्य शिवनाम सदाशिवशिवेति च ।
पापानि न स्पृशंत्येव खदिरांगारंकयथा ६ ।
श्रीशिवाय नमस्तुभ्यं मुखं व्याहरते यदा ।
तन्मुखं पावनं तीर्थं सर्वपापविनाशनम् ७ ।
तन्मुखञ्च तथा यो वै पश्यतिप्रीतिमान्नरः ।
तीर्थजन्यं फलं तस्य भवतीति सुनिश्चितम् ८ ।
यत्र त्रयं सदा तिष्ठेदेतच्छुभतरं द्विजा ।
तस्य दर्शनमात्रेण वेणीस्नानफलंलभेत् ९ ।
शिवनामविभूतिश्च तथा रुद्रा क्ष एव च ।
एतत्त्रयं महापुण्यं त्रिवेणीसदृशं स्मृतम् 1.23.१० ।
एतत्त्रयं शरीरे च यस्य तिष्ठति नित्यशः ।
तस्यैव दर्शनं लोके दुर्लभं पापहारकम् ११ ।
तद्दर्शनं यथा वेणी नोभयोरंतरं मनाक् ।
एवं योनविजानाति सपापिष्ठो न संशयः १२ ।
विभूतिर्यस्य नो भाले नांगे रुद्रा क्षधारणम् ।
नास्ये शिवमयी वाणी तं त्यजेदधमं यथा १३ ।
शैवं नाम यथा गंगा विभूतिर्यमुना मता ।
रुद्रा क्षं विधिना प्रोक्ता सर्वपापाविनाशिनी १४ ।
शरीरे च त्रयं यस्य तत्फलं चैकतः स्थितम् ।
एकतो वेणिकायाश्च स्नानजंतुफलं बुधैः १५ ।
तदेवं तुलितं पूर्वं ब्रह्मणाहितकारिणा ।
समानं चैव तज्जातं तस्माद्धार्यं सदा बुधैः १६ ।
तद्दिनं हि समारभ्य ब्रह्मविष्ण्वादिभिः सरैः ।
धार्यते त्रितयं तच्च दर्शनात्पापहारकम् १७ ।
ऋष्य ऊचुः ।
ईदृशं हि फलं प्रोक्तं नामादित्रितयोद्भवम् ।
तन्माहात्म्यं विशेषेण वक्तुमर्हसि सुव्रत १८ ।
सूत उवाच ।
ऋषयो हि महाप्राज्ञाः सच्छैवा ज्ञानिनां वराः ।
तन्माहात्म्यं हि सद्भक्त्या शृणुतादरतो द्विजाः १९ ।
सुगूढमपि शास्त्रेषु पुराणेषु श्रुतिष्वपि ।
भवत्स्नेहान्मया विप्राः प्रकाशः क्रियतेऽधुना 1.23.२० ।
कस्तत्त्रितयमाहात्म्यं संजानाति द्विजोत्तमाः ।
महेश्वरं विना सर्वं ब्रह्माण्डे सदसत्परम् २१ ।
वच्म्यहं नाम माहात्म्यं यथाभक्ति समासतः ।
शृणुत प्रीतितो विप्राः सर्वपापहरं परम् २२ ।
शिवेति नामदावाग्नेर्महापातकपर्वताः ।
भस्मीभवंत्यनायासात्सत्यंसत्यं न संशयः २३ ।
पापमूलानि दुःखानि विविधान्यपि शौनक ।
शिवनामैकनश्यानि नान्यनश्यानि सर्वथा २४ ।
स वैदिकः स पुण्यात्मा स धन्यस्स बुधो मतः ।
शिवनामजपासक्तो यो नित्यं भुवि मानव २५ ।
भवंति विविधा धर्मास्तेषां सद्यः फलोन्मुखाः ।
येषां भवति विश्वासः शिवनामजपे मुने २६ ।
पातकानि विनश्यंति यावंति शिवनामतः ।
भुवि तावंति पापानि क्रियंते न नरैर्मुने २७ ।
ब्रह्महत्यादिपापानां राशीनप्रमितान्मुने ।
शिवनाम द्रुतं प्रोक्तं नाशयत्यखिलान्नरैः २८ ।
शिवनामतरीं प्राप्य संसाराब्धिं तरंति ये ।
संसारमूलपापानि तानि नश्यंत्यसंशयम् २९ ।
संसारमूलभूतानां पातकानां महामुने ।
शिवनामकुठारेण विनाशो जायते ध्रुवम् 1.23.३० ।
शिवनामामृतं पेयं पापदावानलार्दितैः ।
पापदावाग्नितप्तानां शांतिस्तेन विना न हि ३१ ।
शिवेति नामपीयूषवर्षधारापरिप्लुताः ।
संसारदवमध्येपि न शोचंति कदाचन ३२ ।
शिवनाम्नि महद्भक्तिर्जाता येषां महात्मनाम् ।
तद्विधानां तु सहसा मुक्तिर्भवति सर्वथा ३३ ।
अनेकजन्मभिर्येन तपस्तप्तं मुनीश्वर ।
शिवनाम्नि भवेद्भक्तिः सर्वपापापहारिणी ३४ ।
यस्या साधारणं शंभुनाम्नि भक्तिरखंडिता ।
तस्यैव मोक्षः सुलभो नान्यस्येति मतिर्मम ३५ ।
कृत्वाप्यनेकपापानि शिवनामजपादरः ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो भवत्येव न संशयः ३६ ।
भवंति भस्मसाद्वृक्षा दवदग्धा यथा वने ।
तथा तावंति दग्धानि पापानि शिवनामतः ३७ ।
यो नित्यं भस्मपूतांगः शिवनामजपादरः ।
संतरत्येव संसारं सघोरमपि शौनक ३८ ।
ब्रह्मस्वहरणं कृत्वा हत्वापि ब्राह्मणान्बहून् ।
न लिप्यते नरः पापैः शिवनामजपादरः ३९ ।
विलोक्य वेदानखिलाञ्छिवनामजपः परम् ।
संसारतारणोपाय इति पूर्वैर्विनिश्चितः 1.23.४० ।
किं बहूक्त्या मुनिश्रेष्ठाः श्लोकेनैकेन वच्म्यहम् ।
शिवनाम्नो महिमानं सर्वपापापहारिणम् ४१ ।
पापानां हरणे शंभोर्नामः शक्तिर्हि पावनी ।
शक्नोति पातकं तावत्कर्तुं नापि नरः क्वचित् ४२ ।
शिवनामप्रभावेण लेभे सद्गतिमुत्तमाम् ।
इन्द्र द्युम्ननृपः पूर्वं महापापः पुरामुने ४३ ।
तथा काचिद्द्विजायोषा सौ मुने बहुपापिनी ।
शिवनामप्रभावेण लेभे सद्गतिमुत्तमाम् ४४ ।
इत्युक्तं वो द्विजश्रेष्ठा नाममाहात्म्यमुत्तमम् ।
शृणुध्वं भस्ममाहात्म्यं सर्वपावनपावनम् ४५
iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ sādhyasādhanakhaṃḍeśivanamamāhātmyavarṇanonāmatrayoviṃśo'dhyāyaḥ 23 |