tavarṇanam
brahmovāca
atha tatra sa gāṃgeyo darśayāmāsa sūtikām |
tāmeva śṛṇu suprītyā nārada tvaṃ svabhaktidām
||1||अथ तत्र स गांगेयो दर्शयामास सूतिकाम् ।
तामेव शृणु सुप्रीत्या नारद त्वं स्वभक्तिदाम्
dvija eko nāradākhya ājagāma tadaiva hi |
tatrādhvarakaraḥ śrīmāñśaraṇārthaṃ guhasya vai
||2||द्विज एको नारदाख्य आजगाम तदैव हि ।
तत्राध्वरकरः श्रीमाञ्शरणार्थं गुहस्य वै
sa vipraḥ prāpya nikaṭaṃ kārttikasya prasannadhīḥ |
svābhiprāyaṃ samācakhyau supraṇamya śubhaiḥ stavaiḥ
||3||स विप्रः प्राप्य निकटं कार्त्तिकस्य प्रसन्नधीः ।
स्वाभिप्रायं समाचख्यौ सुप्रणम्य शुभैः स्तवैः
vipra uvāca
śṛṇu svāminvaco medya kaṣṭaṃ me vinivāraya |
sarvabrahmāṃḍanāthastvamataste śaraṇaṃ gataḥ
||4||शृणु स्वामिन्वचो मेद्य कष्टं मे विनिवारय ।
सर्वब्रह्मांडनाथस्त्वमतस्ते शरणं गतः
ajamedhādhvaraṃ kartumāraṃbhaṃ kṛtavānaham |
so'jo gato gṛhānme hi troṭayitvā svabaṃdhanam
||5||अजमेधाध्वरं कर्तुमारंभं कृतवानहम् ।
सोऽजो गतो गृहान्मे हि त्रोटयित्वा स्वबंधनम्
na jāne sa gataḥ kutrā'nveṣaṇaṃ tatkṛtaṃ bahu |
na prāpto'tassa balavān bhaṃgo bhavati me kratoḥ
||6||न जाने स गतः कुत्राऽन्वेषणं तत्कृतं बहु ।
न प्राप्तोऽतस्स बलवान् भंगो भवति मे क्रतोः
tvayi nāthe sati vibho yajñabhaṃgaḥ kathaṃ bhavet |
vicāryyaivā'khileśāna kāma pūrṇaṃ kuruṣva me
||7||त्वयि नाथे सति विभो यज्ञभंगः कथं भवेत् ।
विचार्य्यैवाऽखिलेशान काम पूर्णं कुरुष्व मे
tvāṃ vihāya śaraṇyaṃ kaṃ yāyāṃ śivasuta prabho |
sarvabrahmāṃḍanāthaṃ hi sarvāmarasusevitam
||8||त्वां विहाय शरण्यं कं यायां शिवसुत प्रभो ।
सर्वब्रह्मांडनाथं हि सर्वामरसुसेवितम्
dīnabaṃdhurdayāsindhussusevyā bhaktavatsalaḥ |
haribrahmādidevaiśca sustutaḥ parameśvaraḥ
||9||दीनबंधुर्दयासिन्धुस्सुसेव्या भक्तवत्सलः ।
हरिब्रह्मादिदेवैश्च सुस्तुतः परमेश्वरः
pārvatīnandanasskandaḥ paramekaḥ paraṃtapaḥ |
paramātmā'tmadassvāmī satāṃ ca śaraṇārthinām
||10||पार्वतीनन्दनस्स्कन्दः परमेकः परंतपः ।
परमात्माऽत्मदस्स्वामी सतां च शरणार्थिनाम्
dīnānātha maheśa śaṃkarasuta trailokyanātha prabho māyādhīśa samāgato'smi śaraṇaṃ māṃ pāhi viprapriya |
tvaṃ sarvaprabhupriyaḥ khilavidabrahmādidevaistutastvaṃ māyākṛtirātmabhaktasukhado rakṣāparo māyikaḥ
||11||दीनानाथ महेश शंकरसुत त्रैलोक्यनाथ प्रभो मायाधीश समागतोऽस्मि शरणं मां पाहि विप्रप्रिय ।
त्वं सर्वप्रभुप्रियः खिलविदब्रह्मादिदेवैस्तुतस्त्वं मायाकृतिरात्मभक्तसुखदो रक्षापरो मायिकः
bhaktaprāṇaguṇākarastriguṇato bhinnosi śaṃbhupriyaḥ śaṃbhuḥ śaṃbhusutaḥ prasannasukhadassaccitsvarūpo mahān |
sarvajñastripuraghnaśaṃkarasutaḥ satpremavaśyassadā ṣaḍvaktraḥ priyasādhurānatapriyassarveśvara śśaṃkaraḥ |
sādhudrohakaraghna śaṃkaraguro brahmāṃḍanātho prabhuḥ sarveṣāmamarādisevitapado māṃ pāhi sevāpriya
||12||भक्तप्राणगुणाकरस्त्रिगुणतो भिन्नोसि शंभुप्रियः शंभुः शंभुसुतः प्रसन्नसुखदस्सच्चित्स्वरूपो महान् ।
सर्वज्ञस्त्रिपुरघ्नशंकरसुतः सत्प्रेमवश्यस्सदा षड्वक्त्रः प्रियसाधुरानतप्रियस्सर्वेश्वर श्शंकरः ।
साधुद्रोहकरघ्न शंकरगुरो ब्रह्मांडनाथो प्रभुः सर्वेषाममरादिसेवितपदो मां पाहि सेवाप्रिय
vairibhayaṃkara śaṃkara janaśaraṇasya vande tava padapadmaṃ sukhakaraṇasya |
vijñaptiṃ mama karṇe skanda nidhehi nijabhaktiṃ janacetasi sadā vidhehi
||13||वैरिभयंकर शंकर जनशरणस्य वन्दे तव पदपद्मं सुखकरणस्य ।
विज्ञप्तिं मम कर्णे स्कन्द निधेहि निजभक्तिं जनचेतसि सदा विधेहि
karoti kiṃ tasya balī vipakṣo dakṣo'pi pakṣobhayāpārśvaguptaḥ |
kintakṣakopyāmiṣabhakṣako vā tvaṃ rakṣako yasya sadakṣamānaḥ
||14||करोति किं तस्य बली विपक्षो दक्षोऽपि पक्षोभयापार्श्वगुप्तः ।
किन्तक्षकोप्यामिषभक्षको वा त्वं रक्षको यस्य सदक्षमानः
vibudhagururapi tvāṃ stotumīśo na hi syātkathaya kathamahaṃ syāṃ maṃdabuddhirvarārcyaḥ |
śuciraśuciranāryo yādṛśastādṛśo vā padakamala parāgaṃ skanda te prārthayāmi
||15||विबुधगुरुरपि त्वां स्तोतुमीशो न हि स्यात्कथय कथमहं स्यां मंदबुद्धिर्वरार्च्यः ।
शुचिरशुचिरनार्यो यादृशस्तादृशो वा पदकमल परागं स्कन्द ते प्रार्थयामि
he sarveśvara bhaktavatsala kṛpāsindho tvadīyo'smyahaṃ bhṛtyassvasya na sevakasya gaṇapasyā'' gaśśataṃ satprabho |
bhaktiṃ kvāpi kṛtāṃ manāgapi vibho jānāsi bhṛtyārtihā |
tvatto nāstyaparo'vitā na bhagavan matto naraḥ pāmaraḥ
||16||हे सर्वेश्वर भक्तवत्सल कृपासिन्धो त्वदीयोऽस्म्यहं भृत्यस्स्वस्य न सेवकस्य गणपस्याऽऽ गश्शतं सत्प्रभो ।
भक्तिं क्वापि कृतां मनागपि विभो जानासि भृत्यार्तिहा ।
त्वत्तो नास्त्यपरोऽविता न भगवन् मत्तो नरः पामरः
kalyāṇakarttā kalikalmaṣaghnaḥ kuberabandhuḥ karuṇārdracittaḥ |
triṣaṭkanetro rasavaktraśobhī yajñaṃ prapūrṇaṃ kuru me guha tvam
||17||कल्याणकर्त्ता कलिकल्मषघ्नः कुबेरबन्धुः करुणार्द्रचित्तः ।
त्रिषट्कनेत्रो रसवक्त्रशोभी यज्ञं प्रपूर्णं कुरु मे गुह त्वम्
rakṣakastvaṃ trilokasya śaraṇāgatavatsalaḥ |
yajñakarttā yajñabharttā harase vighnakāriṇām
||18||रक्षकस्त्वं त्रिलोकस्य शरणागतवत्सलः ।
यज्ञकर्त्ता यज्ञभर्त्ता हरसे विघ्नकारिणाम्
vighnavāraṇa sādhūnāṃ sarga kāraṇa sarvataḥ |
pūrṇaṃ kuru mameśāna sutayajña namostu te
||19||विघ्नवारण साधूनां सर्ग कारण सर्वतः ।
पूर्णं कुरु ममेशान सुतयज्ञ नमोस्तु ते
sarvatrātā skanda hi tvaṃ sarvajñātā tvameva hi |
sarveśvarastvamīśāno niveśasakalā'vanaḥ
||20||सर्वत्राता स्कन्द हि त्वं सर्वज्ञाता त्वमेव हि ।
सर्वेश्वरस्त्वमीशानो निवेशसकलाऽवनः
saṃgītajñastvamevāsi vedavijñaḥ paraḥ prabhuḥ |
sarvasthātā vidhātā tvaṃ devadevassatāṃ gatiḥ
||21||संगीतज्ञस्त्वमेवासि वेदविज्ञः परः प्रभुः ।
सर्वस्थाता विधाता त्वं देवदेवस्सतां गतिः
bhavānīnandanaśśaṃbhutanayo vayunaḥ svarāṭ |
dhyātā dhyeyaḥ pitṝṇāṃ hi pitā yoniḥ sadātmanām
||22||भवानीनन्दनश्शंभुतनयो वयुनः स्वराट् ।
ध्याता ध्येयः पितॄणां हि पिता योनिः सदात्मनाम्
brahmovāca
ityākarṇya vacastasya devasamrāṭ śivātmajaḥ |
svagaṇaṃ vīrabāhvākhyaṃ preṣayāmāsa tatkṛte
||23||इत्याकर्ण्य वचस्तस्य देवसम्राट् शिवात्मजः ।
स्वगणं वीरबाह्वाख्यं प्रेषयामास तत्कृते
tadājñayā vīrabāhustadanveṣaṇahetave |
praṇamya svāminaṃ bhaktyā mahāvīro drutaṃ yayau
||24||तदाज्ञया वीरबाहुस्तदन्वेषणहेतवे ।
प्रणम्य स्वामिनं भक्त्या महावीरो द्रुतं ययौ
anveṣaṇaṃ cakārāsau sarvabrahmāṇḍagolake |
na prāpa tamajaṃ kutra śuśrāva tadupadravam
||25||अन्वेषणं चकारासौ सर्वब्रह्माण्डगोलके ।
न प्राप तमजं कुत्र शुश्राव तदुपद्रवम्
jagāmā'tha sa vaikuṃṭhaṃ tatrā'jaṃ pradadarśa tam |
upadravaṃ prakurvantaṃ galayūpaṃ mahābalam
||26||जगामाऽथ स वैकुंठं तत्राऽजं प्रददर्श तम् ।
उपद्रवं प्रकुर्वन्तं गलयूपं महाबलम्
dhṛtvā taṃ śṛṃgayo vīro dharṣayitvā tivegataḥ |
ānināya svāmipuro vikurvaṃtaṃ ravaṃ bahu
||27||धृत्वा तं शृंगयो वीरो धर्षयित्वा तिवेगतः ।
आनिनाय स्वामिपुरो विकुर्वंतं रवं बहु
dṛṣṭvā taṃ kārtikasso'ramāruroha sa taṃ prabhuḥ |
dhṛtabrahmāṇḍagarimā mahāsūtikaro guhaḥ
||28||दृष्ट्वा तं कार्तिकस्सोऽरमारुरोह स तं प्रभुः ।
धृतब्रह्माण्डगरिमा महासूतिकरो गुहः
muhūrtamātratasso'jo brahmāṃḍaṃ sakalaṃ mune |
babhrāma śrama evāśu punastatsthānamāgataḥ
||29||मुहूर्तमात्रतस्सोऽजो ब्रह्मांडं सकलं मुने ।
बभ्राम श्रम एवाशु पुनस्तत्स्थानमागतः
tata uttīrya sa svāmī samuvāsa svamāsanam |
so'jaḥ sthitastu tatraiva sa nārada uvāca tam
||30||तत उत्तीर्य स स्वामी समुवास स्वमासनम् ।
सोऽजः स्थितस्तु तत्रैव स नारद उवाच तम्
nārada uvāca
namaste deva deveśa dehi me'jaṃ kṛpānidhe |
kuryāmadhvaramānandātsakhāyaṃ kuru māmaho
||31||नमस्ते देव देवेश देहि मेऽजं कृपानिधे ।
कुर्यामध्वरमानन्दात्सखायं कुरु मामहो
kārttika uvāca
vadhayogyo na viprā'jaḥ svagṛhaṃ gaccha nārada |
pūrṇo'stu te'dhvarassarvaḥ prasādādeva me kṛtaḥ
||32||वधयोग्यो न विप्राऽजः स्वगृहं गच्छ नारद ।
पूर्णोऽस्तु तेऽध्वरस्सर्वः प्रसादादेव मे कृतः
brahmovāca
ityākarṇya dvijassvāmī vacanaṃ prītamānasaḥ |
jagāma svālayaṃ dattvā tasmā āśiṣamuttamām
||33||इत्याकर्ण्य द्विजस्स्वामी वचनं प्रीतमानसः ।
जगाम स्वालयं दत्त्वा तस्मा आशिषमुत्तमाम्
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ caturthe kumārakhaṃḍe kumārā'dbhutacari tavarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ || 6 ||