pippalādāvatāracaritavarṇanam
nandīśvara uvāca
atha loke vyavasthāya dharmasya sthāpanecchayā |
mahālīlāṃ cakāreśastāmaho sanmune śṛṇu
||1||अथ लोके व्यवस्थाय धर्मस्य स्थापनेच्छया ।
महालीलां चकारेशस्तामहो सन्मुने शृणु
ekadā puṣpabhadrāyāṃ snātuṃ gacchanmunīśvaraḥ |
dadarśa padmāṃ yuvatīṃ śivāṃśāṃ sumanoharām
||2||एकदा पुष्पभद्रायां स्नातुं गच्छन्मुनीश्वरः ।
ददर्श पद्मां युवतीं शिवांशां सुमनोहराम्
tallipsustatpituḥ sthānamanaraṇyasya bhūpateḥ |
jagāma bhuvanācārī lokatattvavicakṣaṇaḥ
||3||तल्लिप्सुस्तत्पितुः स्थानमनरण्यस्य भूपतेः ।
जगाम भुवनाचारी लोकतत्त्वविचक्षणः
rājā narāṇāṃ taṃ dṛṣṭvā praṇamya ca bhayākulaḥ |
madhuparkādikaṃ dattvā pūjayāmāsa bhaktitaḥ
||4||राजा नराणां तं दृष्ट्वा प्रणम्य च भयाकुलः ।
मधुपर्कादिकं दत्त्वा पूजयामास भक्तितः
snehātsarvaṃ gṛhītvā sa yayāce kanyakāṃ muniḥ |
maunī babhūva nṛpatiḥ kiṃcinnirvaktumakṣamaḥ
||5||स्नेहात्सर्वं गृहीत्वा स ययाचे कन्यकां मुनिः ।
मौनी बभूव नृपतिः किंचिन्निर्वक्तुमक्षमः
muniḥ provāca nṛpatiṃ kanyāṃ me dehi bhaktitaḥ |
anyathā bhasmasātsarvaṃ kariṣyehaṃ tvayā saha
||6||मुनिः प्रोवाच नृपतिं कन्यां मे देहि भक्तितः ।
अन्यथा भस्मसात्सर्वं करिष्येहं त्वया सह
atho babhūvurācchannāḥ sarve rājajanāstadā |
tejasā pippalādasya dādhīcasya mahāmune
||7||अथो बभूवुराच्छन्नाः सर्वे राजजनास्तदा ।
तेजसा पिप्पलादस्य दाधीचस्य महामुने
atha rājā mahābhīto vilapya ca muhurmuhuḥ |
kanyāmalaṃkṛtāmpadmāṃ vṛddhāya munaye dadau
||8||अथ राजा महाभीतो विलप्य च मुहुर्मुहुः ।
कन्यामलंकृताम्पद्मां वृद्धाय मुनये ददौ
padmāṃ vivāhya sa muniśśivāṃśāmbhūpateḥ sutām |
pippalādo gṛhītvā tāṃ muditaḥ svāśramaṃ yayau
||9||पद्मां विवाह्य स मुनिश्शिवांशाम्भूपतेः सुताम् ।
पिप्पलादो गृहीत्वा तां मुदितः स्वाश्रमं ययौ
tatra gatvā munivaro vayasā jarjarodhikaḥ |
uvāca nāryā sa tayā tapasvīnātilampaṭaḥ
||10||तत्र गत्वा मुनिवरो वयसा जर्जरोधिकः ।
उवाच नार्या स तया तपस्वीनातिलम्पटः
atho'naraṇyakanyā sā siṣeve bhaktito munim |
karmaṇā manasā vācā lakṣmīrnārāyaṇaṃ yathā
||11||अथोऽनरण्यकन्या सा सिषेवे भक्तितो मुनिम् ।
कर्मणा मनसा वाचा लक्ष्मीर्नारायणं यथा
itthaṃ sa pippalādo hi śivāṃśo munisattamaḥ |
reme tayā yuvatyā ca yuvābhūya svalīlayā
||12||इत्थं स पिप्पलादो हि शिवांशो मुनिसत्तमः ।
रेमे तया युवत्या च युवाभूय स्वलीलया
daśa putrā mahātmāno babhūvussutapasvinaḥ |
muneḥ pitussamāḥ sarve padmāyāḥ sukhavarddhanāḥ
||13||दश पुत्रा महात्मानो बभूवुस्सुतपस्विनः ।
मुनेः पितुस्समाः सर्वे पद्मायाः सुखवर्द्धनाः
evaṃ līlāvatāro hi śaṃkarasya mahāprabhoḥ |
pippalādo munivaro nānālīlākaraḥ prabhuḥ
||14||एवं लीलावतारो हि शंकरस्य महाप्रभोः ।
पिप्पलादो मुनिवरो नानालीलाकरः प्रभुः
yena datto varaḥ prītyā lokebhyo hi dayālunā |
dṛṣṭvā loke śaneḥ pīḍāṃ sarveṣāmanivāriṇīm
||15||येन दत्तो वरः प्रीत्या लोकेभ्यो हि दयालुना ।
दृष्ट्वा लोके शनेः पीडां सर्वेषामनिवारिणीम्
ṣoḍaśābdāvadhi nṛṇāṃ janmato na bhavecca sā |
tathā ca śivabhaktānāṃ satyametaddhi me vacaḥ
||16||षोडशाब्दावधि नृणां जन्मतो न भवेच्च सा ।
तथा च शिवभक्तानां सत्यमेतद्धि मे वचः
athānādṛtya madvākyaṃ kuryātpīḍāṃ śaniḥ kvacit |
teṣāṃ nṛṇāṃ tadā sa syādbhasmasānna hi saṃśayaḥ
||17||अथानादृत्य मद्वाक्यं कुर्यात्पीडां शनिः क्वचित् ।
तेषां नृणां तदा स स्याद्भस्मसान्न हि संशयः
iti tadbhayatastāta vikṛtopi śanaiścaraḥ |
teṣāṃ na kurute pīḍāṃ kadācidgrahasattamaḥ
||18||इति तद्भयतस्तात विकृतोपि शनैश्चरः ।
तेषां न कुरुते पीडां कदाचिद्ग्रहसत्तमः
iti līlāmanuṣyasya pippalādasya sanmune |
kathitaṃ sucaritrante sarvakāmaphalapradam
||19||इति लीलामनुष्यस्य पिप्पलादस्य सन्मुने ।
कथितं सुचरित्रन्ते सर्वकामफलप्रदम्
gādhiśca kauśikaścaiva pippalādo mahāmuniḥ |
śanaiścarakṛtāṃ pīḍāṃ nāśayanti smṛtāstrayaḥ
||20||गाधिश्च कौशिकश्चैव पिप्पलादो महामुनिः ।
शनैश्चरकृतां पीडां नाशयन्ति स्मृतास्त्रयः
pippalādasya caritaṃ padmācaritasaṃyutam |
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi subhaktyā bhuvi mānavaḥ
||21||पिप्पलादस्य चरितं पद्माचरितसंयुतम् ।
यः पठेच्छृणुयाद्वापि सुभक्त्या भुवि मानवः
śanipīḍāvināśārthametaccaritamuttamam |
yaḥ paṭhecchaṇuyādvāpi sarvānkāmānavāpnuyāt
||22||शनिपीडाविनाशार्थमेतच्चरितमुत्तमम् ।
यः पठेच्छणुयाद्वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात्
dhanyo munivaro jñānī mahāśaivaḥ satāmpriyaḥ |
asya putro maheśānaḥ pippalādākhya ātmavān
||23||धन्यो मुनिवरो ज्ञानी महाशैवः सताम्प्रियः ।
अस्य पुत्रो महेशानः पिप्पलादाख्य आत्मवान्
idamākhyānamanaghaṃ svargyaṃ kugrahapoṣahṛt |
sarvakāmapradantāta śivabhaktivivarddhanam
||24||इदमाख्यानमनघं स्वर्ग्यं कुग्रहपोषहृत् ।
सर्वकामप्रदन्तात शिवभक्तिविवर्द्धनम्
iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ pippalādāvatāracaritavarṇanaṃ nāma paṃcaviṃśo'dhyāyaḥ || 25 ||