svabhaktadayayā vipra nārīsandehabhaṃjakam
nandīśvara uvāca
atha vakṣye muniśreṣṭha śambhoḥ śṛṇvavatārakam |
svabhaktadayayā vipra nārīsandehabhaṃjakam
||1||अथ वक्ष्ये मुनिश्रेष्ठ शम्भोः शृण्ववतारकम् ।
स्वभक्तदयया विप्र नारीसन्देहभंजकम्
āsītsatyaratho nāmnā vidarbhaviṣaye nṛpaḥ |
dharmmātmā satyaśīlaśca mahāśaivajanapriyaḥ
||2||आसीत्सत्यरथो नाम्ना विदर्भविषये नृपः ।
धर्म्मात्मा सत्यशीलश्च महाशैवजनप्रियः
tasya rājñassudharmeṇa mahīṃ pālayato mune |
mahānkālo vyatīyāya sukhena śivadharmmataḥ
||3||तस्य राज्ञस्सुधर्मेण महीं पालयतो मुने ।
महान्कालो व्यतीयाय सुखेन शिवधर्म्मतः
kadācittasya rājñastu śālvaiśca purarodhibhiḥ |
mahānraṇo babhūvātha bahusainyairbaloddhataiḥ
||4||कदाचित्तस्य राज्ञस्तु शाल्वैश्च पुररोधिभिः ।
महान्रणो बभूवाथ बहुसैन्यैर्बलोद्धतैः
sa vidarbhanṛpaḥ kṛtvā sārdhaṃ tairdāruṇaṃ raṇam |
pranaṣṭorubalaḥ śālvairnihato daivayogataḥ
||5||स विदर्भनृपः कृत्वा सार्धं तैर्दारुणं रणम् ।
प्रनष्टोरुबलः शाल्वैर्निहतो दैवयोगतः
tasminnṛpe hate yuddhe śālvaistu bhayavihvalāḥ |
sainikā hataśeṣāśca mantribhissaha dudruvuḥ
||6||तस्मिन्नृपे हते युद्धे शाल्वैस्तु भयविह्वलाः ।
सैनिका हतशेषाश्च मन्त्रिभिस्सह दुद्रुवुः
atha tasya mahārājñī rātrau svapurato mune |
saṃruddhā ripubhiryatnādantarvatnī bahiryayau
||7||अथ तस्य महाराज्ञी रात्रौ स्वपुरतो मुने ।
संरुद्धा रिपुभिर्यत्नादन्तर्वत्नी बहिर्ययौ
nirgatā śokasaṃtaptā sā rājamahiṣī śanaiḥ |
prācīṃ diśaṃ yayau dūraṃ smarantīśapadāmbujam
||8||निर्गता शोकसंतप्ता सा राजमहिषी शनैः ।
प्राचीं दिशं ययौ दूरं स्मरन्तीशपदाम्बुजम्
atha prabhāte sā rājñī dadarśa vimalaṃ saraḥ |
atītā dūramadhvānaṃ dayayā śaṅkarasya hi
||9||अथ प्रभाते सा राज्ञी ददर्श विमलं सरः ।
अतीता दूरमध्वानं दयया शङ्करस्य हि
tatrāgatya priyā rājñassaṃtaptā sukumāriṇī |
nivāsārthaṃ sarastīre chāyāvṛkṣamupāśrayat
||10||तत्रागत्य प्रिया राज्ञस्संतप्ता सुकुमारिणी ।
निवासार्थं सरस्तीरे छायावृक्षमुपाश्रयत्
tatra daivavaśādrājñī muhūrtte sadguṇānvite |
asūta tanayaṃ divyaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam
||11||तत्र दैववशाद्राज्ञी मुहूर्त्ते सद्गुणान्विते ।
असूत तनयं दिव्यं सर्वलक्षणलक्षितम्
atha tajjananī daivāttṛṣitāti nṛpāṅganā |
sarovatīrṇā pānārthaṃ grastā grāheṇa pāthasi
||12||अथ तज्जननी दैवात्तृषिताति नृपाङ्गना ।
सरोवतीर्णा पानार्थं ग्रस्ता ग्राहेण पाथसि
sa suto jātamātrastu kṣutpipāsārddito bhṛśam |
ruroda ca sarastīre vinaṣṭa pitṛmātṛkaḥ
||13||स सुतो जातमात्रस्तु क्षुत्पिपासार्द्दितो भृशम् ।
रुरोद च सरस्तीरे विनष्ट पितृमातृकः
tasminvane krandamāne jātamātre sute mune |
kṛpānvito maheśo'bhūdantaryāmī sa rakṣaka.
||14||तस्मिन्वने क्रन्दमाने जातमात्रे सुते मुने ।
कृपान्वितो महेशोऽभूदन्तर्यामी स रक्षक.
preritā manasā kācidīśena trāsahāriṇā |
akasmādāgatā tatra bhramantī bhaikṣyajīvinī
||15||प्रेरिता मनसा काचिदीशेन त्रासहारिणा ।
अकस्मादागता तत्र भ्रमन्ती भैक्ष्यजीविनी
sā tvekahāyanaṃ bālaṃ vahantī vidhavā nijam |
anāthamekaṃ kraṃdantaṃ śiśuntatra dadarśa ha
||16||सा त्वेकहायनं बालं वहन्ती विधवा निजम् ।
अनाथमेकं क्रंदन्तं शिशुन्तत्र ददर्श ह
sā dṛṣṭvā tatra tambālaṃ vane nirmanuje mune |
vismitāti dvijastrī sā cicintaṃ hṛdaye bahu
||17||सा दृष्ट्वा तत्र तम्बालं वने निर्मनुजे मुने ।
विस्मिताति द्विजस्त्री सा चिचिन्तं हृदये बहु
aho sumahadāścaryyamidaṃ dṛṣṭammayādhunā |
asaṃbhāvyamakathyaṃ ca sarvathā manasā girā
||18||अहो सुमहदाश्चर्य्यमिदं दृष्टम्मयाधुना ।
असंभाव्यमकथ्यं च सर्वथा मनसा गिरा
acchinnanābhināloyaṃ rasāyāṃ kevalaṃ śiśuḥ |
śete mātṛvihīnaśca krandaṃstejasvināṃ varaḥ
||19||अच्छिन्ननाभिनालोयं रसायां केवलं शिशुः ।
शेते मातृविहीनश्च क्रन्दंस्तेजस्विनां वरः
asya pitrādayaḥ ke'pi na santīha sahāyinaḥ|
kāraṇaṃ kiṃ babhūvātha hyaho daivabalaṃ mahat
||20||अस्य पित्रादयः केऽपि न सन्तीह सहायिनः।
कारणं किं बभूवाथ ह्यहो दैवबलं महत्
na jāne kasya putro'yamasya jñātātra kopi na |
yataḥ pṛcchāmyasya janya jātā ca karuṇā mayi
||21||न जाने कस्य पुत्रोऽयमस्य ज्ञातात्र कोपि न ।
यतः पृच्छाम्यस्य जन्य जाता च करुणा मयि
icchāmyenaṃ poṣituṃ hi bālamaurasaputravat |
saṃpraṣṭuṃ notsahe'jñātvā kulajanmādi cāsya vai
||22||इच्छाम्येनं पोषितुं हि बालमौरसपुत्रवत् ।
संप्रष्टुं नोत्सहेऽज्ञात्वा कुलजन्मादि चास्य वै
nandīśvara uvāca
iti saṃcintyamānāyāṃ tasyāṃ vipravarastriyām |
kṛpāṃ cakāra mahatīṃ śaṃkaro bhaktavatsala
||23||इति संचिन्त्यमानायां तस्यां विप्रवरस्त्रियाम् ।
कृपां चकार महतीं शंकरो भक्तवत्सल
dadhre bhikṣusvarūpaṃ hi mahālīlo maheśvaraḥ |
sarvathā bhaktasukhado nirupādhiḥ svayaṃ sadā
||24||दध्रे भिक्षुस्वरूपं हि महालीलो महेश्वरः ।
सर्वथा भक्तसुखदो निरुपाधिः स्वयं सदा
tatrājagāma sahasā sa bhikṣuḥ parameśvaraḥ |
yatrāsti saṃdehavatī dvijastrī jñātumicchatī
||25||तत्राजगाम सहसा स भिक्षुः परमेश्वरः ।
यत्रास्ति संदेहवती द्विजस्त्री ज्ञातुमिच्छती
bhikṣuvaryyasvarūpo'sāvavijñātagatiḥ prabhuḥ |
tāmāha vipravanitāṃ vihasya karuṇānidhiḥ
||26||भिक्षुवर्य्यस्वरूपोऽसावविज्ञातगतिः प्रभुः ।
तामाह विप्रवनितां विहस्य करुणानिधिः
bhikṣuvaryya uvāca
sandehaṃ kuru no citte viprabhāmini mā khida |
rakṣainambālakaṃ prītyā supavitraṃ svaputrakam
||27||सन्देहं कुरु नो चित्ते विप्रभामिनि मा खिद ।
रक्षैनम्बालकं प्रीत्या सुपवित्रं स्वपुत्रकम्
anena śiśunā śreyaḥ prāpsyase na cirātparam |
puṣṇīhi sarvathā hyenaṃ mahātejasvinaṃ śiśum
||28||अनेन शिशुना श्रेयः प्राप्स्यसे न चिरात्परम् ।
पुष्णीहि सर्वथा ह्येनं महातेजस्विनं शिशुम्
nandīśvara uvāca
ityuktavantaṃ taṃ bhikṣusvarūpaṃ karuṇānidhim |
sā vipravanitā śambhuṃ prītyā papraccha sādaram
||29||इत्युक्तवन्तं तं भिक्षुस्वरूपं करुणानिधिम् ।
सा विप्रवनिता शम्भुं प्रीत्या पप्रच्छ सादरम्
vipravanitovāca
tvadājñayainaṃ bālaṃ hi rakṣiṣyāmi svaputravat |
paukṣyāmi nātra sandeho madbhāgyāttvamihāgataḥ
||30||त्वदाज्ञयैनं बालं हि रक्षिष्यामि स्वपुत्रवत् ।
पौक्ष्यामि नात्र सन्देहो मद्भाग्यात्त्वमिहागतः
tathāpi jñātumicchāmi viśeṣeṇa tu tattvataḥ |
koyaṃ kasya sutaścāyaṃ kastvamatra samāgataḥ
||31||तथापि ज्ञातुमिच्छामि विशेषेण तु तत्त्वतः ।
कोयं कस्य सुतश्चायं कस्त्वमत्र समागतः
muhurmama samāyāti jñānaṃ bhikṣuvara prabho |
tvaṃ śivaḥ karuṇāsindhustvadbhaktoyaṃ śiśuḥ purā
||32||मुहुर्मम समायाति ज्ञानं भिक्षुवर प्रभो ।
त्वं शिवः करुणासिन्धुस्त्वद्भक्तोयं शिशुः पुरा
kenacitkarmadoṣeṇa samprāptoyaṃ daśāmimām |
tadbhuktvā paramaṃ śreyaḥ prāpsyate tvadanugrahāt
||33||केनचित्कर्मदोषेण सम्प्राप्तोयं दशामिमाम् ।
तद्भुक्त्वा परमं श्रेयः प्राप्स्यते त्वदनुग्रहात्
tvanmāyayaiva sāhaṃ vai mārgabhraṣṭā vimohitā |
āgatā preṣitā tvatto hyasya rakṣaṇahetutaḥ
||34||त्वन्माययैव साहं वै मार्गभ्रष्टा विमोहिता ।
आगता प्रेषिता त्वत्तो ह्यस्य रक्षणहेतुतः
nandīśvara uvāca
iti taddarśanaprāptavijñānāṃ viprakāminīm |
jñātukāmāṃ viśeṣeṇa proce bhikṣutanuśśivaḥ
||35||इति तद्दर्शनप्राप्तविज्ञानां विप्रकामिनीम् ।
ज्ञातुकामां विशेषेण प्रोचे भिक्षुतनुश्शिवः
bhikṣuvaryya uvāca
śṛṇu prītyā viprapatni bālasyāsya purehitam |
sarvamanyasya suprītyā vakṣyate tattvato'naghe
||36||शृणु प्रीत्या विप्रपत्नि बालस्यास्य पुरेहितम् ।
सर्वमन्यस्य सुप्रीत्या वक्ष्यते तत्त्वतोऽनघे
suto vidarbharājasya śivabhaktasya dhīmataḥ |
ayaṃ satyarathasyaiva svadharmaniratasya hi
||37||सुतो विदर्भराजस्य शिवभक्तस्य धीमतः ।
अयं सत्यरथस्यैव स्वधर्मनिरतस्य हि
śṛṇu satyaratho rājā hataḥ śālve raṇe paraiḥ |
tatpatnī niśi suvyagrā niryayau svagṛhāddrutam
||38||शृणु सत्यरथो राजा हतः शाल्वे रणे परैः ।
तत्पत्नी निशि सुव्यग्रा निर्ययौ स्वगृहाद्द्रुतम्
asūta tanayaṃ cainaṃ samāyātā prage'tra hi |
sarovatīrṇā tṛṣayā grastā grāheṇa daivataḥ
||39||असूत तनयं चैनं समायाता प्रगेऽत्र हि ।
सरोवतीर्णा तृषया ग्रस्ता ग्राहेण दैवतः
nandīśvara uvāca
iti tasya samutpattiṃ tatpituḥ saṃgare mṛtim |
tanmātṛmaraṇaṃ grāhātsarvaṃ tasya nyavedayat
||40||इति तस्य समुत्पत्तिं तत्पितुः संगरे मृतिम् ।
तन्मातृमरणं ग्राहात्सर्वं तस्य न्यवेदयत्
atha sā brahmāṇī sā hi vismitāti munīśvara |
punaḥ papraccha taṃ bhikṣuṃ jñāninaṃ siddharūpakam
||41||अथ सा ब्रह्माणी सा हि विस्मिताति मुनीश्वर ।
पुनः पप्रच्छ तं भिक्षुं ज्ञानिनं सिद्धरूपकम्
brāhmaṇyuvāca
sa rājo'sya pitā bhikṣo varabhogāntareva hi |
kasmācchālvaissvaripubhissvalpehaiśca vighātitaḥ
||42||स राजोऽस्य पिता भिक्षो वरभोगान्तरेव हि ।
कस्माच्छाल्वैस्स्वरिपुभिस्स्वल्पेहैश्च विघातितः
kasmādasya śiśormātā grāheṇāśu subhakṣitā |
yasmādanāthoyaṃ jāto vibandhuścaiva janmataḥ
||43||कस्मादस्य शिशोर्माता ग्राहेणाशु सुभक्षिता ।
यस्मादनाथोयं जातो विबन्धुश्चैव जन्मतः
kasmātsuto mamāpīha sudaridro hi bhikṣukaḥ |
bhavetkathaṃ sukhaṃ bhikṣo putrayoranayorvada
||44||कस्मात्सुतो ममापीह सुदरिद्रो हि भिक्षुकः ।
भवेत्कथं सुखं भिक्षो पुत्रयोरनयोर्वद
nandīśvara uvāca
iti tasyā vacaḥ śrutvā sa bhikṣuḥ parameśvaraḥ |
viprapatnyāḥ prasannātmā provāca vihasaṃśca tām
||45||इति तस्या वचः श्रुत्वा स भिक्षुः परमेश्वरः ।
विप्रपत्न्याः प्रसन्नात्मा प्रोवाच विहसंश्च ताम्
bhikṣuvaryya uvāca
viprapatni viśeṣeṇa sarvapraśnānvadāmi te |
śṛṇu tvaṃ sāvadhānena caritramidamuttamam
||46||विप्रपत्नि विशेषेण सर्वप्रश्नान्वदामि ते ।
शृणु त्वं सावधानेन चरित्रमिदमुत्तमम्
amuṣya bālasya pitā sa vidarbhamahīpatiḥ |
pūrvajanmani pāṇḍyo'sau babhūva nṛpasattamaḥ
||47||अमुष्य बालस्य पिता स विदर्भमहीपतिः ।
पूर्वजन्मनि पाण्ड्योऽसौ बभूव नृपसत्तमः
sa śaivanṛpatirdharmātpālayannikhilā mahīm |
svaprajāṃ raṃjayāmāsa sarvopadravanāśanaḥ
||48||स शैवनृपतिर्धर्मात्पालयन्निखिला महीम् ।
स्वप्रजां रंजयामास सर्वोपद्रवनाशनः
kadācitsa hi sarveśaṃ pradoṣe paryapūjayat |
trayodaśyāṃ nirāhāro divānaktavratī śivam
||49||कदाचित्स हि सर्वेशं प्रदोषे पर्यपूजयत् ।
त्रयोदश्यां निराहारो दिवानक्तव्रती शिवम्
tasya pūjayataḥ śambhuṃ pradoṣe giriśaṃ rate |
mahāñchabdo babhūvātha vikaṭassarvathā pure
||50||तस्य पूजयतः शम्भुं प्रदोषे गिरिशं रते ।
महाञ्छब्दो बभूवाथ विकटस्सर्वथा पुरे
tamākarṇya ravaṃ so'tha rājā tyaktaśivārcanaḥ |
ripvāgamanaśaṃkāto niryayau bhavanādbahiḥ
||51||तमाकर्ण्य रवं सोऽथ राजा त्यक्तशिवार्चनः ।
रिप्वागमनशंकातो निर्ययौ भवनाद्बहिः
etasminneva kāle tu tasyāmātyo mahābalī |
gṛhītaśastrasāmanto rājāntikamupāyayau
||52||एतस्मिन्नेव काले तु तस्यामात्यो महाबली ।
गृहीतशस्त्रसामन्तो राजान्तिकमुपाययौ
tandṛṣṭvā śatrusāmantaṃ mahākrodhena vihvalaḥ |
avicārya vṛṣantasya śiraśchedamakārayat
||53||तन्दृष्ट्वा शत्रुसामन्तं महाक्रोधेन विह्वलः ।
अविचार्य वृषन्तस्य शिरश्छेदमकारयत्
asamāpye śapūjāntāmaśucirnaṣṭadhīrnṛpaḥ |
rātrau cakāra suprītyā bhojanannaṣṭamaṃgalaḥ
||54||असमाप्ये शपूजान्तामशुचिर्नष्टधीर्नृपः ।
रात्रौ चकार सुप्रीत्या भोजनन्नष्टमंगलः
vidarbhe sobhavadrājā janmanīha śivavratī |
śivārcanāntarāyeṇa parairbhogāṃntare hataḥ
||55||विदर्भे सोभवद्राजा जन्मनीह शिवव्रती ।
शिवार्चनान्तरायेण परैर्भोगांन्तरे हतः
tatputro yaḥ pūrvabhave so'smiñjanmani tatsutaḥ |
ahameva hataiśvaryyaḥ śivapūjā vyatikramāt
||56||तत्पुत्रो यः पूर्वभवे सोऽस्मिञ्जन्मनि तत्सुतः ।
अहमेव हतैश्वर्य्यः शिवपूजा व्यतिक्रमात्
asya mātā pūrvabhave sapatnīṃ chadmanāharat |
bhakṣitā tena pāpena grāheṇā'sminbhave hi sā
||57||अस्य माता पूर्वभवे सपत्नीं छद्मनाहरत् ।
भक्षिता तेन पापेन ग्राहेणाऽस्मिन्भवे हि सा
eṣā pravṛttireteṣāṃ bhavatyai parikīrtitā |
anarcitā śivā bhaktyā prāpnuvanti daridratām |
eṣa te tanayaḥ pūrvajanmani brāhmaṇottamaḥ |
pratigrahairvayo ninye na yajñādyaissukarmabhiḥ
||59||एषा प्रवृत्तिरेतेषां भवत्यै परिकीर्तिता ।
अनर्चिता शिवा भक्त्या प्राप्नुवन्ति दरिद्रताम् ।
एष ते तनयः पूर्वजन्मनि ब्राह्मणोत्तमः ।
प्रतिग्रहैर्वयो निन्ये न यज्ञाद्यैस्सुकर्मभिः
ato dāridryamāpannaḥ putraste dvijabhāmini |
taddoṣaparihārārthaṃ śaraṇaṃ śaṃkaraṃ vraja
||60||अतो दारिद्र्यमापन्नः पुत्रस्ते द्विजभामिनि ।
तद्दोषपरिहारार्थं शरणं शंकरं व्रज
etābhyāṃ khalu bālābhyāṃ śivapūjāvidhīyatām |
upavītānantaraṃ hi śivaḥ śreyaḥ kariṣyati
||61||एताभ्यां खलु बालाभ्यां शिवपूजाविधीयताम् ।
उपवीतानन्तरं हि शिवः श्रेयः करिष्यति
nandīśvara uvāca
iti tāmupadiśyātha bhikṣuvarṇyatanuḥ śivaḥ |
svarūpaṃ darśayāmāsa paramaṃ bhaktavatsalaḥ
||62||इति तामुपदिश्याथ भिक्षुवर्ण्यतनुः शिवः ।
स्वरूपं दर्शयामास परमं भक्तवत्सलः
atha sā vipravanitā jñātvā taṃ śaṃkaramprabhum |
supraṇamya hi tuṣṭāva premṇā gadgadayā girā
||63||अथ सा विप्रवनिता ज्ञात्वा तं शंकरम्प्रभुम् ।
सुप्रणम्य हि तुष्टाव प्रेम्णा गद्गदया गिरा
tatassa bhagavāñcchambhurdhṛtabhikṣutanurdrutam |
paśyantyā viprapantyāstu tatraivāntaradhīyata
||64||ततस्स भगवाञ्च्छम्भुर्धृतभिक्षुतनुर्द्रुतम् ।
पश्यन्त्या विप्रपन्त्यास्तु तत्रैवान्तरधीयत
atha tasmin gate bhikṣau viśrabdhā brāhmaṇī ca sā |
tamarbhakaṃ samādāya sasvaputrā gṛhaṃ yayau
||65||अथ तस्मिन् गते भिक्षौ विश्रब्धा ब्राह्मणी च सा ।
तमर्भकं समादाय सस्वपुत्रा गृहं ययौ
ekacakrāhvaye ramye grāmye kṛta niketanā |
svaputraṃ rājaputraṃ ca varānnaiśca vyavarddhayat
||66||एकचक्राह्वये रम्ये ग्राम्ये कृत निकेतना ।
स्वपुत्रं राजपुत्रं च वरान्नैश्च व्यवर्द्धयत्
brāhmaṇai kṛtasaṃskārau kṛtopanayanau ca tau |
vavṛdhāte svagehe ca śivapūjanatatparau
||67||ब्राह्मणै कृतसंस्कारौ कृतोपनयनौ च तौ ।
ववृधाते स्वगेहे च शिवपूजनतत्परौ
tau śāṇḍilyamunestāta nideśānniyama sthitau |
pradoṣe cakratuḥ śambhoḥ pūjāṃ kṛtvā vrataṃ śubham
||68||तौ शाण्डिल्यमुनेस्तात निदेशान्नियम स्थितौ ।
प्रदोषे चक्रतुः शम्भोः पूजां कृत्वा व्रतं शुभम्
kadāciddvijaputreṇa vinā'sau rājanandanaḥ |
nadyāṃ snātuṃ gataḥ prāpa nidhānakalaśaṃ varam
||69||कदाचिद्द्विजपुत्रेण विनाऽसौ राजनन्दनः ।
नद्यां स्नातुं गतः प्राप निधानकलशं वरम्
evaṃ pūjayatoḥ śambhuṃ rājadvijakumārayoḥ |
sukhenaiva vyatīyāya tayormāsacatuṣṭayam
||70||एवं पूजयतोः शम्भुं राजद्विजकुमारयोः ।
सुखेनैव व्यतीयाय तयोर्मासचतुष्टयम्
evamarcayatoḥ śambhuṃ bhūyopi parayā mudā |
samvatsaro vyatīyāya tasminneva tayorgṛhe
||71||एवमर्चयतोः शम्भुं भूयोपि परया मुदा ।
सम्वत्सरो व्यतीयाय तस्मिन्नेव तयोर्गृहे
samvatsare vyatikrānte sa rājatanayo mune |
gatvā vanānte vipreṇa śivasyānugrahādvibhoḥ
||72||सम्वत्सरे व्यतिक्रान्ते स राजतनयो मुने ।
गत्वा वनान्ते विप्रेण शिवस्यानुग्रहाद्विभोः
akasmādāgatāṃ tatra dattāṃ tajjanakena ha |
vivāhya gandharvasutāṃ cakre rājyamakaṇṭakam
||73||अकस्मादागतां तत्र दत्तां तज्जनकेन ह ।
विवाह्य गन्धर्वसुतां चक्रे राज्यमकण्टकम्
yā vipravanitā pūrvaṃtamapuṣṇātsvaputravat |
saiva mātābhavattasya sa bhrātā dvijanandanaḥ
||74||या विप्रवनिता पूर्वंतमपुष्णात्स्वपुत्रवत् ।
सैव माताभवत्तस्य स भ्राता द्विजनन्दनः
itthamārādhya deveśaṃ dharmaguptāhvayassa vai |
vidarbha viṣaye rājñyā tayā bhogaṃ cakāra ha
||75||इत्थमाराध्य देवेशं धर्मगुप्ताह्वयस्स वै ।
विदर्भ विषये राज्ञ्या तया भोगं चकार ह
bhikṣuvaryyāvatāraste varṇitaśca mayādhunā |
śivasya dharmaguptāhva nṛpabālasukhapradaḥ
||76||भिक्षुवर्य्यावतारस्ते वर्णितश्च मयाधुना ।
शिवस्य धर्मगुप्ताह्व नृपबालसुखप्रदः
etadākhyānamanaghaṃ pavitraṃ pāvanaṃ mahat |
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ sādhanaṃ sarvakāmadam
||77||एतदाख्यानमनघं पवित्रं पावनं महत् ।
धर्मार्थकाममोक्षाणां साधनं सर्वकामदम्
ya etacchrṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvā samāhitaḥ |
sa bhuktvehākhilānkāmānsonte śivapuramvrajet
||78||य एतच्छ्रृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः ।
स भुक्त्वेहाखिलान्कामान्सोन्ते शिवपुरम्व्रजेत्
iti śrī śivamahāpurāṇe tṛtī0śatarudrasaṃhitāyāṃ bhikṣuvaryyāhvaśivāvatā racaritravarṇanaṃnāmaikatriṃśo'dhyāyaḥ || 31 ||