मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Skandapurāṇam — Aruṇācalamāhātmyam (pūrvārdham), adhyāya 4

3
Māheśvarakhaṇḍaḥ · Aruṇācalamāhātmyam (pūrvārdham) · 4

gautamāśramāgamanam

brahmovāca

athābhyadhatta vijayā praṇamya jagadambikām ||

sāṃtvayantī stutiśatairupāyaiḥ śivadarśanaiḥ

||1||

अथाभ्यधत्त विजया प्रणम्य जगदम्बिकाम् ॥

सांत्वयन्ती स्तुतिशतैरुपायैः शिवदर्शनैः

devi tvamavinābhūtā sadā devena śaṃbhunā ||

prāṇeśvarī tvamekāsi śaktistasya parātmanaḥ

||2||

देवि त्वमविनाभूता सदा देवेन शंभुना ॥

प्राणेश्वरी त्वमेकासि शक्तिस्तस्य परात्मनः

tathā māyāṃ tvamātmīyāṃ saṃdarśayitumīhase ||

pṛthagbhāvamiveśānaḥ prakāśayati na svayam

||3||

तथा मायां त्वमात्मीयां संदर्शयितुमीहसे ॥

पृथग्भावमिवेशानः प्रकाशयति न स्वयम्

ādeśaṃ pratigṛhyaiva samupetāsi pārvati ||

alaṃghanīyā sevājñā śāṃbhavī sarvadā tvayā

||4||

आदेशं प्रतिगृह्यैव समुपेतासि पार्वति ॥

अलंघनीया सेवाज्ञा शांभवी सर्वदा त्वया

vidhātavyaṃ tapaḥ prāptaṃ sthānesmicchivakalpite ||

nivṛttya nikhilānkāmācchaṃmumāśritayā tvayā

||5||

विधातव्यं तपः प्राप्तं स्थानेस्मिच्छिवकल्पिते ॥

निवृत्त्य निखिलान्कामाच्छंमुमाश्रितया त्वया

anyathāpi jagadrakṣā tvadadhīnā jaganmayi ||

dharmasaṃrakṣaṇaṃ bhūyaḥ śivena sahitaṃ tava

||6||

अन्यथापि जगद्रक्षा त्वदधीना जगन्मयि ॥

धर्मसंरक्षणं भूयः शिवेन सहितं तव

niṣkalaṃ śivamatyaṃtaṃ dhyāyaṃtyātmanyavasthitam ||

viyogaduḥkhaṃ kañcittvaṃ na smariṣyasi pārvati

||7||

निष्कलं शिवमत्यंतं ध्यायंत्यात्मन्यवस्थितम् ॥

वियोगदुःखं कञ्चित्त्वं न स्मरिष्यसि पार्वति

bhaktānāṃ tava mukhyānāṃ tavaivācārasaṃgrahaḥ ||

upadeśitayā loke prathatāṃ dharmavatsale

||8||

भक्तानां तव मुख्यानां तवैवाचारसंग्रहः ॥

उपदेशितया लोके प्रथतां धर्मवत्सले

iti tasyā vacaḥ śrutvā gaurī susthiramānasā ||

tapaḥ karttuṃ samārebhe kaṃpā nadyāstaṭe śubhe

||9||

इति तस्या वचः श्रुत्वा गौरी सुस्थिरमानसा ॥

तपः कर्त्तुं समारेभे कंपा नद्यास्तटे शुभे

vimucya vividhā bhūṣā rudrākṣagaṇabhūṣitā ||

visṛjya divyaṃ vasanaṃ paryadhādvalkale śubhe

||10||

विमुच्य विविधा भूषा रुद्राक्षगणभूषिता ॥

विसृज्य दिव्यं वसनं पर्यधाद्वल्कले शुभे

alakaiḥ sahasā śilpamanayacca kapardṛtām ||

aliṃpata tanūṃ sarvāṃ bhasmanā muktakuṃkumā

||11||

अलकैः सहसा शिल्पमनयच्च कपर्दृताम् ॥

अलिंपत तनूं सर्वां भस्मना मुक्तकुंकुमा

mṛgeṣu kṛtasaṃtoṣā śiloṃchīkṛtavṛttiṣu ||

jajāpa niyamopetā śivapaṃcākṣaraṃ param

||12||

मृगेषु कृतसंतोषा शिलोंछीकृतवृत्तिषु ॥

जजाप नियमोपेता शिवपंचाक्षरं परम्

kṛtvā triṣavaṇaṃ snānaṃ kampā payasi nirmale ||

kṛtvā ca saikataṃ liṃgaṃ pūjayāmāsa sādaram

||13||

कृत्वा त्रिषवणं स्नानं कम्पा पयसि निर्मले ॥

कृत्वा च सैकतं लिंगं पूजयामास सादरम्

vṛkṣapraropaṇairdānairaśeṣātithipūjanaiḥ ||

śrāṃtiṃ haraṃtī jīvānāṃ devī dharmamapālayat

||14||

वृक्षप्ररोपणैर्दानैरशेषातिथिपूजनैः ॥

श्रांतिं हरंती जीवानां देवी धर्ममपालयत्

grīṣme paṃcāgnimadhyasthā varṣāsu sthaṃḍileśayā ||

hemante jalamadhyasthā śiśire cākarottapaḥ

||15||

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्था वर्षासु स्थंडिलेशया ॥

हेमन्ते जलमध्यस्था शिशिरे चाकरोत्तपः

puṇyātmanāṃ maharṣīṇāṃ darśanārthamupeyuṣām ||

vismayaṃ janayāmāsa pūjayāmāsa sādaram

||16||

पुण्यात्मनां महर्षीणां दर्शनार्थमुपेयुषाम् ॥

विस्मयं जनयामास पूजयामास सादरम्

kadācitsvayamuccitya vanāṃtātpallavānvitam ||

puṣpotkaraṃ viśeṣeṇa śodhituṃ samupāviśat

||17||

कदाचित्स्वयमुच्चित्य वनांतात्पल्लवान्वितम् ॥

पुष्पोत्करं विशेषेण शोधितुं समुपाविशत्

kṛtvā ca saikataṃ liṃgaṃ kaṃpārodhasi pāvane ||

saṃpūjayitumārebhe nyāsāvāhanapūrvakam

||18||

कृत्वा च सैकतं लिंगं कंपारोधसि पावने ॥

संपूजयितुमारेभे न्यासावाहनपूर्वकम्

sūryamabhyarcya vidhivadraktaiḥ puṣpaiśca caṃdanaiḥ ||

paṃcāvaraṇasaṃyuktaṃ kramādānarca śaṃkaram

||19||

सूर्यमभ्यर्च्य विधिवद्रक्तैः पुष्पैश्च चंदनैः ॥

पंचावरणसंयुक्तं क्रमादानर्च शंकरम्

dhūpairdīpaśca naivedyairbhaktibhāvasamanvitaiḥ ||

aparokṣitamīśānamāluloke purohitam

||20||

धूपैर्दीपश्च नैवेद्यैर्भक्तिभावसमन्वितैः ॥

अपरोक्षितमीशानमालुलोके पुरोहितम्

atha devaḥ śivaḥ sākṣātsaṃśodhayitumaṃbikām ||

kaṃpānadyāḥ pravāheṇa mahatā paryaveṣṭayat

||21||

अथ देवः शिवः साक्षात्संशोधयितुमंबिकाम् ॥

कंपानद्याः प्रवाहेण महता पर्यवेष्टयत्

ativṛddhaṃ pravāhaṃ taṃ kampāyāḥ samupasthitam ||

ālokya niyamāsīnāmāhuḥ sakhyastadāṃbikām

||22||

अतिवृद्धं प्रवाहं तं कम्पायाः समुपस्थितम् ॥

आलोक्य नियमासीनामाहुः सख्यस्तदांबिकाम्

uttiṣṭha devi bahulaḥ pravāho'yaṃ vijṛṃbhate ||

diśāṃ mukhāni saṃpūrya tarasā plāvayiṣyati

||23||

उत्तिष्ठ देवि बहुलः प्रवाहोऽयं विजृंभते ॥

दिशां मुखानि संपूर्य तरसा प्लावयिष्यति

iti tadvacanaṃ śrutvā dhyāyaṃtī mīlitekṣaṇā ||

unmīlya vegamatulaṃ nadyāstaṃ samavaikṣata

||24||

इति तद्वचनं श्रुत्वा ध्यायंती मीलितेक्षणा ॥

उन्मील्य वेगमतुलं नद्यास्तं समवैक्षत

aciṃtayacca sā devī pūjāvighnasamākulā ||

kiṃ karomi na śaknomi hātumārabdhamarcanam

||25||

अचिंतयच्च सा देवी पूजाविघ्नसमाकुला ॥

किं करोमि न शक्नोमि हातुमारब्धमर्चनम्

śreyaḥ prāptumavighnena prāyaḥ puṇyātmanāṃ bhuvi ||

ghaṭate dharmasaṃyogo manorathaphalapradaḥ

||26||

श्रेयः प्राप्तुमविघ्नेन प्रायः पुण्यात्मनां भुवि ॥

घटते धर्मसंयोगो मनोरथफलप्रदः

saikataṃ liṃgamatulapravāhāllayameṣyati ||

liṃganāśe vimoktavyaḥ sadbhaktaiḥ prāṇasaṃgrahaḥ

||27||

सैकतं लिंगमतुलप्रवाहाल्लयमेष्यति ॥

लिंगनाशे विमोक्तव्यः सद्भक्तैः प्राणसंग्रहः

pravāho'yaṃ samāyāti śivamāyāvinirmitaḥ ||

viśodhayitumātmānaṃ bhaktiyuktaṃ nije pade

||28||

प्रवाहोऽयं समायाति शिवमायाविनिर्मितः ॥

विशोधयितुमात्मानं भक्तियुक्तं निजे पदे

āliṃgya sudṛḍhaṃ dorbhyāmetalliṃgamanākulam ||

ahaṃ vatsyāmi yātāśu sakhyo yūyaṃ vidūrataḥ

||29||

आलिंग्य सुदृढं दोर्भ्यामेतल्लिंगमनाकुलम् ॥

अहं वत्स्यामि याताशु सख्यो यूयं विदूरतः

ityuktā saikataṃ ligaṃ gāḍhamāliṃgya sāṃbikā ||

na mumoca pravāhena veṣṭyamānāpi vegataḥ

||30||

इत्युक्ता सैकतं लिगं गाढमालिंग्य सांबिका ॥

न मुमोच प्रवाहेन वेष्ट्यमानापि वेगतः

stanacūcukanirmagnamudrādarśitalāṃchanam ||

mahāliṃgaṃ svasaṃyuktaṃ praṇanāma tadādarāt

||31||

स्तनचूचुकनिर्मग्नमुद्रादर्शितलांछनम् ॥

महालिंगं स्वसंयुक्तं प्रणनाम तदादरात्

nimīlitekṣaṇā dhyānaniṣṭhaikahṛdayā sthitā ||

pulakāṃcitasarvāṃgī sā smaraṃtī sadāśivam

||32||

निमीलितेक्षणा ध्याननिष्ठैकहृदया स्थिता ॥

पुलकांचितसर्वांगी सा स्मरंती सदाशिवम्

kaṃpasvedaparitrāṇalajjāpraṇayakelidāt ||

kṣaṇamapyacalā liṃgānna viyogamapekṣate

||33||

कंपस्वेदपरित्राणलज्जाप्रणयकेलिदात् ॥

क्षणमप्यचला लिंगान्न वियोगमपेक्षते

atha tāmabravītkāpi daivī vāgaśarīriṇī ||

vimuṃca bālike liṃgaṃ pravāho'yaṃ gato mahān

||34||

अथ तामब्रवीत्कापि दैवी वागशरीरिणी ॥

विमुंच बालिके लिंगं प्रवाहोऽयं गतो महान्

tvayārcitamidaṃ liṃgaṃ saikataṃ sthiravaibhavam ||

bhaviṣyati mahābhāge varadaṃ surapūjitam

||35||

त्वयार्चितमिदं लिंगं सैकतं स्थिरवैभवम् ॥

भविष्यति महाभागे वरदं सुरपूजितम्

tapaścaryāṃ tavālokya racitaṃ dharmapālanam ||

liṃgaṃ caitannamaskṛtya kṛtārthāḥ saṃtu mānavāḥ

||36||

तपश्चर्यां तवालोक्य रचितं धर्मपालनम् ॥

लिंगं चैतन्नमस्कृत्य कृतार्थाः संतु मानवाः

ahaṃ hi taijasaṃ rūpamāsthāya vasudhātale ||

vasāmi cātra siddhyarthamaruṇācalasaṃjñayā

||37||

अहं हि तैजसं रूपमास्थाय वसुधातले ॥

वसामि चात्र सिद्ध्यर्थमरुणाचलसंज्ञया

ruṇaddhi sarvalokebhyaḥ paruṣaṃ pāpasaṃcayam ||

ruṇo na vidyate yasmindṛṣṭe tenāruṇācalaḥ

||38||

रुणद्धि सर्वलोकेभ्यः परुषं पापसंचयम् ॥

रुणो न विद्यते यस्मिन्दृष्टे तेनारुणाचलः

ṛṣayaḥ siddhagaṃdharvā mahātmānaśca yoginaḥ ||

muktvā kailāsaśikharaṃ meruṃ cainamupāsate

||39||

ऋषयः सिद्धगंधर्वा महात्मानश्च योगिनः ॥

मुक्त्वा कैलासशिखरं मेरुं चैनमुपासते

madaṃśa jātayoḥ pūrvaṃ yudhyatorbrahmakṛṣṇayoḥ ||

ahaṃ mohamapākarttuṃ tejorūpo vyavasthitaḥ

||40||

मदंश जातयोः पूर्वं युध्यतोर्ब्रह्मकृष्णयोः ॥

अहं मोहमपाकर्त्तुं तेजोरूपो व्यवस्थितः

brahmaṇā haṃsarūpeṇa viṣṇunā kroḍarūpiṇā ||

adṛṣṭaśekharapadaḥ praṇato bhaktiyogataḥ

||41||

ब्रह्मणा हंसरूपेण विष्णुना क्रोडरूपिणा ॥

अदृष्टशेखरपदः प्रणतो भक्तियोगतः

tataḥ prasannaḥ pratyakṣastasyāṃ varamabhīpsitam ||

prādāṃ jagattrayasyāsya saṃrakṣāyāṃ tu kauśalam

||42||

ततः प्रसन्नः प्रत्यक्षस्तस्यां वरमभीप्सितम् ॥

प्रादां जगत्त्रयस्यास्य संरक्षायां तु कौशलम्

prārthitaśca punastābhyāmaruṇācalasaṃjñayā ||

anaiṣi taijasaṃ rūpamahaṃ sthāvaraliṃgatām

||43||

प्रार्थितश्च पुनस्ताभ्यामरुणाचलसंज्ञया ॥

अनैषि तैजसं रूपमहं स्थावरलिंगताम्

gatvā pṛccha mahābhāgaṃ madbhaktiṃ gautamaṃ munim ||

aruṇācalamāhātmyaṃ śrutvā tatra tapaścara

||44||

गत्वा पृच्छ महाभागं मद्भक्तिं गौतमं मुनिम् ॥

अरुणाचलमाहात्म्यं श्रुत्वा तत्र तपश्चर

tatra te darśayiṣyāmi taijasaṃ rūpamātmanaḥ ||

sarvapāpanivṛttyarthaṃ sarvalokahitāya ca

||45||

तत्र ते दर्शयिष्यामि तैजसं रूपमात्मनः ॥

सर्वपापनिवृत्त्यर्थं सर्वलोकहिताय च

iti vācaṃ samākarṇya niṣkalātkathitāṃ śivāt ||

tatheti sahasā devī gaṃtuṃ samupacakrame

||46||

इति वाचं समाकर्ण्य निष्कलात्कथितां शिवात् ॥

तथेति सहसा देवी गंतुं समुपचक्रमे

atha devānṛṣīnsarvānpaścātsevārthamāgatān ||

avādīdaṃbikālokya snehapūrṇena cakṣuṣā

||47||

अथ देवानृषीन्सर्वान्पश्चात्सेवार्थमागतान् ॥

अवादीदंबिकालोक्य स्नेहपूर्णेन चक्षुषा

tiṣṭhatātraiva vai devā munayaśca dṛḍhavratāḥ ||

niyamāṃścādhitiṣṭhaṃtaḥ kaṃpārodhasi pāvane

||48||

तिष्ठतात्रैव वै देवा मुनयश्च दृढव्रताः ॥

नियमांश्चाधितिष्ठंतः कंपारोधसि पावने

sarvapāpakṣayakaraṃ sarvasaubhāgyavarddhanam ||

pūjyatāṃ saikataṃ liṃgaṃ kucakaṃkaṇalāṃchanam

||49||

सर्वपापक्षयकरं सर्वसौभाग्यवर्द्धनम् ॥

पूज्यतां सैकतं लिंगं कुचकंकणलांछनम्

ahaṃ ca niṣkalaṃ rūpamāsthāyaitaddivāniśam ||

ārādhayāmi maṃtreṇa śoṇeśvaraṃ varapradam

||50||

अहं च निष्कलं रूपमास्थायैतद्दिवानिशम् ॥

आराधयामि मंत्रेण शोणेश्वरं वरप्रदम्

mattapaścaraṇālloke maddharmaparipālanāt ||

malliṃgadarśanāccaiva sidhyaṃtviṣṭavibhūtayaḥ

||51||

मत्तपश्चरणाल्लोके मद्धर्मपरिपालनात् ॥

मल्लिंगदर्शनाच्चैव सिध्यंत्विष्टविभूतयः

sarvakāmapradānena kāmākṣīmiti kāmataḥ ||

māṃ praṇamyātra madbhaktā labhaṃtāṃ vāṃchitaṃ varam

||52||

सर्वकामप्रदानेन कामाक्षीमिति कामतः ॥

मां प्रणम्यात्र मद्भक्ता लभंतां वांछितं वरम्

ahaṃ hi devadevasya śaṃbhoravyāhato janaḥ ||

ādeśaṃ pālayiṣyāmi gatvāruṇamahīdharam

||53||

अहं हि देवदेवस्य शंभोरव्याहतो जनः ॥

आदेशं पालयिष्यामि गत्वारुणमहीधरम्

tatra gatvā tapastīvraṃ kṛtvā śaṃbhuṃ prasādya ca ||

māṃ tu labdhavarāṃ yūyaṃ paścādrakṣyatha saṃgatāḥ

||54||

तत्र गत्वा तपस्तीव्रं कृत्वा शंभुं प्रसाद्य च ॥

मां तु लब्धवरां यूयं पश्चाद्रक्ष्यथ संगताः

iti sarvānvisṛjyāśu sadbhaktānpādasevinaḥ ||

aruṇādriṃ gatā bālā tapase śaṃkarājñayā

||55||

इति सर्वान्विसृज्याशु सद्भक्तान्पादसेविनः ॥

अरुणाद्रिं गता बाला तपसे शंकराज्ञया

nityābhisevitā'kāri sakhībhirabhiyogataḥ ||

āsasādāruṇādrīśaṃ divyaduṃdubhināditam

||56||

नित्याभिसेविताऽकारि सखीभिरभियोगतः ॥

आससादारुणाद्रीशं दिव्यदुंदुभिनादितम्

aṃtastejomayaṃ śāṃtamaruṇācalanāyakam ||

apsaronṛtyagītaiśca pūjitaṃ puṣpavṛṣṭibhiḥ

||57||

अंतस्तेजोमयं शांतमरुणाचलनायकम् ॥

अप्सरोनृत्यगीतैश्च पूजितं पुष्पवृष्टिभिः

praṇamya sthāvaraṃ liṃgaṃ kautūhalasamanvitā ||

siddhānāṃ yogināṃ sārthamṛṣīṇāṃ cānvavaikṣata

||58||

प्रणम्य स्थावरं लिंगं कौतूहलसमन्विता ॥

सिद्धानां योगिनां सार्थमृषीणां चान्ववैक्षत

atrirbhṛgurbharadvājaḥ kaśyapaścāṃgirāstathā ||

kutsaśca gautamaścānye siddhavidyādharāmarāḥ

||59||

अत्रिर्भृगुर्भरद्वाजः कश्यपश्चांगिरास्तथा ॥

कुत्सश्च गौतमश्चान्ये सिद्धविद्याधरामराः

tapaḥ kurvaṃti satatamapekṣitavarāptaye ||

gaṃgādyāḥ saritaścānyāḥ paritaḥ paryupāsate

||60||

तपः कुर्वंति सततमपेक्षितवराप्तये ॥

गंगाद्याः सरितश्चान्याः परितः पर्युपासते

divyaliṃgamidaṃ pūjyamaruṇādririti smṛtam ||

vaṃdasveti suraiḥ proktā praṇanāma punaḥpunaḥ

||61||

दिव्यलिंगमिदं पूज्यमरुणाद्रिरिति स्मृतम् ॥

वंदस्वेति सुरैः प्रोक्ता प्रणनाम पुनःपुनः

abhyarthitā punaḥ sarvairātithyārthe maharṣibhiḥ ||

śivājñayā gautamo me draṣṭavya iti sāvadat

||62||

अभ्यर्थिता पुनः सर्वैरातिथ्यार्थे महर्षिभिः ॥

शिवाज्ञया गौतमो मे द्रष्टव्य इति सावदत्

ayamatrarṣibhirbhaktairnirdiṣṭaṃ tamathābhyagāt ||

sa muniḥ śivabhaktānāṃ prathamastapasāṃ nidhiḥ

||63||

अयमत्रर्षिभिर्भक्तैर्निर्दिष्टं तमथाभ्यगात् ॥

स मुनिः शिवभक्तानां प्रथमस्तपसां निधिः

vanāṃtaraṃ gateḥ prātaḥ samitkuśaphalāhṛteḥ ||

atithīnāśramaṃ prāptānarcatheti dṛḍhavratān

||64||

वनांतरं गतेः प्रातः समित्कुशफलाहृतेः ॥

अतिथीनाश्रमं प्राप्तानर्चथेति दृढव्रतान्

śiṣyānādiśya dharmātmā gataśca vipināṃtaram ||

atha sā gautamaṃ draṣṭumāgatā parṇaśālikām

||65||

शिष्यानादिश्य धर्मात्मा गतश्च विपिनांतरम् ॥

अथ सा गौतमं द्रष्टुमागता पर्णशालिकाम्

kva gato munirityuktairita āyāsyati kṣaṇāt ||

śiṣyairabhyarthitetyuktvā phalamūlaissugaṃdhibhiḥ

||66||

क्व गतो मुनिरित्युक्तैरित आयास्यति क्षणात् ॥

शिष्यैरभ्यर्थितेत्युक्त्वा फलमूलैस्सुगंधिभिः

abhyutthānenāsanena pādyenārgheṇa sūnṛtaiḥ ||

vacanaiḥ phalamṛlena sārcitā śiṣyasaṃpadā

||67||

अभ्युत्थानेनासनेन पाद्येनार्घेण सूनृतैः ॥

वचनैः फलमृलेन सार्चिता शिष्यसंपदा

kṣaṇaṃ kṣamasvasūnustāmanye jagmustadantikam ||

devyāṃ praviṣṭamātrāyāṃ maharṣerāśramo mahān

||68||

क्षणं क्षमस्वसूनुस्तामन्ये जग्मुस्तदन्तिकम् ॥

देव्यां प्रविष्टमात्रायां महर्षेराश्रमो महान्

abhavatkalpabahulo maṇiprāsādasaṃkulaḥ ||

vanāṃtarādupāvṛttya samitkuśaphalāharaḥ

||69||

अभवत्कल्पबहुलो मणिप्रासादसंकुलः ॥

वनांतरादुपावृत्त्य समित्कुशफलाहरः

apaśyatsvāśramaṃ dūre vimānaśataśobhitam ||

kimetaditi sāścaryaṃ ciṃtayanmunipuṃgavaḥ

||70||

अपश्यत्स्वाश्रमं दूरे विमानशतशोभितम् ॥

किमेतदिति साश्चर्यं चिंतयन्मुनिपुंगवः

gauryāḥ samāgamaṃ sarvamapaśyajjñānacakṣuṣā ||

śīghraṃ nivartamāno'sau draṣṭuṃ tāṃ lokamātaram

||71||

गौर्याः समागमं सर्वमपश्यज्ज्ञानचक्षुषा ॥

शीघ्रं निवर्तमानोऽसौ द्रष्टुं तां लोकमातरम्

śiṣyaiḥ śīghracarairvṛttamāveditamathāśṛṇot

||72||

शिष्यैः शीघ्रचरैर्वृत्तमावेदितमथाशृणोत्

atha maharṣirupāgatakautuko nijatapaḥphalameva tadāgamam ||

śivadayākalitaṃ paricintayannabhajadāśramamāśritavatsalaḥ

||73||

अथ महर्षिरुपागतकौतुको निजतपःफलमेव तदागमम् ॥

शिवदयाकलितं परिचिन्तयन्नभजदाश्रममाश्रितवत्सलः

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmye pūrvārdhe pārvatyāḥ kaṃpāyā aruṇācale gautamāśramāgamanaṃnāma caturtho'dhyāyaḥ || 4 ||