śṛṇu devi purāvṛttaṃ kailāse merudhanvinā
gautama uvāca
śṛṇu devi purāvṛttaṃ kailāse merudhanvinā ||
ādiṣṭastīrthayātrārthamahaṃ liṃgāni vīkṣitum
||1||शृणु देवि पुरावृत्तं कैलासे मेरुधन्विना ॥
आदिष्टस्तीर्थयात्रार्थमहं लिंगानि वीक्षितुम्
rudrakṣetre ca kedāre tathā badarikāśrame ||
kāśyāṃ puṇyeṣu deśeṣu tathā śrīparvate śive
||2||रुद्रक्षेत्रे च केदारे तथा बदरिकाश्रमे ॥
काश्यां पुण्येषु देशेषु तथा श्रीपर्वते शिवे
kāṃcīmukhyāsu puṇyāsu purīṣvapyagamaṃ tadā ||
ṛṣibhirvibudhaiḥ sārthairgaṇairyogibhiruttamaiḥ
||3||कांचीमुख्यासु पुण्यासु पुरीष्वप्यगमं तदा ॥
ऋषिभिर्विबुधैः सार्थैर्गणैर्योगिभिरुत्तमैः
sthāpitāni ca liṃgāni svayaṃbhūni ca dṛṣṭavān ||
tatratatra mahābhāge tīrthāni śivasannidhau
||4||स्थापितानि च लिंगानि स्वयंभूनि च दृष्टवान् ॥
तत्रतत्र महाभागे तीर्थानि शिवसन्निधौ
sevamānaḥ saśiṣyo'haṃ paryaṭanpṛthivīmimām ||
evaṃ tīrthāni sarvāṇi gāhamāno vratānvitaḥ
||5||सेवमानः सशिष्योऽहं पर्यटन्पृथिवीमिमाम् ॥
एवं तीर्थानि सर्वाणि गाहमानो व्रतान्वितः
tapāṃsi yajñakarmāṇi kurvanbhūmiṃ samācaran ||
śivasmaraṇasaṃyuktaḥ śivaliṃgāni sannaman
||6||तपांसि यज्ञकर्माणि कुर्वन्भूमिं समाचरन् ॥
शिवस्मरणसंयुक्तः शिवलिंगानि सन्नमन्
sarvāṇi bhuvi puṇyāni deśametamupāśrayam ||
atra devaṃ mahādevamavikeśaṃ triyaṃbakam
||7||सर्वाणि भुवि पुण्यानि देशमेतमुपाश्रयम् ॥
अत्र देवं महादेवमविकेशं त्रियंबकम्
aruṇādriritikhyātaṃ parvataṃ liṃgamaikṣiṣi ||
atra siddhā mahātmāno munayaśca dṛḍhavratāḥ
||8||अरुणाद्रिरितिख्यातं पर्वतं लिंगमैक्षिषि ॥
अत्र सिद्धा महात्मानो मुनयश्च दृढव्रताः
kaṃdamūlaphalāhārā dṛṣṭāḥ śoṇādri sevakāḥ ||
astauṣamādimaṃ liṃgamaruṇādrimayaṃ mahat
||9||कंदमूलफलाहारा दृष्टाः शोणाद्रि सेवकाः ॥
अस्तौषमादिमं लिंगमरुणाद्रिमयं महत्
ādyena brahmaṇā pūrvamarcitaṃ divyacakṣuṣā ||
asau yastāmro aruṇa uta babhruḥ sumaṃgalaḥ
||10||आद्येन ब्रह्मणा पूर्वमर्चितं दिव्यचक्षुषा ॥
असौ यस्ताम्रो अरुण उत बभ्रुः सुमंगलः
iti vedā stuvaṃti tvāmaruṇādrīśa saṃtatam ||
namastāmrāya cāruṇāya śivāya paramātmane
||11||इति वेदा स्तुवंति त्वामरुणाद्रीश संततम् ॥
नमस्ताम्राय चारुणाय शिवाय परमात्मने
sarvavedasvarūpāya nityāyāmṛtamūrttaye ||
kālāya karuṇārdrāya dṛṣṭipeyāmṛtābdhaye
||12||सर्ववेदस्वरूपाय नित्यायामृतमूर्त्तये ॥
कालाय करुणार्द्राय दृष्टिपेयामृताब्धये
bhaktavātsalyapūrṇāya puṇyāya purabhedine ||
darśanaṃ tava deveśa sarvadharmaphalapradam
||13||भक्तवात्सल्यपूर्णाय पुण्याय पुरभेदिने ॥
दर्शनं तव देवेश सर्वधर्मफलप्रदम्
bhuvi labdhavatā bhūyo nānyatkāryaṃ tapaḥ kvacit ||
bhavatā karmabhūreṣā vartatedya nirodhitā
||14||भुवि लब्धवता भूयो नान्यत्कार्यं तपः क्वचित् ॥
भवता कर्मभूरेषा वर्ततेद्य निरोधिता
prārthayate svayaṃ vāsāndevāścātra tvadāśraye ||
kālasaṃgrahasaṃjātaṃ phalaṃ labdhaṃ mayādhunā
||15||प्रार्थयते स्वयं वासान्देवाश्चात्र त्वदाश्रये ॥
कालसंग्रहसंजातं फलं लब्धं मयाधुना
anyatkṛtaṃ tapaḥ sarvaṃ tvaddarśanaphalaṃ mama ||
īdṛśaṃ tava deveśa rūpamatyadbhutodayam
||16||अन्यत्कृतं तपः सर्वं त्वद्दर्शनफलं मम ॥
ईदृशं तव देवेश रूपमत्यद्भुतोदयम्
ekamadrimayaṃ liṃgaṃ na kvaciddṛṣṭavānbhuvi ||
sūryeṃdvagnisusaṃyukta koṇatrayamanoharam
||17||एकमद्रिमयं लिंगं न क्वचिद्दृष्टवान्भुवि ॥
सूर्येंद्वग्निसुसंयुक्त कोणत्रयमनोहरम्
trimūrtirūpa deveśa dṛśyate te vapurmahat ||
śaktitrayasvarūpeṇa kālatrayavidhānakam
||18||त्रिमूर्तिरूप देवेश दृश्यते ते वपुर्महत् ॥
शक्तित्रयस्वरूपेण कालत्रयविधानकम्
trivedātmaṃ trikoṇāṃgaṃ liṃgaṃ te dṛṣṭamadbhutam ||
trailokyarakṣaṇārthāya vitataṃ rūpamāsthitaḥ
||19||त्रिवेदात्मं त्रिकोणांगं लिंगं ते दृष्टमद्भुतम् ॥
त्रैलोक्यरक्षणार्थाय विततं रूपमास्थितः
dṛśyate vasudhābhāge śoṇādririti viśrutaḥ ||
ajānatāṃ ca martyānāṃ samālokanamātrataḥ
||20||दृश्यते वसुधाभागे शोणाद्रिरिति विश्रुतः ॥
अजानतां च मर्त्यानां समालोकनमात्रतः
vitaratyakhilānbhogānvyājakaruṇānidhiḥ ||
arcayā rahitaṃ liṃgamanyaṃ śūnyamudāhṛtam
||21||वितरत्यखिलान्भोगान्व्याजकरुणानिधिः ॥
अर्चया रहितं लिंगमन्यं शून्यमुदाहृतम्
idaṃ tu pūjitaṃ devaiḥ sadā sarvavarapradam ||
prasīda karuṇāpūrṇa śoṇācala maheśvara
||22||इदं तु पूजितं देवैः सदा सर्ववरप्रदम् ॥
प्रसीद करुणापूर्ण शोणाचल महेश्वर
trāyasva bhavabhītaṃ māṃ prapannaṃ bhaktavatsala ||
draṣṭavyaṃ draṣṭametatte rūpamatyadbhutaṃ mahat
||23||त्रायस्व भवभीतं मां प्रपन्नं भक्तवत्सल ॥
द्रष्टव्यं द्रष्टमेतत्ते रूपमत्यद्भुतं महत्
kṛtārthaya kṛpāsiṃdho śaraṇya śaraṇāgatam ||
iti saṃstūyamāno me devaḥ śoṇācaleśvaraḥ
||24||कृतार्थय कृपासिंधो शरण्य शरणागतम् ॥
इति संस्तूयमानो मे देवः शोणाचलेश्वरः
adarśayatparaṃ rūpaṃ divyamehītyuvāca mām ||
prīto'smi bhavataḥ stotrairbhaktyā ca parayā bhṛśam
||25||अदर्शयत्परं रूपं दिव्यमेहीत्युवाच माम् ॥
प्रीतोऽस्मि भवतः स्तोत्रैर्भक्त्या च परया भृशम्
atraiva bhavato vāso nityamastu mamāṃtike ||
saṃpūjaya ca māṃ nityaṃ bhuvi bhogaiḥ sanātanaiḥ
||26||अत्रैव भवतो वासो नित्यमस्तु ममांतिके ॥
संपूजय च मां नित्यं भुवि भोगैः सनातनैः
tapasā tapa sarveṣāṃ mahattvamiha darśaya ||
pūrvaṃ kailāsaśikhare vasaṃtaṃ tvāṃ taponvitam
||27||तपसा तप सर्वेषां महत्त्वमिह दर्शय ॥
पूर्वं कैलासशिखरे वसंतं त्वां तपोन्वितम्
ādiśaṃ pṛthivībhāgaṃ śoṇādrau pūjayeti mām ||
saptarṣipūjitā pūjā divi me saṃprakāśate
||28||आदिशं पृथिवीभागं शोणाद्रौ पूजयेति माम् ॥
सप्तर्षिपूजिता पूजा दिवि मे संप्रकाशते
tathā nityārcanāyukta prakāśaya dharātale ||
sarveṣāmeva jaṃtūnāṃ hitāya tvaṃ tapo'dhikaḥ
||29||तथा नित्यार्चनायुक्त प्रकाशय धरातले ॥
सर्वेषामेव जंतूनां हिताय त्वं तपोऽधिकः
bhuvi māṃ pūjayārcābhirāgamoktābhirādarāt ||
divyā mama mahāpūjā dṛśyā hi divi daivataiḥ
||30||भुवि मां पूजयार्चाभिरागमोक्ताभिरादरात् ॥
दिव्या मम महापूजा दृश्या हि दिवि दैवतैः
prakāśanīyā bhavatā pārthivī vasudhātale ||
māhātmyaṃ pūrvamevoktaṃ yathāhamaruṇācalaḥ
||31||प्रकाशनीया भवता पार्थिवी वसुधातले ॥
माहात्म्यं पूर्वमेवोक्तं यथाहमरुणाचलः
sthito vasuṃdharābhāge mayā prītaṃ tu te bhṛśam ||
ye vā saṃpūjayaṃti sma pūrvaṃ māṃ sukṛtādhikāḥ
||32||स्थितो वसुंधराभागे मया प्रीतं तु ते भृशम् ॥
ये वा संपूजयंति स्म पूर्वं मां सुकृताधिकाः
tebhyastvamadhiko bhūmau prakāśasva śivārcanam ||
ityādiṣṭo hi deveśaṃ praṇamya bhavabhaktimān
||33||तेभ्यस्त्वमधिको भूमौ प्रकाशस्व शिवार्चनम् ॥
इत्यादिष्टो हि देवेशं प्रणम्य भवभक्तिमान्
anvapṛcchaṃ dayāpūrṇamaruṇādrīśamānaman ||
anāsādyamidaṃ rūpamagnirūpaṃ maheśvaram
||34||अन्वपृच्छं दयापूर्णमरुणाद्रीशमानमन् ॥
अनासाद्यमिदं रूपमग्निरूपं महेश्वरम्
kathamadyārcayāmyenaṃ martyalokocitārcanaiḥ ||
ādeśamimamanvarthaṃ kathaṃ vā kalpayāmyaham
||35||कथमद्यार्चयाम्येनं मर्त्यलोकोचितार्चनैः ॥
आदेशमिममन्वर्थं कथं वा कल्पयाम्यहम्
upāyamādiśa śrīmannabhigamyo yathā bhavān ||
iti vijñāpito devaḥ śrīmāñchoṇācaleśvaraḥ
||36||उपायमादिश श्रीमन्नभिगम्यो यथा भवान् ॥
इति विज्ञापितो देवः श्रीमाञ्छोणाचलेश्वरः
anvagrahīdaśeṣātmā praṇataṃ māṃ dayānidhiḥ ||
ahaṃ tu sūkṣmaliṃgāni prakāśiṣye mahītale
||37||अन्वग्रहीदशेषात्मा प्रणतं मां दयानिधिः ॥
अहं तु सूक्ष्मलिंगानि प्रकाशिष्ये महीतले
āgamoktakriyābhedaiḥ pūjāṃ me pratipādaya ||
paṃcāvaraṇasaṃyuktaṃ liṃgaṃ me sūkṣmamadbhutam
||38||आगमोक्तक्रियाभेदैः पूजां मे प्रतिपादय ॥
पंचावरणसंयुक्तं लिंगं मे सूक्ष्ममद्भुतम्
aruṇādrīśvarābhikhyaṃ saṃpūjaya tapobalaiḥ ||
ityādiśya mahādevaḥ svayaṃbhu vimalaṃ mahat
||39||अरुणाद्रीश्वराभिख्यं संपूजय तपोबलैः ॥
इत्यादिश्य महादेवः स्वयंभु विमलं महत्
rūpaṃ me darśayāmāsa sūkṣmaliṃgātmanā śivaḥ ||
ālokya vimalaṃ liṃgaṃ sūkṣmaṃ tatsvayamucchritam
||40||रूपं मे दर्शयामास सूक्ष्मलिंगात्मना शिवः ॥
आलोक्य विमलं लिंगं सूक्ष्मं तत्स्वयमुच्छ्रितम्
aśeṣā''varaṇopetaṃ kṛtārthahṛdayo'bhavam ||
punarvyajñāpayaṃ devaṃ śambhumāśritavatsalam
||41||अशेषाऽऽवरणोपेतं कृतार्थहृदयोऽभवम् ॥
पुनर्व्यज्ञापयं देवं शम्भुमाश्रितवत्सलम्
āgamoktaprakārāṇāmanirīkṣyatvamāgatam ||
kathaṃ tu tava rūpāṇāṃ nāmabhedānviyojitān
||42||आगमोक्तप्रकाराणामनिरीक्ष्यत्वमागतम् ॥
कथं तु तव रूपाणां नामभेदान्वियोजितान्
jānīyāṃ karuṇāmūrte svayamīśvara matprabho ||
pūjakāstava ke vā syurmaṃdiraṃ vātra kīdṛśam
||43||जानीयां करुणामूर्ते स्वयमीश्वर मत्प्रभो ॥
पूजकास्तव के वा स्युर्मंदिरं वात्र कीदृशम्
kathaṃ stotraṃ kathaṃ pūjā ke vātra paricārakāḥ ||
sthānarakṣā kathaṃ vā syātke vātmaparirakṣakāḥ
||44||कथं स्तोत्रं कथं पूजा के वात्र परिचारकाः ॥
स्थानरक्षा कथं वा स्यात्के वात्मपरिरक्षकाः
kathaṃ vā mānuṣī pūjā nityā saṃvardhate tava ||
āgatā bahavo devāḥ śraddheyaṃ manujaiḥ katham
||45||कथं वा मानुषी पूजा नित्या संवर्धते तव ॥
आगता बहवो देवाः श्रद्धेयं मनुजैः कथम्
prasīda parameśāna svayamājñāpayākhilam ||
evaṃ vijñāpito devaḥ śoṇādrīśaḥ svayaṃ prabhuḥ
||46||प्रसीद परमेशान स्वयमाज्ञापयाखिलम् ॥
एवं विज्ञापितो देवः शोणाद्रीशः स्वयं प्रभुः
ājñāpayattadā devo viśvakarmāṇamāgatam ||
sṛja tvaṃ nagaraṃ divyamaruṇākhyaṃ guṇādhikam
||47||आज्ञापयत्तदा देवो विश्वकर्माणमागतम् ॥
सृज त्वं नगरं दिव्यमरुणाख्यं गुणाधिकम्
maṃdiraṃ mama divyaṃ ca mahāmaṇigaṇojjvalam ||
tauryatrikaṃ saparyāṃgaṃ tanme sarvaṃ prakalpaya
||48||मंदिरं मम दिव्यं च महामणिगणोज्ज्वलम् ॥
तौर्यत्रिकं सपर्यांगं तन्मे सर्वं प्रकल्पय
ābabhāṣe śivaḥ śrīmānnāmabhedārcanakramam ||
vrataṃ ca karuṇāmūrttiraruṇādrīśvaraḥ śivaḥ
||49||आबभाषे शिवः श्रीमान्नामभेदार्चनक्रमम् ॥
व्रतं च करुणामूर्त्तिररुणाद्रीश्वरः शिवः
śṛṇu tanme ca ye sṛṣṭā pūjārthaṃ paricārakāḥ ||
śṛṇu gautama sarvaṃ me mānuṣaṃ pūjanakramam
||50||शृणु तन्मे च ये सृष्टा पूजार्थं परिचारकाः ॥
शृणु गौतम सर्वं मे मानुषं पूजनक्रमम्
ya eṣa sarvalokānāṃ kṣemāya prathate bhuvi ||
idaṃ tejomayaṃ liṃgamatulaṃ dṛśyate mahat
||51||य एष सर्वलोकानां क्षेमाय प्रथते भुवि ॥
इदं तेजोमयं लिंगमतुलं दृश्यते महत्
aruṇādrīśvarābhikhyaṃ pūjyatāṃ satataṃ tvayā ||
śaktirmamottare bhāge pūjyā nityodayā mudā
||52||अरुणाद्रीश्वराभिख्यं पूज्यतां सततं त्वया ॥
शक्तिर्ममोत्तरे भागे पूज्या नित्योदया मुदा
dadhatī sthānamāhātmyamapītakucanāmikā ||
aruṇācalarājoyamavibhāgaḥ priyānvitaḥ
||53||दधती स्थानमाहात्म्यमपीतकुचनामिका ॥
अरुणाचलराजोयमविभागः प्रियान्वितः
utsavārtho mahādevaḥ pūjyo bhogasutāvṛtaḥ ||
bodhado bhaktalokasya dattābhayakaraḥ śivaḥ
||54||उत्सवार्थो महादेवः पूज्यो भोगसुतावृतः ॥
बोधदो भक्तलोकस्य दत्ताभयकरः शिवः
sāraṃgaṃ paraśuṃ vibhratprasannavadanaḥ sadā ||
umāskandeśvaraḥ śambhurdivyaratnavibhūṣaṇaḥ
||55||सारंगं परशुं विभ्रत्प्रसन्नवदनः सदा ॥
उमास्कन्देश्वरः शम्भुर्दिव्यरत्नविभूषणः
ābhayā bhāsayam̐llokānavikuṇṭhaśriyānvitaḥ ||
śakterutsavabhadre ca saṃpūjyā suṃdareśvarī
||56||आभया भासयँल्लोकानविकुण्ठश्रियान्वितः ॥
शक्तेरुत्सवभद्रे च संपूज्या सुंदरेश्वरी
sarvabhūṣaṇasaṃyuktā śṛṅgārarasavarddhanī ||
bālo gaṇapatiḥ pūjyaḥ purastādbhūtinandanaḥ
||57||सर्वभूषणसंयुक्ता शृङ्गाररसवर्द्धनी ॥
बालो गणपतिः पूज्यः पुरस्ताद्भूतिनन्दनः
madaṃtikamalaṃkurvanbhakṣyairbhojyairbahūdayaiḥ ||
matpārśvamavimuṃcaṃtī śoṇarekhāṃcitekṣaṇā
||58||मदंतिकमलंकुर्वन्भक्ष्यैर्भोज्यैर्बहूदयैः ॥
मत्पार्श्वमविमुंचंती शोणरेखांचितेक्षणा
utsavārthā parā śaktiraṃtikasthaiva pūjyatām ||
mukharāṃghripatiḥ śrīmānnṛtyaṃstāṃḍavapaṇḍitaḥ
||59||उत्सवार्था परा शक्तिरंतिकस्थैव पूज्यताम् ॥
मुखरांघ्रिपतिः श्रीमान्नृत्यंस्तांडवपण्डितः
utsavārthaṃ samabhyarcyaścakṣuragre'mṛteśvaraḥ ||
śaktiścānyā mahābhāgā saṃpūjyā bhūvināyakā
||60||उत्सवार्थं समभ्यर्च्यश्चक्षुरग्रेऽमृतेश्वरः ॥
शक्तिश्चान्या महाभागा संपूज्या भूविनायका
dvāre nandī mahākālaḥ purastātsūryasaṃnibhaḥ ||
bhaktānāṃ mama sarveṣāṃ pūjanaṃ cāpi kalpyatām
||61||द्वारे नन्दी महाकालः पुरस्तात्सूर्यसंनिभः ॥
भक्तानां मम सर्वेषां पूजनं चापि कल्प्यताम्
dakṣiṇe mātaraḥ pūjyā vighnaśāstṛsamanvitāḥ ||
saṃpūjyo nairṛte koṇe vighnanāśo vināyakāḥ
||62||दक्षिणे मातरः पूज्या विघ्नशास्तृसमन्विताः ॥
संपूज्यो नैर्ऋते कोणे विघ्ननाशो विनायकाः
skandaḥ śaktidharaścaivaiśānakoṇe samarcyatām ||
liṃgāni ca manojñāni pūjanīyānyanantaram
||63||स्कन्दः शक्तिधरश्चैवैशानकोणे समर्च्यताम् ॥
लिंगानि च मनोज्ञानि पूजनीयान्यनन्तरम्
maṃdiraṃ mama saṃpūjya dakṣiṇāmūrti dakṣiṇam ||
paścime viṣṇurūpāṃkamagnirūpānvitaṃ tathā
||64||मंदिरं मम संपूज्य दक्षिणामूर्ति दक्षिणम् ॥
पश्चिमे विष्णुरूपांकमग्निरूपान्वितं तथा
uttare brahmarūpāṃkaṃ pūrve sāraṃgabhūyutam ||
sarvadevaguṇopetaṃ sarvaśaktisamanvitam
||65||उत्तरे ब्रह्मरूपांकं पूर्वे सारंगभूयुतम् ॥
सर्वदेवगुणोपेतं सर्वशक्तिसमन्वितम्
apītakucanāthāyāḥ sarvaśaktisamanvitam ||
maṃdiraṃ guru saṃpūjya dikpālakavadhūvṛtam
||66||अपीतकुचनाथायाः सर्वशक्तिसमन्वितम् ॥
मंदिरं गुरु संपूज्य दिक्पालकवधूवृतम्
maṃdirasyāvanārthāya devīrvaibhavanāyakāḥ
||67||मंदिरस्यावनार्थाय देवीर्वैभवनायकाः
kṣetrapālaṃ tu saṃpūjya sarvāvaraṇasaṃyutam ||
putrasya trāṇamāyātā pūjyāruṇagirīśvarī
||68||क्षेत्रपालं तु संपूज्य सर्वावरणसंयुतम् ॥
पुत्रस्य त्राणमायाता पूज्यारुणगिरीश्वरी
kālī bahuvidhāścānyā devatā vidhipālakāḥ ||
utsavā vividhāḥ kalpyāḥ pratimāsamahodayāḥ
||69||काली बहुविधाश्चान्या देवता विधिपालकाः ॥
उत्सवा विविधाः कल्प्याः प्रतिमासमहोदयाः
sṛjasva kanyakā divyāḥ śivadevārhaṇe ratāḥ ||
nṛttagītakalābhijñā rūpasaubhāgyasaṃyutāḥ
||70||सृजस्व कन्यका दिव्याः शिवदेवार्हणे रताः ॥
नृत्तगीतकलाभिज्ञा रूपसौभाग्यसंयुताः
cāruvibhramasaṃyuktāḥ kāmadā nityapāvanāḥ ||
śiṣyānādiśa vedajñānsadācārasamujjvalān
||71||चारुविभ्रमसंयुक्ताः कामदा नित्यपावनाः ॥
शिष्यानादिश वेदज्ञान्सदाचारसमुज्ज्वलान्
divyopacārasaṃsiddhyai subhagāñchuddhacetasaḥ ||
dīkṣitānvimalāñchuddhāñchaivāgamaviśāradān
||72||दिव्योपचारसंसिद्ध्यै सुभगाञ्छुद्धचेतसः ॥
दीक्षितान्विमलाञ्छुद्धाञ्छैवागमविशारदान्
śaivācāraprasiddhyarthamādiśābhyarcane mama ||
mārddalāñchāṃkhikānvaiṇāṃstālikānveṇuvādakān
||73||शैवाचारप्रसिद्ध्यर्थमादिशाभ्यर्चने मम ॥
मार्द्दलाञ्छांखिकान्वैणांस्तालिकान्वेणुवादकान्
śaulbikānsṛja sadvidyāṃścaturvidyāviśāradān ||
kṣatriyānvividhānvaiśyāñchūdrāṃśca śivasaṃmatān
||74||शौल्बिकान्सृज सद्विद्यांश्चतुर्विद्याविशारदान् ॥
क्षत्रियान्विविधान्वैश्याञ्छूद्रांश्च शिवसंमतान्
catvāraśca maṭhāḥ kalpyāścaturdiktīrthavāsinām ||
munīnāṃ śivabhaktānāṃ nirāśānāṃ nivāsataḥ
||75||चत्वारश्च मठाः कल्प्याश्चतुर्दिक्तीर्थवासिनाम् ॥
मुनीनां शिवभक्तानां निराशानां निवासतः
teṣu sthitā munīṃdrā me rakṣaṃtu śivapūjanam ||
bhikṣamāṇāḥ punaḥ śaivā bhaktāḥ pāśupatā api
||76||तेषु स्थिता मुनींद्रा मे रक्षंतु शिवपूजनम् ॥
भिक्षमाणाः पुनः शैवा भक्ताः पाशुपता अपि
pālayaṃtu sadānye ca yuktāḥ kāpālikā api ||
sarveṣāṃ jāyamānānāṃ jātānāṃ saṃbhaviṣyatām
||77||पालयंतु सदान्ये च युक्ताः कापालिका अपि ॥
सर्वेषां जायमानानां जातानां संभविष्यताम्
avyāhatājñamārakṣyamidaṃ sthānaṃ mahībhṛtām ||
bakulaśca mahānatra dṛśyate divyabhūruhaḥ
||78||अव्याहताज्ञमारक्ष्यमिदं स्थानं महीभृताम् ॥
बकुलश्च महानत्र दृश्यते दिव्यभूरुहः
atra bhaktā vitanvantu śivakāryaviniścayam ||
atra me dīyate dravyamaprekṣitaparāptaye
||79||अत्र भक्ता वितन्वन्तु शिवकार्यविनिश्चयम् ॥
अत्र मे दीयते द्रव्यमप्रेक्षितपराप्तये
yattadakṣayyaphaladamārakṣyaṃ śivasevakaiḥ ||
bhaktairvijñāpitaṃ cārthaṃ śroṣyāmi purataḥ sthitaiḥ
||80||यत्तदक्षय्यफलदमारक्ष्यं शिवसेवकैः ॥
भक्तैर्विज्ञापितं चार्थं श्रोष्यामि पुरतः स्थितैः
sarvaṃ saṃpādayiṣyāmi teṣāṃ cittānukūlakam ||
aparādhasahasrāṇi kṣaṃsye māṃ svarcatāmaham
||81||सर्वं संपादयिष्यामि तेषां चित्तानुकूलकम् ॥
अपराधसहस्राणि क्षंस्ये मां स्वर्चतामहम्
āgamoktā ca pūjeyaṃ mānuṣī nirmitā yataḥ ||
grahīṣye tāmahaṃ sarvāmarcāṃ sarvāgamoditām
||82||आगमोक्ता च पूजेयं मानुषी निर्मिता यतः ॥
ग्रहीष्ये तामहं सर्वामर्चां सर्वागमोदिताम्
saṃkalpitaṃ bhavetkarma prītikṛnmama sevakaiḥ ||
āgamārthānaśeṣāṃstvamālokya samayocitān
||83||संकल्पितं भवेत्कर्म प्रीतिकृन्मम सेवकैः ॥
आगमार्थानशेषांस्त्वमालोक्य समयोचितान्
vidhāyābhyarcanābhedām̐llokarakṣākṛte mune ||
kartavyā mahatī pūjā paurṇamāsyāṃ tu sādaram
||84||विधायाभ्यर्चनाभेदाँल्लोकरक्षाकृते मुने ॥
कर्तव्या महती पूजा पौर्णमास्यां तु सादरम्
satrāṇi vividhānyatra kartavyāni sahasraśaḥ ||
vividhāni ca dānāni śaktyā caivāsya sannidhau
||85||सत्राणि विविधान्यत्र कर्तव्यानि सहस्रशः ॥
विविधानि च दानानि शक्त्या चैवास्य सन्निधौ
avyucchinnapradīpasya dātāro mama sannidhau ||
tejomayamidaṃ rūpaṃ mama yāṃti na saṃśayaḥ
||86||अव्युच्छिन्नप्रदीपस्य दातारो मम सन्निधौ ॥
तेजोमयमिदं रूपं मम यांति न संशयः
jalajaṃ tarujaṃ puṣpaṃ kakṣajaṃ ca latodbhavam ||
dadate ye ca bhaktyā me te bhaviṣyaṃti bhūbhṛtaḥ
||87||जलजं तरुजं पुष्पं कक्षजं च लतोद्भवम् ॥
ददते ये च भक्त्या मे ते भविष्यंति भूभृतः
teṣāṃ purogataḥ sākṣādahaṃ jeṣyāmi vidviṣaḥ ||
yasya yasya tu deśasya yo yo rājā tapodhikaḥ
||88||तेषां पुरोगतः साक्षादहं जेष्यामि विद्विषः ॥
यस्य यस्य तु देशस्य यो यो राजा तपोधिकः
tattatsamarddhitaṃ ramyaṃ saṃbhavaṃ dadate'tra me ||
matsaṃnidhimupāgatya durātmāno'pi bhūmipāḥ
||89||तत्तत्समर्द्धितं रम्यं संभवं ददतेऽत्र मे ॥
मत्संनिधिमुपागत्य दुरात्मानोऽपि भूमिपाः
śivabhaktā bhṛśaṃ pūrṇā bhaviṣyaṃti na saṃśayaḥ
||90||शिवभक्ता भृशं पूर्णा भविष्यंति न संशयः
iti śaṃbhumukhotthitaṃ vacaḥ samupaśrutya vidhūtakalmaṣaḥ ||
ahamānatavānvyajijñapaṃ kutukācchoṇagirīśvaraṃ śivam
||91||इति शंभुमुखोत्थितं वचः समुपश्रुत्य विधूतकल्मषः ॥
अहमानतवान्व्यजिज्ञपं कुतुकाच्छोणगिरीश्वरं शिवम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmye pūrvārdhe'ruṇeśvarārādhanāmāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭamo'dhyāyaḥ || 8 ||