tatphalakathanayogaḥ
brahmovāca
naivedyānaṃtaraṃ tāta kiṃ kartavyaṃ nṛbhiḥ prabho ||
yatkartavyaṃ sahomāse tatsarvaṃ brūhi tattvataḥ
||1||नैवेद्यानंतरं तात किं कर्तव्यं नृभिः प्रभो ॥
यत्कर्तव्यं सहोमासे तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वतः
śrībhagavānuvāca
atha bhuktavate dattvā jalaiḥ karpūravāsitaiḥ ||
ācamanaṃ ca tāṃbūlaṃ caṃdanaṃ karamārjanam
||2||अथ भुक्तवते दत्त्वा जलैः कर्पूरवासितैः ॥
आचमनं च तांबूलं चंदनं करमार्जनम्
puṣpāṃjaliṃ tataḥ kuryādbhaktyā''darśaṃ pradarśayet ||
nīrājanaṃ tataḥ kāryaṃ kārpūraṃ vibhave sati
||3||पुष्पांजलिं ततः कुर्याद्भक्त्याऽऽदर्शं प्रदर्शयेत् ॥
नीराजनं ततः कार्यं कार्पूरं विभवे सति
samarpya mukuṭādīni bhūṣaṇāni vicakṣaṇaḥ ||
tataḥ paścānmahābhāga prakalpya cchatracāmare
||4||समर्प्य मुकुटादीनि भूषणानि विचक्षणः ॥
ततः पश्चान्महाभाग प्रकल्प्य च्छत्रचामरे
prasādasumukhaṃ dhyātvā śyāmasuṃdaravigraham ||
japedaṣṭottaraśataṃ stuvīta stutibhiḥ prabhum
||5||प्रसादसुमुखं ध्यात्वा श्यामसुंदरविग्रहम् ॥
जपेदष्टोत्तरशतं स्तुवीत स्तुतिभिः प्रभुम्
śaṃkharaupyamayī mālā kāṃcanī ca viśeṣataḥ ||
padmākṣaiścaiva subhagairvidrumairmaṇimauktikaiḥ
||6||शंखरौप्यमयी माला कांचनी च विशेषतः ॥
पद्माक्षैश्चैव सुभगैर्विद्रुमैर्मणिमौक्तिकैः
raciteṃdrākṣakairmālā tathaivāṃguliparvabhiḥ ||
putrajīvamayī mālā śastā vai japakarmaṇi
||7||रचितेंद्राक्षकैर्माला तथैवांगुलिपर्वभिः ॥
पुत्रजीवमयी माला शस्ता वै जपकर्मणि
na ca kramanna ca hasanna pārśvamavalokayan ||
na padā padamākrāmya karaprāptaśirāstathā
||8||न च क्रमन्न च हसन्न पार्श्वमवलोकयन् ॥
न पदा पदमाक्राम्य करप्राप्तशिरास्तथा
nottiṣṭhanmanmanuṃ vidvānna japedvyagramānasaḥ ||
japakāle na bhāṣeta vratahomārcanādiṣu
||9||नोत्तिष्ठन्मन्मनुं विद्वान्न जपेद्व्यग्रमानसः ॥
जपकाले न भाषेत व्रतहोमार्चनादिषु
gṛheṣvekaguṇaṃjāpyaṃ goṣṭhe daśaguṇaṃ bhavet ||
nadītīre śataṃ vidyādagnyagāre daśā'dhikam
||10||गृहेष्वेकगुणंजाप्यं गोष्ठे दशगुणं भवेत् ॥
नदीतीरे शतं विद्यादग्न्यगारे दशाऽधिकम्
tīrthādiṣu sahasraṃ syādanaṃtaṃ mama sannidhau ||
evaṃ kṛtvā sahomāse yaḥ kuryācca pradakṣiṇām
||11||तीर्थादिषु सहस्रं स्यादनंतं मम सन्निधौ ॥
एवं कृत्वा सहोमासे यः कुर्याच्च प्रदक्षिणाम्
saptadvīpavatīpuṇyaṃ labhate sa padepade ||
paṭhannāmasahasraṃ tu athavā nāma kevalam
||12||सप्तद्वीपवतीपुण्यं लभते स पदेपदे ॥
पठन्नामसहस्रं तु अथवा नाम केवलम्
ekā pradakṣiṇā bhaktyā dahetpāpaṃ sadā''hnikam ||
pradakṣiṇīkṛtā tena saptadvīpā vasundharā
||13||एका प्रदक्षिणा भक्त्या दहेत्पापं सदाऽऽह्निकम् ॥
प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुन्धरा
dinasaptodbhavaṃ pāpaṃ mama tisraḥ pradakṣiṇāḥ ||
tatkṣaṇānnāśayaṃtyeva pāpaṃ dehe daśā''hnikam
||14||दिनसप्तोद्भवं पापं मम तिस्रः प्रदक्षिणाः ॥
तत्क्षणान्नाशयंत्येव पापं देहे दशाऽऽह्निकम्
kṛtāḥ pradakṣiṇā yena ekaviṃśati bhaktitaḥ ||
bhrūṇahatyādipāpāni nāśamāyāṃti tatkṣaṇāt
||15||कृताः प्रदक्षिणा येन एकविंशति भक्तितः ॥
भ्रूणहत्यादिपापानि नाशमायांति तत्क्षणात्
aṣṭottaraśataṃ yena kṛtā bhaktyā pradakṣiṇāḥ ||
teneṣṭaṃ kratubhiḥ sarvaiḥ samāptavaradakṣiṇaiḥ
||16||अष्टोत्तरशतं येन कृता भक्त्या प्रदक्षिणाः ॥
तेनेष्टं क्रतुभिः सर्वैः समाप्तवरदक्षिणैः
pradakṣiṇīkṛtā tena tāvadvāraṃ vasundharā ||
mātuḥ pradakṣiṇāstadvadbhūtadhātrīpradakṣiṇāḥ
||17||प्रदक्षिणीकृता तेन तावद्वारं वसुन्धरा ॥
मातुः प्रदक्षिणास्तद्वद्भूतधात्रीप्रदक्षिणाः
śāligrāmaśilāyāśca samametattrayaṃ smṛtam ||
eko daṃḍaprapātaśca sahe saptapradakṣiṇāḥ
||18||शालिग्रामशिलायाश्च सममेतत्त्रयं स्मृतम् ॥
एको दंडप्रपातश्च सहे सप्तप्रदक्षिणाः
samametaddvayaṃ no vā daṃḍapāto viśiṣyate ||
pradakṣiṇe daṃḍapātaṃ yaḥ karoti sadā mama
||19||सममेतद्द्वयं नो वा दंडपातो विशिष्यते ॥
प्रदक्षिणे दंडपातं यः करोति सदा मम
sahomāse viśeṣeṇa ākalpaṃ sa vaseddivi ||
kalpādanaṃtaraṃ tāta cakravartī prajāyate
||20||सहोमासे विशेषेण आकल्पं स वसेद्दिवि ॥
कल्पादनंतरं तात चक्रवर्ती प्रजायते
cirāyurdhanavānbhogī dānavāndharmavatsalaḥ ||
sahasranāmapaṭhanātpāpaṃ naśyettridhā kṛtam
||21||चिरायुर्धनवान्भोगी दानवान्धर्मवत्सलः ॥
सहस्रनामपठनात्पापं नश्येत्त्रिधा कृतम्
atha kiṃ bahunoktena śṛṇu guhyaṃ ca me suta ||
dāmodareti nāmnā vai bhavetprītirmamā'tulā
||22||अथ किं बहुनोक्तेन शृणु गुह्यं च मे सुत ॥
दामोदरेति नाम्ना वै भवेत्प्रीतिर्ममाऽतुला
guṇasaṃbaṃdhi mannāma kṛtaṃ mātrā yaśodayā ||
yadā me dadhibhāṃḍasya sphoṭanaṃ gokule kṛtam
||23||गुणसंबंधि मन्नाम कृतं मात्रा यशोदया ॥
यदा मे दधिभांडस्य स्फोटनं गोकुले कृतम्
tadā yaśodayā gāḍhaṃ baddho dāmnā hyulūkhale ||
tataḥ prabhṛti me nāma khyātaṃ dāmodareti ca
||24||तदा यशोदया गाढं बद्धो दाम्ना ह्युलूखले ॥
ततः प्रभृति मे नाम ख्यातं दामोदरेति च
namo dāmodarāyeti japedyaḥ susamāhitaḥ ||
sūryodaye śucirbhūtvā trisahasraṃ dinedine
||25||नमो दामोदरायेति जपेद्यः सुसमाहितः ॥
सूर्योदये शुचिर्भूत्वा त्रिसहस्रं दिनेदिने
sārddhalakṣatrayaṃ yāvattata udyāpayedbudhaḥ ||
tarpaṇaṃ havanaṃ caiva brahmabhojyaṃ daśāṃśataḥ
||26||सार्द्धलक्षत्रयं यावत्तत उद्यापयेद्बुधः ॥
तर्पणं हवनं चैव ब्रह्मभोज्यं दशांशतः
evaṃ yaḥ kurute bhaktyā tasya yacchāmi vāṃchitam ||
dhanaṃ dhānyaṃ tathā dārānputrāṃścānyacca vāṃchitam
||27||एवं यः कुरुते भक्त्या तस्य यच्छामि वांछितम् ॥
धनं धान्यं तथा दारान्पुत्रांश्चान्यच्च वांछितम्
trisatyena mayā coktaṃ śraddhatsva tvaṃ mahāmate ||
maṃtrarājamimaṃ putra kṛpayā me prakāśitam
||28||त्रिसत्येन मया चोक्तं श्रद्धत्स्व त्वं महामते ॥
मंत्रराजमिमं पुत्र कृपया मे प्रकाशितम्
dāmodarāyeti paṭhannityaṃ kuryātpradakṣiṇam ||
daṃḍapātaṃ tathā putra aṣṭāṃgena samanvitam
||29||दामोदरायेति पठन्नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥
दंडपातं तथा पुत्र अष्टांगेन समन्वितम्
padbhyāṃ karābhyāṃ jānubhyāmurasā śirasā tathā ||
manasā vacasā dṛṣṭavā praṇāmoṣṭāṃga ucyate
||30||पद्भ्यां कराभ्यां जानुभ्यामुरसा शिरसा तथा ॥
मनसा वचसा दृष्टवा प्रणामोष्टांग उच्यते
śiro matpādayoḥ kṛtvā bāhubhyāṃ ca parasparam ||
prapannaṃ pāhi māmīśa bhītaṃ mṛtyugrahā'rṇavāt
||31||शिरो मत्पादयोः कृत्वा बाहुभ्यां च परस्परम् ॥
प्रपन्नं पाहि मामीश भीतं मृत्युग्रहाऽर्णवात्
paścāccheṣāṃ mayā dattāṃ śirasyādhāya sādaram ||
evaṃ brūyāttato vatsa mama pūjāprapūrttaye
||32||पश्चाच्छेषां मया दत्तां शिरस्याधाय सादरम् ॥
एवं ब्रूयात्ततो वत्स मम पूजाप्रपूर्त्तये
maṃtrahīnaṃ kriyāhīnaṃ bhaktihīnaṃ janārdana ||
yatpūjitaṃ mayā deva paripūrṇaṃ tadastu me
||33||मंत्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं जनार्दन ॥
यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु मे
mṛdaṃgavādyena samaṃ praṇavena susaṃyutam ||
evaṃ kāryaṃ sahomāse nṛtyaṃ puṇyapradaṃ nṛṇām
||34||मृदंगवाद्येन समं प्रणवेन सुसंयुतम् ॥
एवं कार्यं सहोमासे नृत्यं पुण्यप्रदं नृणाम्
gītaṃ vādyaṃ ca nṛtyaṃ ca tathā pustakavācanam ||
pūjākāle caturvaktra sarvadā mama ca priyam
||35||गीतं वाद्यं च नृत्यं च तथा पुस्तकवाचनम् ॥
पूजाकाले चतुर्वक्त्र सर्वदा मम च प्रियम्
gītavādyādyabhāve ca mama nāmasahasrakam ||
stavarājaṃ tathā putra gajeṃdrasya ca mokṣaṇam
||36||गीतवाद्याद्यभावे च मम नामसहस्रकम् ॥
स्तवराजं तथा पुत्र गजेंद्रस्य च मोक्षणम्
anusmṛtiśca gītā ca stavanaṃ paṃcadhā matam ||
paṃcastavaṃ mahābhāga mama prītikaraṃ param
||37||अनुस्मृतिश्च गीता च स्तवनं पंचधा मतम् ॥
पंचस्तवं महाभाग मम प्रीतिकरं परम्
pādodakaṃ pibedyo vai śāligrāmasamudbhavam ||
paṃcagavyasahasraistu prāśitaiḥ kiṃ prayojanam
||38||पादोदकं पिबेद्यो वै शालिग्रामसमुद्भवम् ॥
पंचगव्यसहस्रैस्तु प्राशितैः किं प्रयोजनम्
śāligrāmaśilātoyaṃ yaḥ pibedbiṃdunā samam ||
mātuḥ stanyaṃ punarnaiva sa pibenmuktibhāgnaraḥ
||39||शालिग्रामशिलातोयं यः पिबेद्बिंदुना समम् ॥
मातुः स्तन्यं पुनर्नैव स पिबेन्मुक्तिभाग्नरः
āśaucaṃ naiva vidyeta sūtake mṛtake'pi ca ||
yeṣāṃ pādodakaṃ mūrdhni prāśanaṃ ye prakurvate
||40||आशौचं नैव विद्येत सूतके मृतकेऽपि च ॥
येषां पादोदकं मूर्ध्नि प्राशनं ये प्रकुर्वते
aṃtakāle'pi yasyedaṃ dīyate pādayorjalam ||
so'pi sadgatimāpnoti sadācārabahiṣkṛtaḥ
||41||अंतकालेऽपि यस्येदं दीयते पादयोर्जलम् ॥
सोऽपि सद्गतिमाप्नोति सदाचारबहिष्कृतः
apeyaṃ pibate yastu bhuṃkte yadyapyabhojanam ||
agamyāgamano yo vai pāpācāraśca yo naraḥ
||42||अपेयं पिबते यस्तु भुंक्ते यद्यप्यभोजनम् ॥
अगम्यागमनो यो वै पापाचारश्च यो नरः
so'pi pūto bhavatyāśu sadyaḥ pādāṃbudhāraṇāt ||
cāṃdrāyaṇātpādakṛcchrādadhikaṃ pādayorjalam
||43||सोऽपि पूतो भवत्याशु सद्यः पादांबुधारणात् ॥
चांद्रायणात्पादकृच्छ्रादधिकं पादयोर्जलम्
aguruṃ kuṃkumaṃ vā'pi karpūraṃ cā'nulepanam ||
mama pādāṃbusaṃspṛṣṭaṃ tadvai pāvanapāvanam
||44||अगुरुं कुंकुमं वाऽपि कर्पूरं चाऽनुलेपनम् ॥
मम पादांबुसंस्पृष्टं तद्वै पावनपावनम्
dṛṣṭipūtaṃ tu yattoyaṃ bhavedvai viprasattama ||
tadvai pāpaharaṃ nṛṇāṃ kiṃ punaḥ pādayorjalam
||45||दृष्टिपूतं तु यत्तोयं भवेद्वै विप्रसत्तम ॥
तद्वै पापहरं नृणां किं पुनः पादयोर्जलम्
priyastvaṃ me'grajaḥ putro viśeṣeṇa ca matpriyaḥ ||
tadarthaṃ kathitaṃ sarvaṃ rahasyaṃ yacca me sthitam
||46||प्रियस्त्वं मेऽग्रजः पुत्रो विशेषेण च मत्प्रियः ॥
तदर्थं कथितं सर्वं रहस्यं यच्च मे स्थितम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṃḍe brahmaviṣṇusaṃvāde mārgaśīrṣamāhātmye pūjāvidhisamāpanaṃ tadudyāpanaṃ tatphalakathanayogonāma daśamo'dhyāyaḥ || 10 ||