śaṃkhapūjanaphalakathanam
brahmovāca
paṃcāmṛtasya snapanādyatphalaṃ labhate hareḥ ||
śaṃkhodakena yatkiṃcittanme brūhyajitā'cyuta
||1||पंचामृतस्य स्नपनाद्यत्फलं लभते हरेः ॥
शंखोदकेन यत्किंचित्तन्मे ब्रूह्यजिताऽच्युत
śrībhagavānuvāca
kṣīrasnānaṃ prakurvaṃti ye narā mama mūrddhani ||
śatāśvamedhajaṃ puṇyaṃ biṃdunā biṃdunā smṛtam
||2||क्षीरस्नानं प्रकुर्वंति ये नरा मम मूर्द्धनि ॥
शताश्वमेधजं पुण्यं बिंदुना बिंदुना स्मृतम्
kṣīrāddaśaguṇaṃ dadhnā ghṛtenaiva daśottaram ||
madhunā taddaśaguṇaṃ sitayā tu tato'dhikam ||
gaṃdhapuṣpodake maṃtraṃ sarvotkṛṣṭaṃ praśasyate
||3||क्षीराद्दशगुणं दध्ना घृतेनैव दशोत्तरम् ॥
मधुना तद्दशगुणं सितया तु ततोऽधिकम् ॥
गंधपुष्पोदके मंत्रं सर्वोत्कृष्टं प्रशस्यते
dvādaśyāṃ paṃcadaśyāṃ vā gavyena payasā mama ||
snāpanaṃ devaśārdūla mahāpātakanāśanam
||4||द्वादश्यां पंचदश्यां वा गव्येन पयसा मम ॥
स्नापनं देवशार्दूल महापातकनाशनम्
dadhyādīnāṃ vikārāṇāṃ kṣīrataḥ saṃbhavo yathā ||
tathaiva śeṣakāmānāṃ kṣīrasnapanato mama
||5||दध्यादीनां विकाराणां क्षीरतः संभवो यथा ॥
तथैव शेषकामानां क्षीरस्नपनतो मम
kṣīrasnānena saubhāgyaṃ dadhnā miṣṭānnabhojanam ||
ghṛtena snāpayedyo māṃ naro mama puraṃ vrajet
||6||क्षीरस्नानेन सौभाग्यं दध्ना मिष्टान्नभोजनम् ॥
घृतेन स्नापयेद्यो मां नरो मम पुरं व्रजेत्
madhunā sitayā yastu kārayenmārgaśīrṣake ||
sa rājā jāyate loke punaḥ svargādihāgataḥ
||7||मधुना सितया यस्तु कारयेन्मार्गशीर्षके ॥
स राजा जायते लोके पुनः स्वर्गादिहागतः
gajāśvarathasaṃpūrṇaṃ sa rājyaṃ labhate bhuvi ||
kārayenmārgaśīrṣe vai yaḥ kṣīrasnāpanaṃ mama
||8||गजाश्वरथसंपूर्णं स राज्यं लभते भुवि ॥
कारयेन्मार्गशीर्षे वै यः क्षीरस्नापनं मम
svarge loke sa jayati caṃdreṃdrarudramārutān ||
kṣīrasnānaṃ paraṃ śreṣṭhaṃ mārgaśīrṣe ca putraka
||9||स्वर्गे लोके स जयति चंद्रेंद्ररुद्रमारुतान् ॥
क्षीरस्नानं परं श्रेष्ठं मार्गशीर्षे च पुत्रक
kṣīrasnapanamāhātmyaṃ varcaskaṃ puṣṭivardhanam ||
daurbhāgyaṃ vilayaṃ yāti kṣīrasnānena me suta
||10||क्षीरस्नपनमाहात्म्यं वर्चस्कं पुष्टिवर्धनम् ॥
दौर्भाग्यं विलयं याति क्षीरस्नानेन मे सुत
snāpayenmārgaśīrṣe māṃ yo vai paṃcā'mṛtena tu ||
sa na śocyo bhavejjaṃturbaṃdhunā bhuvi mānada
||11||स्नापयेन्मार्गशीर्षे मां यो वै पंचाऽमृतेन तु ॥
स न शोच्यो भवेज्जंतुर्बंधुना भुवि मानद
kapilākṣīramādāya yaḥ snāpayati māṃ suta ||
kapilāśatadānasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
||12||कपिलाक्षीरमादाय यः स्नापयति मां सुत ॥
कपिलाशतदानस्य फलं प्राप्नोति मानवः
śaṃkhe tīrthodakaṃ kṛtvā yaḥ snāpayati deśikaḥ ||
biṃdunā'pi sahomāse svakulaṃ tārayeddhi saḥ
||13||शंखे तीर्थोदकं कृत्वा यः स्नापयति देशिकः ॥
बिंदुनाऽपि सहोमासे स्वकुलं तारयेद्धि सः
kāpilaṃ kṣīramādāya śaṃkhe kṛtvā ca mānavaḥ ||
yaḥ snāpayati māṃ bhaktyā sarvatīrthaphalaṃ labhet
||14||कापिलं क्षीरमादाय शंखे कृत्वा च मानवः ॥
यः स्नापयति मां भक्त्या सर्वतीर्थफलं लभेत्
śaṃkhe kṛtvā tu pānīyaṃ sākṣataṃ kuśasaṃyutam ||
yaḥ snāpayetsahomāse sarvatīrthaphalaṃ labhet
||15||शंखे कृत्वा तु पानीयं साक्षतं कुशसंयुतम् ॥
यः स्नापयेत्सहोमासे सर्वतीर्थफलं लभेत्
śaṃkhāṣṭakena yaḥ snānaṃ kārayenmārgaśīrṣake ||
bhaktyā bhagavataḥ śreṣṭho mama loke mahīyate
||16||शंखाष्टकेन यः स्नानं कारयेन्मार्गशीर्षके ॥
भक्त्या भगवतः श्रेष्ठो मम लोके महीयते
śaṃkhaṣoḍaśakenātha yaḥ snāpayati me suta ||
sa pāpamuktaḥ suciraṃ svargaloke mahīyate
||17||शंखषोडशकेनाथ यः स्नापयति मे सुत ॥
स पापमुक्तः सुचिरं स्वर्गलोके महीयते
caturviṃśatisaṃkhyākaiḥ śaṃkhairyaḥ snāpayecca mām ||
iṃdraloke ciraṃ sthitvā sa rājā bhuvi jāyate
||18||चतुर्विंशतिसंख्याकैः शंखैर्यः स्नापयेच्च माम् ॥
इंद्रलोके चिरं स्थित्वा स राजा भुवि जायते
śaṃkhā'ṣṭottaraśatenaiva snāpayenmārgaśīrṣake ||
śaṃkheśaṃkhe suvarṇasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
||19||शंखाऽष्टोत्तरशतेनैव स्नापयेन्मार्गशीर्षके ॥
शंखेशंखे सुवर्णस्य फलं प्राप्नोति मानवः
mārgaśīrṣe bhaktimānyaḥ kṛtvā śaṃkhadhvaniṃ hi mām ||
snāpayetpitarastasya svargaṃ tāvatpratiṣṭhitāḥ
||20||मार्गशीर्षे भक्तिमान्यः कृत्वा शंखध्वनिं हि माम् ॥
स्नापयेत्पितरस्तस्य स्वर्गं तावत्प्रतिष्ठिताः
aṣṭottarasahasraṃ tu śaṃkha snānaṃ tu yaścaret ||
sa gaṇo muktimāpnoti yāvadābhūtasaṃplavam
||21||अष्टोत्तरसहस्रं तु शंख स्नानं तु यश्चरेत् ॥
स गणो मुक्तिमाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्
nityaṃ saṃsnāpayedyo māṃ śaṃkhena surasattama ||
gaṃgāsnānaphalaṃ prāpya nityaṃ naṃdati devavat
||22||नित्यं संस्नापयेद्यो मां शंखेन सुरसत्तम ॥
गंगास्नानफलं प्राप्य नित्यं नंदति देववत्
śaṃkhetoyaṃ samādāya yaḥ snāpayati māṃ suta ||
namo nārāyaṇetyuktvā mucyate sarvakilbiṣaiḥ
||23||शंखेतोयं समादाय यः स्नापयति मां सुत ॥
नमो नारायणेत्युक्त्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
kṛtvā pādodakaṃ śaṃkhe vaiṣṇavānāṃ mahātmanām ||
yo dadāti tilonmiśraṃ cāṃdrāyaṇaphalaṃ labhet
||24||कृत्वा पादोदकं शंखे वैष्णवानां महात्मनाम् ॥
यो ददाति तिलोन्मिश्रं चांद्रायणफलं लभेत्
nādyaṃ taḍāgajaṃ vā'pi vāpīkūpādikaṃ ca yat ||
gāṃgeyaṃ jāyate sarvaṃ jalaṃ śaṃkhakṛtaṃ ca yat
||25||नाद्यं तडागजं वाऽपि वापीकूपादिकं च यत् ॥
गांगेयं जायते सर्वं जलं शंखकृतं च यत्
gṛhītvā mama pādāṃbu śaṃkhe kṛtvā tu vaiṣṇavaḥ ||
yo vahecchirasā nityaṃ sa munistapatāṃ varaḥ
||26||गृहीत्वा मम पादांबु शंखे कृत्वा तु वैष्णवः ॥
यो वहेच्छिरसा नित्यं स मुनिस्तपतां वरः
trailokye yāni tīrthāni mama caivājñayā suta ||
śaṃkhe tāni vasaṃtīha tasmācchaṃkho varaḥ smṛtaḥ
||27||त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि मम चैवाज्ञया सुत ॥
शंखे तानि वसंतीह तस्माच्छंखो वरः स्मृतः
sāṃbuṃ śaṃkhaṃ kare dhṛtvā maṃtrairetaistu vaiṣṇavaḥ ||
yaḥ snāpayenmārgaśīrṣe tuṣṭastasya bhavāmyaham
||28||सांबुं शंखं करे धृत्वा मंत्रैरेतैस्तु वैष्णवः ॥
यः स्नापयेन्मार्गशीर्षे तुष्टस्तस्य भवाम्यहम्
śaṃkhādau caṃdradaivatyaṃ kukṣau varuṇadevatā ||
pṛṣṭhe prajāpatiścaiva agre gaṃgā sarasvatī
||29||शंखादौ चंद्रदैवत्यं कुक्षौ वरुणदेवता ॥
पृष्ठे प्रजापतिश्चैव अग्रे गंगा सरस्वती
teṣāmuccārapūrvaṃ tu snāpayenmāmataṃdritaḥ ||
tasya puṇyasya saṃkhyāṃ vai kartuṃ naiva surāḥ kṣamāḥ
||30||तेषामुच्चारपूर्वं तु स्नापयेन्मामतंद्रितः ॥
तस्य पुण्यस्य संख्यां वै कर्तुं नैव सुराः क्षमाः
purato mama deveśa sapuṣpaḥ sajalākṣataḥ ||
śaṃkhastvabhyarcitastiṣṭhettasya śrīḥ sarvatomukhī
||31||पुरतो मम देवेश सपुष्पः सजलाक्षतः ॥
शंखस्त्वभ्यर्चितस्तिष्ठेत्तस्य श्रीः सर्वतोमुखी
vilepanena saṃpūrṇaṃ śaṃkhaṃ kṛtvā tu māṃ bhajet ||
tadā me paramā prītirbhavedvai śatavārṣikī
||32||विलेपनेन संपूर्णं शंखं कृत्वा तु मां भजेत् ॥
तदा मे परमा प्रीतिर्भवेद्वै शतवार्षिकी
śaṃkhe kṛtvā tu pānīyaṃ sapuṣpaṃ sajalākṣatam ||
arghyaṃ dadāti yo māṃ vai tasya puṇyamanaṃtakam
||33||शंखे कृत्वा तु पानीयं सपुष्पं सजलाक्षतम् ॥
अर्घ्यं ददाति यो मां वै तस्य पुण्यमनंतकम्
arghyaṃ kṛtvā svayaṃ śaṃkhe yaḥ karoti pradakṣiṇām ||
pradakṣiṇīkṛtā tena saptadvīpā vasuṃdharā
||34||अर्घ्यं कृत्वा स्वयं शंखे यः करोति प्रदक्षिणाम् ॥
प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुंधरा
bhrāmayitvā ca me mūrdhni maṃdiraṃ śaṃkhavāriṇā ||
prokṣayedvaiṣṇavo yastu nāśubhaṃ tadgrahe bhavet
||35||भ्रामयित्वा च मे मूर्ध्नि मंदिरं शंखवारिणा ॥
प्रोक्षयेद्वैष्णवो यस्तु नाशुभं तद्ग्रहे भवेत्
nādhayo na klamastasya nārakaṃ na bhayaṃ kvacit ||
yasya pādodakaṃ śaṃkhe kṛtaṃ mūrdhānamālabhet
||36||नाधयो न क्लमस्तस्य नारकं न भयं क्वचित् ॥
यस्य पादोदकं शंखे कृतं मूर्धानमालभेत्
grahā rakṣāṃsi kūṣmāṃḍapiśācoragadānavāḥ ||
dṛṣṭvā śaṃkhodakaṃ mūrdhni vidravaṃti diśo daśa
||37||ग्रहा रक्षांसि कूष्मांडपिशाचोरगदानवाः ॥
दृष्ट्वा शंखोदकं मूर्ध्नि विद्रवंति दिशो दश
vāditraninadairuccairgītamaṃgalaniḥsvanaiḥ ||
yaḥ snāpayati māṃ bhaktyā jīvanmukto bhaveddhi saḥ
||38||वादित्रनिनदैरुच्चैर्गीतमंगलनिःस्वनैः ॥
यः स्नापयति मां भक्त्या जीवन्मुक्तो भवेद्धि सः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe brahmaviṣṇusaṃvāde mārgaśīrṣamāhātmye śaṃkhapūjanaphalakathanaṃnāma paṃcamo'dhyāyaḥ || 5 ||