pradoṣamāhātmyavarṇanam
ṛṣaya ūcuḥ
yaduktaṃ bhavatā sūta mahadākhyānamadbhutam ||
śambhormāhātmyakathanamaśeṣāghaharaṃ param
||1||यदुक्तं भवता सूत महदाख्यानमद्भुतम् ॥
शम्भोर्माहात्म्यकथनमशेषाघहरं परम्
bhūyopi śrotumicchāmastadeva susamāhitāḥ ||
pradoṣe bhagavāñchaṃbhuḥ pūjitastu mahātmabhiḥ
||2||भूयोपि श्रोतुमिच्छामस्तदेव सुसमाहिताः ॥
प्रदोषे भगवाञ्छंभुः पूजितस्तु महात्मभिः
saṃprayacchati kāṃ siddhimetanno brūhi suvrata ||
śrutamapyasakṛtsūta bhūyastṛṣṇā pravardhate
||3||संप्रयच्छति कां सिद्धिमेतन्नो ब्रूहि सुव्रत ॥
श्रुतमप्यसकृत्सूत भूयस्तृष्णा प्रवर्धते
sūta uvāca
sādhu pṛṣṭaṃ mahāprājñā bhavadbhirlokaviśrutaiḥ ||
ato'haṃ saṃpravakṣyāmi śivapūjāphalaṃ mahat
||4||साधु पृष्टं महाप्राज्ञा भवद्भिर्लोकविश्रुतैः ॥
अतोऽहं संप्रवक्ष्यामि शिवपूजाफलं महत्
trayodaśyāṃ tithau sāyaṃ pradoṣaḥ parikīrttitaḥ ||
tatra pūjyo mahādevo nānyo devaḥ phalārthibhiḥ
||5||त्रयोदश्यां तिथौ सायं प्रदोषः परिकीर्त्तितः ॥
तत्र पूज्यो महादेवो नान्यो देवः फलार्थिभिः
pradoṣapūjāmāhātmyaṃ ko nu varṇayituṃ kṣamaḥ ||
yatra sarve'pi vibudhāstiṣṭhaṃti giriśāṃtike
||6||प्रदोषपूजामाहात्म्यं को नु वर्णयितुं क्षमः ॥
यत्र सर्वेऽपि विबुधास्तिष्ठंति गिरिशांतिके
pradoṣasamaye devaḥ kailāse rajatālaye ||
karoti nṛtyaṃ vibudhairabhiṣṭutaguṇodayaḥ
||7||प्रदोषसमये देवः कैलासे रजतालये ॥
करोति नृत्यं विबुधैरभिष्टुतगुणोदयः
ataḥ pūjā japo homastatkathāstadguṇastavaḥ ||
karttavyo niyataṃ martyaiścaturvargaphalā rthibhiḥ
||8||अतः पूजा जपो होमस्तत्कथास्तद्गुणस्तवः ॥
कर्त्तव्यो नियतं मर्त्यैश्चतुर्वर्गफला र्थिभिः
dāridyatimirāṃdhānāṃ martyānāṃ bhavabhīruṇām ||
bhavasāgaramagnānāṃ plavo'yaṃ pāradarśanaḥ
||9||दारिद्यतिमिरांधानां मर्त्यानां भवभीरुणाम् ॥
भवसागरमग्नानां प्लवोऽयं पारदर्शनः
duḥkhaśokabhayārttānāṃ kleśanirvāṇamicchatām ||
pradoṣe pārvatīśasya pūjanaṃ maṃgalāyanam
||10||दुःखशोकभयार्त्तानां क्लेशनिर्वाणमिच्छताम् ॥
प्रदोषे पार्वतीशस्य पूजनं मंगलायनम्
durbuddhirapi nīcopi mandabhāgyaḥ śaṭho'pi vā ||
pradoṣe pūjya deveśaṃ vipadbhyaḥ sa pramucyate
||11||दुर्बुद्धिरपि नीचोपि मन्दभाग्यः शठोऽपि वा ॥
प्रदोषे पूज्य देवेशं विपद्भ्यः स प्रमुच्यते
śatrubhirhanyamāno'pi daśyamānopi pannagaiḥ ||
śailairākramyamāṇo'pi patito'pi mahāṃbudhau
||12||शत्रुभिर्हन्यमानोऽपि दश्यमानोपि पन्नगैः ॥
शैलैराक्रम्यमाणोऽपि पतितोऽपि महांबुधौ
āviddhakāladaṇḍo'pi nānārogahato'pi vā ||
na vinaśyati martyo'sau pradoṣe giriśārcanāt
||13||आविद्धकालदण्डोऽपि नानारोगहतोऽपि वा ॥
न विनश्यति मर्त्योऽसौ प्रदोषे गिरिशार्चनात्
dāridryaṃ maraṇaṃ duḥkhamṛṇabhāraṃ nagopamam ||
sadyo vidhūya saṃpadbhiḥ pūjyate śivapūjanāt
||14||दारिद्र्यं मरणं दुःखमृणभारं नगोपमम् ॥
सद्यो विधूय संपद्भिः पूज्यते शिवपूजनात्
atra vakṣye mahāpuṇyamitihāsaṃ purātanam ||
yaṃ śrutvā manujāḥ sarve prayāṃti kṛtakṛtyatām
||15||अत्र वक्ष्ये महापुण्यमितिहासं पुरातनम् ॥
यं श्रुत्वा मनुजाः सर्वे प्रयांति कृतकृत्यताम्
āsīdvidarbhaviṣaye nāmnā satyaratho nṛpaḥ ||
sarvadharmarato dhīraḥ suśīlaḥ satyasaṃgaraḥ
||16||आसीद्विदर्भविषये नाम्ना सत्यरथो नृपः ॥
सर्वधर्मरतो धीरः सुशीलः सत्यसंगरः
tasya pālayato bhūmiṃ dharmeṇa munipuṃgavāḥ ||
vyatīyāya mahānkālaḥ sukhenaiva mahāmateḥ
||17||तस्य पालयतो भूमिं धर्मेण मुनिपुंगवाः ॥
व्यतीयाय महान्कालः सुखेनैव महामतेः
atha tasya mahībharturbabhūvuḥ śālvabhūbhujaḥ ||
śatravaścoddhatabalā durmarṣaṇapurogamāḥ
||18||अथ तस्य महीभर्तुर्बभूवुः शाल्वभूभुजः ॥
शत्रवश्चोद्धतबला दुर्मर्षणपुरोगमाः
kadācidatha te śālvāḥ saṃnaddhabahusainikāḥ ||
vidarbhanagarīṃ prāpya rurudhurvijigīṣavaḥ
||19||कदाचिदथ ते शाल्वाः संनद्धबहुसैनिकाः ॥
विदर्भनगरीं प्राप्य रुरुधुर्विजिगीषवः
dṛṣṭvā niruddhyamānāṃ tāṃ vidarbhādhipatiḥ purīm ||
yoddhumabhyāyayau tūrṇaṃ balena mahatā vṛtaḥ
||20||दृष्ट्वा निरुद्ध्यमानां तां विदर्भाधिपतिः पुरीम् ॥
योद्धुमभ्याययौ तूर्णं बलेन महता वृतः
tasya tairabhavayuddhaṃ śālvairapi baloddhataiḥ ||
pātāle pannagendrasya gandharvairiva durmadaiḥ
||21||तस्य तैरभवयुद्धं शाल्वैरपि बलोद्धतैः ॥
पाताले पन्नगेन्द्रस्य गन्धर्वैरिव दुर्मदैः
vidarbhanṛpatiḥ so'tha kṛtvā yuddhaṃ sudāruṇam ||
pranaṣṭorubalaiḥ śālvairnihato raṇamūrdhani
||22||विदर्भनृपतिः सोऽथ कृत्वा युद्धं सुदारुणम् ॥
प्रनष्टोरुबलैः शाल्वैर्निहतो रणमूर्धनि
tasminmahārathe vīre nihate maṃtribhiḥ saha ||
dudruvuḥ samare bhagnā hataśeṣāśca sainikāḥ
||23||तस्मिन्महारथे वीरे निहते मंत्रिभिः सह ॥
दुद्रुवुः समरे भग्ना हतशेषाश्च सैनिकाः
atha yuddhebhivirate nadatsu ripumaṃtriṣu ||
nagaryāṃ yuddhyamānāyāṃ jāte kolāhale rave
||24||अथ युद्धेभिविरते नदत्सु रिपुमंत्रिषु ॥
नगर्यां युद्ध्यमानायां जाते कोलाहले रवे
tasya satyarathasyaikā vidarbhādhipateḥ satī ||
bhūriśokasamāviṣṭā kvacidyatnādviniryayau
||25||तस्य सत्यरथस्यैका विदर्भाधिपतेः सती ॥
भूरिशोकसमाविष्टा क्वचिद्यत्नाद्विनिर्ययौ
sā niśāsamaye yatnādaṃtarvatnī nṛpāṃganā ||
nirgatā śoka saṃtaptā pratīcīṃ prayayau diśam
||26||सा निशासमये यत्नादंतर्वत्नी नृपांगना ॥
निर्गता शोक संतप्ता प्रतीचीं प्रययौ दिशम्
atha prabhāte mārgeṇa gacchantī śanakaiḥ satī ||
atītya dūramadhvānaṃ dadarśa vimalaṃ saraḥ
||27||अथ प्रभाते मार्गेण गच्छन्ती शनकैः सती ॥
अतीत्य दूरमध्वानं ददर्श विमलं सरः
tatrāgatya varārohā taptā tāpena bhūyasā ||
vilasaṃtaṃ sarastīre chāyāvṛkṣaṃ samāśrayat
||28||तत्रागत्य वरारोहा तप्ता तापेन भूयसा ॥
विलसंतं सरस्तीरे छायावृक्षं समाश्रयत्
tatra daivavaśādrājñī vijane tarukuṭṭime ||
asūta tanayaṃ sādhvī mūhūrte sadguṇānvite
||29||तत्र दैववशाद्राज्ञी विजने तरुकुट्टिमे ॥
असूत तनयं साध्वी मूहूर्ते सद्गुणान्विते
atha sā rājamahiṣī pipāsābhihatā bhṛśam ||
saro'vatīrṇā cārvaṃgī grastā grāheṇa bhūyasā
||30||अथ सा राजमहिषी पिपासाभिहता भृशम् ॥
सरोऽवतीर्णा चार्वंगी ग्रस्ता ग्राहेण भूयसा
jātamātraḥ kumāro'pi vinaṣṭapitṛmātṛkaḥ ||
rurodoccaiḥ sarastīre kṣutpipāsārdito'balaḥ
||31||जातमात्रः कुमारोऽपि विनष्टपितृमातृकः ॥
रुरोदोच्चैः सरस्तीरे क्षुत्पिपासार्दितोऽबलः
tasminnevaṃ krandamāne jātamātre kumārake ||
kācidabhyāyayau śīghraṃ diṣṭyā vipravarāṃganā
||32||तस्मिन्नेवं क्रन्दमाने जातमात्रे कुमारके ॥
काचिदभ्याययौ शीघ्रं दिष्ट्या विप्रवरांगना
sāpyekahāyanaṃ bālamudvahantī nijātmajam ||
adhanā bhartṛrahitā yācamānā gṛhegṛhe
||33||साप्येकहायनं बालमुद्वहन्ती निजात्मजम् ॥
अधना भर्तृरहिता याचमाना गृहेगृहे
ekātmajā baṃdhuhīnā yāñcāmārgavaśaṃgatā ||
umānāma dvijasatīdadarśa nṛpanaṃdanam
||34||एकात्मजा बंधुहीना याञ्चामार्गवशंगता ॥
उमानाम द्विजसतीददर्श नृपनंदनम्
sā dṛṣṭvā rājatanayaṃ sūryabiṃvamiva cyutam ||
anāthamenaṃ kraṃdaṃtaṃ ciṃtayāmāsa bhūriśaḥ
||35||सा दृष्ट्वा राजतनयं सूर्यबिंवमिव च्युतम् ॥
अनाथमेनं क्रंदंतं चिंतयामास भूरिशः
aho sumahadāścaryamidaṃ dṛṣṭaṃ mayādhunā ||
acchinnanābhisūtro'yaṃ śiśurmātā kva vā gatā
||36||अहो सुमहदाश्चर्यमिदं दृष्टं मयाधुना ॥
अच्छिन्ननाभिसूत्रोऽयं शिशुर्माता क्व वा गता
pitā nāsti na cānyosti nāsti baṃdhujano'pi vā ||
anāthaḥ kṛpaṇo bālaḥ śete kevala bhūtale
||37||पिता नास्ति न चान्योस्ति नास्ति बंधुजनोऽपि वा ॥
अनाथः कृपणो बालः शेते केवल भूतले
eṣa cāṃḍālajo vāpi śūdrajo vaiśyajopi vā ||
viprātmajo vā nṛpajo jñāyate kathamarbhakaḥ
||38||एष चांडालजो वापि शूद्रजो वैश्यजोपि वा ॥
विप्रात्मजो वा नृपजो ज्ञायते कथमर्भकः
śiśumenaṃ samuddhṛtya puṣṇāmyaurasavaddhruvam ||
kiṃ tvavijñātakulajaṃ notsahe spraṣṭumuttamam
||39||शिशुमेनं समुद्धृत्य पुष्णाम्यौरसवद्ध्रुवम् ॥
किं त्वविज्ञातकुलजं नोत्सहे स्प्रष्टुमुत्तमम्
iti mīmāṃsamānāyāṃ tasyāṃ vipravarastriyām
||40||इति मीमांसमानायां तस्यां विप्रवरस्त्रियाम्
kaścitsamāyayau bhikṣuḥ sākṣāddevaḥ śivaḥ svayam ||
tāmāha bhikṣuvaryotha viprabhāmini mā khidaḥ
||11||कश्चित्समाययौ भिक्षुः साक्षाद्देवः शिवः स्वयम् ॥
तामाह भिक्षुवर्योथ विप्रभामिनि मा खिदः
rakṣainaṃ bālakaṃ subhrurvisṛjya hṛdi saṃśayam ||
anena paramaṃ śreyaḥ prāpsyase hyacirādiha
||42||रक्षैनं बालकं सुभ्रुर्विसृज्य हृदि संशयम् ॥
अनेन परमं श्रेयः प्राप्स्यसे ह्यचिरादेिह
etāvaduktvā tvarito bhikṣuḥ kāruṇiko yayau ||
atha tasmingate bhikṣau viśrabdhā viprabhāminī
||43||एतावदुक्त्वा त्वरितो भिक्षुः कारुणिको ययौ ॥
अथ तस्मिन्गते भिक्षौ विश्रब्धा विप्रभामिनी
tamarbhakaṃ samādāya nijameva gṛhaṃ yayau ||
bhikṣuvākyena viśrabdhā sā rāja tanayaṃ satī
||44||तमर्भकं समादाय निजमेव गृहं ययौ ॥
भिक्षुवाक्येन विश्रब्धा सा राज तनयं सती
ātmaputreṇa sadṛśaṃ kṛpayā paryapoṣayat ||
ekacakrāhvaye ramye grāme kṛtaniketanā
||49||आत्मपुत्रेण सदृशं कृपया पर्यपोषयत् ॥
एकचक्राह्वये रम्ये ग्रामे कृतनिकेतना
svaputraṃ rājaputraṃ ca bhikṣānnena vyavardhayat ||
brāhmaṇītanayaścaiva sa rājatanayastathā
||16||स्वपुत्रं राजपुत्रं च भिक्षान्नेन व्यवर्धयत् ॥
ब्राह्मणीतनयश्चैव स राजतनयस्तथा
brāhmaṇaiḥ kṛtasaṃskārau vavṛdhāte supūjitau|
kṛtopanayanau kāle bālakau niyame sthitau
||47||ब्राह्मणैः कृतसंस्कारौ ववृधाते सुपूजितौ।
कृतोपनयनौ काले बालकौ नियमे स्थितौ
bhikṣārthaṃ ceratustatra mātrā saha dinedine ||
tābhyāṃ kadācidbālābhyāṃ sā vipravanitā saha
||48||भिक्षार्थं चेरतुस्तत्र मात्रा सह दिनेदिने ॥
ताभ्यां कदाचिद्बालाभ्यां सा विप्रवनिता सह
bhaikṣyaṃ caraṃtī daivena praviṣṭā devatālayam ||
tatra vṛddhaiḥ samākīrṇe munibhirdevatālaye
||19||भैक्ष्यं चरंती दैवेन प्रविष्टा देवतालयम् ॥
तत्र वृद्धैः समाकीर्णे मुनिभिर्देवतालये
tau dṛṣṭvā bālakau dhīmāñchāṃḍilyo munirabravīt ||
aho daivabalaṃ citramaho karma duratyayam
||50||तौ दृष्ट्वा बालकौ धीमाञ्छांडिल्यो मुनिरब्रवीत् ॥
अहो दैवबलं चित्रमहो कर्म दुरत्ययम्
eṣa bālo'nyajananīṃ śrito bhaikṣyeṇa jīvati ||
imāmeva dvijavadhūṃ prāpya mātaramuttamām
||51||एष बालोऽन्यजननीं श्रितो भैक्ष्येण जीवति ॥
इमामेव द्विजवधूं प्राप्य मातरमुत्तमाम्
sahaiva dvijaputreṇa dvijabhāvaṃ samāśritaḥ ||
iti śrutvā munervākyaṃ śāṃḍilyasya dvijāṃganā
||52||सहैव द्विजपुत्रेण द्विजभावं समाश्रितः ॥
इति श्रुत्वा मुनेर्वाक्यं शांडिल्यस्य द्विजांगना
sā praṇamya sabhāmadhye paryapṛcchatsavismayā ||
brahmanneṣorbhako nīto mayā bhikṣorgirā gṛham
||53||सा प्रणम्य सभामध्ये पर्यपृच्छत्सविस्मया ॥
ब्रह्मन्नेषोर्भको नीतो मया भिक्षोर्गिरा गृहम्
avijñātakulodyāpi sutavatparipoṣyate ||
kasminkule prasūto'yaṃ kā mātā janakosya kaḥ
||54||अविज्ञातकुलोद्यापि सुतवत्परिपोष्यते ॥
कस्मिन्कुले प्रसूतोऽयं का माता जनकोस्य कः
sarvaṃ vijñātumicchāmi bhavato jñānacakṣuṣaḥ ||
iti pṛṣṭo muniḥ sotha jñānadṛṣṭirdvijastriyāṃ ||
ācakhyau tasya bālasya janma karma ca paurvikam
||56||सर्वं विज्ञातुमिच्छामि भवतो ज्ञानचक्षुषः ॥
इति पृष्टो मुनिः सोथ ज्ञानदृष्टिर्द्विजस्त्रियां ॥
आचख्यौ तस्य बालस्य जन्म कर्म च पौर्विकम्
vidarbharājaputrastu tatpituḥ samare mṛtim ||
tanmāturnakraharaṇaṃ sākalyena nyavedayat
||57||विदर्भराजपुत्रस्तु तत्पितुः समरे मृतिम् ॥
तन्मातुर्नक्रहरणं साकल्येन न्यवेदयत्
atha sā vismitā nārī punaḥ prapaccha taṃ munim ||
sa rājā sakalānbhogānhitvā yuddhe kathaṃ mṛtaḥ
||58||अथ सा विस्मिता नारी पुनः प्रपच्छ तं मुनिम् ॥
स राजा सकलान्भोगान्हित्वा युद्धे कथं मृतः
dāridryamasya bālasya kathaṃ prāptaṃ mahāmune ||
dāridryaṃ punaruddhūya kathaṃ rājyamavāpsyati
||59||दारिद्र्यमस्य बालस्य कथं प्राप्तं महामुने ॥
दारिद्र्यं पुनरुद्धूय कथं राज्यमवाप्स्यति
asyāpi mama putrasya bhikṣānnenaiva jīvataḥ |
dāridryaśamanopāyamupadeṣṭuṃ tvamarhasi
||60||अस्यापि मम पुत्रस्य भिक्षान्नेनैव जीवतः ।
दारिद्र्यशमनोपायमुपदेष्टुं त्वमर्हसि
śāṃḍilya uvāca
amuṣya bālasya pitā sa vidarbhamahīpatiḥ ||
pūrvajanmani pāṃḍyeśo babhūva nṛpasattamaḥ
||61||अमुष्य बालस्य पिता स विदर्भमहीपतिः ॥
पूर्वजन्मनि पांड्येशो बभूव नृपसत्तमः
sa rājā sarvadharmajñaḥ pālayansakalāṃ mahīm ||
pradoṣasamaye śaṃbhuṃ kadā citpratyapūjayat
||62||स राजा सर्वधर्मज्ञः पालयन्सकलां महीम् ॥
प्रदोषसमये शंभुं कदा चित्प्रत्यपूजयत्
tasya pūjayato bhaktyā devaṃ tribhuvaneśvaram ||
āsītkalakalārāvaḥ sarvatra nagare mahān
||63||तस्य पूजयतो भक्त्या देवं त्रिभुवनेश्वरम् ॥
आसीत्कलकलारावः सर्वत्र नगरे महान्
śrutvā tamutkaṭaṃ śabdaṃ rājā tyaktaśivārcanaḥ ||
niryayau rājabhavanānnagarakṣobhaśaṃkayā
||64||श्रुत्वा तमुत्कटं शब्दं राजा त्यक्तशिवार्चनः ॥
निर्ययौ राजभवनान्नगरक्षोभशंकया
etasminneva samaye tasyāmātyo mahābalaḥ ||
śatruṃ gṛhītvā sāmaṃtaṃ rājāṃtikamupāgamat
||65||एतस्मिन्नेव समये तस्यामात्यो महाबलः ॥
शत्रुं गृहीत्वा सामंतं राजांतिकमुपागमत्
amātyena samānītaṃ śatruṃ sāmaṃtamuddhatam ||
dṛṣṭvā krodhena nṛpatiḥ śiracchedamakārayat
||66||अमात्येन समानीतं शत्रुं सामंतमुद्धतम् ॥
दृष्ट्वा क्रोधेन नृपतिः शिरच्छेदमकारयत्
sa tathaiva mahīpālo visṛjya śivapūjanam ||
asamāptātmaniyamaścakāra niśi bhojanam
||67||स तथैव महीपालो विसृज्य शिवपूजनम् ॥
असमाप्तात्मनियमश्चकार निशि भोजनम्
tatputropi tathā cakre pradoṣasamaye śivam ||
anarcayitvā mūḍhātmā bhuktvā suṣvāpa durmadaḥ
||68||तत्पुत्रोपि तथा चक्रे प्रदोषसमये शिवम् ॥
अनर्चयित्वा मूढात्मा भुक्त्वा सुष्वाप दुर्मदः
janmāṃtare sa nṛpatirvidarbhakṣitipo'bhavat ||
śivārcanāṃtarāyeṇa parairbhogāṃtare hataḥ
||69||जन्मांतरे स नृपतिर्विदर्भक्षितिपोऽभवत् ॥
शिवार्चनांतरायेण परैर्भोगांतरे हतः
tatputro yaḥ pūrvabhave sosmiñjanmani tatsutaḥ ||
bhūtvā dāridryamāpannaḥ śivapūjāvyatikramāt
||70||तत्पुत्रो यः पूर्वभवे सोस्मिञ्जन्मनि तत्सुतः ॥
भूत्वा दारिद्र्यमापन्नः शिवपूजाव्यतिक्रमात्
asya mātā pūrvabhave sapatnīṃ chadmanāhanat ||
tena pāpena mahatā grāheṇāsminbhave hatā
||71||अस्य माता पूर्वभवे सपत्नीं छद्मनाहनत् ॥
तेन पापेन महता ग्राहेणास्मिन्भवे हता
eṣā pravṛttireteṣāṃ bhavatyai samudāhṛtā ||
anarcitaśivā martyāḥ prāpnuvaṃti daridratām
||72||एषा प्रवृत्तिरेतेषां भवत्यै समुदाहृता ॥
अनर्चितशिवा मर्त्याः प्राप्नुवंति दरिद्रताम्
satyaṃ bravīmi paralokahitaṃ bravīmi sāraṃ bravīmyupaniṣaddhṛdayaṃ bravīmi ||
saṃsāramulbaṇamasāramavāpya jaṃtoḥ sāro yamīśvarapadāṃburuhasya sevā
||73||सत्यं ब्रवीमि परलोकहितं ब्रवीमि सारं ब्रवीम्युपनिषद्धृदयं ब्रवीमि ॥
संसारमुल्बणमसारमवाप्य जंतोः सारो यमीश्वरपदांबुरुहस्य सेवा
ye nārcayaṃti giriśaṃ samaye pradoṣe ye nārcitaṃ śivamapi praṇamaṃti cānye ||
etatkathāṃ śrutipuṭairna pibaṃti mūḍhāste janmajanmasu bhavaṃti narā daridrāḥ
||74||ये नार्चयंति गिरिशं समये प्रदोषे ये नार्चितं शिवमपि प्रणमंति चान्ये ॥
एतत्कथां श्रुतिपुटैर्न पिबंति मूढास्ते जन्मजन्मसु भवंति नरा दरिद्राः
ye vai pradoṣasamaye parameśvarasya kurvaṃtyananyamanasoṃ'ghrisarojapūjām ||
nityaṃ pravṛddhadhana dhānyakalatraputrasaubhāgyasaṃpadadhikāsta ihaiva loke
||75||ये वै प्रदोषसमये परमेश्वरस्य कुर्वंत्यनन्यमनसोंऽघ्रिसरोजपूजाम् ॥
नित्यं प्रवृद्धधन धान्यकलत्रपुत्रसौभाग्यसंपदधिकास्त इहैव लोके
kailāsaśailabhavane trijagajanitrīṃ gaurīṃ niveśya kanakāṃcitaratnapīṭhe ||
nṛtyaṃ vidhātu mabhivāñchati śūlapāṇau devāḥ pradoṣasamaye'nubhajaṃti sarve
||76||कैलासशैलभवने त्रिजगजनित्रीं गौरीं निवेश्य कनकांचितरत्नपीठे ॥
नृत्यं विधातु मभिवाञ्छति शूलपाणौ देवाः प्रदोषसमयेऽनुभजंति सर्वे
vāgdevī dhṛtavallakī śatamakho veṇuṃ dadhatpadmajastālonnidrakaro ramā bhagavatī geyaprayogānvitā ||
viṣṇuḥ sāṃdramṛdaṃgavādanapaṭurdevāḥ samaṃtātsthitāḥ sevaṃte tamanu pradoṣasamaye devaṃ mṛḍānīpatim
||77||वाग्देवी धृतवल्लकी शतमखो वेणुं दधत्पद्मजस्तालोन्निद्रकरो रमा भगवती गेयप्रयोगान्विता ॥
विष्णुः सांद्रमृदंगवादनपटुर्देवाः समंतात्स्थिताः सेवंते तमनु प्रदोषसमये देवं मृडानीपतिम्
gaṃdharvayakṣapatagoragasiddha sādhyā vidyādharāmaravarāpsarasāṃ gaṇāśca ||
ye'nye trilokanilayāḥ saha bhūtavargāḥ prāpte pradoṣasamaye harapārthasaṃsthāḥ
||78||गंधर्वयक्षपतगोरगसिद्ध साध्या विद्याधरामरवराप्सरसां गणाश्च ॥
येऽन्ये त्रिलोकनिलयाः सह भूतवर्गाः प्राप्ते प्रदोषसमये हरपार्थसंस्थाः
ataḥ pradoṣe śiva eka eva pūjyo'tha nānye haripadmajādyāḥ ||
tasminmaheśe vidhinejyamāne sarve prasīdaṃti surādhināthāḥ
||79||अतः प्रदोषे शिव एक एव पूज्योऽथ नान्ये हरिपद्मजाद्याः ॥
तस्मिन्महेशे विधिनेज्यमाने सर्वे प्रसीदंति सुराधिनाथाः
eṣa te tanayaḥ pūrvajanmani brāhmaṇottamaḥ ||
pratigrahairvayo ninye na yajñādyaiḥ sukarmabhiḥ
||80||एष ते तनयः पूर्वजन्मनि ब्राह्मणोत्तमः ॥
प्रतिग्रहैर्वयो निन्ये न यज्ञाद्यैः सुकर्मभिः
ato dāridryamāpannaḥ putraste dvijabhāmini ||
taddoṣa parihārārthaṃ śaraṇaṃ yātu śaṃkaram
||81||अतो दारिद्र्यमापन्नः पुत्रस्ते द्विजभामिनि ॥
तद्दोष परिहारार्थं शरणं यातु शंकरम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmottarakhaṇḍe pradoṣamāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ || 6 ||