liṃgoparibhāgaśodhanavarṇanam
naṃdikeśvara uvāca
tatastejomayaṃ staṃbhamanusṛtya pitāmahaḥ ||
utpapātonmukho vegānnirālaṃbe nabhastale
||1||ततस्तेजोमयं स्तंभमनुसृत्य पितामहः ॥
उत्पपातोन्मुखो वेगान्निरालंबे नभस्तले
drutamutpatatastasya pakṣāvegena vāritāḥ ||
vyaśīryata samudvartāḥ praṇunnā iva vāyubhiḥ
||2||द्रुतमुत्पततस्तस्य पक्षावेगेन वारिताः ॥
व्यशीर्यत समुद्वर्ताः प्रणुन्ना इव वायुभिः
sa vegādutpatandūraṃ nākṣṇorviṣayatāmagāt ||
kevalaṃ dīrghadīrghaiva rekhā vyomni vyabhāvyata
||3||स वेगादुत्पतन्दूरं नाक्ष्णोर्विषयतामगात् ॥
केवलं दीर्घदीर्घैव रेखा व्योम्नि व्यभाव्यत
māyāmarālo dadṛśe tejaḥstaṃbhasyapārśvataḥ ||
saṃdhyāpayodharābhyarṇacārīva rajanīkaraḥ
||4||मायामरालो ददृशे तेजःस्तंभस्यपार्श्वतः ॥
संध्यापयोधराभ्यर्णचारीव रजनीकरः
prāgatyagādutpatatāṃ tato'dhvānaṃ payomucām ||
vimānapadavīṃ paścāttārāvartaṃ tataḥ param
||5||प्रागत्यगादुत्पततां ततोऽध्वानं पयोमुचाम् ॥
विमानपदवीं पश्चात्तारावर्तं ततः परम्
tejasāṃ yāni dhāmāni hyatyuccānyūrdhvacāriṇām ||
aticakrāma vegena tānyasau kuhanākhagaḥ
||6||तेजसां यानि धामानि ह्यत्युच्चान्यूर्ध्वचारिणाम् ॥
अतिचक्राम वेगेन तान्यसौ कुहनाखगः
maruto manaso vāpi javaḥ sūkṣmatarākṛteḥ ||
so'bhūdadhaḥkṛtastena haṃsena gamanādinā
||7||मरुतो मनसो वापि जवः सूक्ष्मतराकृतेः ॥
सोऽभूदधःकृतस्तेन हंसेन गमनादिना
yathāyathā cotpapāta sudūraṃ śramitacchadaḥ ||
tathātathā ca dadṛśe tejaḥstaṃbhaḥ samunnataḥ
||8||यथायथा चोत्पपात सुदूरं श्रमितच्छदः ॥
तथातथा च ददृशे तेजःस्तंभः समुन्नतः
atītya marutāṃ skaṃdhānsapta saṃprāptavismayaḥ ||
bibhedāṃḍakaṭāhaṃ ca jvalaṃtaṃ tamudaikṣata
||9||अतीत्य मरुतां स्कंधान्सप्त संप्राप्तविस्मयः ॥
बिभेदांडकटाहं च ज्वलंतं तमुदैक्षत
kathaṃ vā'dṛṣṭamūlasya sthātavyaṃ purato hareḥ ||
avimocayataḥ śaurerasamāsamaśīrṣatām
||10||कथं वाऽदृष्टमूलस्य स्थातव्यं पुरतो हरेः ॥
अविमोचयतः शौरेरसमासमशीर्षताम्
anirvyūḍhapratijñasya dīrghaiḥ kiṃ vā mamāsubhiḥ ||
tadatraupayikaṃ kiṃ syātkāryaṃ kā mā gatirmama
||11||अनिर्व्यूढप्रतिज्ञस्य दीर्घैः किं वा ममासुभिः ॥
तदत्रौपयिकं किं स्यात्कार्यं का मा गतिर्मम
atisaṃdhitsato viṣṇuṃ kassahāyo bhaviṣyati ||
ārjavaṃ naiva nirjetuṃ prativādinamakṣamaḥ
||12||अतिसंधित्सतो विष्णुं कस्सहायो भविष्यति ॥
आर्जवं नैव निर्जेतुं प्रतिवादिनमक्षमः
chadmanā vā tiraskuryānmānā hi mahatāṃ dhanam ||
iti saṃcitayatyeva viriṃcau vyākulātmani
||13||छद्मना वा तिरस्कुर्यान्माना हि महतां धनम् ॥
इति संचितयत्येव विरिंचौ व्याकुलात्मनि
ākāśe dadṛśe nātidūre kimapi nirmalam ||
aiṃdavī kimiyaṃ rekhā tasyāḥ kathamihāgamaḥ
||14||आकाशे ददृशे नातिदूरे किमपि निर्मलम् ॥
ऐंदवी किमियं रेखा तस्याः कथमिहागमः
yadvā mṛṇālaṃ tatsiṃdhau viyatyasyāṃ kutastu saḥ ||
iti tasminsasaṃdehe nedīyastaṃ tadāgatam
||15||यद्वा मृणालं तत्सिंधौ वियत्यस्यां कुतस्तु सः ॥
इति तस्मिन्ससंदेहे नेदीयस्तं तदागतम्
abodhi ketakībarhamiti rājīvajanmanā ||
tatparyuṣitamapyudyatsaurabhaṃ vastuśaktitaḥ
||16||अबोधि केतकीबर्हमिति राजीवजन्मना ॥
तत्पर्युषितमप्युद्यत्सौरभं वस्तुशक्तितः
hiraṇyagarbho vimalamagṛhṇātketakacchadam ||
gṛhītamātraṃ tenaitatsacaitanyaṃ kilābravīt
||17||हिरण्यगर्भो विमलमगृह्णात्केतकच्छदम् ॥
गृहीतमात्रं तेनैतत्सचैतन्यं किलाब्रवीत्
ketaka uvāca
bho gṛhṇāsi kimarthaṃ tvaṃ muṃca māṃ viśramodyatam ||
varṣāṇāṃ śatasāhasramutpatyaivaṃ vihāyasā
||18||भो गृह्णासि किमर्थं त्वं मुंच मां विश्रमोद्यतम् ॥
वर्षाणां शतसाहस्रमुत्पत्यैवं विहायसा
naṃdīśa uvāca
tathā samedhamānaṃ taṃ dṛṣṭvā śramamakhidyata ||
aciṃtayatpadmasūtiratyaṃtaṃ vihatāśayaḥ
||19||तथा समेधमानं तं दृष्ट्वा श्रममखिद्यत ॥
अचिंतयत्पद्मसूतिरत्यंतं विहताशयः
anirvyūḍhapratijñāvānnīcatāmapi saṃśritaḥ ||
ākrāṃtarodovivaraḥ kva rāśistejasāmasau
||20||अनिर्व्यूढप्रतिज्ञावान्नीचतामपि संश्रितः ॥
आक्रांतरोदोविवरः क्व राशिस्तेजसामसौ
ahametatparīkṣāyāṃ kva paricchinna pauruṣaḥ ||
bhajyete iva me pakṣau dṛśā cāṃdhāyate iva ||
pradhvaṃsaṃta ivāṃgāni patāmīvāhamapyadhaḥ
||21||अहमेतत्परीक्षायां क्व परिच्छिन्न पौरुषः ॥
भज्येते इव मे पक्षौ दृशा चांधायते इव ॥
प्रध्वंसंत इवांगानि पतामीवाहमप्यधः
kiṃ vānyadbahunoktena saha niśvāsavāyubhiḥ ||
mama prāṇāśca niyataṃ nirgacchaṃtīva sāṃpratam
||22||किं वान्यद्बहुनोक्तेन सह निश्वासवायुभिः ॥
मम प्राणाश्च नियतं निर्गच्छंतीव सांप्रतम्
ahaṃkāramadagraṃthirayaṃ truṭatu cittataḥ ||
mukuṃdena saha spardhā sā ca śīghṃ praṇaśyatu
||23||अहंकारमदग्रंथिरयं त्रुटतु चित्ततः ॥
मुकुंदेन सह स्पर्धा सा च शीघ्ं प्रणश्यतु
yadeṣa rodaḥkuharapariṇāhādhikodyamaḥ ||
aunnatyamayate'dyāpi tejastaṃbho yathā purā
||24||यदेष रोदःकुहरपरिणाहाधिकोद्यमः ॥
औन्नत्यमयतेऽद्यापि तेजस्तंभो यथा पुरा
tadasya tejasāṃ rāśernāhaṃ nārāyaṇo'thavā ||
kāraṇaṃ dūrataścānye maheṃdrapramukhāḥ surāḥ
||25||तदस्य तेजसां राशेर्नाहं नारायणोऽथवा ॥
कारणं दूरतश्चान्ये महेंद्रप्रमुखाः सुराः
ito notpatituṃ śaktirasti me tannivarttaye ||
iti niścitya manasā vidhātā jātavismayaḥ
||26||इतो नोत्पतितुं शक्तिरस्ति मे तन्निवर्त्तये ॥
इति निश्चित्य मनसा विधाता जातविस्मयः
pratyabhāṣata taṃ kastvaṃ kuto vā prāptavāniti ||
sa ca pratyabravīdenaṃ vedhasaṃ ketakacchadaḥ
||27||प्रत्यभाषत तं कस्त्वं कुतो वा प्राप्तवानिति ॥
स च प्रत्यब्रवीदेनं वेधसं केतकच्छदः
ketakacchada evāsaṃ sacaitanyaḥ śivājñayā ||
tejastaṃbhātmanaḥ śaṃbhorasya mūrdhni ciraṃ sthitaḥ
||28||केतकच्छद एवासं सचैतन्यः शिवाज्ञया ॥
तेजस्तंभात्मनः शंभोरस्य मूर्ध्नि चिरं स्थितः
bhūloka icchayā vastuṃ tataḥ saṃprāptavānaham
||29||भूलोक इच्छया वस्तुं ततः संप्राप्तवानहम्
itthaṃ śrutvā ketakībarhavācaṃ labdhvāśvāsaṃ taṃ kilāṃbhojabhūtiḥ ||
brūhi tvaṃ me tatkiyatyaṃtare vā tejaḥstaṃbhasyāgramityāvabhāṣe
||30||इत्थं श्रुत्वा केतकीबर्हवाचं लब्ध्वाश्वासं तं किलांभोजभूतिः ॥
ब्रूहि त्वं मे तत्कियत्यंतरे वा तेजःस्तंभस्याग्रमित्यावभाषे
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe brahmaṇā liṃgoparibhāgaśodhanavarṇanaṃnāma dvādaśo'dhyāyaḥ || 12 ||