tadā brahmā sarasvatyā mahāviṣṇuśca padmayā
naṃdikeśvara uvāca
tadā brahmā sarasvatyā mahāviṣṇuśca padmayā ||
śakraḥ pulomasutayā pare dikpālakā api
||1||तदा ब्रह्मा सरस्वत्या महाविष्णुश्च पद्मया ॥
शक्रः पुलोमसुतया परे दिक्पालका अपि
gaṃdharvāpsarasāṃ saṃghā vasavo'pi surā api ||
trayastriṃśatkoṭigaṇāḥ pare muni gaṇā api
||2||गंधर्वाप्सरसां संघा वसवोऽपि सुरा अपि ॥
त्रयस्त्रिंशत्कोटिगणाः परे मुनि गणा अपि
ekādaśamahārudrā ādityā dvādaśāpi ca ||
bhairavāśca piśācāśca vetālāḥ kaṭapūtanāḥ
||3||एकादशमहारुद्रा आदित्या द्वादशापि च ॥
भैरवाश्च पिशाचाश्च वेतालाः कटपूतनाः
yakṣarakṣoragā bhūtā ye cānye śivakiṃkarāḥ ||
saṃtoṣabhājaḥ sarve'pi vikaṭākāraveṣṭitāḥ
||4||यक्षरक्षोरगा भूता ये चान्ये शिवकिंकराः ॥
संतोषभाजः सर्वेऽपि विकटाकारवेष्टिताः
parivārya maheśānaṃ samājagmuḥ sahasraśaḥ ||
tadvīrāśaṃsanaṃ dṛṣṭvā yoginīdānavaiḥ kṛtam
||5||परिवार्य महेशानं समाजग्मुः सहस्रशः ॥
तद्वीराशंसनं दृष्ट्वा योगिनीदानवैः कृतम्
atīva vismayaṃ bhejuḥ sarve kalpāṃtabhīṣaṇam ||
kṛtasāṃnidhyamālokya devamānaṃdayaṃtyumā
||6||अतीव विस्मयं भेजुः सर्वे कल्पांतभीषणम् ॥
कृतसांनिध्यमालोक्य देवमानंदयंत्युमा
cirarātraprarūḍhāṃ ca tadviyogavyathāṃ jahau ||
romāṃcitā svinnamukhī vepamānā ghanastanī
||7||चिररात्रप्ररूढां च तद्वियोगव्यथां जहौ ॥
रोमांचिता स्विन्नमुखी वेपमाना घनस्तनी
pādāṃgulīṣu nayane viniveśayati sma sā ||
vṛṣabhādavaruhyātha gṛhītvaināṃ kare śivaḥ ||
smitaśarīrakaṃṭhaśrīpraṇayenaivamabravīt
||8||पादांगुलीषु नयने विनिवेशयति स्म सा ॥
वृषभादवरुह्याथ गृहीत्वैनां करे शिवः ॥
स्मितशरीरकंठश्रीप्रणयेनैवमब्रवीत्
śiva uvāca
vyākulīkriyate devi kimevaṃ kāraṇaṃ vinā
||9||व्याकुलीक्रियते देवि किमेवं कारणं विना
sarvairārādhanīyeti mayāpi ghaṭitoṃjaliḥ ||
kiṃ na vetsyāvayoraikyaṃ jyotsnācaṃdramasoriva
||10||सर्वैराराधनीयेति मयापि घटितोंजलिः ॥
किं न वेत्स्यावयोरैक्यं ज्योत्स्नाचंद्रमसोरिव
anādisiddhaṃ deveśi tavedaṃ maugdhyamīdṛśam ||
kvedaṃ śirīṣamṛdvaṃgi śarīraṃ te girīndraje
||11||अनादिसिद्धं देवेशि तवेदं मौग्ध्यमीदृशम् ॥
क्वेदं शिरीषमृद्वंगि शरीरं ते गिरीन्द्रजे
tapaḥ samādhayaśceti kva karkaśajanocitāḥ |
nārāyaṇohaṃ lakṣmīstvaṃ brahmāsmi tvaṃ sarasvatī
||12||तपः समाधयश्चेति क्व कर्कशजनोचिताः ।
नारायणोहं लक्ष्मीस्त्वं ब्रह्मास्मि त्वं सरस्वती
vāruṇī tvaṃ phaṇīṃdrohaṃ rohiṇī tvamahaṃ śaśī ||
svāhā tvaṃ havyavāho'haṃ sūryo'haṃ tvaṃ suvarcalā
||13||वारुणी त्वं फणींद्रोहं रोहिणी त्वमहं शशी ॥
स्वाहा त्वं हव्यवाहोऽहं सूर्योऽहं त्वं सुवर्चला
jāhnavī tvaṃ samudro'haṃ merurasmi tvamurvarā ||
pulomajā tvaṃ śakrohaṃ tvaṃ ratiścittabhūraham
||14||जाह्नवी त्वं समुद्रोऽहं मेरुरस्मि त्वमुर्वरा ॥
पुलोमजा त्वं शक्रोहं त्वं रतिश्चित्तभूरहम्
buddhistvaṃ rājarājohaṃ tvaṃ śamā'haṃ samīraṇa ||
pāthodhipo'haṃ vīcistvaṃ prakṛtistvaṃ pumānaham
||15||बुद्धिस्त्वं राजराजोहं त्वं शमाऽहं समीरण ॥
पाथोधिपोऽहं वीचिस्त्वं प्रकृतिस्त्वं पुमानहम्
vidyā tvaṃ veditavyo'haṃ vāktvamarthopi pārvatī ||
īśvaro'haṃ madaṃśāsi tvayaivājñāsvarūpayā
||16||विद्या त्वं वेदितव्योऽहं वाक्त्वमर्थोपि पार्वती ॥
ईश्वरोऽहं मदंशासि त्वयैवाज्ञास्वरूपया
sṛṣṭi sthityupasaṃhāravidhānānugraheśvare ||
na bhedo'tastvayā kāryaḥ pṛthagjanavadāvayoḥ
||17||सृष्टि स्थित्युपसंहारविधानानुग्रहेश्वरे ॥
न भेदोऽतस्त्वया कार्यः पृथग्जनवदावयोः
citprakāśātmanordevi svecchādhṛtaśarīrayā ||
vyākulīkuruṣe śaśvadvṛthaiverṣyāyase hi mām
||18||चित्प्रकाशात्मनोर्देवि स्वेच्छाधृतशरीरया ॥
व्याकुलीकुरुषे शश्वद्वृथैवेर्ष्यायसे हि माम्
dṛṣṭāpratikriyā tasya kriyate yādhunā mayā ||
ityuktveśo niṣaṇṇastāṃ pārśvadeśe nyaveśayat
||19||दृष्टाप्रतिक्रिया तस्य क्रियते याधुना मया ॥
इत्युक्त्वेशो निषण्णस्तां पार्श्वदेशे न्यवेशयत्
gaurīṃ svakīya evāṃge gūhamānāmiva hriyā ||
aṃgadvayaṃ tayoraikyamagātpremṇā ca līnayoḥ
||20||गौरीं स्वकीय एवांगे गूहमानामिव ह्रिया ॥
अंगद्वयं तयोरैक्यमगात्प्रेम्णा च लीनयोः
arthadvayamivāhnāya saṃnikarṣopalaṃbhataḥ ||
ardhe karpūradhavalamardhe siṃdhūrapāṭalam
||21||अर्थद्वयमिवाह्नाय संनिकर्षोपलंभतः ॥
अर्धे कर्पूरधवलमर्धे सिंधूरपाटलम्
tadvicitramabhūdaṃgaṃ śivayorekatāṃ gatam ||
ardhe kuṃtaladāmārdhahāramadhye tu kuṃcikā
||22||तद्विचित्रमभूदंगं शिवयोरेकतां गतम् ॥
अर्धे कुंतलदामार्धहारमध्ये तु कुंचिका
aṃgādardheṃducūḍasya vapurardhendukūlitam ||
ekanūpuratāṭaṃkaparihāryamanoharam
||23||अंगादर्धेंदुचूडस्य वपुरर्धेन्दुकूलितम् ॥
एकनूपुरताटंकपरिहार्यमनोहरम्
ekapiṃgalasadhrīco gātramekastanaṃ babhau ||
devyai dattvā ca dhāmārthaṃ vāmadevo jagāda tām
||24||एकपिंगलसध्रीचो गात्रमेकस्तनं बभौ ॥
देव्यै दत्त्वा च धामार्थं वामदेवो जगाद ताम्
avakāśo ruṣo devi mā bhūrataḥ paraṃ tava ||
stanyārthinaṃ guhaṃ hitvā yātāsi tapase yataḥ
||25||अवकाशो रुषो देवि मा भूरतः परं तव ॥
स्तन्यार्थिनं गुहं हित्वा यातासि तपसे यतः
tadapītastanīnāmnā nivasātra mamāṃtike ||
tvāmapītastanīṃ devīṃ śoṇādrīśaṃ ca māmapi
||26||तदपीतस्तनीनाम्ना निवसात्र ममांतिके ॥
त्वामपीतस्तनीं देवीं शोणाद्रीशं च मामपि
janāḥ sarve samārādhya ramaṃtāṃ bhogamokṣayoḥ ||
iyaṃ tvadaṃśajā devī durgā mahiṣasūdinī
||27||जनाः सर्वे समाराध्य रमंतां भोगमोक्षयोः ॥
इयं त्वदंशजा देवी दुर्गा महिषसूदिनी
atraiva sannidhattāṃ tu maṃtrasiddhipradā nṛṇām ||
khaḍgatīrthamidaṃ puṇyaṃ sakṛdeva nimajjanāt
||28||अत्रैव सन्निधत्तां तु मंत्रसिद्धिप्रदा नृणाम् ॥
खड्गतीर्थमिदं पुण्यं सकृदेव निमज्जनात्
sarvarogaharaṃ puṃsāmastu sarvāghanāśanam ||
pravālagirināthaśca devo'yaṃ pāpanāśanaḥ
||29||सर्वरोगहरं पुंसामस्तु सर्वाघनाशनम् ॥
प्रवालगिरिनाथश्च देवोऽयं पापनाशनः
bhaktiśraddhāvatāṃ nṝṇāṃ bhūyāstāṃ bhūtaye bhṛśam ||
ayaṃ ca gautamo devi tvadanugrahabhājanam
||30||भक्तिश्रद्धावतां नॄणां भूयास्तां भूतये भृशम् ॥
अयं च गौतमो देवि त्वदनुग्रहभाजनम्
taponurūpaṃ bhajatāṃ lokeṣvācaṃdratārakam ||
imāśca mātaraḥ sapta saptalokaikamātaraḥ
||31||तपोनुरूपं भजतां लोकेष्वाचंद्रतारकम् ॥
इमाश्च मातरः सप्त सप्तलोकैकमातरः
adyaprabhṛti kurvaṃtu sānnidhyaṃ jagatāṃ śriyai ||
śāstāro bhairavāḥ kṣetrapālakā baṭukā api
||32||अद्यप्रभृति कुर्वंतु सान्निध्यं जगतां श्रियै ॥
शास्तारो भैरवाः क्षेत्रपालका बटुका अपि
aruṇakṣetra evātra nityaṃ kurvaṃtu saṃnidhim ||
atrāhamaruṇakṣetre nivasāmyaruṇāhvayaḥ
||33||अरुणक्षेत्र एवात्र नित्यं कुर्वंतु संनिधिम् ॥
अत्राहमरुणक्षेत्रे निवसाम्यरुणाह्वयः
tvayāpyaruṇayā devyā sthātavyaṃ karuṇārdrayā ||
īpsināmaruṇādevau sānnidhyaṃ kuruto yataḥ
||34||त्वयाप्यरुणया देव्या स्थातव्यं करुणार्द्रया ॥
ईप्सिनामरुणादेवौ सान्निध्यं कुरुतो यतः
tadasminnaruṇakṣetre sulabhāḥ sarvasiddhayaḥ
||35||तदस्मिन्नरुणक्षेत्रे सुलभाः सर्वसिद्धयः
idaṃ kṛtaṃ parvatarājaputryā prasādanaṃ śoṇagirīśvarasya ||
śṛṇoti yaḥ sa dviṣato vidhūya svargāpavargau sulabhāvupeyāt
||36||इदं कृतं पर्वतराजपुत्र्या प्रसादनं शोणगिरीश्वरस्य ॥
शृणोति यः स द्विषतो विधूय स्वर्गापवर्गौ सुलभावुपेयात्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe śivakṛtapārvatīpraśaṃsāvarṇanaṃnāmaikaviṃśatitamo'dhyāyaḥ || 21 ||