saptarṣiṃkṛtaparīkṣāvarṇanaḥ
nārada uvāca
gateṣu teṣu deveṣu vidhi viṣṇvādikeṣu ca |
sarveṣu muniṣu prītyā kiṃ babhūva tataḥ param
||1||गतेषु तेषु देवेषु विधि विष्ण्वादिकेषु च ।
सर्वेषु मुनिषु प्रीत्या किं बभूव ततः परम्
kiṃ kṛtaṃ śaṃbhunā tāta varaṃ dātuṃsamāgataḥ |
kiyatkālena ca kathaṃ tadvada prītimāvahan
||2||किं कृतं शंभुना तात वरं दातुंसमागतः ।
कियत्कालेन च कथं तद्वद प्रीतिमावहन्
brahmovāca
gateṣu teṣu deveṣu brahmādiṣu nijāśramam |
tattapassu parīkṣārthaṃ samādhistho'bhavadbhavaḥ
||3||गतेषु तेषु देवेषु ब्रह्मादिषु निजाश्रमम् ।
तत्तपस्सु परीक्षार्थं समाधिस्थोऽभवद्भवः
svātmānamātmanā kṛtvā svātmanyeva vyaciṃtayat |
parātparataraṃ svasthaṃ nirmāya niravagraham
||4||स्वात्मानमात्मना कृत्वा स्वात्मन्येव व्यचिंतयत् ।
परात्परतरं स्वस्थं निर्माय निरवग्रहम्
tadvastubhūto bhagavānīśvaro vṛṣabhadhvajaḥ |
avijñātagatissūtissa haraḥ parameśvaraḥ
||5||तद्वस्तुभूतो भगवानीश्वरो वृषभध्वजः ।
अविज्ञातगतिस्सूतिस्स हरः परमेश्वरः
brahmovāca
girijā hi tadā tāta tatāpa paramaṃ tapaḥ |
tapasā tena rudro'pi paraṃ vismayamāgataḥ
||6||गिरिजा हि तदा तात तताप परमं तपः ।
तपसा तेन रुद्रोऽपि परं विस्मयमागतः
samādheścalitasso'bhūdbhaktādhīno'pi nānyathā |
vasiṣṭhādīnmunīnsapta sasmāra sūtikṛddharaḥ
||7||समाधेश्चलितस्सोऽभूद्भक्ताधीनोऽपि नान्यथा ।
वसिष्ठादीन्मुनीन्सप्त सस्मार सूतिकृद्धरः
saptāpi munayaśśīghramāyayussmṛti mātrataḥ |
prasannavadanāḥ sarve varṇayaṃto vidhiṃ bahu
||8||सप्तापि मुनयश्शीघ्रमाययुस्स्मृति मात्रतः ।
प्रसन्नवदनाः सर्वे वर्णयंतो विधिं बहु
praṇamya taṃ maheśānaṃ tuṣṭuvurharṣanirbharāḥ |
vāṇyā gadgadayā baddhakarā vinatakaṃdharāḥ
||9||प्रणम्य तं महेशानं तुष्टुवुर्हर्षनिर्भराः ।
वाण्या गद्गदया बद्धकरा विनतकंधराः
saptarṣaya ūcuḥ
devadeva mahādeva karuṇāsāgara prabho |
jātā vayaṃ sudhanyā hi tvayā yadadhunā smṛtāḥ
||10||देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो ।
जाता वयं सुधन्या हि त्वया यदधुना स्मृताः
kimarthaṃ saṃsmṛtā vātha śāsanaṃ dehi taddhi naḥ |
svadāsasadṛśīṃ svāminkṛpāṃ kuru namo'stu te
||11||किमर्थं संस्मृता वाथ शासनं देहि तद्धि नः ।
स्वदाससदृशीं स्वामिन्कृपां कुरु नमोऽस्तु ते
brahmovāca
ityākarṇya nīnāṃ tu vijñaptiṃ karuṇānidhiḥ |
provāca vihasanprītyā protphullanayanāmbujaḥ
||12||इत्याकर्ण्य नीनां तु विज्ञप्तिं करुणानिधिः ।
प्रोवाच विहसन्प्रीत्या प्रोत्फुल्लनयनाम्बुजः
maheśvara uvāca
he saptamunayastātāśśṛṇutāraṃ vaco mama |
asmaddhitakarā yūyaṃ sarvajñānavicakṣaṇāḥ
||13||हे सप्तमुनयस्ताताश्शृणुतारं वचो मम ।
अस्मद्धितकरा यूयं सर्वज्ञानविचक्षणाः
tapaścarati deveśī pārvatī girijā'dhunā |
gaurīśikharasaṃjñe hi pārvate dṛḍhamānasā
||14||तपश्चरति देवेशी पार्वती गिरिजाऽधुना ।
गौरीशिखरसंज्ञे हि पार्वते दृढमानसा
māṃ patiṃ prāptukāmā hi sā sakhīsevitā dvijāḥ |
sarvānkāmānvihāyānyānparaṃ niścayamāgatā
||15||मां पतिं प्राप्तुकामा हि सा सखीसेविता द्विजाः ।
सर्वान्कामान्विहायान्यान्परं निश्चयमागता
tatra gacchata yūyaṃ macchāsanānmunisattamāḥ |
parīkṣāṃ dṛḍhatāyāstatkuruta premacetasaḥ
||16||तत्र गच्छत यूयं मच्छासनान्मुनिसत्तमाः ।
परीक्षां दृढतायास्तत्कुरुत प्रेमचेतसः
sarvathā chalasaṃyuktaṃ vacanīyaṃ vacaśca vaḥ |
na saṃśayaḥ prakartavyaśśāsanānmama suvratāḥ
||17||सर्वथा छलसंयुक्तं वचनीयं वचश्च वः ।
न संशयः प्रकर्तव्यश्शासनान्मम सुव्रताः
brahmovāca
ityājñaptāśca munayo jagmustatra drutaṃ hi te |
yatra rājati sā dīptā jaganmātā nagātmajā
||18||इत्याज्ञप्ताश्च मुनयो जग्मुस्तत्र द्रुतं हि ते ।
यत्र राजति सा दीप्ता जगन्माता नगात्मजा
tatra dṛṣṭvā śivā sākṣāttapaḥsiddhirivāparā |
mūrtā paramatejaskā vilasaṃtī sutejasā
||19||तत्र दृष्ट्वा शिवा साक्षात्तपःसिद्धिरिवापरा ।
मूर्ता परमतेजस्का विलसंती सुतेजसा
hṛdā praṇamya tāṃ te tu ṛṣayassapta suvratāḥ |
sannatā vacanaṃ procuḥ pūjitāśca viśeṣataḥ
||20||हृदा प्रणम्य तां ते तु ऋषयस्सप्त सुव्रताः ।
सन्नता वचनं प्रोचुः पूजिताश्च विशेषतः
ṛṣaya ūcuḥ
śṛṇu śailasute devī kimarthaṃ tapyate tapaḥ |
icchasi tvaṃ suraṃ kaṃ ca kiṃ phalaṃ tadvadādhunā
||21||शृणु शैलसुते देवी किमर्थं तप्यते तपः ।
इच्छसि त्वं सुरं कं च किं फलं तद्वदाधुना
brahmovāca
ityuktā sā śivā devī girīṃdratanayā dvijaiḥ |
pratyuvāca vacassatyaṃ sugūḍhamapi tatpuraḥ
||22||इत्युक्ता सा शिवा देवी गिरींद्रतनया द्विजैः ।
प्रत्युवाच वचस्सत्यं सुगूढमपि तत्पुरः
pārvatyuvāca
munīśvarāssaṃśṛṇuta madvākyaṃ prītito hṛdā |
bravīmi svavicāraṃ vai ciṃtito yo dhiyā svayā
||23||मुनीश्वरास्संशृणुत मद्वाक्यं प्रीतितो हृदा ।
ब्रवीमि स्वविचारं वै चिंतितो यो धिया स्वया
kariṣyatha prahāsaṃ me śrutvā vāco hyasaṃbhavāḥ |
saṃkoco varṇanādviprā bhavatyeva karomi kim
||24||करिष्यथ प्रहासं मे श्रुत्वा वाचो ह्यसंभवाः ।
संकोचो वर्णनाद्विप्रा भवत्येव करोमि किम्
idaṃ mano hi sudṛḍhamavaśaṃ parakarmakṛt |
jalopari mahābhittiṃ cikīrṣati mahonnatām
||25||इदं मनो हि सुदृढमवशं परकर्मकृत् ।
जलोपरि महाभित्तिं चिकीर्षति महोन्नताम्
surarṣeśśāsanaṃ prāpya karomi sudṛḍhaṃ tapaḥ |
rudraḥ patirbhavenme hi vidhāyeti manoratham
||26||सुरर्षेश्शासनं प्राप्य करोमि सुदृढं तपः ।
रुद्रः पतिर्भवेन्मे हि विधायेति मनोरथम्
apakṣo manmanaḥ pakṣī vyomni uḍḍīyate haṭhāt |
tadāśāṃ śaṃkarasvāmī piparttu karuṇānidhiḥ
||27||अपक्षो मन्मनः पक्षी व्योम्नि उड्डीयते हठात् ।
तदाशां शंकरस्वामी पिपर्त्तु करुणानिधिः
brahmovāca
ityākarṇya vacastasyā vihasya munayaśca te |
saṃmānya girijāṃ prītyā procuśchalavaco mṛṣā
||28||इत्याकर्ण्य वचस्तस्या विहस्य मुनयश्च ते ।
संमान्य गिरिजां प्रीत्या प्रोचुश्छलवचो मृषा
ṛṣaya ūcuḥ
na jñātaṃ tasya caritaṃ vṛthāpaṇḍitamāninaḥ |
devarṣeḥ kūramanasaḥ sujñā bhūtvāpyagātmaje
||29||न ज्ञातं तस्य चरितं वृथापण्डितमानिनः ।
देवर्षेः कूरमनसः सुज्ञा भूत्वाप्यगात्मजे
nāradaḥ kūṭavādī ca paracittapramaṃthakaḥ |
tasya vārttāśravaṇato hānirbhavati sarvathā
||30||नारदः कूटवादी च परचित्तप्रमंथकः ।
तस्य वार्त्ताश्रवणतो हानिर्भवति सर्वथा
tatra tvaṃ śṛṇu sadbudhyā cetihāsaṃ suśobhitam |
kramāttvāṃ bodhayaṃto hi prītyā tamupadhāraya
||31||तत्र त्वं शृणु सद्बुध्या चेतिहासं सुशोभितम् ।
क्रमात्त्वां बोधयंतो हि प्रीत्या तमुपधारय
brahmaputro hi yo dakṣassuṣuve piturājñayā |
svapatnyāmayutaṃ putrānayuṃkta tapasi priyān
||32||ब्रह्मपुत्रो हि यो दक्षस्सुषुवे पितुराज्ञया ।
स्वपत्न्यामयुतं पुत्रानयुंक्त तपसि प्रियान्
te sutāḥ paścimāṃ diśi nārāyaṇasaro gatāḥ |
taporthe te pratijñāya nāradastatra vai yayau
||33||ते सुताः पश्चिमां दिशि नारायणसरो गताः ।
तपोर्थे ते प्रतिज्ञाय नारदस्तत्र वै ययौ
kūṭopadeśamāśrāvya tatra tānnārado muniḥ |
tadājñayā ca te sarve piturna gṛhamāyayuḥ
||34||कूटोपदेशमाश्राव्य तत्र तान्नारदो मुनिः ।
तदाज्ञया च ते सर्वे पितुर्न गृहमाययुः
tacchrutvā kupito dakṣaḥ pitrāśvāsitamānasaḥ |
utpādya putrānprāyuṃkta sahasrapramitāṃstataḥ
||35||तच्छ्रुत्वा कुपितो दक्षः पित्राश्वासितमानसः ।
उत्पाद्य पुत्रान्प्रायुंक्त सहस्रप्रमितांस्ततः
te'pi tatra gatāḥ putrāstaporthaṃ piturājñayā |
nārado'pi yayau tatra punastatsvopadeśakṛt
||36||तेऽपि तत्र गताः पुत्रास्तपोर्थं पितुराज्ञया ।
नारदोऽपि ययौ तत्र पुनस्तत्स्वोपदेशकृत्
dadau tadupadeśaṃ te tebhyo bhrātṛpathaṃ yayuḥ |
āyayurna piturgehaṃ bhikṣuvṛttiratāśca te
||37||ददौ तदुपदेशं ते तेभ्यो भ्रातृपथं ययुः ।
आययुर्न पितुर्गेहं भिक्षुवृत्तिरताश्च ते
itthaṃ nāradasadvṛttirviśruttā śailakanyake |
anyāṃ śṛṇu hi tadvṛttiṃ vairāgyakaraṇīṃ nṛṇām
||38||इत्थं नारदसद्वृत्तिर्विश्रुत्ता शैलकन्यके ।
अन्यां शृणु हि तद्वृत्तिं वैराग्यकरणीं नृणाम्
vidyādharaścitraketuryo babhūva purākarot |
svopadeśamayaṃ dattvā tasmai śūnyaṃ ca tadgṛham
||39||विद्याधरश्चित्रकेतुर्यो बभूव पुराकरोत् ।
स्वोपदेशमयं दत्त्वा तस्मै शून्यं च तद्गृहम्
prahlādāya svopadeśānhiraṇyakaśipoḥ param |
dattvā dukhaṃ dadau cāyaṃ parabuddhiprabhedakaḥ
||40||प्रह्लादाय स्वोपदेशान्हिरण्यकशिपोः परम् ।
दत्त्वा दुखं ददौ चायं परबुद्धिप्रभेदकः
muninā nijavidyā yacchrāvitā karṇarocanā |
sa svagehaṃ vihāyāśu bhikṣāṃ carati prāyaśaḥ
||41||मुनिना निजविद्या यच्छ्राविता कर्णरोचना ।
स स्वगेहं विहायाशु भिक्षां चरति प्रायशः
nārado malinātmā hi sarvado jjvaladehavān |
jānīmastaṃ viśeṣeṇa vayaṃ tatsahavāsinaḥ
||42||नारदो मलिनात्मा हि सर्वदो ज्ज्वलदेहवान् ।
जानीमस्तं विशेषेण वयं तत्सहवासिनः
bakaṃ sādhuṃ varṇayaṃti na matsyānatti sarvathā |
sahavāsī vijānīyāccaritraṃ sahavāsinām
||43||बकं साधुं वर्णयंति न मत्स्यानत्ति सर्वथा ।
सहवासी विजानीयाच्चरित्रं सहवासिनाम्
labdhvā tadupadeśaṃ hi tvamapi prājñasaṃmatā |
vṛthaiva mūrkhībhūtā tu tapaścarasi duṣkaram
||44||लब्ध्वा तदुपदेशं हि त्वमपि प्राज्ञसंमता ।
वृथैव मूर्खीभूता तु तपश्चरसि दुष्करम्
yadarthamīdṛśaṃ bāle karoṣi vipulaṃ tapaḥ |
sadodāsī nirvikāro madanārirnasaṃśayaḥ
||45||यदर्थमीदृशं बाले करोषि विपुलं तपः ।
सदोदासी निर्विकारो मदनारिर्नसंशयः
amaṃgalavapurdhārī nirlajjo'sadano'kulī |
kuveṣī pretabhūtādisaṃgī nagnau hi śūlabhṛt
||46||अमंगलवपुर्धारी निर्लज्जोऽसदनोऽकुली ।
कुवेषी प्रेतभूतादिसंगी नग्नौ हि शूलभृत्
sa dhūrtastava vijñānaṃ vināśya nijamāyayā |
mohayāmāsa sadyuktyā kārayāmāsa vai tapaḥ
||47||स धूर्तस्तव विज्ञानं विनाश्य निजमायया ।
मोहयामास सद्युक्त्या कारयामास वै तपः
īdṛśaṃ hi varaṃ labdhvā kiṃ sukhaṃ saṃbhaviṣyati |
vicāraṃ kuru deveśi tvameva girijātmaje
||48||ईदृशं हि वरं लब्ध्वा किं सुखं संभविष्यति ।
विचारं कुरु देवेशि त्वमेव गिरिजात्मजे
prathamaṃ dakṣajāṃ sādhvī vivāhya sudhiyā satīm |
nirvāhaṃ kṛtavānnaiva mūḍhaḥ kiṃciddināni hi
||49||प्रथमं दक्षजां साध्वी विवाह्य सुधिया सतीम् ।
निर्वाहं कृतवान्नैव मूढः किंचिद्दिनानि हि
tāṃ tathaiva sa vai doṣaṃ dattvātyākṣītsvayaṃ prabhuḥ |
dhyāyansvarūpa makalamaśokamaramatsukhī
||50||तां तथैव स वै दोषं दत्त्वात्याक्षीत्स्वयं प्रभुः ।
ध्यायन्स्वरूप मकलमशोकमरमत्सुखी
ekalaḥ paranirvāṇo hyasaṃgo'dvaya eva ca |
tena nāryāḥ kathaṃ devi nirvāhaḥ saṃbhaviṣyati
||51||एकलः परनिर्वाणो ह्यसंगोऽद्वय एव च ।
तेन नार्याः कथं देवि निर्वाहः संभविष्यति
adyāpi śāsanaṃ prāpya gṛhamāyāhi durmatim |
tyajāsmākaṃ mahābhāge bhaviṣyati ca śaṃ tava
||52||अद्यापि शासनं प्राप्य गृहमायाहि दुर्मतिम् ।
त्यजास्माकं महाभागे भविष्यति च शं तव
tvadyogyo hi varo viṣṇussarvasadguṇavānprabhuḥ |
vaikuṇṭhavāsī lakṣmīśo nānākrīḍāviśāradaḥ
||53||त्वद्योग्यो हि वरो विष्णुस्सर्वसद्गुणवान्प्रभुः ।
वैकुण्ठवासी लक्ष्मीशो नानाक्रीडाविशारदः
tena te kārayiṣyāmo vivāhaṃ sarvasaukhyadam |
itīdṛśaṃ tyaja haṭhaṃ sukhitā bhava pārvati
||54||तेन ते कारयिष्यामो विवाहं सर्वसौख्यदम् ।
इतीदृशं त्यज हठं सुखिता भव पार्वति
brahmovāca
ityedaṃ vacanaṃ śrutvā pārvatī jagadambikā |
vihasya ca punaḥ prāha munīnjñāna viśāradān
||55||इत्येदं वचनं श्रुत्वा पार्वती जगदम्बिका ।
विहस्य च पुनः प्राह मुनीन्ज्ञान विशारदान्
pārvatyuvāca
satyaṃ bhavadbhiḥ kathitaṃ svajñānena munīśvarāḥ |
paraṃtu me haṭho naiva mukto bhavati vai dvijāḥ
||56||सत्यं भवद्भिः कथितं स्वज्ञानेन मुनीश्वराः ।
परंतु मे हठो नैव मुक्तो भवति वै द्विजाः
svatanoḥ śailajātatvātkāṭhinyaṃ sahajaṃ sthitam |
itthaṃ vicārya sudhiyā māṃ niṣeddhuṃ na cārhatha
||57||स्वतनोः शैलजातत्वात्काठिन्यं सहजं स्थितम् ।
इत्थं विचार्य सुधिया मां निषेद्धुं न चार्हथ
surarṣervacanaṃ pathyaṃ tyakṣye naiva kadācana |
gurūṇāṃ vacanaṃ pathyamiti vedavido viduḥ
||58||सुरर्षेर्वचनं पथ्यं त्यक्ष्ये नैव कदाचन ।
गुरूणां वचनं पथ्यमिति वेदविदो विदुः
gurūṇāṃ vacanaṃ satyamiti yeṣāṃ dṛḍhā matiḥ |
teṣāmihāmutra sukhaṃ paramaṃ nāsukhaṃ kvacit
||59||गुरूणां वचनं सत्यमिति येषां दृढा मतिः ।
तेषामिहामुत्र सुखं परमं नासुखं क्वचित्
gurūṇāṃ vacanaṃ satyamiti yaddhṛdaye na dhīḥ |
ihāmutrāpi teṣāṃ hi dukhaṃ na ca sukhaṃ kvacit
||60||गुरूणां वचनं सत्यमिति यद्धृदये न धीः ।
इहामुत्रापि तेषां हि दुखं न च सुखं क्वचित्
sarvathā na parityājyaṃ gurūṇāṃ vacanaṃ dvijāḥ |
gṛhaṃ vasedvā śūnyaṃ syānme haṭhassukhadassadā
||61||सर्वथा न परित्याज्यं गुरूणां वचनं द्विजाः ।
गृहं वसेद्वा शून्यं स्यान्मे हठस्सुखदस्सदा
yadbhavadbhissubhaṇitaṃ vacanaṃ munisattamāḥ |
tadanyathā tadvivekaṃ varṇayāmi samāsataḥ
||62||यद्भवद्भिस्सुभणितं वचनं मुनिसत्तमाः ।
तदन्यथा तद्विवेकं वर्णयामि समासतः
guṇālayo vihārī ca viṣṇussatyaṃ prakīrtitaḥ |
sadāśivo'guṇaḥ proktastatra kāraṇa mucyate
||63||गुणालयो विहारी च विष्णुस्सत्यं प्रकीर्तितः ।
सदाशिवोऽगुणः प्रोक्तस्तत्र कारण मुच्यते
śivo brahmāvikāraḥ sa bhaktahetordhṛtākṛtiḥ |
prabhutāṃ laukikīṃ naiva saṃdarśayitumicchati |
ataḥ paramahaṃsānāṃ dhāryaye supriyā gatiḥ |
avadhūtasvarūpeṇa parānaṃdena śaṃbhunā
||65||शिवो ब्रह्माविकारः स भक्तहेतोर्धृताकृतिः ।
प्रभुतां लौकिकीं नैव संदर्शयितुमिच्छति ।
अतः परमहंसानां धार्यये सुप्रिया गतिः ।
अवधूतस्वरूपेण परानंदेन शंभुना
bhūṣūṇādirucirmāyārliptānāṃ brahmaṇo na ca |
sa prabhurnirguṇo'jo nirmāyo'lakṣyagatirvirāṭ
||66||भूषूणादिरुचिर्मायार्लिप्तानां ब्रह्मणो न च ।
स प्रभुर्निर्गुणोऽजो निर्मायोऽलक्ष्यगतिर्विराट्
dharmajātyādibhiśśambhurnānugṛhṇāti va dvijāḥ |
guroranugraheṇaiva śivaṃ jānāmi tattvataḥ
||67||धर्मजात्यादिभिश्शम्भुर्नानुगृह्णाति व द्विजाः ।
गुरोरनुग्रहेणैव शिवं जानामि तत्त्वतः
cecchivassa hi me viprā vivāhaṃ na kariṣyati |
avivāhā sadāhaṃ syāṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham
||68||चेच्छिवस्स हि मे विप्रा विवाहं न करिष्यति ।
अविवाहा सदाहं स्यां सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
udayati yadi bhānuḥ paścime digvibhāge pracalati yadi meruśśītatāṃ yāti vahniḥ |
vikasati yadi padmaṃ parvatāgre śilāyāṃ na hi calati haṭho me satyametadbravīmi
||69||उदयति यदि भानुः पश्चिमे दिग्विभागे प्रचलति यदि मेरुश्शीततां याति वह्निः ।
विकसति यदि पद्मं पर्वताग्रे शिलायां न हि चलति हठो मे सत्यमेतद्ब्रवीमि
brahmovāca
ityuktvā tānpraṇamyāśu munīnsā parvatātmajā |
virarāma śivaṃ smṛtvā nirvikāreṇa cetasā
||70||इत्युक्त्वा तान्प्रणम्याशु मुनीन्सा पर्वतात्मजा ।
विरराम शिवं स्मृत्वा निर्विकारेण चेतसा
ṛṣayo'pītthamājñāya girijāyāssuniścayam |
procurjayagiraṃ tatra daduścāśiṣamuttamām |
71 atha prāṇamya tāṃ devīṃ munayo hṛṣṭamānasāḥ |
śivasthānaṃ drutaṃ jagmustatparīkṣākarā mune
||72||ऋषयोऽपीत्थमाज्ञाय गिरिजायास्सुनिश्चयम् ।
प्रोचुर्जयगिरं तत्र ददुश्चाशिषमुत्तमाम् ।
७१ अथ प्राणम्य तां देवीं मुनयो हृष्टमानसाः ।
शिवस्थानं द्रुतं जग्मुस्तत्परीक्षाकरा मुने
tatra gatvā śivaṃ natvā vṛttāṃtaṃ vinivedya tam |
tadājñāṃ samanuprāpya svarlokaṃ jagmurādarāt
||73||तत्र गत्वा शिवं नत्वा वृत्तांतं विनिवेद्य तम् ।
तदाज्ञां समनुप्राप्य स्वर्लोकं जग्मुरादरात्
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatīkhaṃḍe saptarṣiṃkṛtaparīkṣāvarṇano nāma paṃcaviśo'dhyāya || 25 ||