śivakailāsagamanavarṇanam
brahmovāca
atha sā brāhmaṇī devyai śikṣayitvā vratañca tat |
provāca menāmāmantrya yātrāmasyāśca kāraya
||1||अथ सा ब्राह्मणी देव्यै शिक्षयित्वा व्रतञ्च तत् ।
प्रोवाच मेनामामन्त्र्य यात्रामस्याश्च कारय
tathāstviti ca samprocya premavaśyā babhūva sā |
dhṛtindhṛtvāhūya kālīṃ viśleṣavirahā kulā
||2||तथास्त्विति च सम्प्रोच्य प्रेमवश्या बभूव सा ।
धृतिन्धृत्वाहूय कालीं विश्लेषविरहा कुला
atyuccai rodanaṃ cakre saṃśliṣya ca punaḥ punaḥ |
pārvatyapi rurodoccairuccarantī kṛpāvacaḥ
||3||अत्युच्चै रोदनं चक्रे संश्लिष्य च पुनः पुनः ।
पार्वत्यपि रुरोदोच्चैरुच्चरन्ती कृपावचः
śailapriyā śivā cāpi mūrcchāmāpa śucārditā |
mūrcchāmprāpurdevapatnyaḥ pārvatyā rodanena ca
||4||शैलप्रिया शिवा चापि मूर्च्छामाप शुचार्दिता ।
मूर्च्छाम्प्रापुर्देवपत्न्यः पार्वत्या रोदनेन च
sarvāśca rurudurnāryyassarvamāsīdacetanam |
svayaṃ ruroda yogīśo gacchankonya paraḥ prabhuḥ
||5||सर्वाश्च रुरुदुर्नार्य्यस्सर्वमासीदचेतनम् ।
स्वयं रुरोद योगीशो गच्छन्कोन्य परः प्रभुः
etasminnantare śīghramājagāma himālayaḥ |
sasarvatanayastatra sacivaiśca dvijaiḥ paraiḥ
||6||एतस्मिन्नन्तरे शीघ्रमाजगाम हिमालयः ।
ससर्वतनयस्तत्र सचिवैश्च द्विजैः परैः
svayaṃ ruroda mohena vatsāṃ kṛtvā svavakṣasi |
kva yāsītyevamuccārya śūnyaṃ kṛtvā muhurmuhuḥ
||7||स्वयं रुरोद मोहेन वत्सां कृत्वा स्ववक्षसि ।
क्व यासीत्येवमुच्चार्य शून्यं कृत्वा मुहुर्मुहुः
tataḥ purohito viprairadhyātmavidyayā sukham |
sarvānprabodhayāmāsa kṛpayā jñānavattaraḥ
||8||ततः पुरोहितो विप्रैरध्यात्मविद्यया सुखम् ।
सर्वान्प्रबोधयामास कृपया ज्ञानवत्तरः
nanāma pārvatī bhaktyā mātarampitaraṃ gurum |
mahāmāyā bhavācārādrurodoccairmuhurmuhuḥ
||9||ननाम पार्वती भक्त्या मातरम्पितरं गुरुम् ।
महामाया भवाचाराद्रुरोदोच्चैर्मुहुर्मुहुः
pārvatyā rodanenaiva rurudussarvayoṣitaḥ |
nitarāṃ jananī menā yāmayo bhrātarastathā
||10||पार्वत्या रोदनेनैव रुरुदुस्सर्वयोषितः ।
नितरां जननी मेना यामयो भ्रातरस्तथा
punaḥ punaḥ śivāmātā yāmayo'nyāśca yoṣitaḥ |
bhrātaro janakaḥ premṇā rurudurbaddhasauhṛdāḥ
||11||पुनः पुनः शिवामाता यामयोऽन्याश्च योषितः ।
भ्रातरो जनकः प्रेम्णा रुरुदुर्बद्धसौहृदाः
tadā viprāḥ samāgatya bodhayāmāsurādarāt |
lagnannivedayāmāsuryātrāyāssukhadamparam
||12||तदा विप्राः समागत्य बोधयामासुरादरात् ।
लग्नन्निवेदयामासुर्यात्रायास्सुखदम्परम्
tato himālayo menāṃ dhṛtvā dhairyyamvivekataḥ |
śibikāmānayāmāsa śivārohaṇahetave
||13||ततो हिमालयो मेनां धृत्वा धैर्य्यम्विवेकतः ।
शिबिकामानयामास शिवारोहणहेतवे
śivāmārohayāmāsustatra viprāṅganāśca tām |
āśiṣampradadussarvāḥ pitā mātā dvijāstathā
||14||शिवामारोहयामासुस्तत्र विप्राङ्गनाश्च ताम् ।
आशिषम्प्रददुस्सर्वाः पिता माता द्विजास्तथा
mahārājñyupacārām̐śca dadau menā giristathā |
nānādravyasamūhaṃ ca pareṣāndurlabhaṃ śubham
||15||महाराज्ञ्युपचाराँश्च ददौ मेना गिरिस्तथा ।
नानाद्रव्यसमूहं च परेषान्दुर्लभं शुभम्
śivā natvā gurūnsarvāñ janakaṃ jananīntathā |
dvijānpurohitaṃ yāmīstrīstathānyā yayau mune
||16||शिवा नत्वा गुरून्सर्वाञ् जनकं जननीन्तथा ।
द्विजान्पुरोहितं यामीस्त्रीस्तथान्या ययौ मुने
himācalo'pi sasuto'gacchatsnehavaśī budhaḥ |
prāptastatra prabhuryatra sāmaraḥ prītimāvahan
||17||हिमाचलोऽपि ससुतोऽगच्छत्स्नेहवशी बुधः ।
प्राप्तस्तत्र प्रभुर्यत्र सामरः प्रीतिमावहन्
prītyābhirebhire sarve mahotsavapura ssaram |
prabhumpraṇemuste bhaktyā praśaṃsanto'viśanpurīm
||18||प्रीत्याभिरेभिरे सर्वे महोत्सवपुर स्सरम् ।
प्रभुम्प्रणेमुस्ते भक्त्या प्रशंसन्तोऽविशन्पुरीम्
jātismarāṃ smārayāmi nityaṃ smarasi cedvada |
līlayā tvāñca deveśi sadā prāṇapriyā mama
||19||जातिस्मरां स्मारयामि नित्यं स्मरसि चेद्वद ।
लीलया त्वाञ्च देवेशि सदा प्राणप्रिया मम
brahmovāca
ityākarṇya maheśasya svanāthasyātha pārvatī |
śaṅkarasya priyā nityaṃ sasmitovāca sā satī
||20||इत्याकर्ण्य महेशस्य स्वनाथस्याथ पार्वती ।
शङ्करस्य प्रिया नित्यं सस्मितोवाच सा सती
pārvatyuvāca
sarvaṃ smarāmi prāṇeśa maunī bhūto bhaveti ca |
prastāvocitamadyāśu kāryaṃ kuru namo'stu te
||21||सर्वं स्मरामि प्राणेश मौनी भूतो भवेति च ।
प्रस्तावोचितमद्याशु कार्यं कुरु नमोऽस्तु ते
brahmovāca
ityākarṇya priyāvākyaṃ sudhādhārāśatopamam |
mumude'tīva viśveśo laukikācāratatparaḥ
||22||इत्याकर्ण्य प्रियावाक्यं सुधाधाराशतोपमम् ।
मुमुदेऽतीव विश्वेशो लौकिकाचारतत्परः
śivaḥ sambhṛtasambhāro nānāvastumanoharam |
bhojayāmāsa devaśca nārāyaṇapurogamān
||23||शिवः सम्भृतसम्भारो नानावस्तुमनोहरम् ।
भोजयामास देवश्च नारायणपुरोगमान्
tathānyānnikhilānprītyā svavivāhasamāgatān |
bhojayāmāsa surasamannambahuvidhamprabhuḥ
||24||तथान्यान्निखिलान्प्रीत्या स्वविवाहसमागतान् ।
भोजयामास सुरसमन्नम्बहुविधम्प्रभुः
tato bhuktvā ca te devā nānāratna vibhūṣitāḥ |
sastrīkāssagaṇāssarve praṇemuścaṃdraśekharam
||25||ततो भुक्त्वा च ते देवा नानारत्न विभूषिताः ।
सस्त्रीकास्सगणास्सर्वे प्रणेमुश्चंद्रशेखरम्
saṃstutya vāgbhiriṣṭābhiḥ parikramya mudānvitāḥ |
praśaṃsanto vivāhañca svadhāmāni yayustataḥ
||26||संस्तुत्य वाग्भिरिष्टाभिः परिक्रम्य मुदान्विताः ।
प्रशंसन्तो विवाहञ्च स्वधामानि ययुस्ततः
nārāyaṇaṃ mune māṃ ca praṇanāma śivassvayam |
laukikācāramāśritya yathā viṣṇuśca kaśyapam
||27||नारायणं मुने मां च प्रणनाम शिवस्स्वयम् ।
लौकिकाचारमाश्रित्य यथा विष्णुश्च कश्यपम्
mayāśliṣyāśiṣandattvā śivasya punaragrataḥ |
matvā vai taṃ paraṃ brahma cakre ca stutiruttamā
||28||मयाश्लिष्याशिषन्दत्त्वा शिवस्य पुनरग्रतः ।
मत्वा वै तं परं ब्रह्म चक्रे च स्तुतिरुत्तमा
tamāmantrya mayā viṣṇussāñjaliśśivayormudā |
praśaṃsaṃstadvivāhañca jagāma svālayamparam
||29||तमामन्त्र्य मया विष्णुस्साञ्जलिश्शिवयोर्मुदा ।
प्रशंसंस्तद्विवाहञ्च जगाम स्वालयम्परम्
śivo'pi svagirau tasthau pārvatyā viharanmudā |
sarve gaṇāssukhaṃ prāpuratīva svabhajañchivau
||30||शिवोऽपि स्वगिरौ तस्थौ पार्वत्या विहरन्मुदा ।
सर्वे गणास्सुखं प्रापुरतीव स्वभजञ्छिवौ
ityevaṅka thitastāta śivodvāhassumaṃgalaḥ |
śokaghno harṣajanaka āyuṣyo dhanavarddhanaḥ
||31||इत्येवङ्क थितस्तात शिवोद्वाहस्सुमंगलः ।
शोकघ्नो हर्षजनक आयुष्यो धनवर्द्धनः
ya imaṃ śṛṇuyānnityaṃ śucistadgatamānasaḥ |
śrāvayedvātha niyamācchivalokamavāpnuyāt
||32||य इमं शृणुयान्नित्यं शुचिस्तद्गतमानसः ।
श्रावयेद्वाथ नियमाच्छिवलोकमवाप्नुयात्
idamākhyānamākhyātamadbhutaṃ maṃgalāyanam |
sarvavighnapraśamanaṃ sarvavyādhivināśanam
||33||इदमाख्यानमाख्यातमद्भुतं मंगलायनम् ।
सर्वविघ्नप्रशमनं सर्वव्याधिविनाशनम्
yaśasyaṃ svargyamāyuṣyaṃ putrapautrakaramparam |
sarvakāmapradaṃ ceha bhuktidaṃ muktidaṃ sadā
||34||यशस्यं स्वर्ग्यमायुष्यं पुत्रपौत्रकरम्परम् ।
सर्वकामप्रदं चेह भुक्तिदं मुक्तिदं सदा
apamṛtyupraśamanaṃ mahāśāntikaraṃ śubham |
sarvadussvapnapraśamanaṃ buddhiprajñādisādhanam
||35||अपमृत्युप्रशमनं महाशान्तिकरं शुभम् ।
सर्वदुस्स्वप्नप्रशमनं बुद्धिप्रज्ञादिसाधनम्
śivotsaveṣu sarveṣu paṭhitavyamprayatnataḥ |
śubhepsubhirjanaiḥ prītyā śivasantoṣakāraṇam
||36||शिवोत्सवेषु सर्वेषु पठितव्यम्प्रयत्नतः ।
शुभेप्सुभिर्जनैः प्रीत्या शिवसन्तोषकारणम्
paṭhetpratiṣṭhākāle tu devādīnāṃ viśeṣataḥ |
śivasya sarvakāryasya prārambhe ca suprītitaḥ
||37||पठेत्प्रतिष्ठाकाले तु देवादीनां विशेषतः ।
शिवस्य सर्वकार्यस्य प्रारम्भे च सुप्रीतितः
śṛṇuyādvā śucirbhūtvā caritaṃ śivayośśivam |
sidhyanti sarvakāryāṇi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ
||38||शृणुयाद्वा शुचिर्भूत्वा चरितं शिवयोश्शिवम् ।
सिध्यन्ति सर्वकार्याणि सत्यं सत्यं न संशयः
iti śrīśivamahāpurāṇe brahmanāradasaṃvāde dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatīkhaṇḍe śivakailāsagamanavarṇanaṃ nāma pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ || 55 ||
samāpto'yaṃ tṛtīyaḥ pārvatīkhaṇḍaḥ
||3||समाप्तोऽयं तृतीयः पार्वतीखण्डः