pārvatībālyalīlāvarṇanam
brahmovāca
tato menā purassā vai sutā bhūtvā mahādyutiḥ |
cakāra rodanaṃ tatra laukikīṃ gatimāśritā
||1||ततो मेना पुरस्सा वै सुता भूत्वा महाद्युतिः ।
चकार रोदनं तत्र लौकिकीं गतिमाश्रिता
ariṣṭaśayyāṃ paritassadvisārisutejasā |
niśīthadīpā vihatatviṣa āsannaraṃ mune
||2||अरिष्टशय्यां परितस्सद्विसारिसुतेजसा ।
निशीथदीपा विहतत्विष आसन्नरं मुने
śrutvā tadrodanaṃ ramyaṃ gṛhasthāssarvayoṣitaḥ |
jahṛṣussambhramāttatrāgatāḥ prītipurassarāḥ
||3||श्रुत्वा तद्रोदनं रम्यं गृहस्थास्सर्वयोषितः ।
जहृषुस्सम्भ्रमात्तत्रागताः प्रीतिपुरस्सराः
tacchuddhāntacaraḥ śīghraṃ śaśaṃsa bhūbhṛte tadā |
pārvatījanma sukhadaṃ devakāryakaraṃ śubham
||4||तच्छुद्धान्तचरः शीघ्रं शशंस भूभृते तदा ।
पार्वतीजन्म सुखदं देवकार्यकरं शुभम्
tacchuddhāntacarāyāśu putrījanma suśaṃsate |
sitātapatraṃ nādeyamāsīttasya mahībhṛtaḥ
||5||तच्छुद्धान्तचरायाशु पुत्रीजन्म सुशंसते ।
सितातपत्रं नादेयमासीत्तस्य महीभृतः
gatastatra giriḥ prītyā sapurohitasadvijaḥ |
dadarśa tanayāṃ tāntu śobhamānāṃ subhāsasā
||6||गतस्तत्र गिरिः प्रीत्या सपुरोहितसद्विजः ।
ददर्श तनयां तान्तु शोभमानां सुभाससा
nīlotpaladala śyāmāṃ sudyutiṃ sumanoramām |
dṛṣṭvā ca tādṛśīṃ kanyāṃ mumodāti girīśvaraḥ
||7||नीलोत्पलदल श्यामां सुद्युतिं सुमनोरमाम् ।
दृष्ट्वा च तादृशीं कन्यां मुमोदाति गिरीश्वरः
sarve ca mumudustatra paurāśca puruṣāḥ striyaḥ |
tadotsavo mahānāsīnnedurvādyāni bhūriśaḥ
||8||सर्वे च मुमुदुस्तत्र पौराश्च पुरुषाः स्त्रियः ।
तदोत्सवो महानासीन्नेदुर्वाद्यानि भूरिशः
babhūva maṃgalaṃ gānaṃ nanṛturvārayoṣitaḥ |
dānaṃ dadau dvijātibhyo jātakarmavidhāya ca
||9||बभूव मंगलं गानं ननृतुर्वारयोषितः ।
दानं ददौ द्विजातिभ्यो जातकर्मविधाय च
atha dvāraṃ samāgatya cakāra sumahotsavam |
himācalaḥ prasannātmā bhikṣubhyo draviṇandadau
||10||अथ द्वारं समागत्य चकार सुमहोत्सवम् ।
हिमाचलः प्रसन्नात्मा भिक्षुभ्यो द्रविणन्ददौ
atho muhūrtte sumate himavānmunibhiḥ saha |
nāmā'karotsutāyāstu kālītyādi sukhapradam
||11||अथो मुहूर्त्ते सुमते हिमवान्मुनिभिः सह ।
नामाऽकरोत्सुतायास्तु कालीत्यादि सुखप्रदम्
dānaṃ dadau tadā prītyā dvijebhyo bahu sādaram |
utsavaṃ kārayāmāsa vividhaṃ gānapūrvvakam
||12||दानं ददौ तदा प्रीत्या द्विजेभ्यो बहु सादरम् ।
उत्सवं कारयामास विविधं गानपूर्व्वकम्
itthaṃ kṛtvotsavaṃ bhūri kālīṃ paśyanmuhurmuhuḥ |
lebhe mudaṃ sapatnīko bahuputro'pi bhūdharaḥ
||13||इत्थं कृत्वोत्सवं भूरि कालीं पश्यन्मुहुर्मुहुः ।
लेभे मुदं सपत्नीको बहुपुत्रोऽपि भूधरः
tatra sā vavṛdhe devī girirājagṛhe śivā |
gaṃgeva varṣāsamaye śaradīvātha candrikā
||14||तत्र सा ववृधे देवी गिरिराजगृहे शिवा ।
गंगेव वर्षासमये शरदीवाथ चन्द्रिका
evaṃ sā kālikā devī cārvaṅgī cārudarśanā |
dadhre cānudinaṃ ramyāṃ candrabimbakalāmiva
||15||एवं सा कालिका देवी चार्वङ्गी चारुदर्शना ।
दध्रे चानुदिनं रम्यां चन्द्रबिम्बकलामिव
kulocitena nāmnā tāṃ pārvatītyājuhāvahā|
bandhupriyāṃ bandhujanaḥ sauśīlyaguṇasaṃyutām
||16||कुलोचितेन नाम्ना तां पार्वतीत्याजुहावहा।
बन्धुप्रियां बन्धुजनः सौशील्यगुणसंयुताम्
umeti mātrā tapase niṣiddhā kālikā ca sā |
paścādumākhyāṃ sumukhī jagāma bhuvane mune
||17||उमेति मात्रा तपसे निषिद्धा कालिका च सा ।
पश्चादुमाख्यां सुमुखी जगाम भुवने मुने
dṛṣṭiḥ putravato'pyadrestasmiṃstṛptiṃ jagāma na |
apatye pārvatītyākhye sarvasaubhāgya saṃyute
||18||दृष्टिः पुत्रवतोऽप्यद्रेस्तस्मिंस्तृप्तिं जगाम न ।
अपत्ये पार्वतीत्याख्ये सर्वसौभाग्य संयुते
madhoranantapuṣpasya cūte hi bhramarāvaliḥ |
viśeṣasaṃgā bhavati sahakāre munīśvara
||19||मधोरनन्तपुष्पस्य चूते हि भ्रमरावलिः ।
विशेषसंगा भवति सहकारे मुनीश्वर
pūto vibhūṣitaścāpi sa babhūva tayā giriḥ |
saṃskāravatyeva girā manīṣīva himālayaḥ
||20||पूतो विभूषितश्चापि स बभूव तया गिरिः ।
संस्कारवत्येव गिरा मनीषीव हिमालयः
prabhāmahatyā śikhayeva dīpo bhuvanasya ca |
trimārgayeva sanmārgastadvadgirijayā giriḥ
||21||प्रभामहत्या शिखयेव दीपो भुवनस्य च ।
त्रिमार्गयेव सन्मार्गस्तद्वद्गिरिजया गिरिः
kandukaiḥ kṛtrimaiḥ putraissakhīmadhyagatā ca sā |
gaṃgāsaikatavedībhirbālye reme muhurmuhuḥ
||22||कन्दुकैः कृत्रिमैः पुत्रैस्सखीमध्यगता च सा ।
गंगासैकतवेदीभिर्बाल्ये रेमे मुहुर्मुहुः
atha devī śivā sā copadeśasamaye mune |
papāṭha vidyātsuprītyā yatacittā ca sadguroḥ
||23||अथ देवी शिवा सा चोपदेशसमये मुने ।
पपाठ विद्यात्सुप्रीत्या यतचित्ता च सद्गुरोः
prāktanā janmavidyāstāṃ śaradīva prapedire |
haṃsālissvarṇadī naktamātmabhāso mahauṣadhim
||24||प्राक्तना जन्मविद्यास्तां शरदीव प्रपेदिरे ।
हंसालिस्स्वर्णदी नक्तमात्मभासो महौषधिम्
itthaṃ suvarṇitā līlā śivāyāḥ kācideva hi |
anyalīlāmpravakṣye'haṃ śṛṇu tvaṃ premato mune
||25||इत्थं सुवर्णिता लीला शिवायाः काचिदेव हि ।
अन्यलीलाम्प्रवक्ष्येऽहं शृणु त्वं प्रेमतो मुने
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatīkhaṇḍe pārvatībālyalīlāvarṇanaṃnāma saptamo 'dhyāyaḥ || 7 ||