tasminnavasare jñātvānukūlaṃ samayaṃ ratiḥ
brahmovāca
tasminnavasare jñātvānukūlaṃ samayaṃ ratiḥ |
suprasannā ca tamprāha śaṅkaraṃ dīnavatsalam
||1||तस्मिन्नवसरे ज्ञात्वानुकूलं समयं रतिः ।
सुप्रसन्ना च तम्प्राह शङ्करं दीनवत्सलम्
ratiruvāca
gṛhītvā pārvatīṃ prāptaṃ saubhāgyamatidurlabham |
kimarthaṃ prāṇanātho me nissvārthaṃ bhasmasātkṛtaḥ
||2||गृहीत्वा पार्वतीं प्राप्तं सौभाग्यमतिदुर्लभम् ।
किमर्थं प्राणनाथो मे निस्स्वार्थं भस्मसात्कृतः
jīvayātrā patiṃ me hi kāmavyā pāramātmani |
kuru dūraṃ ca santāpaṃ samaviśleṣahetukam
||3||जीवयात्रा पतिं मे हि कामव्या पारमात्मनि ।
कुरु दूरं च सन्तापं समविश्लेषहेतुकम्
vivāhotsava etasmin sukhino nikhilā janāḥ |
ahamekā maheśāna duḥkhinī svapatimvinā
||4||विवाहोत्सव एतस्मिन् सुखिनो निखिला जनाः ।
अहमेका महेशान दुःखिनी स्वपतिम्विना
sanāthāṃ kuru māndeva prasanno bhava śaṅkara |
svoktaṃ satyamvidhehi tvaṃ dīnabandho para prabho
||5||सनाथां कुरु मान्देव प्रसन्नो भव शङ्कर ।
स्वोक्तं सत्यम्विधेहि त्वं दीनबन्धो पर प्रभो
tvāmvinā kassamarthotra trailokye sacarācare |
nāśane mama duḥkhasya jñātveti karuṇāṃ kuru
||6||त्वाम्विना कस्समर्थोत्र त्रैलोक्ये सचराचरे ।
नाशने मम दुःखस्य ज्ञात्वेति करुणां कुरु
sotsave svavivāhe'sminsarvānanda pradāyinī |
sotsavāmapi māṃ nātha kuru dīnakṛpākara
||7||सोत्सवे स्वविवाहेऽस्मिन्सर्वानन्द प्रदायिनी ।
सोत्सवामपि मां नाथ कुरु दीनकृपाकर
jīvite mama nāthe hi pārvatyā priyayā saha |
suvihāraḥ prapūrṇaśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ
||8||जीविते मम नाथे हि पार्वत्या प्रियया सह ।
सुविहारः प्रपूर्णश्च भविष्यति न संशयः
sarvaṃ kartuṃ samarthosi yatastvaṃ parameśvaraḥ |
kimbahūktyātra sarveśa jīvayāśu patiṃ mama
||9||सर्वं कर्तुं समर्थोसि यतस्त्वं परमेश्वरः ।
किम्बहूक्त्यात्र सर्वेश जीवयाशु पतिं मम
brahmovāca
tadityuktvā kāmabhasma dadau sagrandhibandhanam |
ruroda purataśśambhornātha nāthetyudīryya ca
||10||तदित्युक्त्वा कामभस्म ददौ सग्रन्धिबन्धनम् ।
रुरोद पुरतश्शम्भोर्नाथ नाथेत्युदीर्य्य च
ratirodanamākarṇya sarasvatyādayaḥ striyaḥ |
rurudussakalā devyaḥ procurdīnataraṃ vacaḥ
||11||रतिरोदनमाकर्ण्य सरस्वत्यादयः स्त्रियः ।
रुरुदुस्सकला देव्यः प्रोचुर्दीनतरं वचः
devya ūcuḥ
bhaktavatsalanāmā tvaṃ dīnabandhurdayānidhiḥ |
kāma jīvaya sotsāhāṃ rati kuru namo'stu te
||12||भक्तवत्सलनामा त्वं दीनबन्धुर्दयानिधिः ।
काम जीवय सोत्साहां रति कुरु नमोऽस्तु ते
brahmovāca
iti tadvacanaṃ śrutvā prasanno'bhūnmaheśvaraḥ |
kṛpādṛṣṭiṃ cakārāśu karuṇāsāgaraḥ prabhuḥ
||13||इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः ।
कृपादृष्टिं चकाराशु करुणासागरः प्रभुः
sudhādṛṣṭyā śūlabhṛto bhasmato nirgataḥ smaraḥ |
tadrūpaveṣacihnātmā sundarodbhutamūrtimān
||14||सुधादृष्ट्या शूलभृतो भस्मतो निर्गतः स्मरः ।
तद्रूपवेषचिह्नात्मा सुन्दरोद्भुतमूर्तिमान्
tadrūpaśca tadākārasaṃsmitaṃ sadhanuśśaram |
dṛṣṭvā patiṃ ratistaṃ ca praṇanāma maheśvaram
||15||तद्रूपश्च तदाकारसंस्मितं सधनुश्शरम् ।
दृष्ट्वा पतिं रतिस्तं च प्रणनाम महेश्वरम्
kṛtārthābhūcchivaṃ devaṃ tuṣṭāva ca kṛtāñjaliḥ |
prāṇanāthapradaṃ patyā jīvitena punaḥpunaḥ
||16||कृतार्थाभूच्छिवं देवं तुष्टाव च कृताञ्जलिः ।
प्राणनाथप्रदं पत्या जीवितेन पुनःपुनः
kāmasya stutimākarṇya sanārīkasya śaṅkaraḥ |
prasanno'bhavadatyaṃtamuvāca karuṇārdradhīḥ
||17||कामस्य स्तुतिमाकर्ण्य सनारीकस्य शङ्करः ।
प्रसन्नोऽभवदत्यंतमुवाच करुणार्द्रधीः
śaṅkara uvāca
prasannohaṃ tava stutyā sanārīkasya cittaja |
svayaṃbhava varambūhi vāñchitaṃ taddadāmi te
||18||प्रसन्नोहं तव स्तुत्या सनारीकस्य चित्तज ।
स्वयंभव वरम्बूहि वाञ्छितं तद्ददामि ते
brahmovāca
iti śambhuvacaḥ śrutvā mahānadanssmarastataḥ |
uvāca sāñjalirnamro gadgadākṣarayā girā
||19||इति शम्भुवचः श्रुत्वा महानदन्स्स्मरस्ततः ।
उवाच साञ्जलिर्नम्रो गद्गदाक्षरया गिरा
kāma uvāca
devadeva mahādeva karuṇāsāgara prabho |
yadi prasannassarveśaḥ mamānandakaro bhava
||20||देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो ।
यदि प्रसन्नस्सर्वेशः ममानन्दकरो भव
kṣamasva me'parādhaṃ hi yatkṛtaśca purā prabho |
svajaneṣu parāmprītiṃ bhaktindehi svapādayoḥ
||21||क्षमस्व मेऽपराधं हि यत्कृतश्च पुरा प्रभो ।
स्वजनेषु पराम्प्रीतिं भक्तिन्देहि स्वपादयोः
brahmovāca
ityākarṇya smaravacaḥ prasannaḥ parameśvaraḥ oṃ mityuktvā'bravīttaṃ vai vihasankaruṇānidhiḥ
||22||इत्याकर्ण्य स्मरवचः प्रसन्नः परमेश्वरः ॐ मित्युक्त्वाऽब्रवीत्तं वै विहसन्करुणानिधिः
īśvara uvāca
he kāmāhaṃ prasanno'smi bhayantyaja mahāmate |
gaccha viṣṇusamīpañca bahisthāne sthito bhava
||23||हे कामाहं प्रसन्नोऽस्मि भयन्त्यज महामते ।
गच्छ विष्णुसमीपञ्च बहिस्थाने स्थितो भव
brahmovāca
tacchrutvā śirasā natvā parikramya stuvanvibhum |
bahirgatvā harindevānpraṇamya samupāsta saḥ
||24||तच्छ्रुत्वा शिरसा नत्वा परिक्रम्य स्तुवन्विभुम् ।
बहिर्गत्वा हरिन्देवान्प्रणम्य समुपास्त सः
kāmaṃ sambhāṣya devāśca dadustasmai śubhāśiṣam |
viṣṇvādayaḥ prasannāste procuḥ smṛtvā śivaṃ hṛdi
||25||कामं सम्भाष्य देवाश्च ददुस्तस्मै शुभाशिषम् ।
विष्ण्वादयः प्रसन्नास्ते प्रोचुः स्मृत्वा शिवं हृदि
devā ūcuḥ
dhanyastvaṃ smara sandagdhaḥ śivenānugrahīkṛtaḥ |
jīvayāmāsa sattvāṃśakṛpādṛṣṭyā khileśvaraḥ
||26||धन्यस्त्वं स्मर सन्दग्धः शिवेनानुग्रहीकृतः ।
जीवयामास सत्त्वांशकृपादृष्ट्या खिलेश्वरः
sukhaduḥkhado na cānyo'sti yatassvakṛtabhṛk pumān |
kāle rakṣā vivāhaśca niṣekaḥ kena vāryate
||27||सुखदुःखदो न चान्योऽस्ति यतस्स्वकृतभृक् पुमान् ।
काले रक्षा विवाहश्च निषेकः केन वार्यते
brahmovāca
ityuktvā te ca sammānya taṃ sukhenāmarāstadā |
santasthustatra viṣṇvādyāssarve labdhamanorathāḥ
||28||इत्युक्त्वा ते च सम्मान्य तं सुखेनामरास्तदा ।
सन्तस्थुस्तत्र विष्ण्वाद्यास्सर्वे लब्धमनोरथाः
sopi pramuditastatra samuvāsa śivājñayā |
jayaśabdo namaśśabdassādhuśabdo babhūva ha
||29||सोपि प्रमुदितस्तत्र समुवास शिवाज्ञया ।
जयशब्दो नमश्शब्दस्साधुशब्दो बभूव ह
tataśśambhurvāsagehe vāme saṃsthāpya pārvatīm |
miṣṭānnaṃ bhojayāmāsa taṃ ca sā ca mudānvitā
||30||ततश्शम्भुर्वासगेहे वामे संस्थाप्य पार्वतीम् ।
मिष्टान्नं भोजयामास तं च सा च मुदान्विता
atha śambhurbhavācārī tatra kṛtyamvidhāya tat |
menāmāmaṃtrya śailaṃ ca janavāsaṃ jagāma saḥ
||31||अथ शम्भुर्भवाचारी तत्र कृत्यम्विधाय तत् ।
मेनामामंत्र्य शैलं च जनवासं जगाम सः
mahotsavastadā cāsīdvedadhvanirabhūnmune |
vādyāni vādayāmāsurjanāścaturvidhāni ca
||32||महोत्सवस्तदा चासीद्वेदध्वनिरभून्मुने ।
वाद्यानि वादयामासुर्जनाश्चतुर्विधानि च
śambhurāgatya svasthānaṃ vavande ca munīṃstadā |
hariṃ ca māṃ bhavācārādvandito'bhūtsurādibhiḥ
||33||शम्भुरागत्य स्वस्थानं ववन्दे च मुनींस्तदा ।
हरिं च मां भवाचाराद्वन्दितोऽभूत्सुरादिभिः
jayaśabdo babhūvātha nama śśabdastathaiva ca |
vedadhvaniśca śubhadaḥ sarvavighnavidāraṇaḥ
||34||जयशब्दो बभूवाथ नम श्शब्दस्तथैव च ।
वेदध्वनिश्च शुभदः सर्वविघ्नविदारणः
atha viṣṇurahaṃ śakrassarve devāśca sarṣayaḥ |
siddhā upasurā nāgāstuṣṭuvuste pṛthakpṛthak
||35||अथ विष्णुरहं शक्रस्सर्वे देवाश्च सर्षयः ।
सिद्धा उपसुरा नागास्तुष्टुवुस्ते पृथक्पृथक्
devā ūcuḥ
jaya śambho'khilādhāra jaya nāma maheśvara |
jaya rudra mahādeva jaya viśva mbhara prabho
||36||जय शम्भोऽखिलाधार जय नाम महेश्वर ।
जय रुद्र महादेव जय विश्व म्भर प्रभो
jaya kālīpate svāmiñjayānandapravardhaka |
jaya tryambaka sarveśa jaya māyāpate vibho
||37||जय कालीपते स्वामिञ्जयानन्दप्रवर्धक ।
जय त्र्यम्बक सर्वेश जय मायापते विभो
jaya nirguṇa niṣkāma kāraṇātīta sarvaga |
jaya līlākhilādhāra dhṛtarūpa namo'stu te
||38||जय निर्गुण निष्काम कारणातीत सर्वग ।
जय लीलाखिलाधार धृतरूप नमोऽस्तु ते
jaya svabhaktasatkāmapradeśa karuṇākara |
jaya sānandasadrūpa jaya māyāguṇākṛte
||39||जय स्वभक्तसत्कामप्रदेश करुणाकर ।
जय सानन्दसद्रूप जय मायागुणाकृते
jayogra mṛḍa sarvātman dīnabandho dayānidhe |
jayāvikāra māyeśa vāṅmanotītavigraha
||40||जयोग्र मृड सर्वात्मन् दीनबन्धो दयानिधे ।
जयाविकार मायेश वाङ्मनोतीतविग्रह
brahmovāca
iti stutvā maheśānaṃ girijānāyakamprabhum |
siṣevire paraprītyā viṣṇvādyāste yathocitam
||41||इति स्तुत्वा महेशानं गिरिजानायकम्प्रभुम् ।
सिषेविरे परप्रीत्या विष्ण्वाद्यास्ते यथोचितम्
atha śambhurmaheśāno līlāttatanurīśvaraḥ |
dadau mānavaranteṣāṃ sarveṣāntatra nārada
||42||अथ शम्भुर्महेशानो लीलात्ततनुरीश्वरः ।
ददौ मानवरन्तेषां सर्वेषान्तत्र नारद
viṣṇvādyāste'khilāstāta prāpyājñāmparameśituḥ |
atihṛṣṭāḥ prasannāsyāḥ svasthānañjagmurādṛtāḥ
||43||विष्ण्वाद्यास्तेऽखिलास्तात प्राप्याज्ञाम्परमेशितुः ।
अतिहृष्टाः प्रसन्नास्याः स्वस्थानञ्जग्मुरादृताः
iti śrīśivamahāpurāṇe brahmanāradasamvāde dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatīkhaṇḍe kāmasaṃjīvanavarṇanaṃ nāmaikapañcāśattamo'dhyāyaḥ || 51 ||