samīcīnaṃ vacastāta sarvajñasya tavā'nagha
nārada uvāca
samīcīnaṃ vacastāta sarvajñasya tavā'nagha |
mahādbhutaṃ śrutaṃ no vai caritaṃ śivayośśubham
||1||समीचीनं वचस्तात सर्वज्ञस्य तवाऽनघ ।
महाद्भुतं श्रुतं नो वै चरितं शिवयोश्शुभम्
vivāhaśca śrutassamyak sarvamohāpahārakaḥ |
paramajñānasaṃpanno maṃgalālaya uttamaḥ
||2||विवाहश्च श्रुतस्सम्यक् सर्वमोहापहारकः ।
परमज्ञानसंपन्नो मंगलालय उत्तमः
bhūya eva vivitsā me caritaṃ śivayośśubham |
tadvarṇaya mahāprājña kṛpāṃ kṛtvā'tulāmaram
||3||भूय एव विवित्सा मे चरितं शिवयोश्शुभम् ।
तद्वर्णय महाप्राज्ञ कृपां कृत्वाऽतुलामरम्
brahmovāca
samyakkāruṇikasyaiva mune te vicikitsitam |
yadahaṃ noditassaumya śivalīlānuvarṇane
||4||सम्यक्कारुणिकस्यैव मुने ते विचिकित्सितम् ।
यदहं नोदितस्सौम्य शिवलीलानुवर्णने
vivāhya dakṣajāṃ devīṃ satīṃ trailokyamātaram |
gatvā svadhāma suprītyā yadakārṣīnnibodha me
||5||विवाह्य दक्षजां देवीं सतीं त्रैलोक्यमातरम् ।
गत्वा स्वधाम सुप्रीत्या यदकार्षीन्निबोध मे
tato harassa svagaṇassvasthānaṃ prāpya modanama |
devarṣe tatra vṛṣabhādavātaradatipriyāt
||6||ततो हरस्स स्वगणस्स्वस्थानं प्राप्य मोदनम ।
देवर्षे तत्र वृषभादवातरदतिप्रियात्
yathāyogyaṃ nijasthānaṃ praviśya sa satīsakhaḥ |
mumude'tīva devarṣe bhavācārakaraśśivaḥ
||7||यथायोग्यं निजस्थानं प्रविश्य स सतीसखः ।
मुमुदेऽतीव देवर्षे भवाचारकरश्शिवः
tato virūpākṣa imāṃ prāpya dākṣāyaṇīṃ gaṇān |
svīyāniryāpayāmāsa nadyādīn girikaṃdarāt
||8||ततो विरूपाक्ष इमां प्राप्य दाक्षायणीं गणान् ।
स्वीयानिर्यापयामास नद्यादीन् गिरिकंदरात्
uvāca caitāstān sarvānnaṃdyādīnatisūnṛtam |
laukikīṃ rītimāśritya karuṇāsāgaraḥ prabhuḥ
||9||उवाच चैतास्तान् सर्वान्नंद्यादीनतिसूनृतम् ।
लौकिकीं रीतिमाश्रित्य करुणासागरः प्रभुः
maheśa uvāca
yadāhaṃ ca smarāmyatra smaraṇādaramānasāḥ |
samāgamiṣyatha tadā matpārśvaṃ me gaṇā drutam
||10||यदाहं च स्मराम्यत्र स्मरणादरमानसाः ।
समागमिष्यथ तदा मत्पार्श्वं मे गणा द्रुतम्
ityukte vāmadevena nadyādyāssvagaṇāśca te |
mahāvegā mahāvīrā nānāsthāneṣu saṃyayuḥ
||11||इत्युक्ते वामदेवेन नद्याद्यास्स्वगणाश्च ते ।
महावेगा महावीरा नानास्थानेषु संययुः
īśvaropi tayā sārddhaṃ teṣu yāteṣu vibhramī |
dākṣāyaṇyā samaṃ reme rahasye mudito bhṛśam
||12||ईश्वरोपि तया सार्द्धं तेषु यातेषु विभ्रमी ।
दाक्षायण्या समं रेमे रहस्ये मुदितो भृशम्
kadācidvanya puṣpāṇi samāhṛtya manoharām |
mālāṃ vidhāya satyāstu hārasthāne sa yojayat
||13||कदाचिद्वन्य पुष्पाणि समाहृत्य मनोहराम् ।
मालां विधाय सत्यास्तु हारस्थाने स योजयत्
kadāciddarpaṇe caiva vīkṣatīmātmanassatīm |
anugamya haro vaktram svīyamapyavalokayata
||14||कदाचिद्दर्पणे चैव वीक्षतीमात्मनस्सतीम् ।
अनुगम्य हरो वक्त्रम् स्वीयमप्यवलोकयत
kadācitkuṃḍalaṃ tasyā ullāsyollāsya saṃgataḥ |
badhnāti mocayatyeva sā svayaṃ mārjayatyapi
||15||कदाचित्कुंडलं तस्या उल्लास्योल्लास्य संगतः ।
बध्नाति मोचयत्येव सा स्वयं मार्जयत्यपि
sarāgau caraṇāvasyāḥ pāvakenojjvalena ca |
nisargaraktau kurute pūrṇarāgau vṛṣadhvajaḥ
||16||सरागौ चरणावस्याः पावकेनोज्ज्वलेन च ।
निसर्गरक्तौ कुरुते पूर्णरागौ वृषध्वजः
uccairapi yadākhyeyamanyeṣāṃ purato bahu |
tata karṇe kathayattyasyāharo draṣṭuṃ tadānanam
||17||उच्चैरपि यदाख्येयमन्येषां पुरतो बहु ।
तत कर्णे कथयत्त्यस्याहरो द्रष्टुं तदाननम्
na dūramapi gantāsau samāgatya prayatnataḥ |
anubadhnāti nāmākṣī pṛṣṭhadeśenyamānasām
||18||न दूरमपि गन्तासौ समागत्य प्रयत्नतः ।
अनुबध्नाति नामाक्षी पृष्ठदेशेन्यमानसाम्
aṃtarhitastu tatraiva māyayā vṛṣabhadhvajaḥ |
tāmāliliṃga bhītyā svaṃ cakitā vyākulā'bhavat
||19||अंतर्हितस्तु तत्रैव मायया वृषभध्वजः ।
तामालिलिंग भीत्या स्वं चकिता व्याकुलाऽभवत्
sauvarṇapadmakalikātulye tasyā kucadvaye |
cakāra bhramarākāraṃ mṛganābhiviśeṣakam
||20||सौवर्णपद्मकलिकातुल्ये तस्या कुचद्वये ।
चकार भ्रमराकारं मृगनाभिविशेषकम्
hāramasyāḥ kucayugādviyojya sahasā haraḥ |
nyayojayacca tatraiva svakarasparśanaṃ muhuḥ
||21||हारमस्याः कुचयुगाद्वियोज्य सहसा हरः ।
न्ययोजयच्च तत्रैव स्वकरस्पर्शनं मुहुः
aṃgadānvalayānūrmānviśleṣya ca punaḥ punaḥ |
tatsthānātpunarevāsau tatsthāne pratyayojayat
||22||अंगदान्वलयानूर्मान्विश्लेष्य च पुनः पुनः ।
तत्स्थानात्पुनरेवासौ तत्स्थाने प्रत्ययोजयत्
kāliketi samāyāti savarṇā te sakhī tvimām |
yāsyatvasyāstathekṣaṃtyāḥ prottuṃgau sāhasaṃ kucau
||23||कालिकेति समायाति सवर्णा ते सखी त्विमाम् ।
यास्यत्वस्यास्तथेक्षंत्याः प्रोत्तुंगौ साहसं कुचौ
kadācinmadanonmādacetanaḥ pramathādhipaḥ |
cakāra narma śarmāṇi tathākṛtpriyayā mudā
||24||कदाचिन्मदनोन्मादचेतनः प्रमथाधिपः ।
चकार नर्म शर्माणि तथाकृत्प्रियया मुदा
āhṛtya padmapuṣpāṇi ramyapuṣpāṇi śaṃkaraḥ |
sarvāṃgeṣu karoti sma puṣpābharaṇamādarāt
||25||आहृत्य पद्मपुष्पाणि रम्यपुष्पाणि शंकरः ।
सर्वांगेषु करोति स्म पुष्पाभरणमादरात्
girikuṃjeṣu ramyeṣu satyā saha maheśvaraḥ |
vijahāra samasteṣu priyayā bhaktavatsalaḥ
||26||गिरिकुंजेषु रम्येषु सत्या सह महेश्वरः ।
विजहार समस्तेषु प्रियया भक्तवत्सलः
tayā vinā sma no yāti nāsthito na sma ceṣṭate |
tayā vinā kṣamamapi śarma lebhe na śaṃkaraḥ
||27||तया विना स्म नो याति नास्थितो न स्म चेष्टते ।
तया विना क्षममपि शर्म लेभे न शंकरः
vihṛtya suciraṃ kālaṃ kailāsagirikuṃjare |
agamaddhimavatprasthaṃ sasmāra svecchayā smaran
||28||विहृत्य सुचिरं कालं कैलासगिरिकुंजरे ।
अगमद्धिमवत्प्रस्थं सस्मार स्वेच्छया स्मरन्
tasminpraviṣṭe kāme tu vasaṃtaśśaṃkarāṃtike |
vitastāra nijaṃ bhāvaṃ hārdaṃ vijñāya yatprabho
||29||तस्मिन्प्रविष्टे कामे तु वसंतश्शंकरांतिके ।
वितस्तार निजं भावं हार्दं विज्ञाय यत्प्रभो
sarve ca puṣpitā vṛkṣā latāścānyāśca puṣpitāḥ|
aṃbhāṃsi phullapadmāni padmāssabhramarāstathā
||30||सर्वे च पुष्पिता वृक्षा लताश्चान्याश्च पुष्पिताः।
अंभांसि फुल्लपद्मानि पद्मास्सभ्रमरास्तथा
praviṣṭe tatra sadṛtau vavau sa malayo marut |
sugaṃdhigaṃdhapuṣpeṇa modakaśca sugaṃdhiyuk
||31||प्रविष्टे तत्र सदृतौ ववौ स मलयो मरुत् ।
सुगंधिगंधपुष्पेण मोदकश्च सुगंधियुक्
saṃdhyārdracandrasaṃkāśāḥ palāśāśca virejire |
kāmāstravatsumanasaḥ pramodātpādapādharaḥ
||32||संध्यार्द्रचन्द्रसंकाशाः पलाशाश्च विरेजिरे ।
कामास्त्रवत्सुमनसः प्रमोदात्पादपाधरः
babhuḥ paṃkajapuṣpāṇi sarassu saṃkalāñjanān |
saṃmohayitumudyuktā sumukhī vāyudevatā
||33||बभुः पंकजपुष्पाणि सरस्सु संकलाञ्जनान् ।
संमोहयितुमुद्युक्ता सुमुखी वायुदेवता
nāgakeśaravṛkṣāśca svarṇavarṇaiḥ prasūnakaiḥ |
babhurmadanaketvābhā manojñāśśaṃkarāṃtike
||34||नागकेशरवृक्षाश्च स्वर्णवर्णैः प्रसूनकैः ।
बभुर्मदनकेत्वाभा मनोज्ञाश्शंकरांतिके
lavaṃgavallīsurabhigaṃdhenodvāsya mārutam |
mohayāmāsa cetāṃsi bhṛśaṃ kāmijane purā
||35||लवंगवल्लीसुरभिगंधेनोद्वास्य मारुतम् ।
मोहयामास चेतांसि भृशं कामिजने पुरा
cāru pāvakacarcitsu susvarāścūtaśālinaḥ |
babhurmadanabāṇaughaparyaṃkamadanāvṛtāḥ
||36||चारु पावकचर्चित्सु सुस्वराश्चूतशालिनः ।
बभुर्मदनबाणौघपर्यंकमदनावृताः
aṃbhāṃsi malahīnāni rejuḥ phullakuśāśayāḥ |
munīnāmiva cetāṃsi pravyaktajyotirudgamam
||37||अंभांसि मलहीनानि रेजुः फुल्लकुशाशयाः ।
मुनीनामिव चेतांसि प्रव्यक्तज्योतिरुद्गमम्
tuṣārāssūryaraśmīnāṃ saṃgamādagaman bahiḥ |
pramatvānīkṣyatekṣāśca salilīhṛdayāstadā
||38||तुषारास्सूर्यरश्मीनां संगमादगमन् बहिः ।
प्रमत्वानीक्ष्यतेक्षाश्च सलिलीहृदयास्तदा
prasannāssaha candreṇa naniṣārāstadā'bhavan |
vibhāvaryaḥ priyeṇaivaṃ kāminyastu manoharāḥ
||39||प्रसन्नास्सह चन्द्रेण ननिषारास्तदाऽभवन् ।
विभावर्यः प्रियेणैवं कामिन्यस्तु मनोहराः
tasminkāle mahādevassaha satyā dharottame |
reme sa suciraṃ chandaṃ nikuṃjeṣu nadīṣu ca
||40||तस्मिन्काले महादेवस्सह सत्या धरोत्तमे ।
रेमे स सुचिरं छन्दं निकुंजेषु नदीषु च
tathā tena samaṃ reje tadā dākṣāyiṇi mune |
yathā haraḥ kṣaṇamapi śāṃtimāpa tayā vinā
||41||तथा तेन समं रेजे तदा दाक्षायिणि मुने ।
यथा हरः क्षणमपि शांतिमाप तया विना
saṃbhogaviṣaye devī satī tasya manaḥ priyā |
viśatīva harasyāṃge pāyayanniva tadrasam
||42||संभोगविषये देवी सती तस्य मनः प्रिया ।
विशतीव हरस्यांगे पाययन्निव तद्रसम्
tasyā kusumamālābhirbhūṣayansakalāṃ tanum |
svahastaracitābhistu navaśarmākarocca saḥ
||43||तस्या कुसुममालाभिर्भूषयन्सकलां तनुम् ।
स्वहस्तरचिताभिस्तु नवशर्माकरोच्च सः
ālāpairvīkṣitairhāsyaistathā saṃbhāṣaṇairharaḥ |
tasyādideśa girijāṃ sapatīvātmasaṃvidam
||44||आलापैर्वीक्षितैर्हास्यैस्तथा संभाषणैर्हरः ।
तस्यादिदेश गिरिजां सपतीवात्मसंविदम्
tadvaktracaṃdra pīyūṣapānasthiratanurharaḥ |
nānāvaiśeṣikīṃ tanvīmavasthāṃ sa kadācana
||45||तद्वक्त्रचंद्र पीयूषपानस्थिरतनुर्हरः ।
नानावैशेषिकीं तन्वीमवस्थां स कदाचन
tadvaktrāmbujavāsena tatsaundaryyaiśca narmabhiḥ |
guṇairiva mahādaṃtī baddho nānyaviceṣṭitaḥ
||46||तद्वक्त्राम्बुजवासेन तत्सौन्दर्य्यैश्च नर्मभिः ।
गुणैरिव महादंती बद्धो नान्यविचेष्टितः
iti himagirikuṃjaprasthabhāge darīṣu pratidinamabhireme dakṣaputryā maheśaḥ |
kratubhujaparimāṇaiḥ krīḍatastasya jātā daśa daśa ca surarṣe vatsarāḥ paṃca cānye
||47||इति हिमगिरिकुंजप्रस्थभागे दरीषु प्रतिदिनमभिरेमे दक्षपुत्र्या महेशः ।
क्रतुभुजपरिमाणैः क्रीडतस्तस्य जाता दश दश च सुरर्षे वत्सराः पंच चान्ये
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhi tāyāṃ dvitīye satīkhaṃḍe satīśivakrīḍāvarṇanaṃ nāmaikaviṃśodhyāyaḥ || 21 ||