vīrabhadrayātrāvarṇanam
brahmovāca
ityuktaṃ śrīmaheśasya śrutvā vacanamādarāt |
vīrabhadrotisaṃtuṣṭaḥ praṇanāma maheśvarama
||1||इत्युक्तं श्रीमहेशस्य श्रुत्वा वचनमादरात् ।
वीरभद्रोतिसंतुष्टः प्रणनाम महेश्वरम
śāsanaṃ śirasā dhṛtvā devadevasya śūlinaḥ|
pracacāla tataḥ śīghraṃ vīrabhadro makhaṃ prati
||2||शासनं शिरसा धृत्वा देवदेवस्य शूलिनः।
प्रचचाल ततः शीघ्रं वीरभद्रो मखं प्रति
śivotha preṣayāmāsa śobhārthaṃ koṭiśo gaṇān |
tena sārddhaṃ mahāvīrānmalayānalasannibhān
||3||शिवोथ प्रेषयामास शोभार्थं कोटिशो गणान् ।
तेन सार्द्धं महावीरान्मलयानलसन्निभान्
atha te vīrabhadrasya purataḥ prabalā gaṇāḥ |
paścādapi yayurvīrāḥ kutūhalakarā gaṇāḥ
||4||अथ ते वीरभद्रस्य पुरतः प्रबला गणाः ।
पश्चादपि ययुर्वीराः कुतूहलकरा गणाः
vīrabhadrasametā yegaṇāśśatasahasraśaḥ |
pārṣadāḥ kālakālasya sarve rudrasvarūpiṇaḥ |
] gaṇaissametaḥ kilatairmahātmā sa vīrabhadro haraveṣabhūṣaṇaḥ |
sahasrabāhurbhujagādhipāḍhyo yayau rathasthaḥ prabalotibhīkaraḥ
||6||वीरभद्रसमेता येगणाश्शतसहस्रशः ।
पार्षदाः कालकालस्य सर्वे रुद्रस्वरूपिणः ।
] गणैस्समेतः किलतैर्महात्मा स वीरभद्रो हरवेषभूषणः ।
सहस्रबाहुर्भुजगाधिपाढ्यो ययौ रथस्थः प्रबलोतिभीकरः
nalvānaṃ ca sahasre dve pramāṇaṃ syaṃdanasya hi |
ayutenaiva siṃhānāṃ vāhanānāṃ prayatnataḥ
||7||नल्वानं च सहस्रे द्वे प्रमाणं स्यंदनस्य हि ।
अयुतेनैव सिंहानां वाहनानां प्रयत्नतः
tathaiva prabalāḥ siṃhā bahavaḥ pārśvarakṣakāḥ |
śārdūlā makarā matsyā gajāstatra sahasraśaḥ
||8||तथैव प्रबलाः सिंहा बहवः पार्श्वरक्षकाः ।
शार्दूला मकरा मत्स्या गजास्तत्र सहस्रशः
vīrabhadre pracalite dakṣanāśāya satvaram |
kalpavṛkṣasamutsṛṣṭā puṣpavṛṣṭirabhūttadā
||9||वीरभद्रे प्रचलिते दक्षनाशाय सत्वरम् ।
कल्पवृक्षसमुत्सृष्टा पुष्पवृष्टिरभूत्तदा
tuṣṭuvuśca gaṇā vīra śipiviṣṭe praceṣṭitam |
cakruḥ kutūhalaṃ sarve tasmiṃśca gamanotsavaiḥ
||10||तुष्टुवुश्च गणा वीर शिपिविष्टे प्रचेष्टितम् ।
चक्रुः कुतूहलं सर्वे तस्मिंश्च गमनोत्सवैः
kālī kātyāyinīśānī cāmuṃḍā muṃḍamardinī |
bhadrakālī tathā bhadrā tvaritā vaiṣṇavī tathā
||11||काली कात्यायिनीशानी चामुंडा मुंडमर्दिनी ।
भद्रकाली तथा भद्रा त्वरिता वैष्णवी तथा
etābhirnavadurgābhirmahākālī samanvitā |
yayau dakṣavināśāya sarvabhūtagaṇaissaha
||12||एताभिर्नवदुर्गाभिर्महाकाली समन्विता ।
ययौ दक्षविनाशाय सर्वभूतगणैस्सह
ḍākinī śākinī caiva bhūtapramathaguhyakāḥ |
kūṣmāṃḍāḥ parpaṭā ścaiva caṭakā brahmarākṣasāḥ
||13||डाकिनी शाकिनी चैव भूतप्रमथगुह्यकाः ।
कूष्मांडाः पर्पटा श्चैव चटका ब्रह्मराक्षसाः
bhairavāḥ kṣetrapālāśca dakṣayajñavināśakāḥ |
niryayustvaritaṃ vīrāśśivājñāpratipālakāḥ
||14||भैरवाः क्षेत्रपालाश्च दक्षयज्ञविनाशकाः ।
निर्ययुस्त्वरितं वीराश्शिवाज्ञाप्रतिपालकाः
tathaiva yoginīcakraṃ catuḥṣaṣṭigaṇānvitam |
niryayau sahasā kruddhaṃ dakṣayajñaṃ vināśitum
||15||तथैव योगिनीचक्रं चतुःषष्टिगणान्वितम् ।
निर्ययौ सहसा क्रुद्धं दक्षयज्ञं विनाशितुम्
teṣāṃ gaṇānāṃ sarveṣāṃ saṃkhyānaṃ śṛṇu nārada |
mahābalavatāṃ saṃghomukhyānāṃ dhairyaśālinām
||16||तेषां गणानां सर्वेषां संख्यानं शृणु नारद ।
महाबलवतां संघोमुख्यानां धैर्यशालिनाम्
abhyayācchaṃkukarṇaśca daśakoṭyā gaṇeśvaraḥ |
daśabhiḥ kekarākṣaśca vikṛto ṣṭābhireva
||17||अभ्ययाच्छंकुकर्णश्च दशकोट्या गणेश्वरः ।
दशभिः केकराक्षश्च विकृतो ष्टाभिरेव
catuḥṣaṣṭyā viśākhaśca navabhiḥ pāriyātrikaḥ |
ṣaḍbhissarvāṅgako vīrastathaiva vikṛtānanaḥ
||18||चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रिकः ।
षड्भिस्सर्वाङ्गको वीरस्तथैव विकृताननः
jvālakeśo dvādaśabhiḥ koṭibhirgaṇapuṃgavaḥ |
saptabhiḥ samadajjīmān dudrabhoṣṭābhireva ca
||19||ज्वालकेशो द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः ।
सप्तभिः समदज्जीमान् दुद्रभोष्टाभिरेव च
paṃcabhiśca kapālīśaḥ ṣaḍbhissaṃdārako gaṇaḥ |
koṭikoṭibhireveha koṭikuṇḍastathaiva ca
||20||पंचभिश्च कपालीशः षड्भिस्संदारको गणः ।
कोटिकोटिभिरेवेह कोटिकुण्डस्तथैव च
viṣṭaṃbho'ṣṭābhirvīraiḥ koṭibhirgaṇasaptamaḥ |
sahasrakoṭibhistāta saṃnādaḥ pippalastathā
||21||विष्टंभोऽष्टाभिर्वीरैः कोटिभिर्गणसप्तमः ।
सहस्रकोटिभिस्तात संनादः पिप्पलस्तथा
āveśanastathāṣṭābhiraṣṭābhiścaṃdratāpanaḥ |
mahāveśaḥ sahasreṇa koṭinā gaṇapo vṛtaḥ
||22||आवेशनस्तथाष्टाभिरष्टाभिश्चंद्रतापनः ।
महावेशः सहस्रेण कोटिना गणपो वृतः
kuṇḍī dvādaśakoṭībhistathā parvatako mune |
vināśituṃ dakṣayajñaṃ niryayau gaṇasattama
||23||कुण्डी द्वादशकोटीभिस्तथा पर्वतको मुने ।
विनाशितुं दक्षयज्ञं निर्ययौ गणसत्तम
kālaśca kālakaścaiva mahākālastathaiva ca |
koṭīnāṃ śatakenaiva dakṣayajñaṃ yayau prati
||24||कालश्च कालकश्चैव महाकालस्तथैव च ।
कोटीनां शतकेनैव दक्षयज्ञं ययौ प्रति
agnikṛcchatakoṭyā ca koṭyāgnimukha eva ca |
ādityamūrddhā koṭyā ca tathā caiva ghanāvahaḥ
||25||अग्निकृच्छतकोट्या च कोट्याग्निमुख एव च ।
आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव घनावहः
sannāhaśśatakoṭyā ca koṭyā ca kumudo gaṇaḥ |
amoghaḥ kokilaścaiva koṭikoṭyā gaṇādhipaḥ
||26||सन्नाहश्शतकोट्या च कोट्या च कुमुदो गणः ।
अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या गणाधिपः
kāṣṭhāgūḍhaścatuḥṣaṣṭyā sukeśī vṛṣabhastathā |
sumantrako gaṇādhīśastathā tāta suniryayau
||27||काष्ठागूढश्चतुःषष्ट्या सुकेशी वृषभस्तथा ।
सुमन्त्रको गणाधीशस्तथा तात सुनिर्ययौ
kākapādodaraḥ ṣaṣṭikoṭibhirgaṇasattamaḥ |
tathā santānakaḥ ṣaṣṭikoṭibhirgaṇapuṃgavaḥ
||28||काकपादोदरः षष्टिकोटिभिर्गणसत्तमः ।
तथा सन्तानकः षष्टिकोटिभिर्गणपुंगवः
mahābalaśca navabhiḥ koṭibhiḥ puṃgavastathā
||29||महाबलश्च नवभिः कोटिभिः पुंगवस्तथा
madhupiṃgastathā tāta gaṇādhīśo hi niryayau |
nīlo navatyā koṭīnāṃ pūrṇabhadrastathaiva ca
||30||मधुपिंगस्तथा तात गणाधीशो हि निर्ययौ ।
नीलो नवत्या कोटीनां पूर्णभद्रस्तथैव च
niryayau śatakoṭībhiścaturvaktro gaṇādhipaḥ |
kāṣṭhāgūḍheścatuṣṣaṣṭyā sukeśo vṛṣabhastathā
||31||निर्ययौ शतकोटीभिश्चतुर्वक्त्रो गणाधिपः ।
काष्ठागूढेश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा
virūpākṣaśca koṭīnāṃ catuḥṣaṣṭyā gaṇeśvaraḥ |
tālaketuḥ ṣaḍāsyaśca paṃcāsyaśca gaṇādhipaḥ
||32||विरूपाक्षश्च कोटीनां चतुःषष्ट्या गणेश्वरः ।
तालकेतुः षडास्यश्च पंचास्यश्च गणाधिपः
saṃvartakastathā caiva kulīśaśca svayaṃ prabhuḥ |
lokāṃtakaśca dīptātmā tathā daityāntako mune
||33||संवर्तकस्तथा चैव कुलीशश्च स्वयं प्रभुः ।
लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यान्तको मुने
gaṇo bhṛṃgīriṭiḥ śrīmān devadevapriyastathā |
aśanirbhālakaścaiva catuḥṣaṣṭyā sahsrakaḥ
||34||गणो भृंगीरिटिः श्रीमान् देवदेवप्रियस्तथा ।
अशनिर्भालकश्चैव चतुःषष्ट्या सह्स्रकः
koṭikoṭisahasrāṇāṃ śatairviṃśa tibhirvṛtaḥ |
vīreśo hyabhyayādvīraḥ vīrabhadra śivājñayā
||35||कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंश तिभिर्वृतः ।
वीरेशो ह्यभ्ययाद्वीरः वीरभद्र शिवाज्ञया
bhūtakoṭisahasraistu prayayau koṭibhistribhiḥ |
romajaiḥ śvagaṇai ścaiva tathā vīro yayau drutam
||36||भूतकोटिसहस्रैस्तु प्रययौ कोटिभिस्त्रिभिः ।
रोमजैः श्वगणै श्चैव तथा वीरो ययौ द्रुतम्
tadā bherīmahānādaḥ śaṃkhāśca vividhasvanāḥ |
jaṭāharomukhāścaiva śṛṃgāṇi vividhāni ca
||37||तदा भेरीमहानादः शंखाश्च विविधस्वनाः ।
जटाहरोमुखाश्चैव शृंगाणि विविधानि च
te tāni vitatānyeva baṃdhanāni sukhāni ca |
vāditrāṇi vineduśca vividhāni mahotsave
||38||ते तानि विततान्येव बंधनानि सुखानि च ।
वादित्राणि विनेदुश्च विविधानि महोत्सवे
vīrabhadrasya yātrāyāṃ sabalasya mahāmune |
śakunānyabhavaṃstatra bhūrīṇi sukhadāni ca
||39||वीरभद्रस्य यात्रायां सबलस्य महामुने ।
शकुनान्यभवंस्तत्र भूरीणि सुखदानि च
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe vīrabhadrayātrāvarṇanaṃ nāma trayastriṃśo'dhyāyaḥ || 33 ||