devadeva mahādeva laukikācārakṛtprabho
viṣṇvādaya ūcuḥ
devadeva mahādeva laukikācārakṛtprabho |
brahma tvāmīśvaraṃ śaṃbhuṃ jānīmaḥ kṛpayā tava
||1||देवदेव महादेव लौकिकाचारकृत्प्रभो ।
ब्रह्म त्वामीश्वरं शंभुं जानीमः कृपया तव
kiṃ mohayasi nastāta māyayā parayā tava |
durjñeyayā sadā puṃsāṃ mohinyā parameśvara
||2||किं मोहयसि नस्तात मायया परया तव ।
दुर्ज्ञेयया सदा पुंसां मोहिन्या परमेश्वर
prakṛtaḥ puruṣasyāpi jagato yonibījayoḥ |
parabrahma parastvaṃ ca manovācāmagocaraḥ
||3||प्रकृतः पुरुषस्यापि जगतो योनिबीजयोः ।
परब्रह्म परस्त्वं च मनोवाचामगोचरः
tvameva viśvaṃ sṛjasi pāsyatsi nijataṃtrataḥ |
svarūpāṃ śivaśaktiṃ hi krīḍannūrṇapaṭo yathā
||4||त्वमेव विश्वं सृजसि पास्यत्सि निजतंत्रतः ।
स्वरूपां शिवशक्तिं हि क्रीडन्नूर्णपटो यथा
tvameva kratumīśāna sasarjitha dayāparaḥ |
dakṣeṇa sūtreṇa vibho sadā trayyabhipattaye
||5||त्वमेव क्रतुमीशान ससर्जिथ दयापरः ।
दक्षेण सूत्रेण विभो सदा त्रय्यभिपत्तये
tvayaiva lokevasitāssetavo yān dhṛtavratāḥ |
śuddhān śraddadhate viprā vedamārgavicakṣaṇāḥ
||6||त्वयैव लोकेवसितास्सेतवो यान् धृतव्रताः ।
शुद्धान् श्रद्दधते विप्रा वेदमार्गविचक्षणाः
kartustvaṃ maṃgalānāṃ hi svaparaṃ tu mukhe vibho |
amaṃgalānāṃ ca hitaṃ miśraṃ vātha viparyayam
||7||कर्तुस्त्वं मंगलानां हि स्वपरं तु मुखे विभो ।
अमंगलानां च हितं मिश्रं वाथ विपर्ययम्
sarvakarmaphalānāṃ hi sadā dātā tvameva hi |
sarve hi proktā hi yaśastatpatistvaṃ śrutiśrutaḥ
||8||सर्वकर्मफलानां हि सदा दाता त्वमेव हि ।
सर्वे हि प्रोक्ता हि यशस्तत्पतिस्त्वं श्रुतिश्रुतः
pṛthagdhiyaḥ karmadṛśo'ruṃtudāśca durāśayāḥ |
vitudaṃti parānmūḍhā duruktairmatsarānvitāḥ
||9||पृथग्धियः कर्मदृशोऽरुंतुदाश्च दुराशयाः ।
वितुदंति परान्मूढा दुरुक्तैर्मत्सरान्विताः
teṣāṃ daivavadhānāṃ bho bhūyāttvacca vadho vibho |
bhagavanparameśāna kṛpāṃ kuru paraprabho
||10||तेषां दैववधानां भो भूयात्त्वच्च वधो विभो ।
भगवन्परमेशान कृपां कुरु परप्रभो
namo rudrāya śāṃtāya brahmaṇe paramātmane |
kapardine maheśāya jyotsnāya mahate namaḥ
||11||नमो रुद्राय शांताय ब्रह्मणे परमात्मने ।
कपर्दिने महेशाय ज्योत्स्नाय महते नमः
tvaṃ hi viśvasṛjāṃ sraṣṭā dhātā tvaṃ prapitāmahaḥ |
triguṇātmā nirguṇaśca prakṛteḥ puruṣātparaḥ
||12||त्वं हि विश्वसृजां स्रष्टा धाता त्वं प्रपितामहः ।
त्रिगुणात्मा निर्गुणश्च प्रकृतेः पुरुषात्परः
namaste nīlakaṃṭhāya vedhase paramātmane |
viśvāya viśvabījāya jagadānaṃdahetave
||13||नमस्ते नीलकंठाय वेधसे परमात्मने ।
विश्वाय विश्वबीजाय जगदानंदहेतवे
oṃkārastvaṃ vaṣaṭkārassarvāraṃbhapravartakaḥ |
haṃtakāssvadhākāro havyakavyānnabhuk sadā
||14||ओंकारस्त्वं वषट्कारस्सर्वारंभप्रवर्तकः ।
हंतकास्स्वधाकारो हव्यकव्यान्नभुक् सदा
kṛtaḥ kathaṃ yajñabhaṃgastvayā dharmaparāyaṇa|
brahmaṇyastvaṃ mahādeva kathaṃ yajñahano vibho
||15||कृतः कथं यज्ञभंगस्त्वया धर्मपरायण।
ब्रह्मण्यस्त्वं महादेव कथं यज्ञहनो विभो
brāhmaṇānāṃ gavāṃ caiva dharmasya pratipālakaḥ |
śaraṇyosi sadānaṃtyaḥ sarveṣāṃ prāṇināṃ prabho
||16||ब्राह्मणानां गवां चैव धर्मस्य प्रतिपालकः ।
शरण्योसि सदानंत्यः सर्वेषां प्राणिनां प्रभो
namaste bhagavan rudra bhāskarāmitatejase |
namo bhavāya devāya rasāyāṃbumayāya te
||17||नमस्ते भगवन् रुद्र भास्करामिततेजसे ।
नमो भवाय देवाय रसायांबुमयाय ते
śarvāya kṣitirūpāya sadā surabhiṇe namaḥ |
rudrāyāgnisvarūpāya mahātejasvine namaḥ
||18||शर्वाय क्षितिरूपाय सदा सुरभिणे नमः ।
रुद्रायाग्निस्वरूपाय महातेजस्विने नमः
īśāya vāyave tubhyaṃ saṃsparśāya namonamaḥ |
paśūnāṃpataye tubhyaṃ yajamānāya vedhase
||19||ईशाय वायवे तुभ्यं संस्पर्शाय नमोनमः ।
पशूनांपतये तुभ्यं यजमानाय वेधसे
bhīmāya vyomarūpāya śabdamātrāya te namaḥ |
mahādevāya somāya pravṛttāya namostu te
||20||भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः ।
महादेवाय सोमाय प्रवृत्ताय नमोस्तु ते
ugrāya sūryarūpāya namaste karmayogine |
namaste kālakālāya namaste rudra manyave
||21||उग्राय सूर्यरूपाय नमस्ते कर्मयोगिने ।
नमस्ते कालकालाय नमस्ते रुद्र मन्यवे
namaśśivāya bhīmāya śaṃkarāya śivāya te |
ugrosi sarva bhūtānāṃ niyaṃtā yacchivosi naḥ
||22||नमश्शिवाय भीमाय शंकराय शिवाय ते ।
उग्रोसि सर्व भूतानां नियंता यच्छिवोसि नः
mayaskarāya viśvāya brahmaṇe hyārtināśine |
ambikāpataye tubhyamumāyāḥ pataye namaḥ
||23||मयस्कराय विश्वाय ब्रह्मणे ह्यार्तिनाशिने ।
अम्बिकापतये तुभ्यमुमायाः पतये नमः
śarvāya sarvarūpāya puruṣāya parātmane |
sadasadvyaktihīnāya mahataḥ kāraṇāya te
||24||शर्वाय सर्वरूपाय पुरुषाय परात्मने ।
सदसद्व्यक्तिहीनाय महतः कारणाय ते
jātāya bahudhā loke prabhūtāya namonamaḥ |
nīlāya nīlarudrāya kadrudrāya pracetase
||25||जाताय बहुधा लोके प्रभूताय नमोनमः ।
नीलाय नीलरुद्राय कद्रुद्राय प्रचेतसे
mīḍhuṣṭamāya devāya śipiviṣṭāya te namaḥ |
mahīyase namastubhyaṃ haṃtre devāriṇāṃ sadā
||26||मीढुष्टमाय देवाय शिपिविष्टाय ते नमः ।
महीयसे नमस्तुभ्यं हंत्रे देवारिणां सदा
tārāya ca sutārāya taruṇāya sutejase |
harikeśāya devāya maheśāya namonamaḥ
||27||ताराय च सुताराय तरुणाय सुतेजसे ।
हरिकेशाय देवाय महेशाय नमोनमः
devānāṃ śaṃbhave tubhyaṃ vibhave paramātmane |
paramāya namastubhyaṃ kālakaṃṭhāya te namaḥ
||28||देवानां शंभवे तुभ्यं विभवे परमात्मने ।
परमाय नमस्तुभ्यं कालकंठाय ते नमः
hiraṇyāya pareśāya hiraṇyavapuṣe namaḥ |
bhīmāya bhīmarūpāya bhīmakarmaratāya ca
||29||हिरण्याय परेशाय हिरण्यवपुषे नमः ।
भीमाय भीमरूपाय भीमकर्मरताय च
bhasmadigdhaśarīrāya rudrākṣābharaṇāya ca |
namo hrasvāya dīrghāya vāmanāya namostu te
||30||भस्मदिग्धशरीराय रुद्राक्षाभरणाय च ।
नमो ह्रस्वाय दीर्घाय वामनाय नमोस्तु ते
dūrevadhāya te devā grevadhāya namonamaḥ |
dhanvine śūline tubhyaṃ gadine haline namaḥ
||31||दूरेवधाय ते देवा ग्रेवधाय नमोनमः ।
धन्विने शूलिने तुभ्यं गदिने हलिने नमः
nānāyudhadharāyaiva daityadānavanāśine |
sadyāya sadyarūpāya sadyojātāya vai namaḥ
||32||नानायुधधरायैव दैत्यदानवनाशिने ।
सद्याय सद्यरूपाय सद्योजाताय वै नमः
vāmāya vāmarūpāya vāmanetrāya te namaḥ |
aghorāya pareśāya vikaṭāya namonamaḥ
||33||वामाय वामरूपाय वामनेत्राय ते नमः ।
अघोराय परेशाय विकटाय नमोनमः
tatpuruṣāya nāthāya purāṇapuruṣāya ca |
puruṣārthapradānāya vratine parameṣṭhine
||34||तत्पुरुषाय नाथाय पुराणपुरुषाय च ।
पुरुषार्थप्रदानाय व्रतिने परमेष्ठिने
īśānāya namastubhyamīśvarāya namo namaḥ |
brahmaṇe brahmarūpāya namassākṣātparātmane
||35||ईशानाय नमस्तुभ्यमीश्वराय नमो नमः ।
ब्रह्मणे ब्रह्मरूपाय नमस्साक्षात्परात्मने
ugrosi sarvaduṣṭānāṃ niyaṃtāsi śivosi naḥ |
kālakūṭāśine tubhyaṃ devādyavana kāriṇe
||36||उग्रोसि सर्वदुष्टानां नियंतासि शिवोसि नः ।
कालकूटाशिने तुभ्यं देवाद्यवन कारिणे
vīrāya vīrabhadrāya rakṣadvīrāya śūline |
mahādevāya mahate paśūnāṃ pataye namaḥ
||37||वीराय वीरभद्राय रक्षद्वीराय शूलिने ।
महादेवाय महते पशूनां पतये नमः
vīrātmane suvidyāya śrīkaṃṭhāya pinākine |
namonaṃtāya sūkṣmāya namaste mṛtyumanyave
||38||वीरात्मने सुविद्याय श्रीकंठाय पिनाकिने ।
नमोनंताय सूक्ष्माय नमस्ते मृत्युमन्यवे
parāya parameśāya parātparatarāya te |
parātparāya vibhave namaste viśvamūrtaye
||39||पराय परमेशाय परात्परतराय ते ।
परात्पराय विभवे नमस्ते विश्वमूर्तये
namo viṣṇukalatrāya viṣṇukṣetrāya bhānave |
bhairavāya śaraṇyāya tryaṃbakāya vihāriṇe
||40||नमो विष्णुकलत्राय विष्णुक्षेत्राय भानवे ।
भैरवाय शरण्याय त्र्यंबकाय विहारिणे
mṛtyuṃjayāya śokāya triguṇāya guṇātmane |
candrasūryāgninetrāya sarvakāraṇasetave
||41||मृत्युंजयाय शोकाय त्रिगुणाय गुणात्मने ।
चन्द्रसूर्याग्निनेत्राय सर्वकारणसेतवे
bhavatā hi jagatsarvaṃ vyāptaṃ svenaiva tejasā |
parabrahma nirvikārī cidānaṃdaḥprakāśavān
||42||भवता हि जगत्सर्वं व्याप्तं स्वेनैव तेजसा ।
परब्रह्म निर्विकारी चिदानंदःप्रकाशवान्
brahmaviṣṇviṃdracandrādipramukhāssakalāssurāḥ |
munayaścāpare tvattassaṃprasūtā maheśvara
||43||ब्रह्मविष्ण्विंद्रचन्द्रादिप्रमुखास्सकलास्सुराः ।
मुनयश्चापरे त्वत्तस्संप्रसूता महेश्वर
yato bibharṣi sakalaṃ vibhajya tanumaṣṭadhā |
aṣṭamūrtiritīśaśca tvamādyaḥ karuṇāmayaḥ
||44||यतो बिभर्षि सकलं विभज्य तनुमष्टधा ।
अष्टमूर्तिरितीशश्च त्वमाद्यः करुणामयः
tvadbhayādvāti vātoyaṃ dahatyagnirbhayāttava |
sūryastapati te bhītyā mṛtyurdhāvati sarvataḥ
||45||त्वद्भयाद्वाति वातोयं दहत्यग्निर्भयात्तव ।
सूर्यस्तपति ते भीत्या मृत्युर्धावति सर्वतः
dayāsindho maheśāna prasīda parameśvara |
rakṣa rakṣa sadaivāsmān yasmānnaṣṭān vicetasaḥ
||46||दयासिन्धो महेशान प्रसीद परमेश्वर ।
रक्ष रक्ष सदैवास्मान् यस्मान्नष्टान् विचेतसः
rakṣitāḥ satataṃ nātha tvayaiva karuṇānidhe |
nānāpadbhyo vayaṃ śaṃbho tathaivādya prapāhi naḥ
||47||रक्षिताः सततं नाथ त्वयैव करुणानिधे ।
नानापद्भ्यो वयं शंभो तथैवाद्य प्रपाहि नः
yajñasyoddharaṇaṃ nātha kuru śīghraṃ prasādakṛt |
asamāptasya durgeśa dakṣasya ca prajāpateḥ
||48||यज्ञस्योद्धरणं नाथ कुरु शीघ्रं प्रसादकृत् ।
असमाप्तस्य दुर्गेश दक्षस्य च प्रजापतेः
bhagokṣiṇī prapadyeta yajamānaśca jīvatu |
pūṣṇo daṃtāśca rohaṃtu bhṛgoḥ śmaśrūṇi pūrvavat
||49||भगोक्षिणी प्रपद्येत यजमानश्च जीवतु ।
पूष्णो दंताश्च रोहंतु भृगोः श्मश्रूणि पूर्ववत्
bhavatānugrahītānāṃ devādīnāṃśca sarvaśaḥ |
ārogyaṃ bhagnagātrāṇāṃ śaṃkara tvāyudhāśmabhiḥ
||50||भवतानुग्रहीतानां देवादीनांश्च सर्वशः ।
आरोग्यं भग्नगात्राणां शंकर त्वायुधाश्मभिः
pūrṇabhāgostu te nāthāvaśiṣṭe'dhvarakarmaṇi |
rudrabhāgena yajñaste kalpito nānyathā kvacit
||51||पूर्णभागोस्तु ते नाथावशिष्टेऽध्वरकर्मणि ।
रुद्रभागेन यज्ञस्ते कल्पितो नान्यथा क्वचित्
ityuktvā saprajeśaśca rameśaśca kṛtāṃjaliḥ |
daṃḍavatpatito bhūmau kṣamāpayitumudyataḥ
||52||इत्युक्त्वा सप्रजेशश्च रमेशश्च कृतांजलिः ।
दंडवत्पतितो भूमौ क्षमापयितुमुद्यतः
iti śrīśiva mahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṃḍe devastutivarṇanaṃ nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 41 ||