śrīvāsudevadarśanam
skanda uvāca
tattvekakālasaṃbhūtakoṭikoṭyarkasannibham ||
sa vyacaṣṭa mahattejo divyaṃ sitataraṃ mune
||1||तत्त्वेककालसंभूतकोटिकोट्यर्कसन्निभम् ॥
स व्यचष्ट महत्तेजो दिव्यं सिततरं मुने
diśaśca vidiśaḥ sarvā ūrddhvādho vyāpnuvacca yat ||
akṣaraṃ brahma kathitaṃ saccidānandalakṣaṇam
||2||दिशश्च विदिशः सर्वा ऊर्द्ध्वाधो व्याप्नुवच्च यत् ॥
अक्षरं ब्रह्म कथितं सच्चिदानन्दलक्षणम्
prakṛtiṃ puruṣaṃ cobhau tatkāryāṇyapi sarvaśaḥ ||
vyāptaṃ yadyogasaṃsiddhāḥ ṣaṭcakrāṇi nijāntare ||
vyatītya mūrdhni paśyanti vāsudevaprasādataḥ
||3||प्रकृतिं पुरुषं चोभौ तत्कार्याण्यपि सर्वशः ॥
व्याप्तं यद्योगसंसिद्धाः षट्चक्राणि निजान्तरे ॥
व्यतीत्य मूर्ध्नि पश्यन्ति वासुदेवप्रसादतः
yadbhāsā bhāsitaḥ sūryo vahnirinduśca tārakāḥ ||
bhāsayanti jagatsarvaṃ svaprakāśaṃ tathāmṛtam
||4||यद्भासा भासितः सूर्यो वह्निरिन्दुश्च तारकाः ॥
भासयन्ति जगत्सर्वं स्वप्रकाशं तथामृतम्
yadbrahmapuramityāhurbhagavaddhāma sātvatāḥ ||
yasyāntikeṣu paritastiṣṭhantyarcakakoṭayaḥ
||5||यद्ब्रह्मपुरमित्याहुर्भगवद्धाम सात्वताः ॥
यस्यान्तिकेषु परितस्तिष्ठन्त्यर्चककोटयः
brahmaśaṃkara vṛndāni hyuparyupari saṃbhramāt ||
patanti balihastāni gopagopīvrajāśca yat
||6||ब्रह्मशंकर वृन्दानि ह्युपर्युपरि संभ्रमात् ॥
पतन्ति बलिहस्तानि गोपगोपीव्रजाश्च यत्
kṛṣṇasyānugraho yasminsa tejasi tamīkṣate ||
kevalaṃ teja evānye paśyanti na tu taṃ mune
||7||कृष्णस्यानुग्रहो यस्मिन्स तेजसि तमीक्षते ॥
केवलं तेज एवान्ये पश्यन्ति न तु तं मुने
tasmindadarśādbhutadivyamandiraṃ vicitraratnendramayaṃ manojñam ||
ratnojjvalastambhasahasrakāntaṃ mahāsabhā maṇḍapadarśanīyam
||8||तस्मिन्ददर्शाद्भुतदिव्यमन्दिरं विचित्ररत्नेन्द्रमयं मनोज्ञम् ॥
रत्नोज्ज्वलस्तम्भसहस्रकान्तं महासभा मण्डपदर्शनीयम्
saudhālibhirbhūribhirujjvalābhiḥ svopāsakānāṃ parito virājitam ||
vicitrasūkṣmāmbararatnabhūṣāvibhūṣitānāṃ hi nṛṇāṃ ca yoṣitām
||9||सौधालिभिर्भूरिभिरुज्ज्वलाभिः स्वोपासकानां परितो विराजितम् ॥
विचित्रसूक्ष्माम्बररत्नभूषाविभूषितानां हि नृणां च योषिताम्
siṃhāsanaṃ tatra maṇīndrasārai ratnendrasāraiśca vinirmitaṃ saḥ ||
āścaryakṛnprekṣakamānasānāṃ divya muniḥ praikṣata bhūriharṣaḥ
||10||सिंहासनं तत्र मणीन्द्रसारै रत्नेन्द्रसारैश्च विनिर्मितं सः ॥
आश्चर्यकृन्प्रेक्षकमानसानां दिव्य मुनिः प्रैक्षत भूरिहर्षः
tatrā'tha kṛṣṇaṃ bhagavantamaikṣannārāyaṇaṃ nirguṇamāsthitaṃ saḥ ||
sarvajñamīśaṃ puruṣottamaṃ ca yaṃ vāsudevaṃ ca vadanti sātvatāḥ
||11||तत्राऽथ कृष्णं भगवन्तमैक्षन्नारायणं निर्गुणमास्थितं सः ॥
सर्वज्ञमीशं पुरुषोत्तमं च यं वासुदेवं च वदन्ति सात्वताः
yaṃ kecidāhuḥ paramātmasaṃjñaṃ kecitparaṃ brahma parātparaṃ ca ||
brahmeti kecidbhagavantameke viṣṇuṃ ca bhaktāḥ parameśvaraṃ ca
||12||यं केचिदाहुः परमात्मसंज्ञं केचित्परं ब्रह्म परात्परं च ॥
ब्रह्मेति केचिद्भगवन्तमेके विष्णुं च भक्ताः परमेश्वरं च
kandarpasāhasramanoharāṅgaṃ sadā kiśoraṃ karuṇānidhānam ||
atipraśāṃtākṛtidarśanīyaṃ kṣarākṣarebhyaśca paraṃ svatantram
||13||कन्दर्पसाहस्रमनोहराङ्गं सदा किशोरं करुणानिधानम् ॥
अतिप्रशांताकृतिदर्शनीयं क्षराक्षरेभ्यश्च परं स्वतन्त्रम्
naikāṇḍasargasthitināśalīlāvidhāyakāpāṃganirīkṣaṇaṃ ca ||
anekakoṭyaṇḍamahādhirājaṃ viśvaikavandyaṃ naṭavaryaveṣam
||14||नैकाण्डसर्गस्थितिनाशलीलाविधायकापांगनिरीक्षणं च ॥
अनेककोट्यण्डमहाधिराजं विश्वैकवन्द्यं नटवर्यवेषम्
anarghyadivyottamapītavāsasamanekasadratnavibhūṣaṇāḍhyam ||
navīnajīmūtasamānavarṇaṃ karṇollasatsanmakarābhakuṇḍalam
||15||अनर्घ्यदिव्योत्तमपीतवाससमनेकसद्रत्नविभूषणाढ्यम् ॥
नवीनजीमूतसमानवर्णं कर्णोल्लसत्सन्मकराभकुण्डलम्
nijāṃganiryatsitabhūritejaścayāvṛtatvātsitavarṇamuktam ||
sadratnasārojjvalasatkirīṭaṃ śaratsarojacchadacārunetram
||16||निजांगनिर्यत्सितभूरितेजश्चयावृतत्वात्सितवर्णमुक्तम् ॥
सद्रत्नसारोज्ज्वलसत्किरीटं शरत्सरोजच्छदचारुनेत्रम्
sugandhisaccandanacarcitāṃgaṃ śrīvatsalakṣmāṅkitahṛtkapāṭam ||
ninādayantaṃ madhuraṃ ca veṇuṃ kṛtvā mukhāgrembujacārudorbhyām
||17||सुगन्धिसच्चन्दनचर्चितांगं श्रीवत्सलक्ष्माङ्कितहृत्कपाटम् ॥
निनादयन्तं मधुरं च वेणुं कृत्वा मुखाग्रेम्बुजचारुदोर्भ्याम्
jayāsuśīlālalitāmukhānāṃ vṛndaiḥ sakhīnāṃ saha rādhayā ca ||
samarcyamānaṃ ramayā ca bhāmā kalindajā jāmbavatīmukhānām
||18||जयासुशीलाललितामुखानां वृन्दैः सखीनां सह राधया च ॥
समर्च्यमानं रमया च भामा कलिन्दजा जाम्बवतीमुखानाम्
dharmeṇa vedairakhilairbhagaiśca jñānādibhiḥ saṃyatapāṇiyugmaiḥ ||
niṣevyamāṇaṃ ca sudarśanādyairnijāyudhairmūrtidharairanekaiḥ
||19||धर्मेण वेदैरखिलैर्भगैश्च ज्ञानादिभिः संयतपाणियुग्मैः ॥
निषेव्यमाणं च सुदर्शनाद्यैर्निजायुधैर्मूर्तिधरैरनेकैः
masāramāṇikyasuvarṇavarṇaiḥ sitaiśca kaiścinnijapārṣadāgryaiḥ ||
upāsitaṃ cakragadābjaśaṅkhalasadbhujairnandasunandamukhyaiḥ
||20||मसारमाणिक्यसुवर्णवर्णैः सितैश्च कैश्चिन्निजपार्षदाग्र्यैः ॥
उपासितं चक्रगदाब्जशङ्खलसद्भुजैर्नन्दसुनन्दमुख्यैः
śrīdāmamukhyairatha gopaveṣairbhaktyāvanamrairdvibhujairanekaiḥ ||
upāsyamānaṃ garuḍena cāgrato vibhūtibhiścāṣṭabhirānatābhiḥ
||21||श्रीदाममुख्यैरथ गोपवेषैर्भक्त्यावनम्रैर्द्विभुजैरनेकैः ॥
उपास्यमानं गरुडेन चाग्रतो विभूतिभिश्चाष्टभिरानताभिः
mūrtyā ca śāntyā dayayā ca sevitaṃ puṣṭyā ca tuṣṭyā hyatha medhayā ca ||
śraddhākriyā hyunnatibhiśca maitryā tathā titikṣāsmṛtibuddhibhiśca
||22||मूर्त्या च शान्त्या दयया च सेवितं पुष्ट्या च तुष्ट्या ह्यथ मेधया च ॥
श्रद्धाक्रिया ह्युन्नतिभिश्च मैत्र्या तथा तितिक्षास्मृतिबुद्धिभिश्च
dṛṣṭvā tamatyadbhutadivyamūrtti tadrūpasaurabhyahṛtākhilendriyaḥ ||
ānandavāripratiruddhadṛṣṭiḥ premṇorddhvaromā sukhasaṃbhṛto'bhūt
||23||दृष्ट्वा तमत्यद्भुतदिव्यमूर्त्ति तद्रूपसौरभ्यहृताखिलेन्द्रियः ॥
आनन्दवारिप्रतिरुद्धदृष्टिः प्रेम्णोर्द्ध्वरोमा सुखसंभृतोऽभूत्
daṇḍavattaṃ namaskṛtya nāradaḥ premavihvalaḥ ||
baddhāñjalipuṭastasthau vīkṣamāṇastadānanam
||24||दण्डवत्तं नमस्कृत्य नारदः प्रेमविह्वलः ॥
बद्धाञ्जलिपुटस्तस्थौ वीक्षमाणस्तदाननम्
taṃ mānayāmāsa hariḥ pṛṣṭvā svāgatamādarāt ||
bhaktamekāntikaṃ svasya svenaiva ca didṛkṣitam
||25||तं मानयामास हरिः पृष्ट्वा स्वागतमादरात् ॥
भक्तमेकान्तिकं स्वस्य स्वेनैव च दिदृक्षितम्
bhagavadvākyapīyūṣāsvādaprāptātmasaṃsmṛtiḥ ||
taddarśanamahānando bhaktyā tuṣṭāva taṃ muniḥ
||26||भगवद्वाक्यपीयूषास्वादप्राप्तात्मसंस्मृतिः ॥
तद्दर्शनमहानन्दो भक्त्या तुष्टाव तं मुनिः
nārada uvāca
jaya śrīkṛṣṇa bhagavannārāyaṇa jagatprabho ||
vāsudevā'khilāvāsa sadaikāntikavallabha
||27||जय श्रीकृष्ण भगवन्नारायण जगत्प्रभो ॥
वासुदेवाऽखिलावास सदैकान्तिकवल्लभ
apyāścaryārcanīyāṅghre rādhikākamalādibhiḥ ||
tvamevātyantikaṃ śreyo'bhīpsatāṃ paramā gatiḥ
||28||अप्याश्चर्यार्चनीयाङ्घ्रे राधिकाकमलादिभिः ॥
त्वमेवात्यन्तिकं श्रेयोऽभीप्सतां परमा गतिः
nityānāmātmanāṃ nitya ātmā cetanacetanaḥ ||
kṣarākṣarebhyaśca parastvaṃ brahma paramaṃ hare
||29||नित्यानामात्मनां नित्य आत्मा चेतनचेतनः ॥
क्षराक्षरेभ्यश्च परस्त्वं ब्रह्म परमं हरे
yathā viśuddhiḥ siddhiśca bhaktyā paramayā tava ||
tathā na syānnṛṇāmanyaiḥ sādhanaistapa ādibhiḥ
||30||यथा विशुद्धिः सिद्धिश्च भक्त्या परमया तव ॥
तथा न स्यान्नृणामन्यैः साधनैस्तप आदिभिः
tvadaṅghridivyajyotsnaikā mumukṣūṇāṃ hṛdi sthitam ||
mahatsantamasaṃhartuṃ sadyaḥ śaktāsti satpate
||31||त्वदङ्घ्रिदिव्यज्योत्स्नैका मुमुक्षूणां हृदि स्थितम् ॥
महत्सन्तमसंहर्तुं सद्यः शक्तास्ति सत्पते
sarvairvedaistvamevejya upāsyo jñeya eva ca ||
nirūpitosi bhagavansarvakāraṇakāraṇam
||32||सर्वैर्वेदैस्त्वमेवेज्य उपास्यो ज्ञेय एव च ॥
निरूपितोसि भगवन्सर्वकारणकारणम्
ekaikasminromakūpe yattavāsti sitaṃ mahaḥ ||
śāntamānaṃdarūpaṃ ca tatkoṭīnduprabhādhikam
||33||एकैकस्मिन्रोमकूपे यत्तवास्ति सितं महः ॥
शान्तमानंदरूपं च तत्कोटीन्दुप्रभाधिकम्
asmiṃstvamakṣare dhāmni nirguṇe'mṛtasañjñake ||
mahaḥpuñje sadaivāsse nirguṇaḥ puruṣottamaḥ
||34||अस्मिंस्त्वमक्षरे धाम्नि निर्गुणेऽमृतसञ्ज्ञके ॥
महःपुञ्जे सदैवास्से निर्गुणः पुरुषोत्तमः
brahmāṇḍabhayadātkālānmāyāyāśca mahābhayāt ||
muktā bhaktā bhavantyeva tvadīyopāsanābalāt
||35||ब्रह्माण्डभयदात्कालान्मायायाश्च महाभयात् ॥
मुक्ता भक्ता भवन्त्येव त्वदीयोपासनाबलात्
taṃ tvāmahamupetosmi śaraṇaṃ jagadīśvaram ||
sarvātmānaṃ vibhuṃ brahma mahāpuruṣamacyutam
||36||तं त्वामहमुपेतोस्मि शरणं जगदीश्वरम् ॥
सर्वात्मानं विभुं ब्रह्म महापुरुषमच्युतम्
yathā tvaccaraṇāmbhoje bhaktirme niścalā sadā ||
bhavettathaiva deveśa karttumarhasyanugraham
||37||यथा त्वच्चरणाम्भोजे भक्तिर्मे निश्चला सदा ॥
भवेत्तथैव देवेश कर्त्तुमर्हस्यनुग्रहम्
skanda uvāca
itthaṃ devarṣiṇā bhaktyā saṃstutaḥ parameśvaraḥ ||
tamāhānandayanvācā sudhāsaṃmitayā munim
||38||इत्थं देवर्षिणा भक्त्या संस्तुतः परमेश्वरः ॥
तमाहानन्दयन्वाचा सुधासंमितया मुनिम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīvāsudevamāhātmye śrīvāsudevadarśanaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ || 17 ||