jalaṃdharavijayaprāptir
nārada uvāca
ye devairnirjitāḥ pūrvaṃ daityāḥ pātālasaṃsthitāḥ ||
te'pi bhūmaṃḍalaṃ yātā nirbhayāstamupāśritāḥ
||1||ये देवैर्निर्जिताः पूर्वं दैत्याः पातालसंस्थिताः ॥
तेऽपि भूमंडलं याता निर्भयास्तमुपाश्रिताः
kadācicchinnaśirasaṃ rāhuṃ dṛṣṭvā sa daityarāṭ ||
papraccha bhārgavaṃ tatra tacchiraśchedakāraṇam
||2||कदाचिच्छिन्नशिरसं राहुं दृष्ट्वा स दैत्यराट् ॥
पप्रच्छ भार्गवं तत्र तच्छिरश्छेदकारणम्
sa śaśaṃsa samudrasya mathanaṃ devakāritam ||
ratnāpaharaṇaṃ caiva daityānāṃ ca parābhavam
||3||स शशंस समुद्रस्य मथनं देवकारितम् ॥
रत्नापहरणं चैव दैत्यानां च पराभवम्
sa śrutvā krodharaktākṣaḥ svapiturmathanaṃ tadā ||
dūtaṃ saṃpreṣayāmāsa ghasmaraṃ śakrasannidhau
||4||स श्रुत्वा क्रोधरक्ताक्षः स्वपितुर्मथनं तदा ॥
दूतं संप्रेषयामास घस्मरं शक्रसन्निधौ
dūtastriviṣṭapaṃ gatvā sudharmāṃ prāviśadvarām ||
jagādākharvamaulistu deveṃdraṃ vākyamadbhutam
||5||दूतस्त्रिविष्टपं गत्वा सुधर्मां प्राविशद्वराम् ॥
जगादाखर्वमौलिस्तु देवेंद्रं वाक्यमद्भुतम्
ghasmara uvāca
jalaṃdharo'bdhitanayaḥ sarvadaityajaneśvaraḥ ||
dūto'haṃpreṣitastena sa yadāha śṛṇuṣva tat
||6||जलंधरोऽब्धितनयः सर्वदैत्यजनेश्वरः ॥
दूतोऽहंप्रेषितस्तेन स यदाह शृणुष्व तत्
kasmāttvayā mama pitā mathitaḥ sāgaro'driṇā ||
nītāni sarvaratnāni tāni śīghraṃ prayaccha me
||7||कस्मात्त्वया मम पिता मथितः सागरोऽद्रिणा ॥
नीतानि सर्वरत्नानि तानि शीघ्रं प्रयच्छ मे
iti dūtavacaḥ śrutvā vismitastridaśādhipaḥ ||
uvāca ghasmaraṃ raudraṃ bhayaroṣasamanvitaḥ
||8||इति दूतवचः श्रुत्वा विस्मितस्त्रिदशाधिपः ॥
उवाच घस्मरं रौद्रं भयरोषसमन्वितः
iṃdra uvāca
śṛṇu dūta mayā pūrvaṃ mathitaḥ sāgaro yathā ||
adrayo madbhayāttrastāḥ svakukṣisthāḥ kṛtāstathā
||9||शृणु दूत मया पूर्वं मथितः सागरो यथा ॥
अद्रयो मद्भयात्त्रस्ताः स्वकुक्षिस्थाः कृतास्तथा
anye'pi maddviṣastena rakṣitā ditijāḥ purā ||
tasmādyattatprajātaṃ tu mayā'pyapahṛtaṃ kila
||10||अन्येऽपि मद्द्विषस्तेन रक्षिता दितिजाः पुरा ॥
तस्माद्यत्तत्प्रजातं तु मयाऽप्यपहृतं किल
śaṃkho'pyevaṃ purā devānadviṣatsāgarātmajaḥ ||
mamā'nujena nihataḥ praviṣṭaḥ sāgarodaram
||11||शंखोऽप्येवं पुरा देवानद्विषत्सागरात्मजः ॥
ममाऽनुजेन निहतः प्रविष्टः सागरोदरम्
tadgaccha kathayasvā'sya sarvaṃ mathanakāraṇam ||
nārada uvāca ||
itthaṃ visarjito dūtastadeṃdreṇā'gamadbhuvam
||12||तद्गच्छ कथयस्वाऽस्य सर्वं मथनकारणम् ॥
नारद उवाच ॥
इत्थं विसर्जितो दूतस्तदेंद्रेणाऽगमद्भुवम्
tadidaṃ vacanaṃ sarvaṃ daityāyākathayattadā ||
tanniśamya tadā daityo roṣātprasphuritā'dharaḥ
||13||तदिदं वचनं सर्वं दैत्यायाकथयत्तदा ॥
तन्निशम्य तदा दैत्यो रोषात्प्रस्फुरिताऽधरः
daityasenāsamāyukto yayau yoddhuṃ triviṣṭapam ||
tato yuddhe mahāñjāto devadānavasaṃkṣayaḥ
||14||दैत्यसेनासमायुक्तो ययौ योद्धुं त्रिविष्टपम् ॥
ततो युद्धे महाञ्जातो देवदानवसंक्षयः
tatra yuddhe mṛtāndaityānbhārgavastūdatiṣṭhapat ||
vidyayā mṛtajīvinyā maṃtritaistoyabiṃdubhiḥ
||15||तत्र युद्धे मृतान्दैत्यान्भार्गवस्तूदतिष्ठपत् ॥
विद्यया मृतजीविन्या मंत्रितैस्तोयबिंदुभिः
devānapi tathā yuddhe tatrā'jīvayadaṃgirāḥ ||
divyauṣadhī samānīya droṇādreḥ sa punaḥpunaḥ
||16||देवानपि तथा युद्धे तत्राऽजीवयदंगिराः ॥
दिव्यौषधी समानीय द्रोणाद्रेः स पुनःपुनः
dṛṣṭvā devāṃstathā yuddhe punareva samutthitān ||
jalaṃdharaḥ krodhavaśo bhārgavaṃ vākyamabravīt
||17||दृष्ट्वा देवांस्तथा युद्धे पुनरेव समुत्थितान् ॥
जलंधरः क्रोधवशो भार्गवं वाक्यमब्रवीत्
jalaṃdhara uvāca
mayā yuddhe hatā devā uttiṣṭhaṃti kathaṃ punaḥ ||
tava saṃjīvinīvidyā na vā'nyatreti viśrutam
||18||मया युद्धे हता देवा उत्तिष्ठंति कथं पुनः ॥
तव संजीविनीविद्या न वाऽन्यत्रेति विश्रुतम्
śukra uvāca
divyauṣadhīḥ samānīya droṇādreraṃgirāḥ surān ||
jīvayatyeva tacchīghraṃ droṇādriṃ tvamapāhara
||19||दिव्यौषधीः समानीय द्रोणाद्रेरंगिराः सुरान् ॥
जीवयत्येव तच्छीघ्रं द्रोणाद्रिं त्वमपाहर
nārada uvāca
ityuktaḥ sa tu daityeṃdro nītvā droṇācalaṃ tadā ||
prākṣipatsāgare tūrṇaṃ punarāgānmahāhavam
||20||इत्युक्तः स तु दैत्येंद्रो नीत्वा द्रोणाचलं तदा ॥
प्राक्षिपत्सागरे तूर्णं पुनरागान्महाहवम्
atha devānhatāndṛṣṭvā droṇādrimagamadguruḥ ||
tāvattatra girīṃdraṃ tu na dadarśa surārcitaḥ
||21||अथ देवान्हतान्दृष्ट्वा द्रोणाद्रिमगमद्गुरुः ॥
तावत्तत्र गिरींद्रं तु न ददर्श सुरार्चितः
jñātvā daityahṛtaṃ droṇaṃ dhiṣaṇo bhayavihvalaḥ ||
āgatya dūrādvyājahre śvāsā''kulitavigrahaḥ
||22||ज्ञात्वा दैत्यहृतं द्रोणं धिषणो भयविह्वलः ॥
आगत्य दूराद्व्याजह्रे श्वासाऽऽकुलितविग्रहः
palāyadhvaṃ havāddevā nā'yaṃ jetuṃ kṣamo yataḥ ||
rudrāṃśasaṃbhavo hyeṣa smaradhvaṃ śakraceṣṭitam
||23||पलायध्वं हवाद्देवा नाऽयं जेतुं क्षमो यतः ॥
रुद्रांशसंभवो ह्येष स्मरध्वं शक्रचेष्टितम्
śrutvā tadvacanaṃ devā bhayavihvalitāstadā ||
daityena vadhyamānāste palāyaṃte diśo daśa
||24||श्रुत्वा तद्वचनं देवा भयविह्वलितास्तदा ॥
दैत्येन वध्यमानास्ते पलायंते दिशो दश
devānvidrāvitāndṛṣṭvā daityaiḥ sāgaranaṃdanaḥ ||
śaṃkhabherījayaravaiḥ praviveśā'marāvatīm
||25||देवान्विद्रावितान्दृष्ट्वा दैत्यैः सागरनंदनः ॥
शंखभेरीजयरवैः प्रविवेशाऽमरावतीम्
praviṣṭe nagarīṃ daitye devāḥ śakrapurogamāḥ ||
suvarṇādriguhāṃ prāptā nyavasandaityatāpitāḥ
||26||प्रविष्टे नगरीं दैत्ये देवाः शक्रपुरोगमाः ॥
सुवर्णाद्रिगुहां प्राप्ता न्यवसन्दैत्यतापिताः
tataśca sarveṣvasuro'dhikāreṣviṃdrādikānāṃ viniveśayattadā ||
śuṃbhādikāndaityavarānpṛthakpṛthaksvayaṃ suvarṇādriguhāmagātpunaḥ
||27||ततश्च सर्वेष्वसुरोऽधिकारेष्विंद्रादिकानां विनिवेशयत्तदा ॥
शुंभादिकान्दैत्यवरान्पृथक्पृथक्स्वयं सुवर्णाद्रिगुहामगात्पुनः
iti śrī skānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe kārtikamāsamāhātmye jalaṃdharavijayaprāptirnāma pañcadaśo'dhyāyaḥ || 15 ||