dharmadattetihāsakathanam
pṛthuruvāca
yadūrjavratinaḥ puṃsaḥ phalaṃ mahadudādṛtam ||
tatpunarbrūhi māhātmyaṃ kena cīrṇamidaṃ śubham
||1||यदूर्जव्रतिनः पुंसः फलं महदुदादृतम् ॥
तत्पुनर्ब्रूहि माहात्म्यं केन चीर्णमिदं शुभम्
nārada uvāca
āsītsahyādriviṣaye karavīrapure purā ||
brāhmaṇo dharmavitkaściddharmadatteti viśrutaḥ
||2||आसीत्सह्याद्रिविषये करवीरपुरे पुरा ॥
ब्राह्मणो धर्मवित्कश्चिद्धर्मदत्तेति विश्रुतः
viṣṇuvratakaraḥ samyagviṣṇupūjārataḥ sadā ||
kadācitkārtike māsi harijāgaraṇāya saḥ
||3||विष्णुव्रतकरः सम्यग्विष्णुपूजारतः सदा ॥
कदाचित्कार्तिके मासि हरिजागरणाय सः
rātryāṃ turyāvaśeṣāyāṃ jagāma harimandiram ||
haripūjopakaraṇānpragṛhya vrajatā tadā
||4||रात्र्यां तुर्यावशेषायां जगाम हरिमन्दिरम् ॥
हरिपूजोपकरणान्प्रगृह्य व्रजता तदा
tena dṛṣṭā samāyātā rākṣasī bhīmadarśanā ||
tāṃ dṛṣṭvā bhayavitrastaḥ kaṃpitāvayavastadā
||5||तेन दृष्टा समायाता राक्षसी भीमदर्शना ॥
तां दृष्ट्वा भयवित्रस्तः कंपितावयवस्तदा
pūjopakaraṇaiḥ sarvaiḥ payobhiścāhanadbhayāt ||
saṃsmṛtya taddharernāma tulasīyuktavāriṇā ||
tena vai hatamātre tu pāpaṃ tasyā hyagāllayam
||6||पूजोपकरणैः सर्वैः पयोभिश्चाहनद्भयात् ॥
संस्मृत्य तद्धरेर्नाम तुलसीयुक्तवारिणा ॥
तेन वै हतमात्रे तु पापं तस्या ह्यगाल्लयम्
atha saṃsmṛtya sā pūrvajanmakarmavipākajām ||
svāṃ daśāmabravīdvipraṃ daṃḍavacca praṇamya vai
||7||अथ संस्मृत्य सा पूर्वजन्मकर्मविपाकजाम् ॥
स्वां दशामब्रवीद्विप्रं दंडवच्च प्रणम्य वै
kalahovāca
pūrvakarmavipākena daśāmetāṃ gatāsmyaham ||
tatkathaṃ nu punarvipra prayāsyāmyuttamāṃ gatim
||8||पूर्वकर्मविपाकेन दशामेतां गतास्म्यहम् ॥
तत्कथं नु पुनर्विप्र प्रयास्याम्युत्तमां गतिम्
nārada uvāca
tāṃ dṛṣṭvā praṇatāṃ samyagvadamānāṃ svakarma tat ||
atīva vismito viprastadā vacanamabravīt
||9||तां दृष्ट्वा प्रणतां सम्यग्वदमानां स्वकर्म तत् ॥
अतीव विस्मितो विप्रस्तदा वचनमब्रवीत्
dharmadatta uvāca
kena karmavipākena tvaṃ daśāmīdṛśīṃ gatā ||
kutratyā kā ca kiṃ śīlā tatsarvaṃ kathayasva me
||10||केन कर्मविपाकेन त्वं दशामीदृशीं गता ॥
कुत्रत्या का च किं शीला तत्सर्वं कथयस्व मे
kalahovāca
saurāṣṭranagare brahmanbhikṣurnāmā'bhavaddvijaḥ ||
tasyāhaṃ gṛhiṇī pūrvaṃ kalahākhyā'tiniṣṭhurā
||11||सौराष्ट्रनगरे ब्रह्मन्भिक्षुर्नामाऽभवद्द्विजः ॥
तस्याहं गृहिणी पूर्वं कलहाख्याऽतिनिष्ठुरा
na kadācinmayā bharturvacasā'pi śubhaṃ kṛtam ||
nā'rpitaṃ tasya miṣṭānnaṃ bharturvacanaśīlayā
||12||न कदाचिन्मया भर्तुर्वचसाऽपि शुभं कृतम् ॥
नाऽर्पितं तस्य मिष्टान्नं भर्तुर्वचनशीलया
kalahapriyayā nityaṃ mayodvignamanā yadā ||
pariṇetuṃ yadā'nyāṃ sa matiṃ cakre patirmama
||13||कलहप्रियया नित्यं मयोद्विग्नमना यदा ॥
परिणेतुं यदाऽन्यां स मतिं चक्रे पतिर्मम
tato garaṃ samādāya prāṇāstyaktā mayā dvija ||
atha baddhvā badhyamānāṃ māṃ ninyuryamakiṃkarāḥ
||14||ततो गरं समादाय प्राणास्त्यक्ता मया द्विज ॥
अथ बद्ध्वा बध्यमानां मां निन्युर्यमकिंकराः
yamaśca māṃ tadā dṛṣṭvā citraguptamapṛcchata
||15||यमश्च मां तदा दृष्ट्वा चित्रगुप्तमपृच्छत
yama uvāca
anayā kiṃ kṛtaṃ karma citragupta vilokaya ||
prāpnotveṣā ca tatkarma śubhaṃ vā yadi vā'śubham
||16||अनया किं कृतं कर्म चित्रगुप्त विलोकय ॥
प्राप्नोत्वेषा च तत्कर्म शुभं वा यदि वाऽशुभम्
kalahovāca
citraguptastadā vākyaṃ bhartsayanmāmuvāca saḥ ||
citragupta uvāca ||
anayā tu kṛtaṃ karma śubhaṃ kiṃcinna vidyate
||17||चित्रगुप्तस्तदा वाक्यं भर्त्सयन्मामुवाच सः ॥
चित्रगुप्त उवाच ॥
अनया तु कृतं कर्म शुभं किंचिन्न विद्यते
miṣṭānnaṃ bhuṃjamāneyaṃ na bhartari tadarpitam ||
ataśca valgulīyonyāṃ svaviṣṭhādā'vatiṣṭhatu
||18||मिष्टान्नं भुंजमानेयं न भर्तरि तदर्पितम् ॥
अतश्च वल्गुलीयोन्यां स्वविष्ठादाऽवतिष्ठतु
bharturdveṣāttadāpyeṣā nityaṃ kalahakāriṇī ||
viṣṭhādāṃ sūkarīṃ yoniṃ tasmāttiṣṭhatviyaṃ hare
||19||भर्तुर्द्वेषात्तदाप्येषा नित्यं कलहकारिणी ॥
विष्ठादां सूकरीं योनिं तस्मात्तिष्ठत्वियं हरे
pākabhāṃḍe sadā bhuṃkte bhuṃkte caikā yatastataḥ ||
tasmādeṣā biḍālyastu svajātā'patyabhakṣiṇī
||20||पाकभांडे सदा भुंक्ते भुंक्ते चैका यतस्ततः ॥
तस्मादेषा बिडाल्यस्तु स्वजाताऽपत्यभक्षिणी
bhartāramapi coddiśya hyātmaghātaḥ kṛto'nayā ||
tasmātpretaśarīre'pi tiṣṭhatvekā'tiniṃditā
||21||भर्तारमपि चोद्दिश्य ह्यात्मघातः कृतोऽनया ॥
तस्मात्प्रेतशरीरेऽपि तिष्ठत्वेकाऽतिनिंदिता
ataścaiṣā maruddeśaṃ prāpitavyā bhaṭairiyam ||
tatra pretaśarīrasthā ciraṃ tiṣṭhatviyaṃ tataḥ
||22||अतश्चैषा मरुद्देशं प्रापितव्या भटैरियम् ॥
तत्र प्रेतशरीरस्था चिरं तिष्ठत्वियं ततः
ūrdhvaṃ yonitrayaṃ caiṣā bhunaktvaśubhakāriṇī
||23||ऊर्ध्वं योनित्रयं चैषा भुनक्त्वशुभकारिणी
kalahovāca
sāhaṃ paṃcaśatābdāni pretadehe sthitā kila ||
kṣutṛḍbhyāṃ pīḍitā''viśya śarīraṃ vaṇijasya ca ||
āyātā dakṣiṇaṃ deśaṃ kṛṣṇāveṇyośca saṃgamam
||24||साहं पंचशताब्दानि प्रेतदेहे स्थिता किल ॥
क्षुतृड्भ्यां पीडिताऽऽविश्य शरीरं वणिजस्य च ॥
आयाता दक्षिणं देशं कृष्णावेण्योश्च संगमम्
tattīraṃ saṃśritā yāvattāvattasya śarīrataḥ ||
śivaviṣṇugaṇairdūramapakṛṣṭā balādaham
||25||तत्तीरं संश्रिता यावत्तावत्तस्य शरीरतः ॥
शिवविष्णुगणैर्दूरमपकृष्टा बलादहम्
tataḥ kṣutkṣāmayā dṛṣṭo mayā hi tvaṃ dvijottama ||
tvaddhastatulasīvārisaṃsargagatapāpayā
||26||ततः क्षुत्क्षामया दृष्टो मया हि त्वं द्विजोत्तम ॥
त्वद्धस्ततुलसीवारिसंसर्गगतपापया
tatkṛtyaṃ kuru vipreṃdra kathaṃ muktimiyāmyaham ||
yonitrayādagrabhavādasmācca pretadehataḥ
||27||तत्कृत्यं कुरु विप्रेंद्र कथं मुक्तिमियाम्यहम् ॥
योनित्रयादग्रभवादस्माच्च प्रेतदेहतः
itthaṃ viciṃtya kalahāvacanaṃ dvijāgryastatkarmapākabhayavismayaduḥkhayuktaḥ ||
tadglānidarśanakṛpācalacittavṛtti dhyātvā ciraṃ sa vacanaṃ nijagāda duḥkhāt
||28||इत्थं विचिंत्य कलहावचनं द्विजाग्र्यस्तत्कर्मपाकभयविस्मयदुःखयुक्तः ॥
तद्ग्लानिदर्शनकृपाचलचित्तवृत्ति ध्यात्वा चिरं स वचनं निजगाद दुःखात्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe kārtikamāsamāhātmye dharmadattetihāsakathanaṃnāma caturviṃśo'dhyāyaḥ || 24 ||