indrasare naraḥ snātvā dṛṣṭvā ceṃdreśvaraṃ śivam
vyāsa uvāca
indrasare naraḥ snātvā dṛṣṭvā ceṃdreśvaraṃ śivam ||
saptajanmakṛtātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ
||1||इन्द्रसरे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा चेंद्रेश्वरं शिवम् ॥
सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः
yudhiṣṭhira uvāca
kena cādau nirmitaṃ tattīrthaṃ sarvottamottamam ||
yathāvadvarṇaya tvaṃ me bhagavandvijasattama
||2||केन चादौ निर्मितं तत्तीर्थं सर्वोत्तमोत्तमम् ॥
यथावद्वर्णय त्वं मे भगवन्द्विजसत्तम
vyāsa uvāca
indreṇaiva mahārāja tapastaptaṃ suduṣkaram ||
grāmāduttaradigbhāge śatavarṣāṇi tatra vai
||3||इन्द्रेणैव महाराज तपस्तप्तं सुदुष्करम् ॥
ग्रामादुत्तरदिग्भागे शतवर्षाणि तत्र वै
śivoddeśaṃ mahāghoramekāṃguṣṭhena bhārata ||
urddhvabāhurmahātejāḥ sūryasyābhimukho'bhavat
||4||शिवोद्देशं महाघोरमेकांगुष्ठेन भारत ॥
उर्द्ध्वबाहुर्महातेजाः सूर्यस्याभिमुखोऽभवत्
vṛtrasya vadhato jñātaṃ yatpāpaṃ tasya nuttaye ||
ekāgraḥ prayato bhūtvā śivasyārādhane rataḥ
||5||वृत्रस्य वधतो ज्ञातं यत्पापं तस्य नुत्तये ॥
एकाग्रः प्रयतो भूत्वा शिवस्याराधने रतः
tapasā ca tadā śaṃbhustoṣitaḥ śaśiśe kharaḥ ||
tatrājagāma jaṭilo bhasmāṃgo vṛṣabhadhvajaḥ
||6||तपसा च तदा शंभुस्तोषितः शशिशे खरः ॥
तत्राजगाम जटिलो भस्मांगो वृषभध्वजः
khaṭvāṃgī paṃcavaktraśca daśabāhustrilocanaḥ ||
gaṃgādharo vṛṣārūḍho bhūtapretādiveṣṭitaḥ
||7||खट्वांगी पंचवक्त्रश्च दशबाहुस्त्रिलोचनः ॥
गंगाधरो वृषारूढो भूतप्रेतादिवेष्टितः
suprasannaḥ suraśreṣṭhaḥ kṛpālurvaradāyakaḥ ||
tadā hṛṣṭamanā devo devendramidamūcivān
||8||सुप्रसन्नः सुरश्रेष्ठः कृपालुर्वरदायकः ॥
तदा हृष्टमना देवो देवेन्द्रमिदमूचिवान्
hara uvāca
yattvaṃ yācayase deva tadahaṃ prada dāmi te
||9||यत्त्वं याचयसे देव तदहं प्रद दामि ते
indra uvāca
yadi tuṣṭosi deveśa kṛpāsiṃdho maheśvara ||
brahmahatyā hi māṃ deva udvejayati nityaśaḥ
||10||यदि तुष्टोसि देवेश कृपासिंधो महेश्वर ॥
ब्रह्महत्या हि मां देव उद्वेजयति नित्यशः
vṛtrāsurasya hanane jātaṃ pāpaṃ surottama ||
tatpāpaṃ nāśaya vibho mama duḥkhapradaṃ sadā
||11||वृत्रासुरस्य हनने जातं पापं सुरोत्तम ॥
तत्पापं नाशय विभो मम दुःखप्रदं सदा
hara uvāca
dharmāraṇye surapate brahmahatyā na pīḍayet ||
hatyā gavāṃ dvijātīnāṃ bālasya yoṣitāmapi
||12||धर्मारण्ये सुरपते ब्रह्महत्या न पीडयेत् ॥
हत्या गवां द्विजातीनां बालस्य योषितामपि
vacanānmama deveṃdra brahmaṇaḥ keśavasya ca ||
yamasya vacanājjiṣṇo hatyā naivātra tiṣṭhati ||
praviśya tvaṃ mahārāja atotra snānamācara
||13||वचनान्मम देवेंद्र ब्रह्मणः केशवस्य च ॥
यमस्य वचनाज्जिष्णो हत्या नैवात्र तिष्ठति ॥
प्रविश्य त्वं महाराज अतोत्र स्नानमाचर
indra uvāca
yadi tvaṃ mama tuṣṭo'si kṛpāsiṃdho maheśvara ||
mannāmnā ca mahādeva sthāpito bhava śaṃkara
||14||यदि त्वं मम तुष्टोऽसि कृपासिंधो महेश्वर ॥
मन्नाम्ना च महादेव स्थापितो भव शंकर
tathetyuktvā mahādevaḥ suprasanno harastadā ||
darśayāmāsa tatraiva liṃgaṃ pāpapraṇāśanam
||15||तथेत्युक्त्वा महादेवः सुप्रसन्नो हरस्तदा ॥
दर्शयामास तत्रैव लिंगं पापप्रणाशनम्
kūrmapṛṣṭhātsamutpādya ātmayogena śaṃbhunā ||
sthitastatraiva śrīkaṇṭhaḥ kālatrayavido viduḥ
||16||कूर्मपृष्ठात्समुत्पाद्य आत्मयोगेन शंभुना ॥
स्थितस्तत्रैव श्रीकण्ठः कालत्रयविदो विदुः
vṛtrahatyāsamuttrastadevarājasya sannidhau ||
indreśvarastadā tatra dharmā raṇye sthito nṛpa
||17||वृत्रहत्यासमुत्त्रस्तदेवराजस्य सन्निधौ ॥
इन्द्रेश्वरस्तदा तत्र धर्मा रण्ये स्थितो नृप
sarvapāpaviśuddhyarthaṃ lokānāṃ hitakāmyayā ||
indreśvaraṃ tu rājeṃdra puṣpadhūpādikaiḥ sadā
||18||सर्वपापविशुद्ध्यर्थं लोकानां हितकाम्यया ॥
इन्द्रेश्वरं तु राजेंद्र पुष्पधूपादिकैः सदा
pūjayecca naro bhaktyā sarvapāpaiḥ pramucyate ||
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ māghamāse viśeṣataḥ
||19||पूजयेच्च नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां माघमासे विशेषतः
sarvapāpaviśuddhyarthaṃ śivaloke mahīyate ||
nīlotsargaṃ tu yo martyaḥ karoti ca tadagrataḥ
||20||सर्वपापविशुद्ध्यर्थं शिवलोके महीयते ॥
नीलोत्सर्गं तु यो मर्त्यः करोति च तदग्रतः
uddharetsapta gotrāṇi kulamekottaraṃ śatam ||
sāṃgarudrajapaṃ yastu caturddaśyāṃ karoti vai
||21||उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् ॥
सांगरुद्रजपं यस्तु चतुर्द्दश्यां करोति वै
sarvapāviśuddhātmā labhate paramaṃ padam
||22||सर्वपाविशुद्धात्मा लभते परमं पदम्
sauvarṇanayanaṃ kṛtvā madhye ratnasamanvitam ||
yo dadāti dvijātibhya indratīrthe tathottame
||23||सौवर्णनयनं कृत्वा मध्ये रत्नसमन्वितम् ॥
यो ददाति द्विजातिभ्य इन्द्रतीर्थे तथोत्तमे
andhatā na bhave ttasya janmāni ṣaṣṭisaṃkhyayā ||
nirmalatvaṃ sadā teṣāṃ nayaneṣu prajāyate ||
mahārogāstathā cānye snātvā yāṃti tadagrataḥ
||24||अन्धता न भवे त्तस्य जन्मानि षष्टिसंख्यया ॥
निर्मलत्वं सदा तेषां नयनेषु प्रजायते ॥
महारोगास्तथा चान्ये स्नात्वा यांति तदग्रतः
pūjite caikacitte na sarvarogātpramucyate ||
snātvā kuṇḍe naro yastu saṃtarpayati yaḥ pitṝn
||25||पूजिते चैकचित्ते न सर्वरोगात्प्रमुच्यते ॥
स्नात्वा कुण्डे नरो यस्तु संतर्पयति यः पितॄन्
tasya tṛptāḥ sadā bhūpa pitaraśca pitāmahāḥ ||
ye vai grastā mahārogaiḥ kuṣṭhādyaiścaiva dehinaḥ
||26||तस्य तृप्ताः सदा भूप पितरश्च पितामहाः ॥
ये वै ग्रस्ता महारोगैः कुष्ठाद्यैश्चैव देहिनः
snānamātreṇa saṃśuddhā divyadehā bhavaṃti te ||
jvarādikaṣṭamāpannā narāḥ svātmahitāya vai
||27||स्नानमात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते ॥
ज्वरादिकष्टमापन्ना नराः स्वात्महिताय वै
snāna mātreṇa saṃśuddhā divyadehā bhavaṃti te ||
snātvā ca pūjayeddevaṃ mucyate jvarabandhanāt
||28||स्नान मात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते ॥
स्नात्वा च पूजयेद्देवं मुच्यते ज्वरबन्धनात्
ekāhikaṃ dvyāhikaṃ ca cāturthaṃ vā tṛtīyakam ||
viṣamajvarapīḍā ca māsapakṣādikaṃ jvaram
||29||एकाहिकं द्व्याहिकं च चातुर्थं वा तृतीयकम् ॥
विषमज्वरपीडा च मासपक्षादिकं ज्वरम्
indreśvaraprasādācca naśyate nātra saṃśayaḥ ||
vijvaro jāyate nūnaṃ satyaṃsatyaṃ ca bhūpate
||30||इन्द्रेश्वरप्रसादाच्च नश्यते नात्र संशयः ॥
विज्वरो जायते नूनं सत्यंसत्यं च भूपते
vandhyā ca durbhagā nārī kākavandhyā mṛtaprajā ||
mṛtavatsā mahāduṣṭā snātvā kuṇḍe śivāgrataḥ ||
pūjayedekacittena snānamātreṇa śuddhyati
||31||वन्ध्या च दुर्भगा नारी काकवन्ध्या मृतप्रजा ॥
मृतवत्सा महादुष्टा स्नात्वा कुण्डे शिवाग्रतः ॥
पूजयेदेकचित्तेन स्नानमात्रेण शुद्ध्यति
evaṃvidhāśca bahuśo varāndattvā pinākadhṛk ||
gato'sau svapuraṃ pārtha sevyamānaḥ surāsuraiḥ
||32||एवंविधाश्च बहुशो वरान्दत्त्वा पिनाकधृक् ॥
गतोऽसौ स्वपुरं पार्थ सेव्यमानः सुरासुरैः
tataḥ śakro mahātejā gato vai svapuraṃ prati ||
jayaṃtenāpi tatraiva sthāpitaṃ liṃgamuttamam
||33||ततः शक्रो महातेजा गतो वै स्वपुरं प्रति ॥
जयंतेनापि तत्रैव स्थापितं लिंगमुत्तमम्
jayaṃtasya harastuṣṭastasmilliṃge stutaḥ sadā ||
trikālaṃ putrasaṃyuktaḥ pūjanārthaṃ sureśvaraḥ
||34||जयंतस्य हरस्तुष्टस्तस्मिल्लिंगे स्तुतः सदा ॥
त्रिकालं पुत्रसंयुक्तः पूजनार्थं सुरेश्वरः
āyāti ca mahābāho tyaktvā sthānaṃ svakaṃ hi vai ||
etatsarvaṃ samākhyātaṃ sarvasaukhyapradāyakam
||35||आयाति च महाबाहो त्यक्त्वा स्थानं स्वकं हि वै ॥
एतत्सर्वं समाख्यातं सर्वसौख्यप्रदायकम्
indreśvaraṃ tu yatpuṇyaṃ jayaṃteśasya pūja nāt ||
tadevāpnoti rājendra satyaṃsatyaṃ na saṃśayaḥ
||36||इन्द्रेश्वरं तु यत्पुण्यं जयंतेशस्य पूज नात् ॥
तदेवाप्नोति राजेन्द्र सत्यंसत्यं न संशयः
snātvā kuṇḍe mahārāja saṃpūjyaikāgramānasaḥ ||
sarvapāpaviśuddhātmā indraloke mahīyate
||37||स्नात्वा कुण्डे महाराज संपूज्यैकाग्रमानसः ॥
सर्वपापविशुद्धात्मा इन्द्रलोके महीयते
yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā sarvapāpaiḥ pramucyate ||
sarvānkāmānavāpnoti jayaṃteśapramādataḥ
||38||यः शृणोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
सर्वान्कामानवाप्नोति जयंतेशप्रमादतः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye indreśvarajayaṃteśvaramahimavarṇanonāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ || 19 ||