ataḥ paraṃ kimabhavadbravītu dvijasattama
yudhiṣṭhira uvāca
ataḥ paraṃ kimabhavadbravītu dvijasattama ||
tvadvacanāmṛtaṃ pītvā tṛptirnāsti mama prabho
||1||अतः परं किमभवद्ब्रवीतु द्विजसत्तम ॥
त्वद्वचनामृतं पीत्वा तृप्तिर्नास्ति मम प्रभो
vyāsa uvāca
atha kiṃcidgate kāle yugāṃtasamaye sati ||
tretādau lolajihvākṣa abhavadrākṣaseśvaraḥ
||2||अथ किंचिद्गते काले युगांतसमये सति ॥
त्रेतादौ लोलजिह्वाक्ष अभवद्राक्षसेश्वरः
tena vidrāvitaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram ||
jitvā sa sakalām̐llokāndharmāraṇye samāgataḥ
||3||तेन विद्रावितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
जित्वा स सकलाँल्लोकान्धर्मारण्ये समागतः
taddṛṣṭvā sakalaṃ puṇyaṃ ramyaṃ dvijaniṣe vitam ||
brahmadveṣācca tenaiva dāhitaṃ ca puraṃ śubham
||4||तद्दृष्ट्वा सकलं पुण्यं रम्यं द्विजनिषे वितम् ॥
ब्रह्मद्वेषाच्च तेनैव दाहितं च पुरं शुभम्
dahyamānaṃ puraṃ dṛṣṭvā praṇaṣṭā dvijasattamāḥ ||
yathāgataṃ prajagmuste dharmāraṇyanivāsinaḥ
||5||दह्यमानं पुरं दृष्ट्वा प्रणष्टा द्विजसत्तमाः ॥
यथागतं प्रजग्मुस्ते धर्मारण्यनिवासिनः
śrīmātādyāstadā devyaḥ kopitā rākṣasena vai ||
ghātayaṃtyeva śabdena tarjayitvā ca rākṣasam
||6||श्रीमाताद्यास्तदा देव्यः कोपिता राक्षसेन वै ॥
घातयंत्येव शब्देन तर्जयित्वा च राक्षसम्
samucchritāstadā devyaḥ śataśo'tha saha sraśaḥ ||
triśūlavaradhāriṇyaḥ śaṃkhacakragadādharāḥ
||7||समुच्छ्रितास्तदा देव्यः शतशोऽथ सह स्रशः ॥
त्रिशूलवरधारिण्यः शंखचक्रगदाधराः
kamaṃḍaludharāḥ kāścitkaśākhaṅgadharāḥ parāḥ ||
pāśāṃkuśadharā kācitkhaḍgakheṭakadhāriṇī
||8||कमंडलुधराः काश्चित्कशाखङ्गधराः पराः ॥
पाशांकुशधरा काचित्खड्गखेटकधारिणी
kācitparaśuhastā ca divyāyudhadharā parā ||
nānābharaṇabhūṣāḍhyā nānāratnābhiśobhitā
||9||काचित्परशुहस्ता च दिव्यायुधधरा परा ॥
नानाभरणभूषाढ्या नानारत्नाभिशोभिता
rākṣasānāṃ vināśāya brāhmaṇānāṃ hitāya ca ||
ājagmustatra yatrāste lolajihvo hi rākṣasaḥ
||10||राक्षसानां विनाशाय ब्राह्मणानां हिताय च ॥
आजग्मुस्तत्र यत्रास्ते लोलजिह्वो हि राक्षसः
mahādaṃṣṭro mahākāyo vidyujjihvo bhayaṃkaraḥ ||
dṛṣṭvā tā rākṣaso ghoraṃ siṃhanādamathākarot
||11||महादंष्ट्रो महाकायो विद्युज्जिह्वो भयंकरः ॥
दृष्ट्वा ता राक्षसो घोरं सिंहनादमथाकरोत्
tena nādena mahatā trāsitaṃ bhuvanatrayam ||
āpūritā diśaḥ sarvāḥ kṣubhitānekasāgarāḥ
||12||तेन नादेन महता त्रासितं भुवनत्रयम् ॥
आपूरिता दिशः सर्वाः क्षुभितानेकसागराः
kolāhalo mahānāsīddharmāraṇye tadā nṛpa ||
tacchrutvā vāsavenātha preṣito nalakūbaraḥ
||13||कोलाहलो महानासीद्धर्मारण्ये तदा नृप ॥
तच्छ्रुत्वा वासवेनाथ प्रेषितो नलकूबरः
kimidaṃ paśya gatvā tvaṃ dṛṣṭvā mahyaṃ nivedaya ||
tattasya vacanaṃ śrutvā gato vai nalakūbaraḥ
||14||किमिदं पश्य गत्वा त्वं दृष्ट्वा मह्यं निवेदय ॥
तत्तस्य वचनं श्रुत्वा गतो वै नलकूबरः
dṛṣṭvā tatra mahāyuddhaṃ śrīmātālolajihvayoḥ ||
yathādṛṣṭaṃ yathājātaṃ śakrāgre sa nyavedayat
||15||दृष्ट्वा तत्र महायुद्धं श्रीमातालोलजिह्वयोः ॥
यथादृष्टं यथाजातं शक्राग्रे स न्यवेदयत्
udvejayati lokāṃstrīndharmāraṇyamito gataḥ ||
tacchrutvā vāsavo viṣṇuṃ nivedya kṣitimāgamat
||16||उद्वेजयति लोकांस्त्रीन्धर्मारण्यमितो गतः ॥
तच्छ्रुत्वा वासवो विष्णुं निवेद्य क्षितिमागमत्
dāhitaṃ tatpuraṃ ramyaṃ devānāmapi durlabham ||
na dṛṣṭā vāḍavāstatra gatāḥ sarve diśo daśa
||17||दाहितं तत्पुरं रम्यं देवानामपि दुर्लभम् ॥
न दृष्टा वाडवास्तत्र गताः सर्वे दिशो दश
śrīmātā yoginī tatra kurute yuddhamuttamam ||
hāhābhūtā prajā sarvā itaścetaśca dhāvati
||18||श्रीमाता योगिनी तत्र कुरुते युद्धमुत्तमम् ॥
हाहाभूता प्रजा सर्वा इतश्चेतश्च धावति
tacchrutvā vāsudevo hi gṛhītvā ca sudarśanam ||
satyalokāttadā rājansamāgacchanmahītale
||19||तच्छ्रुत्वा वासुदेवो हि गृहीत्वा च सुदर्शनम् ॥
सत्यलोकात्तदा राजन्समागच्छन्महीतले
dharmāraṇyaṃ tato gatvā taccakraṃ pramumoca ha ||
lolajihvastadā rakṣo mūrcchito nipapāta ha
||20||धर्मारण्यं ततो गत्वा तच्चक्रं प्रमुमोच ह ॥
लोलजिह्वस्तदा रक्षो मूर्च्छितो निपपात ह
triśūlena tato bhinnaḥ śaktibhiḥ krodhamūrcchitaḥ ||
hanyamānastadā rakṣaḥ prāṇāṃstyaktvā divaṃ gataḥ
||21||त्रिशूलेन ततो भिन्नः शक्तिभिः क्रोधमूर्च्छितः ॥
हन्यमानस्तदा रक्षः प्राणांस्त्यक्त्वा दिवं गतः
tato devāḥ sagaṃdharvā harṣanirbharamānasāḥ ||
tuṣṭuvustaṃ jagannāthaṃ satyalokātsamāgatāḥ
||22||ततो देवाः सगंधर्वा हर्षनिर्भरमानसाः ॥
तुष्टुवुस्तं जगन्नाथं सत्यलोकात्समागताः
udvasaṃ tatsamālokya viṣṇurvacanamabravīt ||
kva ca te brāhmaṇāḥ sarve ṛṣīṇāmāśrame punaḥ
||23||उद्वसं तत्समालोक्य विष्णुर्वचनमब्रवीत् ॥
क्व च ते ब्राह्मणाः सर्वे ऋषीणामाश्रमे पुनः
tato devāḥ sagaṃ dharvā itastataḥ palāyitān ||
saṃśodhya tarasā rājanbrāhmaṇānidamabruvan
||24||ततो देवाः सगं धर्वा इतस्ततः पलायितान् ॥
संशोध्य तरसा राजन्ब्राह्मणानिदमब्रुवन्
śrūyatāṃ no vaco viprā nihato rākṣasādhamaḥ ||
vāsudevena devena cakreṇa nirakṛṃtata
||25||श्रूयतां नो वचो विप्रा निहतो राक्षसाधमः ॥
वासुदेवेन देवेन चक्रेण निरकृंतत
tacchrutvā vāḍavāḥ sarve praharṣotphullalocanāḥ ||
samājagmustadā rājansvasvasthāne samāviśan
||26||तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः ॥
समाजग्मुस्तदा राजन्स्वस्वस्थाने समाविशन्
śrīkāṃtāya tadā rājanvākyamuktaṃ manoramam ||
yasmāttvaṃ satyalokācca āgato'si jagatprabhuḥ ||
sthāpitaṃ ca puraṃ cedaṃ hitāya ca dvijātmanām
||27||श्रीकांताय तदा राजन्वाक्यमुक्तं मनोरमम् ॥
यस्मात्त्वं सत्यलोकाच्च आगतोऽसि जगत्प्रभुः ॥
स्थापितं च पुरं चेदं हिताय च द्विजात्मनाम्
satyamaṃdiramiti khyātaṃ tadā loke bhaviṣyati ||
kṛte yuge dharmāraṇyaṃ tretāyāṃ satyamaṃdiram
||28||सत्यमंदिरमिति ख्यातं तदा लोके भविष्यति ॥
कृते युगे धर्मारण्यं त्रेतायां सत्यमंदिरम्
tacchrutvā vāsudevena tatheti pratipadya ca ||
tataste vāḍavāḥ sarve putrapautrasamanvitāḥ
||29||तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तथेति प्रतिपद्य च ॥
ततस्ते वाडवाः सर्वे पुत्रपौत्रसमन्विताः
sapatnīkāḥ sānucarā yathāpūrvaṃ nyavātsiṣuḥ ||
tapoyajñakriyādyeṣu vartaṃte'dhyayanādiṣu
||30||सपत्नीकाः सानुचरा यथापूर्वं न्यवात्सिषुः ॥
तपोयज्ञक्रियाद्येषु वर्तंतेऽध्ययनादिषु
evaṃ te sarvamākhyātaṃ dharma vai satyamaṃdire
||31||एवं ते सर्वमाख्यातं धर्म वै सत्यमंदिरे
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe dharmāraṇyamāhātmye lolajihvāsuravadhapūrvakaṃ satyamaṃdirasaṃsthāpanavarṇanaṃnāmaikādaśo'dhyāyaḥ || 11 ||