sarasvatīmāhātmyavarṇanam
sūta uvāca
athānyatsaṃpravakṣyāmi tīrthamāhātmyamuttamam ||
dharmāraṇye yathā''nītā satyalokātsarasvatī
||1||अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् ॥
धर्मारण्ये यथाऽऽनीता सत्यलोकात्सरस्वती
mārkaṃḍeyaṃ sukhāsīnaṃ mahāmuniniṣevitam ||
taruṇādityasaṃkāśaṃ sarvaśāstraviśāradam
||2||मार्कंडेयं सुखासीनं महामुनिनिषेवितम् ॥
तरुणादित्यसंकाशं सर्वशास्त्रविशारदम्
sarvatīrthamayaṃ divyamṛṣīṇāṃ pravaraṃ dvijam ||
āsanasthaṃ samāyuktaṃ dhanyaṃ pūjyaṃ dṛḍhavratam
||3||सर्वतीर्थमयं दिव्यमृषीणां प्रवरं द्विजम् ॥
आसनस्थं समायुक्तं धन्यं पूज्यं दृढव्रतम्
yogātmānaṃ paraṃ śāṃtaṃ kamaḍaludharaṃ vibhum ||
akṣasūtradharaṃ śāṃtaṃ tathā kalpāṃ tavāsinam
||4||योगात्मानं परं शांतं कमडलुधरं विभुम् ॥
अक्षसूत्रधरं शांतं तथा कल्पां तवासिनम्
akṣobhyaṃ jñāninaṃ svasthaṃ pitāmahasamudyutim ||
evaṃ dṛṣṭvā samādhisthaṃ praharṣotphullalocanam
||5||अक्षोभ्यं ज्ञानिनं स्वस्थं पितामहसमुद्युतिम् ॥
एवं दृष्ट्वा समाधिस्थं प्रहर्षोत्फुल्ललोचनम्
praṇamya stutibhiryuktyā mārkkaṃḍaṃ munayo'bruvan ||
bhagavannaimiṣāraṇye satre dvādaśavārṣike
||6||प्रणम्य स्तुतिभिर्युक्त्या मार्क्कंडं मुनयोऽब्रुवन् ॥
भगवन्नैमिषारण्ये सत्रे द्वादशवार्षिके
tvayāvatāritā brahmannadī yā brahmaṇaḥ sutā ||
tathā kṛtaṃ ca tatraiva gaṃgā vataraṇaṃ kṣitau
||7||त्वयावतारिता ब्रह्मन्नदी या ब्रह्मणः सुता ॥
तथा कृतं च तत्रैव गंगा वतरणं क्षितौ
gīyamāne kulapateḥ śaunakasya muneḥ puraḥ ||
sūtena muninā khyātamanyeṣāmapi śṛṇvatām
||8||गीयमाने कुलपतेः शौनकस्य मुनेः पुरः ॥
सूतेन मुनिना ख्यातमन्येषामपि शृण्वताम्
tacchrutvā mahadākhyānama smākaṃ hṛdi saṃsthitam ||
pāpaghnī puṇyajananī prāṇināṃ darśanādapi
||9||तच्छ्रुत्वा महदाख्यानम स्माकं हृदि संस्थितम् ॥
पापघ्नी पुण्यजननी प्राणिनां दर्शनादपि
mārkaṇḍeya uvāca
dharmāraṇye mayā viprāḥ satyalokātsarasvatī ||
samānītā surekhādrau śaraṇyā śaraṇārthinām
||10||धर्मारण्ये मया विप्राः सत्यलोकात्सरस्वती ॥
समानीता सुरेखाद्रौ शरण्या शरणार्थिनाम्
bhādrapade site pakṣe dvādaśī puṇyasaṃyutā ||
tatra dvārāvatītīrthe munigaṃdharvasevite
||11||भाद्रपदे सिते पक्षे द्वादशी पुण्यसंयुता ॥
तत्र द्वारावतीतीर्थे मुनिगंधर्वसेविते
tasmindine ca tattīrthe piṃḍadānādi kārayet ||
tatphalaṃ samavāpnoti pitṝṇāṃ dattamakṣayam
||12||तस्मिन्दिने च तत्तीर्थे पिंडदानादि कारयेत् ॥
तत्फलं समवाप्नोति पितॄणां दत्तमक्षयम्
mahadākhyānamakhilaṃ pāpaghnaṃ puṇyadaṃ ca yat ||
pavitraṃ yatpavitrāṇāṃ mahāpātakanāśanam
||13||महदाख्यानमखिलं पापघ्नं पुण्यदं च यत् ॥
पवित्रं यत्पवित्राणां महापातकनाशनम्
sarvamaṃgalamāṃgalyaṃ puṇyaṃ sārasvataṃ jalam ||
ūrdhvaṃ kiṃ divi yatpuṇyaṃ prabhāsāṃte vyavasthitam
||14||सर्वमंगलमांगल्यं पुण्यं सारस्वतं जलम् ॥
ऊर्ध्वं किं दिवि यत्पुण्यं प्रभासांते व्यवस्थितम्
sārasvatajalaṃ nṝṇāṃ brahmahatyāṃ vyapohati ||
sarasvatyāṃ narāḥ snātvā saṃtarpya pitṛdevatāḥ ||
paścātpiṃḍapradātāro na bhavaṃti stanaṃdhayāḥ
||15||सारस्वतजलं नॄणां ब्रह्महत्यां व्यपोहति ॥
सरस्वत्यां नराः स्नात्वा संतर्प्य पितृदेवताः ॥
पश्चात्पिंडप्रदातारो न भवंति स्तनंधयाः
yathā kāmadughā gāvo bhavantīṣṭaphalapradāḥ ||
tathā svargāpavargaikahaitubhūtā sarasvatī
||16||यथा कामदुघा गावो भवन्तीष्टफलप्रदाः ॥
तथा स्वर्गापवर्गैकहैतुभूता सरस्वती
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye sarasvatīmāhātmyavarṇanaṃnāma pañcaviṃśo'dhyāyaḥ || 25 ||