ataḥ paraṃ śṛṇudhvaṃ hi lohāsuraviceṣṭitam
sūta uvāca
ataḥ paraṃ śṛṇudhvaṃ hi lohāsuraviceṣṭitam ||
baleḥ putraśatasyāpi kathayiṣyāmi viśrutam
||1||अतः परं शृणुध्वं हि लोहासुरविचेष्टितम् ॥
बलेः पुत्रशतस्यापि कथयिष्यामि विश्रुतम्
yathā tau bhrātarau vṛddhau prāpatuḥ sthānamuttamam ||
tadā prabhṛti vairāgyaṃ daityo lohāsure dadhau
||2||यथा तौ भ्रातरौ वृद्धौ प्रापतुः स्थानमुत्तमम् ॥
तदा प्रभृति वैराग्यं दैत्यो लोहासुरे दधौ
kiṃ karomi kva gacchāmi tapase sthānamuttamam ||
yasya pāraṃ na jānaṃti devatā munayo narāḥ
||3||किं करोमि क्व गच्छामि तपसे स्थानमुत्तमम् ॥
यस्य पारं न जानंति देवता मुनयो नराः
ko mayā''rādhyatāṃ devo hṛdi ciṃtayate bhṛśam ||
iti ciṃtayatastasya matirjātā mahātmanaḥ
||4||को मयाऽऽराध्यतां देवो हृदि चिंतयते भृशम् ॥
इति चिंतयतस्तस्य मतिर्जाता महात्मनः
dadhau gaṃgāṃ svaśīrṣeṇa puṣpavaṃtau ca netrayoḥ ||
hṛdā nārāyaṇaṃ devaṃ brahmāṇaṃ kaṭimaṃḍale
||5||दधौ गंगां स्वशीर्षेण पुष्पवंतौ च नेत्रयोः ॥
हृदा नारायणं देवं ब्रह्माणं कटिमंडले
iṃdrādyā devatāḥ sarve yaddehe pratibiṃbitāḥ ||
prapaśyaṃti tadātmānaṃ bhāskaraḥ salile yathā
||6||इंद्राद्या देवताः सर्वे यद्देहे प्रतिबिंबिताः ॥
प्रपश्यंति तदात्मानं भास्करः सलिले यथा
tamevārādhayiṣyāmi niraṃjanamakalmaṣaḥ ||
evaṃ kṛtvā matiṃ daitya stapastepe suduṣkaram ||
bhīto janmabhayādghorādduṣkaraṃ yanmahātmabhiḥ
||7||तमेवाराधयिष्यामि निरंजनमकल्मषः ॥
एवं कृत्वा मतिं दैत्य स्तपस्तेपे सुदुष्करम् ॥
भीतो जन्मभयाद्घोराद्दुष्करं यन्महात्मभिः
aṃbubhakṣo vāyubhakṣaḥ śīrṇaparṇāśanastathā ||
divyaṃ varṣaśataṃ sāgraṃ yadā tepe mahattapaḥ ||
tatastutoṣa bhagavāṃstriśūlavaradhārakaḥ
||8||अंबुभक्षो वायुभक्षः शीर्णपर्णाशनस्तथा ॥
दिव्यं वर्षशतं साग्रं यदा तेपे महत्तपः ॥
ततस्तुतोष भगवांस्त्रिशूलवरधारकः
īśvara uvāca
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te manasā yadabhīpsitam ||
lohāsura mayā deyaṃ tava nāsti tapobalāt
||9||वरं वृणीष्व भद्रं ते मनसा यदभीप्सितम् ॥
लोहासुर मया देयं तव नास्ति तपोबलात्
ityukto dānavastatra śaṃkarāgre vaco'bravīt
||10||इत्युक्तो दानवस्तत्र शंकराग्रे वचोऽब्रवीत्
lohāsura uvāca
yadi tuṣṭosi deveśa varamekaṃ vṛṇomyaham ||
śarīrasyājaratvaṃ ca mā mṛtyorapi me bhayam
||11||यदि तुष्टोसि देवेश वरमेकं वृणोम्यहम् ॥
शरीरस्याजरत्वं च मा मृत्योरपि मे भयम्
janmanyasminprabho bhūyātsthātavyaṃ hṛdaye mama ||
evamastu śivaḥ prāha tatra taṃ dānaveśvaram
||12||जन्मन्यस्मिन्प्रभो भूयात्स्थातव्यं हृदये मम ॥
एवमस्तु शिवः प्राह तत्र तं दानवेश्वरम्
śarvalabdhavaro daivātpunastepe mahattapaḥ ||
ramye sarasvatītīre taraṇāya bhavārṇavāt
||13||शर्वलब्धवरो दैवात्पुनस्तेपे महत्तपः ॥
रम्ये सरस्वतीतीरे तरणाय भवार्णवात्
vatsarāṇāṃ sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca ||
śaṃkate bhagavāniṃdro bhītastasya tapobalāt
||14||वत्सराणां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥
शंकते भगवानिंद्रो भीतस्तस्य तपोबलात्
mā me padacyutirbhūyāddaityallohāsurātkvacit ||
maghavānguptarūpeṇa sametyāśramakānanam
||15||मा मे पदच्युतिर्भूयाद्दैत्यल्लोहासुरात्क्वचित् ॥
मघवान्गुप्तरूपेण समेत्याश्रमकाननम्
tapobhaṃgaṃ prakurute kaṃpayitvā mahāsuram ||
tāḍayaṃti śarīre taṃ muṣṭibhistīkṣṇakarkaśaiḥ
||16||तपोभंगं प्रकुरुते कंपयित्वा महासुरम् ॥
ताडयंति शरीरे तं मुष्टिभिस्तीक्ष्णकर्कशैः
atha tena ca daityena dhyānamutsṛjya vīkṣitam ||
iṃdreṇa tatkṛtaṃ sarvaṃ tapobalavināśanam
||17||अथ तेन च दैत्येन ध्यानमुत्सृज्य वीक्षितम् ॥
इंद्रेण तत्कृतं सर्वं तपोबलविनाशनम्
tasya tairabhavadyuddhamiṃdrādyairatha karkkaśaiḥ ||
ekasya bahubhiḥ sārddhaṃ devāste tena saṃyuge
||18||तस्य तैरभवद्युद्धमिंद्राद्यैरथ कर्क्कशैः ॥
एकस्य बहुभिः सार्द्धं देवास्ते तेन संयुगे
rudhirāklinnadehā vai prahārairjarjarīkṛtāḥ ||
keśavaṃ śaraṇaṃ prāptā trāhi trāhīti bhāṣiṇaḥ
||19||रुधिराक्लिन्नदेहा वै प्रहारैर्जर्जरीकृताः ॥
केशवं शरणं प्राप्ता त्राहि त्राहीति भाषिणः
sūta uvāca
devānāṃ vākyamākarṇya vāsudevo janārdanaḥ ||
yuyudhe keśavastena yuddhe varṣaśataṃ kila
||20||देवानां वाक्यमाकर्ण्य वासुदेवो जनार्दनः ॥
युयुधे केशवस्तेन युद्धे वर्षशतं किल
tato nārāyaṇaṃ tatra jigāya sa varorjitaḥ ||
atha nārāyaṇo devo jito lohāsureṇa tu
||21||ततो नारायणं तत्र जिगाय स वरोर्जितः ॥
अथ नारायणो देवो जितो लोहासुरेण तु
maṃtrayāmāsa rudreṇa brahmaṇā ca punaḥpunaḥ ||
mīmāṃsitvā trayo devāḥ punaryuddhasamudyamam
||22||मंत्रयामास रुद्रेण ब्रह्मणा च पुनःपुनः ॥
मीमांसित्वा त्रयो देवाः पुनर्युद्धसमुद्यमम्
lohāsurasya daityasya vapurdṛṣṭvā punarnavam ||
mahadāsītpunaryuddhaṃ daityakeśavayostataḥ
||23||लोहासुरस्य दैत्यस्य वपुर्दृष्ट्वा पुनर्नवम् ॥
महदासीत्पुनर्युद्धं दैत्यकेशवयोस्ततः
na mamāra yadā daityo viṣṇunā prabhaviṣṇunā ||
tarasā taṃ keśavo'pi pātayāmāsa bhūtale
||24||न ममार यदा दैत्यो विष्णुना प्रभविष्णुना ॥
तरसा तं केशवोऽपि पातयामास भूतले
uttānaṃ patitaṃ dṛṣṭvā pinākī parameśvaraḥ ||
dadhāra hṛdaye tasya svarūpaṃ rūpavarjitaḥ
||25||उत्तानं पतितं दृष्ट्वा पिनाकी परमेश्वरः ॥
दधार हृदये तस्य स्वरूपं रूपवर्जितः
kaṇṭhe tasthau tato brahmā tasya lohāsurasya ca ||
caraṇau pīḍayāmāsa svasthityā puruṣottamaḥ
||26||कण्ठे तस्थौ ततो ब्रह्मा तस्य लोहासुरस्य च ॥
चरणौ पीडयामास स्वस्थित्या पुरुषोत्तमः
atha daityaḥ samuttasthau bhṛśaṃ baddhopi bhūtale ||
dṛṣṭvotthitaṃ tato daityaṃ pātayaṃtaṃ surottamān
||27||अथ दैत्यः समुत्तस्थौ भृशं बद्धोपि भूतले ॥
दृष्ट्वोत्थितं ततो दैत्यं पातयंतं सुरोत्तमान्
uvāca divyayā vācā viraṃciḥ kamalāsanaḥ
||28||उवाच दिव्यया वाचा विरंचिः कमलासनः
brahmovāca
lohāsura sadā rakṣa vācodharmamabhīkṣṇaśaḥ ||
tvayā yatprārthitaṃ rudrāttadeva samupasthitam
||29||लोहासुर सदा रक्ष वाचोधर्ममभीक्ष्णशः ॥
त्वया यत्प्रार्थितं रुद्रात्तदेव समुपस्थितम्
ahaṃ viṣṇuśca rudraśca trayo'mī surasattamāḥ ||
tvaddehamupavekṣyāmo yāvadābhūtasaṃplavam
||30||अहं विष्णुश्च रुद्रश्च त्रयोऽमी सुरसत्तमाः ॥
त्वद्देहमुपवेक्ष्यामो यावदाभूतसंप्लवम्
dānaveśa śivaprāptirbhāvabhaktyaiva jāyate ||
śivaṃ cālayituṃ buddhiḥ kathaṃ tava bhaviṣyati
||31||दानवेश शिवप्राप्तिर्भावभक्त्यैव जायते ॥
शिवं चालयितुं बुद्धिः कथं तव भविष्यति
acalāṃścālayedyastu prāsādānbrāhmaṇānpurān ||
acireṇaiva kālena pātakenaiva lipyate
||32||अचलांश्चालयेद्यस्तु प्रासादान्ब्राह्मणान्पुरान् ॥
अचिरेणैव कालेन पातकेनैव लिप्यते
śmaśānavatparityājyaḥ satyadharmabahiṣkṛtaḥ ||
satyavāgasi bhadraṃ te mā vicālaya devatāḥ
||33||श्मशानवत्परित्याज्यः सत्यधर्मबहिष्कृतः ॥
सत्यवागसि भद्रं ते मा विचालय देवताः
yena yātāstu pitaro yena yātāḥ pitāmahāḥ ||
tena mārgeṇa gaṃtavyaṃ na collaṃghyā satāṃ gatiḥ
||34||येन यातास्तु पितरो येन याताः पितामहाः ॥
तेन मार्गेण गंतव्यं न चोल्लंघ्या सतां गतिः
dānaveśa pitā te hi dadau lokatrayaṃ hareḥ ||
vākpāśabaddhaḥ pātāle rājyaṃ cakre mahīpatiḥ
||35||दानवेश पिता ते हि ददौ लोकत्रयं हरेः ॥
वाक्पाशबद्धः पाताले राज्यं चक्रे महीपतिः
tathā tvamasi vākpāśācchivabhaktisamanvitaḥ ||
bhūtale tiṣṭha daityeṃdra mā vāgvaikalpyamāpnuhi
||36||तथा त्वमसि वाक्पाशाच्छिवभक्तिसमन्वितः ॥
भूतले तिष्ठ दैत्येंद्र मा वाग्वैकल्प्यमाप्नुहि
varāṃste ca pradāsyāmo mā vicālyā hi devatāḥ
||37||वरांस्ते च प्रदास्यामो मा विचाल्या हि देवताः
vyāsa uvāca
tacchrutvā brahmaṇo vākyaṃ saṃtuṣṭo dānaveśvaraḥ ||
prāha prasannayā vācā brahmāṇaṃ keśavaṃ haram
||38||तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं संतुष्टो दानवेश्वरः ॥
प्राह प्रसन्नया वाचा ब्रह्माणं केशवं हरम्
lohāsura uvāca
vākpāśabaddhastiṣṭhāmi na punarbhavatāṃ bale ||
brahmā viṣṇuśca rudraśca trayo'mī surasattamāḥ
||39||वाक्पाशबद्धस्तिष्ठामि न पुनर्भवतां बले ॥
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च त्रयोऽमी सुरसत्तमाः
sthāsyaṃti ceccharīre me kiṃ na labdhaṃ mayā tataḥ ||
idaṃ kalevaraṃ me hi samārūḍhaṃ tribhiḥ suraiḥ
||40||स्थास्यंति चेच्छरीरे मे किं न लब्धं मया ततः ॥
इदं कलेवरं मे हि समारूढं त्रिभिः सुरैः
bhūmyāṃ bhavatu vikhyātaṃ matprabhāvātsurottamāḥ
||41||भूम्यां भवतु विख्यातं मत्प्रभावात्सुरोत्तमाः
lohāsurasya vākyena harṣitā stridaśāstrayaḥ ||
daduḥ pratyuttaraṃ tasmai brahmaviṣṇumaheśvarāḥ
||42||लोहासुरस्य वाक्येन हर्षिता स्त्रिदशास्त्रयः ॥
ददुः प्रत्युत्तरं तस्मै ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
satyavākpāśato daityo na satyāccalito yataḥ ||
tena satyena saṃtuṣṭā dāsyā maste manīpsitam
||43||सत्यवाक्पाशतो दैत्यो न सत्याच्चलितो यतः ॥
तेन सत्येन संतुष्टा दास्या मस्ते मनीप्सितम्
brahmovāca
yathā snānaṃ brahmajñānaṃ dehatyāgo gayātale ||
dharmāraṇye tathā daitya dharmmeśvarapuraḥ sthite
||44||यथा स्नानं ब्रह्मज्ञानं देहत्यागो गयातले ॥
धर्मारण्ये तथा दैत्य धर्म्मेश्वरपुरः स्थिते
kūpe tarppaṇakaṃ śrāddhaṃ śaṃsaṃti pitaro divi ||
saṃtuṣṭā piṃḍadānena gayāyāṃ pitaro yathā
||45||कूपे तर्प्पणकं श्राद्धं शंसंति पितरो दिवि ॥
संतुष्टा पिंडदानेन गयायां पितरो यथा
vāṃchaṃti tarppaṇaṃ kūpe dharmāraṇye viśuddhaye ||
dānavendra śarīraṃ tu tīrthaṃ tava bhaviṣyati
||46||वांछंति तर्प्पणं कूपे धर्मारण्ये विशुद्धये ॥
दानवेन्द्र शरीरं तु तीर्थं तव भविष्यति
ekaviṃśativārāṃstu gayāyāṃ tarppaṇe kṛte ||
pitṝṇāṃ yā parā tṛptirjāyate dānavādhipa
||47||एकविंशतिवारांस्तु गयायां तर्प्पणे कृते ॥
पितॄणां या परा तृप्तिर्जायते दानवाधिप
dharmeśvara purastātsā tvekadā pitṛtarpaṇāt ||
syādvai daśaguṇā tṛptiḥ satyameva na saṃśayaḥ
||48||धर्मेश्वर पुरस्तात्सा त्वेकदा पितृतर्पणात् ॥
स्याद्वै दशगुणा तृप्तिः सत्यमेव न संशयः
pitṝṇāṃ piṃḍadānena akṣayyā tṛptirastviha ||
śivarūpāṃtarāle vai dharmāraṇye dharātale
||49||पितॄणां पिंडदानेन अक्षय्या तृप्तिरस्त्विह ॥
शिवरूपांतराले वै धर्मारण्ये धरातले
śraddhayaiva hi karttavyāḥ śrāddhapiṃḍodakakriyāḥ ||
tathāṃtarāle cāsmākaṃ śrāddhapiṃḍau viśeṣataḥ
||50||श्रद्धयैव हि कर्त्तव्याः श्राद्धपिंडोदकक्रियाः ॥
तथांतराले चास्माकं श्राद्धपिंडौ विशेषतः
tathā śarīre kvāpistāṃciṃtā satyo'si suvrata ||
triṣu lokeṣu duṣprāpaṃ satyaṃ te divi saṃsthitam
||51||तथा शरीरे क्वापिस्तांचिंता सत्योऽसि सुव्रत ॥
त्रिषु लोकेषु दुष्प्रापं सत्यं ते दिवि संस्थितम्
asmadvākyena satyena tattathā'surasattama ||
gayāsamadhikaṃ tīrthaṃ tava jātaṃ dharātale
||52||अस्मद्वाक्येन सत्येन तत्तथाऽसुरसत्तम ॥
गयासमधिकं तीर्थं तव जातं धरातले
asmākaṃ sthitiravyagrā tava dehe na saṃśayaḥ ||
satyapāśena baddhāḥ sma dṛḍhameva tvayā'nagha
||53||अस्माकं स्थितिरव्यग्रा तव देहे न संशयः ॥
सत्यपाशेन बद्धाः स्म दृढमेव त्वयाऽनघ
viṣṇuruvāca
gayāprayāga kasyā'pi phalaṃ samadhikaṃ smṛtam ||
caturddaśyāmamāvāsyāṃ lohayaṣṭyāṃ piṃḍadānataḥ
||54||गयाप्रयाग कस्याऽपि फलं समधिकं स्मृतम् ॥
चतुर्द्दश्याममावास्यां लोहयष्ट्यां पिंडदानतः
baliputrasya satyena mahatī tṛptiratra hi ||
mā kuruṣvātra saṃdehaṃ tava dehe sthitā svayam
||55||बलिपुत्रस्य सत्येन महती तृप्तिरत्र हि ॥
मा कुरुष्वात्र संदेहं तव देहे स्थिता स्वयम्
sarasvatī puṇyatoyā brahmalokātprayātyuta ||
plāvayiṣyaṃti dehāṃgaṃ mayā saha susaṃgatā
||56||सरस्वती पुण्यतोया ब्रह्मलोकात्प्रयात्युत ॥
प्लावयिष्यंति देहांगं मया सह सुसंगता
yatho vai dvārakā vāso devastatra maheśvaraḥ ||
viraṃciryatra tīrthāni trīṇyetāni dharātale
||57||यथो वै द्वारका वासो देवस्तत्र महेश्वरः ॥
विरंचिर्यत्र तीर्थानि त्रीण्येतानि धरातले
bhaviṣyati ca pātāle svargaloke yamakṣaye ||
vikhyātānyasuraśreṣṭha pi tṝṇāṃ tṛptihetave
||58||भविष्यति च पाताले स्वर्गलोके यमक्षये ॥
विख्यातान्यसुरश्रेष्ठ पि तॄणां तृप्तिहेतवे
athānyatsaṃpravakṣyāmi gāthāṃ pitṛkṛtāṃ parām ||
ājñārūpāṃ hi putrāṇāṃ tāṃ śṛṇuṣva mamānagha
||59||अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि गाथां पितृकृतां पराम् ॥
आज्ञारूपां हि पुत्राणां तां शृणुष्व ममानघ
pitara ūcuḥ
śaṃkarasyāgrataḥ sthānaṃ rudralokapradaṃ nṛṇām ||
pāpadehaviśuddhyarthaṃ pāpenopahatātmanām
||60||शंकरस्याग्रतः स्थानं रुद्रलोकप्रदं नृणाम् ॥
पापदेहविशुद्ध्यर्थं पापेनोपहतात्मनाम्
tasmiṃstilodakenāpi sadgatiṃ yāṃti tarpitāḥ ||
pitaro narakādvā pi suputreṇa sumedhasā
||61||तस्मिंस्तिलोदकेनापि सद्गतिं यांति तर्पिताः ॥
पितरो नरकाद्वा पि सुपुत्रेण सुमेधसा
gopradānaṃ praśaṃsaṃti tattatra pitṛmuktaye ||
pitrādikānsamuddiśya dṛṣṭvā rudraṃ ca keśavam
||62||गोप्रदानं प्रशंसंति तत्तत्र पितृमुक्तये ॥
पित्रादिकान्समुद्दिश्य दृष्ट्वा रुद्रं च केशवम्
tilapiṇyākapiṃḍena tṛptiṃ yāsyāmahe parām ||
caturddaśyāmamāvāsyāṃ tathā ca pitṛtarpaṇam
||63||तिलपिण्याकपिंडेन तृप्तिं यास्यामहे पराम् ॥
चतुर्द्दश्याममावास्यां तथा च पितृतर्पणम्
ajñātagotrajanmānastebhyaḥ piṃḍāṃstu nirvapet ||
te'pi yāṃti divaṃ sarve ye datta iti śrutiḥ
||64||अज्ञातगोत्रजन्मानस्तेभ्यः पिंडांस्तु निर्वपेत् ॥
तेऽपि यांति दिवं सर्वे ये दत्त इति श्रुतिः
sarvakāryāṇi saṃtyajya mānavaiḥ puṇyamīpsubhiḥ ||
prāpte bhādrapade māse gaṃtavyā lohayiṣṭakā ||
ajñātagotranāmnā tu piṃḍa maṃtramimaṃ śṛṇu
||65||सर्वकार्याणि संत्यज्य मानवैः पुण्यमीप्सुभिः ॥
प्राप्ते भाद्रपदे मासे गंतव्या लोहयिष्टका ॥
अज्ञातगोत्रनाम्ना तु पिंड मंत्रमिमं शृणु
pitṛvaṃśe mṛtā ye ca mātṛvaṃśe tathaiva ca ||
atītagotrajāstebhyaḥ piṃḍo'yamupatiṣṭhatu
||66||पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे तथैव च ॥
अतीतगोत्रजास्तेभ्यः पिंडोऽयमुपतिष्ठतु
viṣṇuruvāca
anenaiva tu maṃtreṇa mamāgre surasattama ||
kṣīṇe caṃdre caturddaśyāṃ nabhasye piṃḍamāharet
||67||अनेनैव तु मंत्रेण ममाग्रे सुरसत्तम ॥
क्षीणे चंद्रे चतुर्द्दश्यां नभस्ये पिंडमाहरेत्
pitṝṇāmakṣayā tṛptirbhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
tilapiṇyākapiṃḍena pitaro mokṣamāpnuyuḥ
||68||पितॄणामक्षया तृप्तिर्भविष्यति न संशयः ॥
तिलपिण्याकपिंडेन पितरो मोक्षमाप्नुयुः
kṣaṇatrayavinirmuktā mānavā jagatītale ||
bhaviṣyaṃti na saṃdeho lohayaṣṭyā tilatarpaṇe
||69||क्षणत्रयविनिर्मुक्ता मानवा जगतीतले ॥
भविष्यंति न संदेहो लोहयष्ट्या तिलतर्पणे
snātvā yaḥ kurute cātra pitṛpiṃḍodakakriyāḥ ||
pitarastasya tṛpyaṃti yāvadbrahmadivāniśam
||70||स्नात्वा यः कुरुते चात्र पितृपिंडोदकक्रियाः ॥
पितरस्तस्य तृप्यंति यावद्ब्रह्मदिवानिशम्
amāvāsyādinaṃ prāpya māsi bhādrapade saraḥ ||
brahmaṇo yaṣṭikāyāṃ tu yaḥ kuryātpitṛtarpaṇam
||71||अमावास्यादिनं प्राप्य मासि भाद्रपदे सरः ॥
ब्रह्मणो यष्टिकायां तु यः कुर्यात्पितृतर्पणम्
pitarastasya tṛptāḥ syuryāvadābhūtasaṃplavam ||
teṣāṃ prasanno bhagavānādidevo maheśvaraḥ
||72||पितरस्तस्य तृप्ताः स्युर्यावदाभूतसंप्लवम् ॥
तेषां प्रसन्नो भगवानादिदेवो महेश्वरः
asya tīrthasya yātrāyāṃ matiryeṣāṃ bhaviṣyati ||
gokṣīreṇa tilaiḥ śvetaiḥ snātvā sārasvate jale
||73||अस्य तीर्थस्य यात्रायां मतिर्येषां भविष्यति ॥
गोक्षीरेण तिलैः श्वेतैः स्नात्वा सारस्वते जले
tarpayedakṣayā tṛptiḥ pitṝṇāṃ tasya jāyate ||
śrāddhaṃ caiva praku rvīta saktubhiḥ payasā saha
||74||तर्पयेदक्षया तृप्तिः पितॄणां तस्य जायते ॥
श्राद्धं चैव प्रकु र्वीत सक्तुभिः पयसा सह
amāvāsyādinaṃ prāpya pitṝṇāṃ modamicchukaḥ ||
rudratīrthe tato dhenuṃ dayādvastrāṇi yamatīrthake
||75||अमावास्यादिनं प्राप्य पितॄणां मोदमिच्छुकः ॥
रुद्रतीर्थे ततो धेनुं दयाद्वस्त्राणि यमतीर्थके
viṣṇutīrthe hiraṇyaṃ ca pitṝṇāṃ mokṣamicchukaḥ ||
vinākṣatairvinā darbhairvinā cāsanameva ca ||
vārimātrāllohayaṣṭyāṃ gayāśrāddhaphalaṃ labhet
||76||विष्णुतीर्थे हिरण्यं च पितॄणां मोक्षमिच्छुकः ॥
विनाक्षतैर्विना दर्भैर्विना चासनमेव च ॥
वारिमात्राल्लोहयष्ट्यां गयाश्राद्धफलं लभेत्
sūta uvāca
etadvaḥ kathitaṃ viprā lohāsuraviceṣṭitam ||
yacchrutvā brahmahā goghno mucyate sarvapātakaiḥ
||77||एतद्वः कथितं विप्रा लोहासुरविचेष्टितम् ॥
यच्छ्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मुच्यते सर्वपातकैः
ekaviṃśativārantu gayāyāṃ piṃḍa pātane ||
tatphalaṃ samavāpnoti sakṛdasmiñchrute sati
||78||एकविंशतिवारन्तु गयायां पिंड पातने ॥
तत्फलं समवाप्नोति सकृदस्मिञ्छ्रुते सति
catuḥṣkoṭi dvilakṣaṃ ca sahasraṃ śatameva ca ||
dhenavastena dattāḥ syurmāhātmyaṃ śṛṇu yāttu yaḥ
||79||चतुःष्कोटि द्विलक्षं च सहस्रं शतमेव च ॥
धेनवस्तेन दत्ताः स्युर्माहात्म्यं शृणु यात्तु यः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye lohāsuramāhātmyasaṃpūrtirnāmaikonatriṃśo'dhyāyaḥ || 29 ||