dvārakāyātrāvidhivarṇanam
śrīprahlāda uvāca
evaṃ saṃpūjitastena hariṇā brāhmaṇottamaḥ ||
uvāca parisantuṣṭo varaṃ brūhīti keśavam
||1||एवं संपूजितस्तेन हरिणा ब्राह्मणोत्तमः ॥
उवाच परिसन्तुष्टो वरं ब्रूहीति केशवम्
śrīkṛṣṇa uvāca
yadi tuṣṭo'si bhagavanyadi deyo varo mama ||
sthātavyamatra bhavatā na tyaktavyaṃ kadācana
||2||यदि तुष्टोऽसि भगवन्यदि देयो वरो मम ॥
स्थातव्यमत्र भवता न त्यक्तव्यं कदाचन
durvāsā uvāca
yadi tiṣṭhāmyahaṃ kṛṣṇa tathā tvamapi keśava ||
tiṣṭhasva ṣoḍaśakalo nityaṃ madvacanena hi
||3||यदि तिष्ठाम्यहं कृष्ण तथा त्वमपि केशव ॥
तिष्ठस्व षोडशकलो नित्यं मद्वचनेन हि
śrīkṛṣṇa uvāca
ye'tra paśyaṃti bhaktyā tvāṃ māṃ cāpi dvijasattama ||
kiṃ dāsyasi phalaṃ teṣāṃ bhāvināṃ bhagavanvada
||4||येऽत्र पश्यंति भक्त्या त्वां मां चापि द्विजसत्तम ॥
किं दास्यसि फलं तेषां भाविनां भगवन्वद
durvāsā uvāca
yaḥ snātvā saṃgame kṛṣṇa gomatyāḥ sāgarasya ca ||
tvāṃ māṃ samarcati naraḥ sarvapāpaiḥ samucyate
||5||यः स्नात्वा संगमे कृष्ण गोमत्याः सागरस्य च ॥
त्वां मां समर्चति नरः सर्वपापैः समुच्यते
tathānyacchṛṇu kṛṣṇātra snātvā dāsyati yaddhanam ||
mama dattasya deveśa prāpnuyātṣoḍaśottaram
||6||तथान्यच्छृणु कृष्णात्र स्नात्वा दास्यति यद्धनम् ॥
मम दत्तस्य देवेश प्राप्नुयात्षोडशोत्तरम्
śrīkṛṣṇa uvāca
yo naraḥ pūjayitvā tvāṃ pūjayiṣyati māmiha ||
tasya muktiṃ pradāsyāmi yā surairapi durllabhā
||7||यो नरः पूजयित्वा त्वां पूजयिष्यति मामिह ॥
तस्य मुक्तिं प्रदास्यामि या सुरैरपि दुर्ल्लभा
prahlāda uvāca
parasparaṃ varau dattvā kṛṣṇadurvāsasau mudā ||
tataḥ prabhṛti viprendrāstasminsthāne hyatiṣṭhatām ||
varadānamiti proktaṃ tattīrthaṃ sarvakāmadam
||8||परस्परं वरौ दत्त्वा कृष्णदुर्वाससौ मुदा ॥
ततः प्रभृति विप्रेन्द्रास्तस्मिन्स्थाने ह्यतिष्ठताम् ॥
वरदानमिति प्रोक्तं तत्तीर्थं सर्वकामदम्
varadāne naraḥ snāto gosahasraphalaṃ labhet ||
viṣṇudurvāsasoryatra varadānamabhūtpurā
||9||वरदाने नरः स्नातो गोसहस्रफलं लभेत् ॥
विष्णुदुर्वाससोर्यत्र वरदानमभूत्पुरा
tadāprabhṛti viprendrāstiṣṭhate dvārakāṃ hariḥ ||
durvāsasā girā baddho na jahāti kadācana
||10||तदाप्रभृति विप्रेन्द्रास्तिष्ठते द्वारकां हरिः ॥
दुर्वाससा गिरा बद्धो न जहाति कदाचन
yatra traivikramī mūrtirvahate yatra gomatī ||
narā muktiṃ prayāsyaṃti cakratīrthena saṃgatāḥ
||11||यत्र त्रैविक्रमी मूर्तिर्वहते यत्र गोमती ॥
नरा मुक्तिं प्रयास्यंति चक्रतीर्थेन संगताः
kalevaraṃ parityaktaṃ prabhāse hariṇā yadā ||
kalābhiḥ sahitaṃ tejastasyāṃ mūrtau niveśitam
||12||कलेवरं परित्यक्तं प्रभासे हरिणा यदा ॥
कलाभिः सहितं तेजस्तस्यां मूर्तौ निवेशितम्
tasmātkaliyuge viprā nānyatra prāpyate hariḥ ||
yadi kāryyaṃ hi kṛṣṇena tatra gacchata mā ciram
||13||तस्मात्कलियुगे विप्रा नान्यत्र प्राप्यते हरिः ॥
यदि कार्य्यं हि कृष्णेन तत्र गच्छत मा चिरम्
ṛṣaya ūcuḥ
sādhu bhāgavataśreṣṭha sādhu mārgapradarśaka ||
yattvayā hi parijñātaṃ tanna jānāti kaścana
||14||साधु भागवतश्रेष्ठ साधु मार्गप्रदर्शक ॥
यत्त्वया हि परिज्ञातं तन्न जानाति कश्चन
kiṃ phalaṃ gamane tasyāṃ kiṃ phalaṃ kṛṣṇadarśane ||
kāni tīrthāni tatraiva ke devāstadvadasva naḥ
||15||किं फलं गमने तस्यां किं फलं कृष्णदर्शने ॥
कानि तीर्थानि तत्रैव के देवास्तद्वदस्व नः
kasminmāse tithau kasyāṃ kasminparvaṇi mānavaiḥ ||
gantavyaṃ kāni deyāni dānāni danujarṣabha
||16||कस्मिन्मासे तिथौ कस्यां कस्मिन्पर्वणि मानवैः ॥
गन्तव्यं कानि देयानि दानानि दनुजर्षभ
sūta uvāca
iti pṛṣṭastadā taistu mahābhāgavato'suraḥ ||
kathayāmāsa viprebhyo bhagavadbhaktisaṃyutaḥ
||17||इति पृष्टस्तदा तैस्तु महाभागवतोऽसुरः ॥
कथयामास विप्रेभ्यो भगवद्भक्तिसंयुतः
prahlāda uvāca
bho bhūmidevāḥ śṛṇuta paraṃ guhyaṃ sanātanam ||
yatkasyacinna cākhyātaṃ tadvadāmi suvistarāt
||18||भो भूमिदेवाः शृणुत परं गुह्यं सनातनम् ॥
यत्कस्यचिन्न चाख्यातं तद्वदामि सुविस्तरात्
yadā matiṃ ca kurute dvārakāgamanaṃ prati ||
tadā narakanirmuktā gāyanti pitaro divi
||19||यदा मतिं च कुरुते द्वारकागमनं प्रति ॥
तदा नरकनिर्मुक्ता गायन्ति पितरो दिवि
yāvatpadāni kṛṣṇasya mārge gacchati mānavaḥ ||
padepade'śvamedhasya yajñasya labhate phalam
||20||यावत्पदानि कृष्णस्य मार्गे गच्छति मानवः ॥
पदेपदेऽश्वमेधस्य यज्ञस्य लभते फलम्
yātrārthaṃ devadevasya yaḥ prerayati cāparān ||
mānavānnātra sandeho labhate vaiṣṇavaṃ padam
||21||यात्रार्थं देवदेवस्य यः प्रेरयति चापरान् ॥
मानवान्नात्र सन्देहो लभते वैष्णवं पदम्
dvārakāṃ gacchamānasya yo dadāti pratiśrayam ||
tathaiva madhurāṃ vācaṃ nandate krīḍate hi saḥ
||22||द्वारकां गच्छमानस्य यो ददाति प्रतिश्रयम् ॥
तथैव मधुरां वाचं नन्दते क्रीडते हि सः
adhvani śrāṃtadehasya vāhanaṃ yaḥ prayacchati ||
haṃsayuktena sa naro vimānena divaṃ vrajet
||23||अध्वनि श्रांतदेहस्य वाहनं यः प्रयच्छति ॥
हंसयुक्तेन स नरो विमानेन दिवं व्रजेत्
yātrāyāṃ gacchamānasya madhyāhne kṣudhitasya ca ||
annaṃ dadāti yo bhaktyā śṛṇu tasyāpi yadbhavet
||24||यात्रायां गच्छमानस्य मध्याह्ने क्षुधितस्य च ॥
अन्नं ददाति यो भक्त्या शृणु तस्यापि यद्भवेत्
gayāśrāddhena yatpuṇyaṃ labhate mānavo bhuvi ||
annadānena tatpuṇyaṃ pitṝṇāṃ tṛptirakṣayā
||25||गयाश्राद्धेन यत्पुण्यं लभते मानवो भुवि ॥
अन्नदानेन तत्पुण्यं पितॄणां तृप्तिरक्षया
upānahau tu yo dadyāddvārakāṃ prati gacchatām ||
kṛṣṇaprasādātsa naro gajaskandhena gacchati
||26||उपानहौ तु यो दद्याद्द्वारकां प्रति गच्छताम् ॥
कृष्णप्रसादात्स नरो गजस्कन्धेन गच्छति
vighnamācarate yastu dvārakāṃ prati gacchatām ||
narake majjate mūḍhaḥ kalpamātraṃ tu raurave
||27||विघ्नमाचरते यस्तु द्वारकां प्रति गच्छताम् ॥
नरके मज्जते मूढः कल्पमात्रं तु रौरवे
mārgasthitasya yo dhanyaḥ prayacchati kamaṇḍalm ||
prapādānasahasrasya phalamāpnoti mānavaḥ
||28||मार्गस्थितस्य यो धन्यः प्रयच्छति कमण्डलु्म् ॥
प्रपादानसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः
yātrāyāṃ gacchamānasya pādabhyaṃgaṃ dadāti yaḥ ||
pādaprakṣālanaṃ caiva sarvānkāmānavāpnuyāt
||29||यात्रायां गच्छमानस्य पादभ्यंगं ददाति यः ॥
पादप्रक्षालनं चैव सर्वान्कामानवाप्नुयात्
gāthāṃ śṛṇoti yo viṣṇorgītaṃ ca gāyataḥ pathi ||
dānaṃ dadāti viprendrāstasmāddhanyataro na hi
||30||गाथां शृणोति यो विष्णोर्गीतं च गायतः पथि ॥
दानं ददाति विप्रेन्द्रास्तस्माद्धन्यतरो न हि
kailāsaśikharāvāsaṃ śvetābhramiva nirmalam ||
prāsādaṃ kṛṣṇadevasya yaḥ paśyati narottamaḥ
||31||कैलासशिखरावासं श्वेताभ्रमिव निर्मलम् ॥
प्रासादं कृष्णदेवस्य यः पश्यति नरोत्तमः
dūrāddhemamayaṃ dṛṣṭvā kalaśaṃ dhvajasaṃyutam ||
vāhanaṃ saṃparityajya luṭhate dharaṇīṃ gataḥ
||32||दूराद्धेममयं दृष्ट्वा कलशं ध्वजसंयुतम् ॥
वाहनं संपरित्यज्य लुठते धरणीं गतः
pañcasūnākṛtaṃ pāpaṃ tathā'dharmakṛtaṃ ca yat ||
kṛmikīṭapataṃgāśca nihatāḥ pathi gacchatā ||
parānnaṃ parapānīyamaspṛśya sparśasaṃgamam ||
tatsarvaṃ nāśamāpnoti bhagavatketudarśanāt
||34||पञ्चसूनाकृतं पापं तथाऽधर्मकृतं च यत् ॥
कृमिकीटपतंगाश्च निहताः पथि गच्छता ॥
परान्नं परपानीयमस्पृश्य स्पर्शसंगमम् ॥
तत्सर्वं नाशमाप्नोति भगवत्केतुदर्शनात्
paṭhennāmasahasraṃ tu stavarājamathāpi vā ||
gajendramokṣaṇaṃ caiva pathi gacchañchanaiḥ śanaiḥ
||35||पठेन्नामसहस्रं तु स्तवराजमथापि वा ॥
गजेन्द्रमोक्षणं चैव पथि गच्छञ्छनैः शनैः
gāyamāno bhagavataḥ prādurbhāvānanekadhā ||
nṛtyadbhirharṣasaṃyuktairhṛṣyamāṇaḥ punaḥpunaḥ ||
svayaṃ nṛtyanharṣayukto bhakto gaccheddhareḥ puram
||36||गायमानो भगवतः प्रादुर्भावाननेकधा ॥
नृत्यद्भिर्हर्षसंयुक्तैर्हृष्यमाणः पुनःपुनः ॥
स्वयं नृत्यन्हर्षयुक्तो भक्तो गच्छेद्धरेः पुरम्
viṣṇoḥ krīḍākaraṃ sthānaṃ bhuktimuktipradāyakam ||
yasmindṛṣṭe kalau nṝṇāṃ muktirevopajāyate
||37||विष्णोः क्रीडाकरं स्थानं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥
यस्मिन्दृष्टे कलौ नॄणां मुक्तिरेवोपजायते
prahlāda uvāca
pūrvaṃ hi devarājena bṛhaspatirudāradhīḥ ||
praṇamya parayā bhaktyā pṛṣṭaśca sa mahāmatiḥ
||38||पूर्वं हि देवराजेन बृहस्पतिरुदारधीः ॥
प्रणम्य परया भक्त्या पृष्टश्च स महामतिः
indra uvāca
dvārakāyāśca māhātmyaṃ kathayasva prasādataḥ ||
caturyugaṃ yathābhāgairdharmavṛddhiṃ jano labhet
||39||द्वारकायाश्च माहात्म्यं कथयस्व प्रसादतः ॥
चतुर्युगं यथाभागैर्धर्मवृद्धिं जनो लभेत्
etacchrutvā mahendrasya vacanaṃ munisattamāḥ ||
bṛhaspatiruvācainaṃ mahendraṃ deva saṃvṛtam
||40||एतच्छ्रुत्वा महेन्द्रस्य वचनं मुनिसत्तमाः ॥
बृहस्पतिरुवाचैनं महेन्द्रं देव संवृतम्
bṛhaspatiruvāca
kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśca surasattama ||
caturyugamidaṃ proktaṃ tattvato munisattamaiḥ
||41||कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्च सुरसत्तम ॥
चतुर्युगमिदं प्रोक्तं तत्त्वतो मुनिसत्तमैः
kṛte dharmaścatuṣpādo vedādiphalameva ca ||
tīrthaṃ dānaṃ tapo vidyā dhyānamāyurarogatā
||42||कृते धर्मश्चतुष्पादो वेदादिफलमेव च ॥
तीर्थं दानं तपो विद्या ध्यानमायुररोगता
pādahīnaṃ sarvametadyugaṃ tretābhidhaṃ prabho ||
pādadvayaṃ dvāpare tu sarvasyaitasya vāsava
||43||पादहीनं सर्वमेतद्युगं त्रेताभिधं प्रभो ॥
पादद्वयं द्वापरे तु सर्वस्यैतस्य वासव
pādenaikena tatsarvaṃ vibhāge prathame kalau ||
ūrdhvaṃ vināśaḥ sarvasya bhaviṣyati na saṃśayaḥ
||44||पादेनैकेन तत्सर्वं विभागे प्रथमे कलौ ॥
ऊर्ध्वं विनाशः सर्वस्य भविष्यति न संशयः
mantrāstīrthāni yajñāśca tapo daivādikaṃ tathā ||
pragacchaṃti samucchedaṃ vedāḥ śāstrāṇi caiva hi
||45||मन्त्रास्तीर्थानि यज्ञाश्च तपो दैवादिकं तथा ॥
प्रगच्छंति समुच्छेदं वेदाः शास्त्राणि चैव हि
mlecchaprāyāśca bhūpālā bhaviṣyantyamarādhipa ||
lokaḥ kariṣyate nindāṃ sādhūnāṃ vratacāriṇām
||46||म्लेच्छप्रायाश्च भूपाला भविष्यन्त्यमराधिप ॥
लोकः करिष्यते निन्दां साधूनां व्रतचारिणाम्
prahlāda uvāca
śrutvā bṛhaspatervākyametattīrthasya bho dvijāḥ ||
prakaṃpitāḥ surāḥ sarve mleccha saṃsargajādbhayāt
||47||श्रुत्वा बृहस्पतेर्वाक्यमेतत्तीर्थस्य भो द्विजाः ॥
प्रकंपिताः सुराः सर्वे म्लेच्छ संसर्गजाद्भयात्
bṛhaspatiṃ suraguruṃ papracchurvinayānvitāḥ ||
mlecchasaṃsargajo doṣo gaṃgayāpi na pūyate
||48||बृहस्पतिं सुरगुरुं पप्रच्छुर्विनयान्विताः ॥
म्लेच्छसंसर्गजो दोषो गंगयापि न पूयते
kathayasva prasādena sthānaṃ kalivivarjitam ||
yatra gatvā nivatsyāmo yāsyāmo nirvṛtiṃ parām
||49||कथयस्व प्रसादेन स्थानं कलिविवर्जितम् ॥
यत्र गत्वा निवत्स्यामो यास्यामो निर्वृतिं पराम्
yena duḥkhavinirmuktā bhaviṣyāmo gatavyathāḥ ||
kṛpayā sumukho bhūtvā brūhi tīrthaṃ hitāya naḥ
||50||येन दुःखविनिर्मुक्ता भविष्यामो गतव्यथाः ॥
कृपया सुमुखो भूत्वा ब्रूहि तीर्थं हिताय नः
prahlāda uvāca
etacchrutvā surendrasya vākyamaṃgirasāṃ varaḥ ||
ciraṃ dhyātvā jagādedaṃ vākyaṃ devapurohitaḥ
||51||एतच्छ्रुत्वा सुरेन्द्रस्य वाक्यमंगिरसां वरः ॥
चिरं ध्यात्वा जगादेदं वाक्यं देवपुरोहितः
bṛhaspatiruvāca
pañcakrośapramāṇaṃ hi tīrthaṃ tīrthavarottamam ||
dvārakānāma vikhyātaṃ kalidoṣavivarjitam
||52||पञ्चक्रोशप्रमाणं हि तीर्थं तीर्थवरोत्तमम् ॥
द्वारकानाम विख्यातं कलिदोषविवर्जितम्
viṣṇunā nirmitaṃ sthānaṃ lokasya gatidāyakam ||
muktidaṃ kalikāle tu jñānahīnajanasya ca
||53||विष्णुना निर्मितं स्थानं लोकस्य गतिदायकम् ॥
मुक्तिदं कलिकाले तु ज्ञानहीनजनस्य च
ūṣaraṃ karmaṇāṃ kṣetraṃ puṇyaṃ pāpavināśanam ||
na prarohaṃti pāpāni punarnaṣṭāni tatra vai
||54||ऊषरं कर्मणां क्षेत्रं पुण्यं पापविनाशनम् ॥
न प्ररोहंति पापानि पुनर्नष्टानि तत्र वै
tisraḥ koṭayo'rdhakoṭī ca tīrthānīha mahītale
||55||तिस्रः कोटयोऽर्धकोटी च तीर्थानीह महीतले
evaṃ tīrthayutā tatra dvārakā muktidāyakā ||
sevanīyā prayatnena prāpya mānuṣyamuttamam
||56||एवं तीर्थयुता तत्र द्वारका मुक्तिदायका ॥
सेवनीया प्रयत्नेन प्राप्य मानुष्यमुत्तमम्
prahlāda uvāca
bṛhaspatervacaḥ śrutvā śatakraturathā'bravīt ||
vācaspate mama ihi dvāravatyā mahodayam ||
gamane kiṃ phalaṃ proktaṃ kṛṣṇadevasya darśane
||57||बृहस्पतेर्वचः श्रुत्वा शतक्रतुरथाऽब्रवीत् ॥
वाचस्पते मम इहि द्वारवत्या महोदयम् ॥
गमने किं फलं प्रोक्तं कृष्णदेवस्य दर्शने
anyāni tatra tīrthāni mukhyāni vada me guro ||
yathābhiṣeke gomatyāḥ phalaṃ yadapi saṃgame
||58||अन्यानि तत्र तीर्थानि मुख्यानि वद मे गुरो ॥
यथाभिषेके गोमत्याः फलं यदपि संगमे
bṛhaspatiruvāca
śrūyatāṃ tāta vakṣyāmi māhātmyaṃ dvārakodbhavam ||
manuṣyarūpo bhagavānyatra krīḍati keśavaḥ
||59||श्रूयतां तात वक्ष्यामि माहात्म्यं द्वारकोद्भवम् ॥
मनुष्यरूपो भगवान्यत्र क्रीडति केशवः
nārāyaṇaḥ sa īśāno dhyeyaścādau jaganmayaḥ ||
sa eva devatāmukhyaḥ purīṃ dvāravatīṃ sthitaḥ
||60||नारायणः स ईशानो ध्येयश्चादौ जगन्मयः ॥
स एव देवतामुख्यः पुरीं द्वारवतीं स्थितः
ekaikasminpade datte purīṃ dvāravatīṃ prati ||
puṇyaṃ kratusahasreṇa kalau bhavati dehinām
||61||एकैकस्मिन्पदे दत्ते पुरीं द्वारवतीं प्रति ॥
पुण्यं क्रतुसहस्रेण कलौ भवति देहिनाम्
kalau kṛṣṇapurīṃ ramyāṃ ye gacchaṃti narottamāḥ ||
kulakoṭiśatairyuktāste gacchanti hareḥ padam
||62||कलौ कृष्णपुरीं रम्यां ये गच्छंति नरोत्तमाः ॥
कुलकोटिशतैर्युक्तास्ते गच्छन्ति हरेः पदम्
ye dhyāyaṃti manovṛttyā gamanaṃ dvārakāṃ prati ||
teṣāṃ vilīyate pāpaṃ pūrvajanmāyutaiḥ kṛtam
||63||ये ध्यायंति मनोवृत्त्या गमनं द्वारकां प्रति ॥
तेषां विलीयते पापं पूर्वजन्मायुतैः कृतम्
kṛṣṇasya darśane buddhirjāyate yasya dehinaḥ ||
vaktrāvalokanāttasya pāpaṃ yāti sahasradhā
||64||कृष्णस्य दर्शने बुद्धिर्जायते यस्य देहिनः ॥
वक्त्रावलोकनात्तस्य पापं याति सहस्रधा
ye gatā dvārakāyāṃ ca ye mṛtāḥ kṛṣṇasannidhau ||
na teṣāṃ punarāvṛttiryāvadābhūtasaṃplavam
||65||ये गता द्वारकायां च ये मृताः कृष्णसन्निधौ ॥
न तेषां पुनरावृत्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्
sulabhā mathurā kāśī hyavantī ca tathā surāḥ ||
ayodhyā sulabhā loke durlabhā dvārakā kalau
||66||सुलभा मथुरा काशी ह्यवन्ती च तथा सुराः ॥
अयोध्या सुलभा लोके दुर्लभा द्वारका कलौ
gatvā kṛṣṇapurīṃ ramyāṃ ṣaṇmāsātkṛṣṇasaṃnidhau ||
jīvanmuktāstu te jñeyāḥ satyametatsurottama
||67||गत्वा कृष्णपुरीं रम्यां षण्मासात्कृष्णसंनिधौ ॥
जीवन्मुक्तास्तु ते ज्ञेयाः सत्यमेतत्सुरोत्तम
kṛṣṇakrīḍākaraṃ sthānaṃ vāñchanti manasā priye ||
teṣāṃ hṛdi sthitaṃ pāpaṃ kṣālayetpretanāyakaḥ
||68||कृष्णक्रीडाकरं स्थानं वाञ्छन्ति मनसा प्रिये ॥
तेषां हृदि स्थितं पापं क्षालयेत्प्रेतनायकः
atyugrāṇyapi pāpāni tāvattiṣṭhanti vigrahe ||
yāvanna gacchati naraḥ kalau dvāravatīṃ prati
||69||अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठन्ति विग्रहे ॥
यावन्न गच्छति नरः कलौ द्वारवतीं प्रति
puṇyasaṃkhyā ca tīrthānāṃ brahmaṇā vihitā purā ||
dānādhyayana saṃjñānāṃ muktvā dvāravatīṃ kalau
||70||पुण्यसंख्या च तीर्थानां ब्रह्मणा विहिता पुरा ॥
दानाध्ययन संज्ञानां मुक्त्वा द्वारवतीं कलौ
cakratīrthe tu yo gacchetprasaṃgenāpi mānavaḥ ||
kulaikaviṃśatiyutaḥ sa gacchetparamaṃ padam
||71||चक्रतीर्थे तु यो गच्छेत्प्रसंगेनापि मानवः ॥
कुलैकविंशतियुतः स गच्छेत्परमं पदम्
lobhenā'pyaparādhena dambhena kapaṭena vā ||
cakratīrthaṃ ca yo gacchenna punarviśate bhavam
||72||लोभेनाऽप्यपराधेन दम्भेन कपटेन वा ॥
चक्रतीर्थं च यो गच्छेन्न पुनर्विशते भवम्
prayāge hyasthipātena yatphalaṃ parikīrtitam ||
tadeva śatasāhasraṃ cakratīrthāsthipātanāt
||73||प्रयागे ह्यस्थिपातेन यत्फलं परिकीर्तितम् ॥
तदेव शतसाहस्रं चक्रतीर्थास्थिपातनात्
pṛthivyāṃ caiva tattīrthaṃ paramaṃ parikīrtitam ||
cakratīrthamiti khyātaṃ brahmahatyāvināśanam
||74||पृथिव्यां चैव तत्तीर्थं परमं परिकीर्तितम् ॥
चक्रतीर्थमिति ख्यातं ब्रह्महत्याविनाशनम्
ye ye kule bhaviṣyaṃti tatpūrvaṃ mānavāḥ kṣitau ||
sarve viṣṇupuraṃ yāṃti cakratīrthāsthipātanāt
||75||ये ये कुले भविष्यंति तत्पूर्वं मानवाः क्षितौ ॥
सर्वे विष्णुपुरं यांति चक्रतीर्थास्थिपातनात्
kiṃ jātairbahubhiḥ putrairgaṇanāpūrakātmakaiḥ ||
varameko bhavetputraścakratīrthaṃ tu yo vrajet
||76||किं जातैर्बहुभिः पुत्रैर्गणनापूरकात्मकैः ॥
वरमेको भवेत्पुत्रश्चक्रतीर्थं तु यो व्रजेत्
tapasā kiṃ prataptena dānenādhyayanena kim ||
sarvāvastho'pi mucyeta gataḥ kṛṣṇapurīṃ yadi
||77||तपसा किं प्रतप्तेन दानेनाध्ययनेन किम् ॥
सर्वावस्थोऽपि मुच्येत गतः कृष्णपुरीं यदि
kalikāla kṛtairdoṣairatyugrairapi mānavaḥ ||
kalau kṛṣṇamukhaṃ dṛṣṭvā lipyate na kadācana
||78||कलिकाल कृतैर्दोषैरत्युग्रैरपि मानवः ॥
कलौ कृष्णमुखं दृष्ट्वा लिप्यते न कदाचन
dānaṃ cādhyayanaṃ śaucaṃ kāraṇaṃ na hi putraka ||
hīnavarṇo'pi pāpātmā gataḥ kṛṣṇapurīṃ yadi
||79||दानं चाध्ययनं शौचं कारणं न हि पुत्रक ॥
हीनवर्णोऽपि पापात्मा गतः कृष्णपुरीं यदि
vārāṇasyāṃ kurukṣetre narmadāyāṃ ca yatphalam ||
tatphalaṃ nimiṣārdhena dvāravatyāṃ dinedine
||80||वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे नर्मदायां च यत्फलम् ॥
तत्फलं निमिषार्धेन द्वारवत्यां दिनेदिने
dhanyānāmapi dhanyāste devānāmapi devatāḥ ||
kṛṣṇopari matiryeṣāṃ hīyate na kadācana
||81||धन्यानामपि धन्यास्ते देवानामपि देवताः ॥
कृष्णोपरि मतिर्येषां हीयते न कदाचन
śravaṇadvādaśīyoge gomatyudadhisaṃgame ||
snātvā kṛṣṇasutaṃ dṛṣṭvā lipyate naiva sa kvacit
||82||श्रवणद्वादशीयोगे गोमत्युदधिसंगमे ॥
स्नात्वा कृष्णसुतं दृष्ट्वा लिप्यते नैव स क्वचित्
yasya kasyāpi māsasya dvādaśī prāpya mānavaḥ ||
kṛṣṇakrīḍāpurīṃ dṛṣṭvā muktaḥ saṃsāragahvarāt
||83||यस्य कस्यापि मासस्य द्वादशी प्राप्य मानवः ॥
कृष्णक्रीडापुरीं दृष्ट्वा मुक्तः संसारगह्वरात्
yeṣāṃ kṛṣṇālaye prāṇā gatāḥ surapate kalau ||
svargānna teṣāmāvṛttiḥ kalpakoṭiśatairapi
||84||येषां कृष्णालये प्राणा गताः सुरपते कलौ ॥
स्वर्गान्न तेषामावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि
vijñeyā mānuṣā vatsa garbhasthāste mahītale ||
dvāravatyāṃ na yairdevo dṛṣṭaḥ kaṃsaniṣūdanaḥ
||85||विज्ञेया मानुषा वत्स गर्भस्थास्ते महीतले ॥
द्वारवत्यां न यैर्देवो दृष्टः कंसनिषूदनः
durlabho dvārakāvāso durlabhaṃ kṛṣṇadarśanam ||
durlabhaṃ gomatīsnānaṃ durlabho rukmiṇīpatiḥ
||86||दुर्लभो द्वारकावासो दुर्लभं कृष्णदर्शनम् ॥
दुर्लभं गोमतीस्नानं दुर्लभो रुक्मिणीपतिः
tapaḥ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ jñānamucyate ||
dvāpare tu paro yajñaḥ kalau keśavakīrtanam
||87||तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमुच्यते ॥
द्वापरे तु परो यज्ञः कलौ केशवकीर्तनम्
hemabhārasahasraistu dattairyatphalamāpyate ||
dṛṣṭvā tatkoṭi guṇitaṃ hareḥ sarvapradaṃ mukham
||88||हेमभारसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्फलमाप्यते ॥
दृष्ट्वा तत्कोटि गुणितं हरेः सर्वप्रदं मुखम्
dvārakāyāṃ ca yaddattaṃ śaṃkhoddhāre tathaiva ca ||
piṃḍārake mahātīrthe dattaṃ caivākṣayaṃ bhavet
||89||द्वारकायां च यद्दत्तं शंखोद्धारे तथैव च ॥
पिंडारके महातीर्थे दत्तं चैवाक्षयं भवेत्
gomahiṣyādi yaddattaṃ suvarṇavasanāni ca ||
vṛṣo bhūmigraho rūpyaṃ kanyādānaṃ tathaiva ca
||90||गोमहिष्यादि यद्दत्तं सुवर्णवसनानि च ॥
वृषो भूमिग्रहो रूप्यं कन्यादानं तथैव च
yaccānyadapi devendra triṣu sthāneṣu yacchati ||
tanmuktikārakaṃ proktaṃ pitṝṇāmātmanastathā
||91||यच्चान्यदपि देवेन्द्र त्रिषु स्थानेषु यच्छति ॥
तन्मुक्तिकारकं प्रोक्तं पितॄणामात्मनस्तथा
ūṣaraṃ hi yato loke kṣetrametatprakīrtitam ||
ato muktikaraṃ sarvaṃ dānaṃ coktaṃ maharṣibhiḥ
||92||ऊषरं हि यतो लोके क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम् ॥
अतो मुक्तिकरं सर्वं दानं चोक्तं महर्षिभिः
yatkiṃcitkurute tatra dānaṃ krīḍāvagāhanam ||
tadanantaphalaṃ prāha bhagavānmadhusūdanaḥ
||93||यत्किंचित्कुरुते तत्र दानं क्रीडावगाहनम् ॥
तदनन्तफलं प्राह भगवान्मधुसूदनः
pretatvaṃ naiva tasyāsti na yāmyā nārakī vyathā ||
yena dvāravatīṃ gatvā kṛtaṃ kṛṣṇā'valokanam
||94||प्रेतत्वं नैव तस्यास्ति न याम्या नारकी व्यथा ॥
येन द्वारवतीं गत्वा कृतं कृष्णाऽवलोकनम्
vārimātreṇa gomatyāṃ piṇḍadāne kṛte kalau ||
pitṝṇāṃ jāyate tṛptiryāvadābhūtasaṃplavam
||95||वारिमात्रेण गोमत्यां पिण्डदाने कृते कलौ ॥
पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्
nityaṃ kṛṣṇapurīṃ ramyāṃ ye smaranti gṛhasthitāḥ ||
namasyāḥ sarvalokānāṃ devānāṃ ca surottama
||96||नित्यं कृष्णपुरीं रम्यां ये स्मरन्ति गृहस्थिताः ॥
नमस्याः सर्वलोकानां देवानां च सुरोत्तम
brahmajñānaṃ gayāśrāddhaṃ maraṇaṃ gograheṣu ca ||
vāsaḥ puṃsāṃ dvārakāyāṃ muktireṣā caturvidhā
||97||ब्रह्मज्ञानं गयाश्राद्धं मरणं गोग्रहेषु च ॥
वासः पुंसां द्वारकायां मुक्तिरेषा चतुर्विधा
brahmajñānena mucyante prayāge maraṇena vā ||
athavā snānamātreṇa gomatyāṃ kṛṣṇasaṃnidhau
||98||ब्रह्मज्ञानेन मुच्यन्ते प्रयागे मरणेन वा ॥
अथवा स्नानमात्रेण गोमत्यां कृष्णसंनिधौ
kṛtārthaḥ kṛtapuṇyo'haṃ bravītyevaṃ mahodadhiḥ ||
pavitritaṃ ca madgātraṃ gomatīvārisaṃplavāt
||99||कृतार्थः कृतपुण्योऽहं ब्रवीत्येवं महोदधिः ॥
पवित्रितं च मद्गात्रं गोमतीवारिसंप्लवात्
atyugrāṇyapi pāpāni tāvattiṣṭhaṃti vigrahe ||
yāvatsnānaṃ na gomatyāṃ vāriṇā pāpahāriṇā
||100||अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठंति विग्रहे ॥
यावत्स्नानं न गोमत्यां वारिणा पापहारिणा
cakratīrthe naraḥ snātvā gomatyāṃ rukmiṇīhrade ||
dṛṣṭvā kṛṣṇamukhaṃ ramyaṃ kulānāṃ tārayecchatam
||101||चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां रुक्मिणीह्रदे ॥
दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं कुलानां तारयेच्छतम्
kṛṣṇaṃ ca ye dvāravatīṃ manuṣyāḥ smaraṃti nityaṃ haribhaktiyuktāḥ ||
vidhūtapāpāḥ kila saṃbhavāṃte gacchaṃti lokaṃ paramaṃ murāreḥ
||102||कृष्णं च ये द्वारवतीं मनुष्याः स्मरंति नित्यं हरिभक्तियुक्ताः ॥
विधूतपापाः किल संभवांते गच्छंति लोकं परमं मुरारेः
adhautapādaḥ prathamaṃ namaskuryādgaṇeśvaram ||
sarvavighravināśaśca jāyate nātra saṃśayaḥ
||103||अधौतपादः प्रथमं नमस्कुर्याद्गणेश्वरम् ॥
सर्वविघ्रविनाशश्च जायते नात्र संशयः
nīlotpaladalaśyāmaṃ kṛṣṇaṃ devakinandanam ||
daṇḍavatpraṇametprītyā praṇamedagrajaṃ punaḥ
||104||नीलोत्पलदलश्यामं कृष्णं देवकिनन्दनम् ॥
दण्डवत्प्रणमेत्प्रीत्या प्रणमेदग्रजं पुनः
bālye ca yatkṛtaṃ pāpaṃ kaumāre yauvane tathā ||
darśanātkṛṣṇadevasya tannaśyennātra saṃśayaḥ
||105||बाल्ये च यत्कृतं पापं कौमारे यौवने तथा ॥
दर्शनात्कृष्णदेवस्य तन्नश्येन्नात्र संशयः
vāṇyā'tha manasā yacca karmaṇā samupārjitam ||
pāpaṃ janmasahasreṇa tannaśyennātra saṃśayaḥ
||106||वाण्याऽथ मनसा यच्च कर्मणा समुपार्जितम् ॥
पापं जन्मसहस्रेण तन्नश्येन्नात्र संशयः
hemabhārasahasraistu dattairyatphalamāpyate ||
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ kṛṣṇavaktrāvalokanāt
||107||हेमभारसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्फलमाप्यते ॥
तत्फलं कोटिगुणितं कृष्णवक्त्रावलोकनात्
namaskṛtya ca deveśaṃ puṇḍarīkākṣamacyutam ||
durvāsasaṃ maheśānaṃ dvārakāparirakṣakam
||108||नमस्कृत्य च देवेशं पुण्डरीकाक्षमच्युतम् ॥
दुर्वाससं महेशानं द्वारकापरिरक्षकम्
praṇamya parayā bhaktyā vainateyasamanvitam |
'|
dvāramāgatya ca punaḥ svargadvāropamaṃ śubham
||109||प्रणम्य परया भक्त्या वैनतेयसमन्वितम् ।
ऽ।
द्वारमागत्य च पुनः स्वर्गद्वारोपमं शुभम्
viśramya ca muhūrttārddhaṃ suhṛdbhirbāndhavairvṛtaḥ ||
tatrāśritānsamāhūya brāhmaṇānmantrakovidān ||
pūjādravyaṃ samānīya tatastīrthaṃ vrajedbudhaḥ
||110||विश्रम्य च मुहूर्त्तार्द्धं सुहृद्भिर्बान्धवैर्वृतः ॥
तत्राश्रितान्समाहूय ब्राह्मणान्मन्त्रकोविदान् ॥
पूजाद्रव्यं समानीय ततस्तीर्थं व्रजेद्बुधः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye dvārakāyātrāvidhivarṇanaṃnāma caturtho'dhyāyaḥ || 4 ||