viṣṇupārṣadavarṇitadvārakāmāhātmyavarṇanam
prahlāda uvāca
nāradastvagrato gatvā praṇamyātha haripriyām ||
uvāca lalitāṃ vācaṃ harṣayandvārakāṃ purīm
||1||नारदस्त्वग्रतो गत्वा प्रणम्याथ हरिप्रियाम् ॥
उवाच ललितां वाचं हर्षयन्द्वारकां पुरीम्
śrīnārada uvāca
paśyapaśya mahābhāge sarve prāptāḥ suśobhane ||
tīrthakṣetrāṇi devāśca ṛṣayaścaiva kṛtsnaśaḥ
||2||पश्यपश्य महाभागे सर्वे प्राप्ताः सुशोभने ॥
तीर्थक्षेत्राणि देवाश्च ऋषयश्चैव कृत्स्नशः
paśyemaṃ purataḥ prāptaṃ prayāgaṃ tīrthakaiḥ saha ||
dvārake tava pādābje luṇṭhaṃte śraddhayādbhutam
||3||पश्येमं पुरतः प्राप्तं प्रयागं तीर्थकैः सह ॥
द्वारके तव पादाब्जे लुण्ठंते श्रद्धयाद्भुतम्
idaṃ tu puṣkaraṃ tīrthaṃ namati śraddhayā śubhe ||
iyaṃ tu gautamī puṇyā sarvatīrthasamāśrayā
||4||इदं तु पुष्करं तीर्थं नमति श्रद्धया शुभे ॥
इयं तु गौतमी पुण्या सर्वतीर्थसमाश्रया
siṃhasthe ca gurau bhadre saṃprāptā saubhagaṃ mahat ||
kintu durjanasaṃsargāddagdhā pāpāgninā bhṛśam
||5||सिंहस्थे च गुरौ भद्रे संप्राप्ता सौभगं महत् ॥
किन्तु दुर्जनसंसर्गाद्दग्धा पापाग्निना भृशम्
tatropāyamabhijñāya ṛṣīṇāṃ śṛṇvatāṃ tadā ||
śrutvā karṇe mahacchabdaṃ saṃprāpteyaṃ tavāṃtikam
||6||तत्रोपायमभिज्ञाय ऋषीणां शृण्वतां तदा ॥
श्रुत्वा कर्णे महच्छब्दं संप्राप्तेयं तवांतिकम्
namaskaroti devi tvāṃ dvārake gautamī śubhā ||
paśyapaśya mahāpuṇyā iyaṃ bhāgīrathī śubhā
||7||नमस्करोति देवि त्वां द्वारके गौतमी शुभा ॥
पश्यपश्य महापुण्या इयं भागीरथी शुभा
namaskaroti te pādau saṃhṛṣṭā ca punaḥpunaḥ ||
paśyemāṃ narmadāṃ ramyāṃ praṇatāṃ tava pādayoḥ
||8||नमस्करोति ते पादौ संहृष्टा च पुनःपुनः ॥
पश्येमां नर्मदां रम्यां प्रणतां तव पादयोः
yamunā candrabhāgeyamiyaṃ prācīsarasvatī ||
sarayūrgaṃḍakī prāptā gomatī pūrvavāhinī
||9||यमुना चन्द्रभागेयमियं प्राचीसरस्वती ॥
सरयूर्गंडकी प्राप्ता गोमती पूर्ववाहिनी
śoṇaḥ sindhunadī caitā anyāśca saritāṃ varāḥ ||
kṛṣṇā bhīmarathī puṇyā kāveryyādyāḥ saridvarāḥ
||10||शोणः सिन्धुनदी चैता अन्याश्च सरितां वराः ॥
कृष्णा भीमरथी पुण्या कावेर्य्याद्याः सरिद्वराः
sītācakṣurnadī bhadrā namaṃtyetāḥ padāṃbujam ||
dvārake tā mahāpuṇyāḥ saptadvīpodbhavāḥ parāḥ
||11||सीताचक्षुर्नदी भद्रा नमंत्येताः पदांबुजम् ॥
द्वारके ता महापुण्याः सप्तद्वीपोद्भवाः पराः
mandākinī mahāpuṇyā bhogavatyādisaṃyutā ||
paśyāścaryamidaṃ bhadre vārāṇasī vimuktidā
||12||मन्दाकिनी महापुण्या भोगवत्यादिसंयुता ॥
पश्याश्चर्यमिदं भद्रे वाराणसी विमुक्तिदा
bhaktyā te ca padāṃbhojaṃ śirasyādhāya vartate ||
kurukṣetraṃ mahāpuṇyaṃ namati tvāmaharniśam
||13||भक्त्या ते च पदांभोजं शिरस्याधाय वर्तते ॥
कुरुक्षेत्रं महापुण्यं नमति त्वामहर्निशम्
dvārake mathurāṃ paśya praṇatāṃ tava pādayoḥ ||
ayodhyā'vaṃtikāmāyāstā namaṃti padāṃbujam
||14||द्वारके मथुरां पश्य प्रणतां तव पादयोः ॥
अयोध्याऽवंतिकामायास्ता नमंति पदांबुजम्
kāṃcī gayā viśālā ca virajā luṭhati kṣitau ||
śāligrāmaṃ mahākṣetraṃ patitaṃ tava pādayoḥ ||
virājate prabhāsaṃ ca kṣetraṃ ca puruṣottamam
||15||कांची गया विशाला च विरजा लुठति क्षितौ ॥
शालिग्रामं महाक्षेत्रं पतितं तव पादयोः ॥
विराजते प्रभासं च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम्
bhārgavādīni cānyāni sarvakṣetrāṇi sundari ||
dvārake praṇamaṃti tvāṃ bhaktyotthāya punaḥpunaḥ
||16||भार्गवादीनि चान्यानि सर्वक्षेत्राणि सुन्दरि ॥
द्वारके प्रणमंति त्वां भक्त्योत्थाय पुनःपुनः
paśyemānsāgarānsapta patitastāṃba pādayoḥ ||
paśyāraṇyāni sarvāṇi naimiṣaṃ praṇataṃ puraḥ
||17||पश्येमान्सागरान्सप्त पतितस्तांब पादयोः ॥
पश्यारण्यानि सर्वाणि नैमिषं प्रणतं पुरः
dhanuṣkaṃ ca daśāraṇyaṃ daṃḍakāraṇyamarbudam ||
nārāyaṇāśramaṃ paśya dvārake praṇataṃ tathā
||18||धनुष्कं च दशारण्यं दंडकारण्यमर्बुदम् ॥
नारायणाश्रमं पश्य द्वारके प्रणतं तथा
ayaṃ meruśca kailāso mandarādyāḥ sahasraśaḥ ||
himādrirviṃdhyaśailaśca śrīśailādyāḥ praharṣitāḥ ||
ete hyṛṣigaṇāḥ sarve namaṃtisma punaḥpunaḥ
||19||अयं मेरुश्च कैलासो मन्दराद्याः सहस्रशः ॥
हिमाद्रिर्विंध्यशैलश्च श्रीशैलाद्याः प्रहर्षिताः ॥
एते ह्यृषिगणाः सर्वे नमंतिस्म पुनःपुनः
gaṃgādyāḥ sāgarāḥ śailā nṛtyaṃti puratastava ||
ṛṣidevagaṇāḥ sarve sarve garjaṃti nāmabhiḥ
||20||गंगाद्याः सागराः शैला नृत्यंति पुरतस्तव ॥
ऋषिदेवगणाः सर्वे सर्वे गर्जंति नामभिः
śrīprahlāda uvāca
ityevaṃ vadatastasya dvārakā hṛṣṭamānasā ||
nṛtyato muditānvīkṣya sarvānpremṇābhinaṃdya ca ||
uvāca lalitā vācaṃ gautamīṃ spṛśya pāṇinā
||21||इत्येवं वदतस्तस्य द्वारका हृष्टमानसा ॥
नृत्यतो मुदितान्वीक्ष्य सर्वान्प्रेम्णाभिनंद्य च ॥
उवाच ललिता वाचं गौतमीं स्पृश्य पाणिना
bhāgīrathīprayāgādīnkṣetrādīnatha sarvaśaḥ ||
dvārakā madhurālāpaiḥ sarvānānaṃdayattadā
||22||भागीरथीप्रयागादीन्क्षेत्रादीनथ सर्वशः ॥
द्वारका मधुरालापैः सर्वानानंदयत्तदा
athāścaryamabhūttatra sarvānaṃdavivarddhanam ||
atha tāvattadā''kāśe gītavādyajayasvanāḥ
||23||अथाश्चर्यमभूत्तत्र सर्वानंदविवर्द्धनम् ॥
अथ तावत्तदाऽऽकाशे गीतवाद्यजयस्वनाः
garjanāni supuṇyāni hariśabdaiḥ pṛthakpṛthak ||
apaśyanvai tadā sarve brahmādyā devanāyakāḥ
||24||गर्जनानि सुपुण्यानि हरिशब्दैः पृथक्पृथक् ॥
अपश्यन्वै तदा सर्वे ब्रह्माद्या देवनायकाः
maheśaḥ svagaṇaiḥ sārddhaṃ bhavānyā samadṛśyata ||
indrastu tridaśaiḥ sārddhaṃ yakṣagandharvakinnaraiḥ
||25||महेशः स्वगणैः सार्द्धं भवान्या समदृश्यत ॥
इन्द्रस्तु त्रिदशैः सार्द्धं यक्षगन्धर्वकिन्नरैः
marudbhirlokapālaiścā nṛtyamānāḥ praharṣitāḥ ||
siddhavidyādharāḥ sarve vasvādityāśca sagrahāḥ
||26||मरुद्भिर्लोकपालैश्चा नृत्यमानाः प्रहर्षिताः ॥
सिद्धविद्याधराः सर्वे वस्वादित्याश्च सग्रहाः
bhṛgvādyāḥ sanakādyāśca nṛtyamānāḥ praharṣitāḥ ||
brahmāṇaṃ ca namaskṛtya saptasvargasthitāḥ surāḥ
||27||भृग्वाद्याः सनकाद्याश्च नृत्यमानाः प्रहर्षिताः ॥
ब्रह्माणं च नमस्कृत्य सप्तस्वर्गस्थिताः सुराः
ūcuste dvārakāṃ dṛṣṭvā brahmeśānādayastadā ||
harṣavihvalitātmāno vīkṣyā'nyonyaṃ ca vismitāḥ
||28||ऊचुस्ते द्वारकां दृष्ट्वा ब्रह्मेशानादयस्तदा ॥
हर्षविह्वलितात्मानो वीक्ष्याऽन्योन्यं च विस्मिताः
devā ūcuḥ
seyaṃ vai dvārakā devī vahate yatra gomatī ||
yatrā''ste bhagavānkṛṣṇaḥ seyaṃ puṇyā virājate
||29||सेयं वै द्वारका देवी वहते यत्र गोमती ॥
यत्राऽऽस्ते भगवान्कृष्णः सेयं पुण्या विराजते
sarvakṣetrottamā yā ca sarvatīrthottamottamā ||
svargādapyadhikā bhūmau dvārakeyaṃ prakāśate
||30||सर्वक्षेत्रोत्तमा या च सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा ॥
स्वर्गादप्यधिका भूमौ द्वारकेयं प्रकाशते
etadvai cakratīrthaṃ ca yacchilā cakra cihnitā ||
muktidā pāpināṃ loke mlecchadeśe'pi pūjitā
||31||एतद्वै चक्रतीर्थं च यच्छिला चक्र चिह्निता ॥
मुक्तिदा पापिनां लोके म्लेच्छदेशेऽपि पूजिता
prahlāda uvāca
brahmādīnāgatāndṛṣṭvā vismitā nāradādayaḥ ||
kṣetrāṇi tīrthamukhyāni vismitāni saridvarāḥ ||
praṇemuryugapatsarve sarvāḥ sarvāṇi sarvaśaḥ
||32||ब्रह्मादीनागतान्दृष्ट्वा विस्मिता नारदादयः ॥
क्षेत्राणि तीर्थमुख्यानि विस्मितानि सरिद्वराः ॥
प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाः सर्वाणि सर्वशः
brahmādīnāṃ ca tīrthānāṃ dṛṣṭvā yātrāṃ manoharām ||
dvārakāṃ prati viprendrā vismitā dvārakaukasaḥ
||33||ब्रह्मादीनां च तीर्थानां दृष्ट्वा यात्रां मनोहराम् ॥
द्वारकां प्रति विप्रेन्द्रा विस्मिता द्वारकौकसः
dṛṣṭvā devagaṇāḥ sarve dvārakāṃ prati maṃdire ||
gītavādyādi nirghoṣairnṛtyamānāḥ praharṣitāḥ
||34||दृष्ट्वा देवगणाः सर्वे द्वारकां प्रति मंदिरे ॥
गीतवाद्यादि निर्घोषैर्नृत्यमानाः प्रहर्षिताः
vadanto jayaśabdāṃśca seyaṃ kṛṣṇapriyeti ca ||
dṛṣṭvā brahmamaheśānau dvārakāṃ prītamānasau
||35||वदन्तो जयशब्दांश्च सेयं कृष्णप्रियेति च ॥
दृष्ट्वा ब्रह्ममहेशानौ द्वारकां प्रीतमानसौ
tyaktvā ca vāhane śreṣṭhe daṇḍavatpatitau bhuvi ||
ūcatuśca tadā devau dvārakāṃ prati harṣitau
||36||त्यक्त्वा च वाहने श्रेष्ठे दण्डवत्पतितौ भुवि ॥
ऊचतुश्च तदा देवौ द्वारकां प्रति हर्षितौ
śreṣṭhā tvamamba sarvebhyo'smadādibhyo'pi sarvataḥ ||
yatastvāṃ na tyajetsākṣādbhagavānviṣṇuravyayaḥ
||37||श्रेष्ठा त्वमम्ब सर्वेभ्योऽस्मदादिभ्योऽपि सर्वतः ॥
यतस्त्वां न त्यजेत्साक्षाद्भगवान्विष्णुरव्ययः
ato darśaya deveśaṃ kṛṣṇaṃ kaṃsavināśanam ||
yaddarśanānmahāsiddhiḥ sarveṣāṃ ca bhaviṣyati
||38||अतो दर्शय देवेशं कृष्णं कंसविनाशनम् ॥
यद्दर्शनान्महासिद्धिः सर्वेषां च भविष्यति
prahlāda uvāca
ityuktvā prayayau devī tīrthakṣetrādisaṃyutā ||
brahmeśānau puraskṛtya hṛṣṭau dṛṣṭvā mahotsavān
||39||इत्युक्त्वा प्रययौ देवी तीर्थक्षेत्रादिसंयुता ॥
ब्रह्मेशानौ पुरस्कृत्य हृष्टौ दृष्ट्वा महोत्सवान्
gītavādyapatākaiśca divyopāyanapāṇibhiḥ ||
prāpyovāca tato devāndvārakā harṣavihvalā
||40||गीतवाद्यपताकैश्च दिव्योपायनपाणिभिः ॥
प्राप्योवाच ततो देवान्द्वारका हर्षविह्वला
paśyatāṃ paśyatāṃ devāḥ so'yaṃ vai dvārakeśvaraḥ ||
prāpya saṃdarśanaṃ yasya muktānāṃ yatphalaṃ bhavet ||
na vidyate sahasreṣu brahmāṃḍeṣu ca yatphalam
||41||पश्यतां पश्यतां देवाः सोऽयं वै द्वारकेश्वरः ॥
प्राप्य संदर्शनं यस्य मुक्तानां यत्फलं भवेत् ॥
न विद्यते सहस्रेषु ब्रह्मांडेषु च यत्फलम्
tato devagaṇāḥ sarve kṣetratīrthādisaṃyutāḥ ||
paścimābhimukhaṃ dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ kleśavināśanam ||
praṇemuryugapatsarve prahṛṣṭāḥ samupāgatāḥ
||42||ततो देवगणाः सर्वे क्षेत्रतीर्थादिसंयुताः ॥
पश्चिमाभिमुखं दृष्ट्वा कृष्णं क्लेशविनाशनम् ॥
प्रणेमुर्युगपत्सर्वे प्रहृष्टाः समुपागताः
gītavādyapraghoṣaiśca nṛtyamānāḥ samaṃtataḥ ||
jayaśabdaṃ namaḥśabdaṃ garjaṃto harināmabhiḥ
||43||गीतवाद्यप्रघोषैश्च नृत्यमानाः समंततः ॥
जयशब्दं नमःशब्दं गर्जंतो हरिनामभिः
brahmā bhavo bhavānī ca sendrā devagaṇā bhuvi ||
dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇemuste bhaktyotthāya punaḥpunaḥ
||44||ब्रह्मा भवो भवानी च सेन्द्रा देवगणा भुवि ॥
दृष्ट्वा कृष्णं प्रणेमुस्ते भक्त्योत्थाय पुनःपुनः
prayāgādīni tīrthāni gaṃgādyāḥ sarito'malāḥ ||
ṛṣayo devagaṃdharvāḥ śukādyāḥ sanakādayaḥ ||
vīkṣya vaktraṃ mahāviṣṇoḥ praṇemuśca muhurmuhuḥ
||45||प्रयागादीनि तीर्थानि गंगाद्याः सरितोऽमलाः ॥
ऋषयो देवगंधर्वाः शुकाद्याः सनकादयः ॥
वीक्ष्य वक्त्रं महाविष्णोः प्रणेमुश्च मुहुर्मुहुः
kṛṣṇakṛṣṇeti kṛṣṇeti jaya kṛṣṇeti vādinaḥ ||
snātvā tu gomatīnīre tīre caiva mahodadheḥ ||
kamalāsanaḥ saṃhṛṣṭaḥ śrīmatkṛṣṇamapūjayat
||46||कृष्णकृष्णेति कृष्णेति जय कृष्णेति वादिनः ॥
स्नात्वा तु गोमतीनीरे तीरे चैव महोदधेः ॥
कमलासनः संहृष्टः श्रीमत्कृष्णमपूजयत्
svardhenupayasā snāpya divyaiścā mṛtapaṃcakaiḥ ||
bhavaścātha bhavānī ca pūjayāmāsa bhaktitaḥ
||47||स्वर्धेनुपयसा स्नाप्य दिव्यैश्चा मृतपंचकैः ॥
भवश्चाथ भवानी च पूजयामास भक्तितः
indro devagaṇāḥ sarve yoginaḥ sanakādayaḥ ||
ṛṣayo nāradādyāśca gaṃgādyāśca saridvarāḥ
||48||इन्द्रो देवगणाः सर्वे योगिनः सनकादयः ॥
ऋषयो नारदाद्याश्च गंगाद्याश्च सरिद्वराः
amūlyābharaṇairbhaktyā mahāratnavinirmitaiḥ ||
divyairmālyairanekaiśca nandanādisamudbhavaiḥ
||49||अमूल्याभरणैर्भक्त्या महारत्नविनिर्मितैः ॥
दिव्यैर्माल्यैरनेकैश्च नन्दनादिसमुद्भवैः
priyayā śrītulasyā vai śrīmatkṛṣṇamapūjayan ||
dhūpairnīrājanairdivyaiḥ karpūraiśca pṛthakpṛthak
||50||प्रियया श्रीतुलस्या वै श्रीमत्कृष्णमपूजयन् ॥
धूपैर्नीराजनैर्दिव्यैः कर्पूरैश्च पृथक्पृथक्
naivedyairvividhaiḥ puṣpairdivyaiḥ karpūravāsitaiḥ ||
sakarpūraiśca tāṃbūlaiḥ priyaiścopāyanaistathā ||
51 mahāmāṃgalikaiḥ sarvaiḥ sudivyairmaṃgalā''rtikaiḥ ||
saṃpūjyaivaṃ mahāviṣṇuṃ kṛṣṇaṃ kleśavināśanam ||
prahṛṣṭā nanṛtuḥ sarve gītavādyapraharṣitāḥ
||52||नैवेद्यैर्विविधैः पुष्पैर्दिव्यैः कर्पूरवासितैः ॥
सकर्पूरैश्च तांबूलैः प्रियैश्चोपायनैस्तथा ॥
५१ महामांगलिकैः सर्वैः सुदिव्यैर्मंगलाऽऽर्तिकैः ॥
संपूज्यैवं महाविष्णुं कृष्णं क्लेशविनाशनम् ॥
प्रहृष्टा ननृतुः सर्वे गीतवाद्यप्रहर्षिताः
purataḥ kṛṣṇadevasya hyapsarobhiḥ samanvitāḥ ||
brahmā ca brahmaputrāśca tataḥ sendrā marudgaṇāḥ
||53||पुरतः कृष्णदेवस्य ह्यप्सरोभिः समन्विताः ॥
ब्रह्मा च ब्रह्मपुत्राश्च ततः सेन्द्रा मरुद्गणाः
brahmādīnnṛtyataḥ prekṣya bhagavānkamalekṣaṇaḥ ||
vārayāmāsa hastena prītaḥ prāha surānvibhuḥ
||54||ब्रह्मादीन्नृत्यतः प्रेक्ष्य भगवान्कमलेक्षणः ॥
वारयामास हस्तेन प्रीतः प्राह सुरान्विभुः
śrībhagavānuvāca
bhobho brahmanmaheśāna he bhavāni maheśvari ||
kṣetrāṇi sarvatīrthāni nāradaḥ sanakādayaḥ ||
prīto'haṃ bhavatā samyaksarvānkāmānavāpsyatha
||55||भोभो ब्रह्मन्महेशान हे भवानि महेश्वरि ॥
क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि नारदः सनकादयः ॥
प्रीतोऽहं भवता सम्यक्सर्वान्कामानवाप्स्यथ
prahlāda uvāca
tadābhilaṣitām̐llabdhvā sa rvānkāmavarānatha ||
bhaktyā paramayā śrīmatkṛṣṇaṃ procuḥ praharṣitāḥ
||56||तदाभिलषिताँल्लब्ध्वा स र्वान्कामवरानथ ॥
भक्त्या परमया श्रीमत्कृष्णं प्रोचुः प्रहर्षिताः
devā ūcuḥ
prāptaḥ kāmavaro'smābhiḥ sarvataḥ kṛpayā vibho ||
sapremā tvatpadāṃbhoje bhaktirbhavyā'napāyinī
||57||प्राप्तः कामवरोऽस्माभिः सर्वतः कृपया विभो ॥
सप्रेमा त्वत्पदांभोजे भक्तिर्भव्याऽनपायिनी
prahlāda uvāca
tathaiva pūjayāmāsū rukmiṇīṃ kṛṣṇavallabhām ||
atha brahmamaheśānau sarveṣāṃ śṛṇva tāmidam
||58||तथैव पूजयामासू रुक्मिणीं कृष्णवल्लभाम् ॥
अथ ब्रह्ममहेशानौ सर्वेषां शृण्व तामिदम्
śraddhayā parayā yuktau dvārakāṃ pratyavocatuḥ ||
tvaṃ devi sarvatīrthānāṃ kṣetrāṇāmuttamottamā
||59||श्रद्धया परया युक्तौ द्वारकां प्रत्यवोचतुः ॥
त्वं देवि सर्वतीर्थानां क्षेत्राणामुत्तमोत्तमा
parvatānāṃ yathā meruḥ sindhūnāṃ sāgaro yathā ||
prāṇo yathā śarīrāṇāmindriyāṇāṃ tu vai manaḥ
||60||पर्वतानां यथा मेरुः सिन्धूनां सागरो यथा ॥
प्राणो यथा शरीराणामिन्द्रियाणां तु वै मनः
tejasvināṃ yathā vahnistattvānāṃ caittya ījyate ||
yathā graharkṣatārāṇāṃ somo vai jyotiṣāṃ dhuvam ||
eṣāṃ prakāśapuṃjānāṃ yathā sūryyaḥ prakāśate
||61||तेजस्विनां यथा वह्निस्तत्त्वानां चैत्त्य ईज्यते ॥
यथा ग्रहर्क्षताराणां सोमो वै ज्योतिषां धुवम् ॥
एषां प्रकाशपुंजानां यथा सूर्य्यः प्रकाशते
yathā naḥ sarvadevānāṃ mahāviṣṇurayaṃ mahān ||
tathaiva sarvatīrthānāṃ pūjyeyaṃ dvārakā śubhā
||62||यथा नः सर्वदेवानां महाविष्णुरयं महान् ॥
तथैव सर्वतीर्थानां पूज्येयं द्वारका शुभा
prahlāda uvāca
ityuktvā sarvadevānāṃ kṣetrādīnāṃ ca sattamāḥ ||
ādhipatye sureśānau dvārakāmabhiṣecatuḥ
||63||इत्युक्त्वा सर्वदेवानां क्षेत्रादीनां च सत्तमाः ॥
आधिपत्ये सुरेशानौ द्वारकामभिषेचतुः
brahmeśānau tathā devāḥ prajeśā ṛṣayo'malāḥ ||
tīrthānāṃ kṣetrarājānāṃ mahārājatvakāraṇam
||64||ब्रह्मेशानौ तथा देवाः प्रजेशा ऋषयोऽमलाः ॥
तीर्थानां क्षेत्रराजानां महाराजत्वकारणम्
cakrurmahābhiṣekaṃ tu dvārakāyāḥ praharṣitāḥ ||
vādayanto vicitrāṇi vāditrāṇi mahotsave
||65||चक्रुर्महाभिषेकं तु द्वारकायाः प्रहर्षिताः ॥
वादयन्तो विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे
divyaiḥ pañcāmṛtaistoyaiḥ sarvatīrthasamudbhavaiḥ ||
puṇyaiścākāśagaṃgāyā diggajānāṃ karoddhṛtaiḥ
||66||दिव्यैः पञ्चामृतैस्तोयैः सर्वतीर्थसमुद्भवैः ॥
पुण्यैश्चाकाशगंगाया दिग्गजानां करोद्धृतैः
atha vāsāṃsi divyāni dattvā cā''camanaṃ tathā ||
carcitāṃ candanairdivyairdivyābharaṇabhūṣitām
||67||अथ वासांसि दिव्यानि दत्त्वा चाऽऽचमनं तथा ॥
चर्चितां चन्दनैर्दिव्यैर्दिव्याभरणभूषिताम्
pūjāṃ ca cakrire puṣpaiścaṃdanādisamudbhavaiḥ ||
tadā jātā mahādivyā puruṣāḥ pārṣadā hareḥ
||68||पूजां च चक्रिरे पुष्पैश्चंदनादिसमुद्भवैः ॥
तदा जाता महादिव्या पुरुषाः पार्षदा हरेः
viṣvaksenasunaṃdādyā dyotayanto diśo daśa ||
jayaśabdaṃ namaḥśabdaṃ vadaṃtaḥ puṣpavarṣiṇaḥ
||69||विष्वक्सेनसुनंदाद्या द्योतयन्तो दिशो दश ॥
जयशब्दं नमःशब्दं वदंतः पुष्पवर्षिणः
gītavāditraghoṣeṇa nṛtyamānāḥ praharṣitāḥ ||
kirīṭakuṇḍalairhārairvaijayaṃtyā vibhūṣitāḥ
||70||गीतवादित्रघोषेण नृत्यमानाः प्रहर्षिताः ॥
किरीटकुण्डलैर्हारैर्वैजयंत्या विभूषिताः
śyāmāścaturbhujāḥ pītavastramālyairvibhūṣitāḥ ||
svaprabhā dīpyamānau te dṛṣṭvā brahmamaheśvarau
||71||श्यामाश्चतुर्भुजाः पीतवस्त्रमाल्यैर्विभूषिताः ॥
स्वप्रभा दीप्यमानौ ते दृष्ट्वा ब्रह्ममहेश्वरौ
nāradaṃ sanakādīṃśca mahābhāgavatānṛṣīn ||
te'pi tānapi saṃhṛṣṭāḥ praharṣāgatasaṃbhramāḥ
||72||नारदं सनकादींश्च महाभागवतानृषीन् ॥
तेऽपि तानपि संहृष्टाः प्रहर्षागतसंभ्रमाः
vavaṃdire tato 'nyo'nyaṃ hṛṣṭā āliṃganādibhiḥ ||
ṛṣayo'nye ca devāśca praṇemurviṣṇupārṣadān
||73||ववंदिरे ततो ऽन्योऽन्यं हृष्टा आलिंगनादिभिः ॥
ऋषयोऽन्ये च देवाश्च प्रणेमुर्विष्णुपार्षदान्
atha te samupāgamya dvārakāṃ viṣṇupārṣadāḥ ||
natvā'tha dvārakānāthaṃ dvārakāṃ vai tathaiva ca
||74||अथ ते समुपागम्य द्वारकां विष्णुपार्षदाः ॥
नत्वाऽथ द्वारकानाथं द्वारकां वै तथैव च
saṃpūjya śraddhayā bhaktyā niḥśreyasavanodbhavaiḥ ||
kusumairvividhairdivyaistulasyā tadvanotthayā
||75||संपूज्य श्रद्धया भक्त्या निःश्रेयसवनोद्भवैः ॥
कुसुमैर्विविधैर्दिव्यैस्तुलस्या तद्वनोत्थया
tadutpannaiḥ phalairdivyairdhūpairnīrājanaiḥ prabhum ||
vividhaiścānnatāṃbūlairdattvā kṛṣṇamatoṣayan
||76||तदुत्पन्नैः फलैर्दिव्यैर्धूपैर्नीराजनैः प्रभुम् ॥
विविधैश्चान्नतांबूलैर्दत्त्वा कृष्णमतोषयन्
kṣetratīrthādirājānāṃ mahārājastvamīśvari ||
iti sarve vadantastu dvārakāṃ ca vavaṃdire
||77||क्षेत्रतीर्थादिराजानां महाराजस्त्वमीश्वरि ॥
इति सर्वे वदन्तस्तु द्वारकां च ववंदिरे
etasminnaṃtare viprā devadundubhinisvanāḥ ||
aśrūyaṃta mahāśabdā abhavanpuṣpavṛṣṭayaḥ
||78||एतस्मिन्नंतरे विप्रा देवदुन्दुभिनिस्वनाः ॥
अश्रूयंत महाशब्दा अभवन्पुष्पवृष्टयः
athā''sīnmahadāścaryyaṃ śṛṇvantu ṛṣisattamāḥ ||
kurukṣetraṃ prayāgaṃ ca savyadakṣiṇapārśvayoḥ
||79||अथाऽऽसीन्महदाश्चर्य्यं शृण्वन्तु ऋषिसत्तमाः ॥
कुरुक्षेत्रं प्रयागं च सव्यदक्षिणपार्श्वयोः
sthitvā jagṛhaturddivye śvetacchatre manohare ||
dvārakāyastathā śubhre cāmaravyajane śubhe
||80||स्थित्वा जगृहतुर्द्दिव्ये श्वेतच्छत्रे मनोहरे ॥
द्वारकायस्तथा शुभ्रे चामरव्यजने शुभे
ayodhyā mathurā māyā vārāṇasī jayasvanaiḥ ||
stuvaṃtyanyāstathānyāni sarvakṣetrāṇi sarvaśaḥ
||81||अयोध्या मथुरा माया वाराणसी जयस्वनैः ॥
स्तुवंत्यन्यास्तथान्यानि सर्वक्षेत्राणि सर्वशः
tīrthāni saritaḥ sarvā dvārakāyā mukhāṃbujam ||
paśyataḥ paramānaṃdaṃ lebhire devamānavāḥ
||82||तीर्थानि सरितः सर्वा द्वारकाया मुखांबुजम् ॥
पश्यतः परमानंदं लेभिरे देवमानवाः
āhuśca pārṣadā viṣṇordhanyānyetāni sarvaśaḥ ||
dṛṣṭvā tu dvārakāṃ puṇyāṃ sarvalokaikamaṇḍanām
||83||आहुश्च पार्षदा विष्णोर्धन्यान्येतानि सर्वशः ॥
दृष्ट्वा तु द्वारकां पुण्यां सर्वलोकैकमण्डनाम्
vedayajñatapojāpyaiḥ samyagārādhito hariḥ ||
prasīdedyasya tasya syāddvārakāgamane matiḥ
||84||वेदयज्ञतपोजाप्यैः सम्यगाराधितो हरिः ॥
प्रसीदेद्यस्य तस्य स्याद्द्वारकागमने मतिः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye viṣṇupārṣadavarṇitadvārakāmāhātmyavarṇanaṃnāma dvātriṃśattamo'dhyāyaḥ || 32 ||